Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 12:49
    Eesveen
    9°C
    Hagelbui
  • 12:04
    Eesveen
    10,1°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
  • 08:07
    Clinge het Zeegat
    8,7°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 06:47
    Sluis
    8,4°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: W
    Windkracht: 4 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
Nu lid worden
  • 26/4 00:06 Edward:
    Adrie kan het dit weekend weer schrijven. Nu heb ik even een tekstje neergezet met informatie die wat actueler is.
  • 25/4 23:27 Samuel:
    Waarom staat er een oud verhaal van A3 op onze home page? Daar klopt natuurlijk niks meer van. Of er komt een actueel verhaal of het oude moet er af.
  • 25/4 09:17 Hans:
    Wat kil en regenachtig (2.1 mm) vanmorgen in het enschedese en ook nu is het geheel bewolkt en wat winderig. Nu is het wel droog..
  • 23/4 08:48 Hans:
    Fraai zonnig weer hier nu in Enschede-W bij 12.8 graden.
  • 23/4 06:32 Gert:
    Hier in 1.9mm. Prachtige kleinschalige onweersbuien. Hierdoor was er ook een dubbele regenboog zichtbaar. Een waardige afsluiting van een warme periode
  • 22/4 22:14 Jaap:
    Hier is niets gevallen en de tuin had het zo goed kunnen gebruiken We zagen en hoorden het buiencomplex ten oosten langstrekken. De wind draaide naar het westen, maar de afkoeling was niet zo sterk. Vanaf morgen weer een paar dagen in Diepenheim, juist nu het minder wordt. Maar zo warm hoeft ook niet. Max. hier vandaag ruim boven de 25. Weer een zomerse dag dus.
  • 22/4 21:26 Hans:
    Hier in Enschede-W na een volop zomerse en zonnige zondag (maxtemp 28.3) kwamen regen en onweersbuien opzetten. Hier ruim 3 mm dus dat viel wel mee.
  • 22/4 20:07 Edith:
    Pittige hagelbui met hagelstenen van zo'n 1cm in de stad Groningen zojuist.
  • 22/4 18:26 Renťe:
    wolkbreuk in Beilen. In 10 minuten tijd 18 mm neerslag, zicht was even bijna 0 meter. Precies volgens de verwachting van buienradar gisteren, trok rond 18 uur vandaag een enorme bui over, slagregens, onweer, straten overstroomd en putdeksels omhoog. Na 10 minuten schijnt de zon weer en 'geen vuiltje aan de lucht'
  • 22/4 18:19 Bert:
    De behoorlijk actieve onweer cellen hebben zojuist Eerbeek gepasseerd zowel ten noorden als ten zuiden zonder neerslag.
  • 22/4 17:52 Gert:
    Onweer op afstand. Prachtig cb scherm zichtbaar in het zuiden
  • 22/4 17:47 Gerben:
    Tropisch 😀
  • 22/4 17:47 Ko:
    Toch nog onweer en regen in Breda.
  • 22/4 17:18 Hans:
    Nu regen en onweer in Ede
  • 22/4 17:06 Joost:
    Vandaag om 16:55 brak werden we hier in Woensdrecht getrakteerd op een korte hevig regenbui aangevuld met hagel met af en toe een klap onweer. Om 17:03 ging de regenbui over in motregen.
  • 22/4 16:04 Gert:
    A-C - floccus zichtbaar en wat cumulus . Kritische grens voor convectie van de grond ligt rond de 25c
  • 22/4 15:20 Jaap:
    Gisteren, zaterdag, 22 gr. (echt mooi weer), maar vandaag komen we weer boven de 25 uit. Vanmorgen een onrustige onweerslucht, maar dat is allemaal verdwenen. Nu begint er weer wat stapelbewolking te komen. Maar het ziet er nog niet buiig uit. De wind zit ook nog aan de "binnenkant".
  • 22/4 10:46 John:
    Toppen van buienwolken zichtbaar in Rijen, in zuidelijke en zuidwestelijke richting. Boven BelgiŽ zat er nog onweer op.
  • 22/4 10:31 Pieter:
    Nog steeds mooi weer hier in Purmerend,, zonnig en 17 C Vanmiddag gaan we lekker de natuur in
  • 21/4 19:10 Ted:
    Van 14.10 tot 17.55 uur was het steeds 19,7 t/m 19,9 graden. Maar... het heeft nooit 20,0 geweest. Er is hogere sluierbeolking sinds halverwege de middag. De lucht was erg droog. Laagste waarde was 32%.
  • 21/4 07:23 Ko:
    Of het kan weet ik niet maar ik dacht vannacht een onweersklap gehoord te hebben.
  • 20/4 22:08 Jaap:
    Met max. 26 gr. weer een echt zomerse dag. Ongekend, nou ja, 2007 ligt nog wel in het geheugen. De wind was zwak en variabel, maar later op de dag uit W. richtingen, waardoor het wel afkoelde, maar niet dramatisch
  • 20/4 20:55 Pieter:
    Na een prachtige zonnige en warme dag met max. 24 C nu een NW windje en afgekoeld naar 15 C , nog steeds helder
  • 20/4 20:38 John:
    Derde zomerse dag. Huidige fase brengt mij echt terug naar medio april 2007.
  • 20/4 16:31 Ted:
    Gisteren was echt uniek. Eerst een minimum van 9,0 graden, dan een maximum van 29,0 en gisteravond laat (23.30 uur) 8,8 graden. Binnen 24 uur eerst 20 graden omhoog en dan 20 graden omlaag! Ook een record. Vandaag een maximum van 24,7 om 14.35 uur. Nu 22,1 bij steeds een W-2 tot 3. Verder onbewolkt.
  • 20/4 10:55 Theo:
    Maximum gisteren in Groesbeek 28,7 was net geen april record, blijft 21 april 1968 met hier 28,8 toen.
  • 20/4 08:36 Hans:
    Schitterende (zomerse) lentemorgen hier in het enschedese bij een onbewolkte lucht en 13.9 graden. Wat maken we weer mee...
  • 20/4 00:22 Hans:
    Hier ongelooflijk in de bebouwde kom van Enschede-W een temperatuur van 30.7 kunnen meten. 19 April! Een droge zuidoostelijke warmte! Mediteraan!
  • 19/4 21:07 Ted:
    Max. temp. 29,0 graden. Maandrecord met 1,1 graden gesneuveld. Record was 27,9 op 15 april 2007. Reeks vanaf 1930. Gehele dag vrijwel onbewolkt tot onbewolkt. Opvallend is dat vrijwel geheel Noord-Holland aan de westzijde 2 graden warmer is geweest dan de oostkant.
  • 19/4 18:26 Ko:
    Volgende week max 13 graden, een val van 16 graden! Nederland is echt een land van erop of eronder.
  • 19/4 18:07 Gert:
    De 29 plus in Lelystad schijn een absoluut temperatuur record te zijn voor april
  • 19/4 17:48 Pieter:
    Wat een superdag !! Droog, zonnig, niet veel wind en een top temperatuur van maar liefst 27 C Er zijn heel wat dagen in de zomer die hier niet aan kunnen tippen De natuur explodeert Voor sommige plaatsen net geen tropische dag ( Lelystad; 29,6 C )
  • 19/4 16:07 Jaap:
    Het maximum zal hier aan de 27 gr. tippen. Uitzonderlijke aprildag. We hadden ze ook in o.a. 2007 en 2011. Het zal wel weer een datum-record worden. Inmiddels nemen de kansen op een mindere zomer toe.
Bekijk het archief
Do 26 april 2018
Bezoekers online
Er zijn 11 gasten en 4 leden aanwezig: Frans, Harry, Henk, Karel
Inloggen