Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:45
    Sluis
    19,3°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: W
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
  • 16/6 20:25 Pieter:
    In de ochtend veel wolken, in de middag en avond vrij zonnig met mooie wolkenstraten, aangenaam weer met 21C en niet veel wind
  • 16/6 11:51 John:
    Verse stapelwolken te Rijen produceerden een handvol druppels.
  • 15/6 23:59 Edward:
    In Rotterdam is ook weer 30 mm gevallen, waarmee de maand nu op 122 mm uitkomt.
  • 15/6 23:31 Herman:
    wouw Door een bui in de avond werd het neerslagtotaal 35,3+1,3 = 36,6 mm .Dit is het nieuwe dagrecord ,het oude was van 1991.
  • 15/6 16:02 Pieter:
    Junineerslag in Purmerend gestegen naar 135 mm
  • 15/6 14:43 John:
    En weer tropisch heet in het oosten van Duitsland en Polen. Nu raken zij de hitte deze maand niet echt kwijt.
  • 15/6 14:30 Ko:
    Er valt ook vanmiddag zelfs nog wat regen bij een graadje of 16. Het weer blijft je verrassen ...
  • 15/6 11:30 Herman:
    wouw ,Neerslag van 04 tot 09 uur 35,3 mm maar geen dagrecord dat is voor 15 juni 35.5 mm in 1991.
  • 15/6 10:47 John:
    In Rijen vanochtend 8 mm kunnen aftappen. Wat een fijne junimaand.
  • 15/6 10:26 Ko:
    Niet overal hoor, ik zit nu precies op 100 mm en dat is heel wat minder.
  • 15/6 09:24 Ted:
    Nu al 140mm juniregen. Pieter zegt lijkt een natte maand. Nee, het is nu al een extreem natte maand.
  • 15/6 08:56 Dick:
    Rectificatie: 113 mm.
  • 15/6 08:48 Dick:
    Mijn junitotaal is nu ongeveer 107 mm.
  • 15/6 08:47 Dick:
    Zojuist hier in Capelle aan den IJssel 30 mm uit mijn regenmeter gegoten. Vanmorgen in enkele uren gevallen. Voor de tweede maal deze week staat mijn gazon in de achtertuin deels blank. Juni is nu al een natte maand.
  • 15/6 08:46 Pieter:
    Het lijkt nu al zeker dat juni 2019 de boeken in gaat als een (zeer) natte maand, na 27 mm nachtelijke plensregen staat Purmerend nu op 131 mm juniregen, en het regent nog steeds
  • 14/6 22:36 Hans:
    Zomers hier in Enschede-W met maar liefst 27.2 graden en in de middag volop zon na een bewolkte ochtend.
  • 14/6 21:55 Jaap:
    Wat een wisselvalligheid. Het werd in Diepenheim 25 graden maar aan het eind van de ochtend ook nog een paar buitjes. En weer een vlagerige zzw-wind, die later sterk afnam.
  • 14/6 20:19 Pieter:
    Vanochtend enige tijd regen (2mm), daarna sterk opklarend en temp oplopend naar 22 C .
  • 14/6 11:11 Maarten:
    Hier klaart het net op na een forse onweersbui met minstens 4 ontladingen. Ook 5 mm regen.
  • 13/6 23:56 Hans:
    Warme dag in Enschede W (22.6) met een wisselend weerbeeld. Het bleef hier droog..
  • 13/6 21:55 Pieter:
    Hier in Purmerend inmiddels 102 mm juniregen en 5 dagen met onweer. Wat een verschil met verleden jaar !!
  • 13/6 21:33 John:
    Heerlijk dat er avontuur in het weer zit. Zo gemist vorig jaar.
  • 13/6 21:02 Gert:
    Wat een verschil met vorig jaar wat betreft de onstabiliteit. Buien aan de horizon zichtbaar. Even kijken hoe lang ze het vol houden
  • 13/6 20:57 Erik:
    Zojuist trok een mooie arcus over en het regent nu flink. Volgens de buienradar is het een flinke bui. Het rommelt in de verte. Zeer onstabiel weer vandaag. Zulk veranderlijk weer hebben we vorig jaar in de zomer eigenlijk niet gezien. En het is zoveel interessanter!
  • 13/6 20:23 Ko:
    Regende nog lang door, bui leverde 7 mm op. Toch vrij weinig, gezien de rukwinden en een rolwolkachtige dreiglucht vooraf.
  • 13/6 19:30 Ko:
    Vandaag aardig veel zon, ook paar kleine buitjes. Mooiste onweersbui nadert nu, met al in de verte volop flitsen en gerommel.
  • 13/6 19:28 Gerard:
    Onweersbui in Schoorl met flink wat regen, kleine hagelsteentjes.
  • 13/6 18:02 Pieter:
    Een dag met vrij veel bewolking, een frisse zuiden wind en vanmiddag een paar kleine buitjes max 16 C , niet bepaald zomers.
  • 13/6 17:20 John:
    Plensbui in Rijen, twee maal donder en bliksem erbij.
  • 13/6 16:04 Kees:
    Zojuist in Eindhoven een korte, felle bui met windstoten.
  • 13/6 01:00 Gerard:
    Lichtende nachtwolken goed te zien langs de noordelijke horizon in de Kop van NH! Ondanks nevel en driekwartmaan en omgevingslicht.
  • 13/6 00:04 Hans:
    Vandaag bijna 9 mm regen en een maxtemp van 19 graden. Bij vrij helder weer zo-even de bekende lichtende nachtwolken. (Enschede W)
  • 12/6 22:51 Edward:
    Vanmiddag was het ook bijzonder donker voor een junidag. Om 12:50 of 13:00 uur (l.t.) was de globale straling slechts 8 W/m2 in De Bilt.
  • 12/6 22:49 Edward:
    Ook in Rotterdam een natte boel, 41 mm waarvan 40 tussen 9 en 15 uur. Maandtotaal 86 mm.
  • 12/6 22:16 Hans:
    Tja, het kan verkeren. Holsloot heeft deze maand tot nu toe 36 mm. Deze keer zit je goed, Ko.
  • 12/6 20:30 Ko:
    Met 82 mm is juni inmiddels overduidelijk een natte maand in Breda. Hoe 1 dag de status kan omgooien van droog naar nat.
  • 12/6 19:39 Frank:
    In Zaandam/west 11 mm vanmiddag , 85 mm totaal deze maand, nu zwaar bewolkt verwarming er even bij.
  • 12/6 19:01 Dick:
    Ongeveer 46 mm tussen ongeveer 7 uur en 14.30 in Capelle aan den IJssel.
  • 12/6 18:32 Ko:
    Tot nu toe 37 mm ontvangen vandaag. Ik zeg bewust 'tot nu toe', misschien komt er nog wat bij vanuit Belgie.
  • 12/6 16:38 Pieter:
    In Purmerend tussen 13 en 16 uur 20 mm regen, Totaal juniregen t/m vandaag exact 100 mm.
  • 12/6 15:27 John:
    Hier in Oss nu ook droog, er is vandaag 32 mm gevallen, de laatste dag dat er meer viel was 29 mei vorig jaar.
  • 12/6 15:10 John:
    Het is klaar in Rijen. Opbrengst 31,5 mm sinds ontbijt, 36,5 mm totaal sinds vannacht,
  • 12/6 13:19 John:
    In Oss momenteel 25 mm, geen onweer.
  • 12/6 13:01 Hans:
    Ook in Ede-Zuid is het waterballet nu los gebarsten
  • 12/6 12:57 John:
    In Rijen zit ik op 30 mm sinds het ontbijt en 35 mm totaal sinds vannacht. Momenteel regent het lichtjes.
  • 12/6 12:52 Erik:
    het begint nu ook in Bennekom (eindelijk) flink te regenen
  • 12/6 12:45 Frank:
    In Zaandam vanmorgen nog droog, maar tegen de middag, langzaam opkomende, donkere, mamatusachtige luchten, waaruit het nu begint te spetteren.
  • 12/6 11:28 John:
    In Rijen ook 25 mm sinds vanochtend 8 uur. En 30 mm sinds vannacht.
  • 12/6 11:15 Ko:
    De volgende bak plensregen heeft zich aangediend. Als het zo doorgaat word het een natte juni door vooral vandaag.
  • 12/6 10:54 Dick:
    Rotterdam: met bakken uit de hemel!!
Bekijk het archief
Zo 16 juni 2019
Bezoekers online
Er zijn 1 gast en 14 leden aanwezig: Donald, Erik, Fabian, Gerben, Gerhard, Gert, Hans, Harry, Leen, Richard, Ron, Ted, Tonny
Inloggen