Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 22:28
    Eesveen
    19,2°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 21:26
    Sluis
    21,3°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: W
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 21:09
    Geldermalsen
    23°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: W
    Windkracht: 0 = Windstil
    Matige regen
  • 17:17
    Clinge
    30,1°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
    Onweer op afstand
Advertenties
Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
  • 18/6 22:55 Gerben:
    De volgende neerslag trekt al weer over de Pyreneeën. Veel neerslag nog de komende dagen.
  • 18/6 22:42 John:
    Troost je Erik. In Rijen nog ruim 24 graden. Geen bui gehad. Wel gerommel op afstand, zowel ten westen als oosten van Rijen.
  • 18/6 22:06 Erik:
    Nog niet heel erg afgekoeld vind ik (21,2°C). Dat gaat weer een plaknacht worden.
  • 18/6 21:11 Michael:
    Vanmorgen vroeg rond 05:oo flinke regen gehad met onweer er viel 12 mm regen .Overdag erg broeierig en benauwd .Vanavond trokken de meeste buien langs ons heen en nu 21:11 flinke regen windstil en 23 graden ..
  • 18/6 21:04 Gert:
    Kampen veel bomen omgewaaid. Verder schade aan daken. ik heb nog nooit meegemaakt dat een CB zich zo snel ontwikkelde boven dit gebied. Indrukwekkend.
  • 18/6 20:54 John:
    Oss in totaal vandaag 26 mm.
  • 18/6 20:52 Gerben:
    Bizar! Vorig jaar in juni had ik ook 2x keer zo'n hoge uitslagen. Hier gewoon drukkend warm 🙃😒
  • 18/6 20:46 Gerard:
    Ik heb hier een vijvertje staan, rechthoekige bak, het niveau is inderdaad zo'n 10 cm gestegen, ook even gekeken naar potten e.d. De hoeveelheid van het station lijkt te kloppen. De handmatige regenmeter kwam niet verder dan ca. 90 mm maar moest tussentijds geleegd worden en als hij bijna vol is spat er vrijwel net zoveel uit als dat erin valt. (Wijde hals, glas en ronde kanten).
  • 18/6 20:28 Gerard:
    Dat is inderdaad hier Gerben, over de afgelopen 24 uur zelfs 124,1 mm. Blijkbaar is er vanaf 02:00 uur gerekend op de kaart, maar mijn station geeft iets hoger. Van de buien vanaf ongeveer 18 uur hebben we 105,1 mm afgetapt.
  • 18/6 20:21 Ted:
    Bij mij (Krommenie) in de straat was het ook wel heftig rond 18.55 uur. Denk dat het zeer zware regen tot slagregen was. Het minimale zicht was nog wel 60 a 70 meter. Schat dat bij mij ongeveer 15 tot 20 mm is gevallen tussen 18.45 en 19.10 uur.
  • 18/6 19:59 Gerben:
    121 mm
  • 18/6 19:57 Ted:
    Na 19.07 uur droog. Etmaalsom is 82,4 mm.
  • 18/6 19:56 Rene:
    70mm in Alkmaar Noord in 2 uur vanavond, etmaalsom 84 mm
  • 18/6 19:49 Gerben:
    119 mm. Ben jij dat Gerard?
  • 18/6 19:40 Gerben:
    109 mm. Correctie
  • 18/6 19:39 Gerben:
    Iets noordelijker 90,4 mm
  • 18/6 19:38 Gerben:
    Wijk aan Zee zit op 84 mm
  • 18/6 19:33 Gerard:
    Nu op 103,6 mm over de laatste 2 uur en dus 122,7 mm laatste 24 uur in Schoorl. Volop werk voor de brandweer nu in Bergen en Alkmaar.
  • 18/6 19:24 Pieter:
    Stortbui met veel hoogte onweer 12 mm in een kwartier
  • 18/6 19:15 Rene:
    Nieuwe zeer zware onweersbui. Aantal ontladingen niet te tellen zoveel en constant gerommel, alsof een aantal vliegtuigen rondjes vliegt.
  • 18/6 19:13 Ted:
    40,0 mm in 4 minuten 18.54 - 18.58 uur De minuut van 18.55 uur naar 18.56 uur gaf 17,0 mm. Dit is absoluut een landelijk record. Denk dat het nu op ongeveer 6 mm per minuut zou staan. Het zicht zakte terug naar 5,6 meter. Slagregen is level 6. Dan valt er ongeveer 6mm per minuut. 17 mm is dan level 8. Dit heeft geen naam.
  • 18/6 18:59 Rene:
    Zwaartepunt van fors onweer trok net ten westen van Alkmaar. Regenval met hagel en windstoten was zwaar,48 mm in Alkmaar Noord in een uur tijd. Etmaalsom 63 mm
  • 18/6 18:57 Gerard:
    Afgelopen nacht erbij 92,4 mm. Voorlopig voldoende voor het groeien en bloeien in de tuin en voor de kool.
  • 18/6 18:54 Gerard:
    Vergeten verzend te klikken, nu al op 72 mm in Schoorl. Spuitende putten gesignaleerd.
  • 18/6 18:53 Gerard:
    Na zeer zware regenval met onweer (ontladingen 2 Hz) staat de teller op 57 mm inmiddels in Schoorl. Momenteel opnieuw een onweersbui, continue donder en lichten.
  • 18/6 18:51 Ted:
    In de omgeving van Zandvoort en IJmuiden forse windvlagen tot kracht 10. Jammer dat IJmuiden/Wijk aan Zee KNMI geen barometer heeft. Gemiste kans Biltse Heren! Hier ook even vlagen van kracht 8 om 17.30 en 17.50. Het onweer viel tegen ondanks dat het pikdonker werd. Ook nu weer flink donker 18.51uur).
  • 18/6 18:47 Gerben:
    Maar het gebeurt ook daar niet.
  • 18/6 18:42 John:
    Ik schreef het drie uren geleden al dat het zou gebeuren.
  • 18/6 18:26 John:
    En klaar is het al met België en Brabant. Het mechanisme om tot buien te komen is voorbij. Mooi rond het avondeten.
  • 18/6 18:25 Ko:
    En precies boven Breda helemaal uitgedoofd. Voortaan niks meer zeggen, pas als er echt wat uit de lucht valt.
  • 18/6 18:25 John:
    Ik heb een tijd gehad dat ik weerman wilde worden.
  • 18/6 18:02 Ko:
    Haha je hebt je vak gemist. Er nadert hier een onweersbui. Rood puntje op de radar.
  • 18/6 17:58 John:
    Schrijf ik over de noordelijk helft, komt KNMI met code oranje erachteraan, ik ben zo gek nog niet.
  • 18/6 17:43 Gerben:
    Mazzelaar. Jij met 18/19 graden en noordoost 5/6.
  • 18/6 17:39 Richard:
    Laat maar komen John. Ik zit er klaar voor op Texel :-)
  • 18/6 17:37 Frank:
    Zojuist te Delft enige tijd een vrij zware bui met regen en hagel. Het onweert (rommelt) hier al geruime tijd in toe- en afnemende fases. Vanaf ongeveer 17.00 uur grondwinddraaiing naar NW en daardoor duidelijk wat koeler.
  • 18/6 17:31 Adwin:
    Tropische regenbui in Gemert zonder iets op de radar!
  • 18/6 16:45 Gerben:
    Nu wel even zware regen. Geen onweer
  • 18/6 16:44 John:
    Laten we na het avondeten de noordelijke helft vans ons land in de gaten houden. Krijgt meer omvang.
  • 18/6 16:37 Bert:
    In Eerbeek vanmoren slechts 1,2 mm tegen 14 in Deelen. Hier meeste onweer op afstand. De ontwikkeling van nu lijkt ook weer net te westelijk.
  • 18/6 16:26 Ko:
    Bui ontstaat net wat te westelijk. Wat druppels en onweer. Hopelijk komt er nog meer. Ze ontpoppen kort van tevoren.
  • 18/6 16:10 John:
    Geen stil hangende wolken, moet dat zijn.
  • 18/6 16:10 John:
    Het zijn stil hangende wolken. Ik zag de toppen vanuit Rijen.
  • 18/6 15:43 Gerben:
    Na even flink wat regen schijnt nu de zon alweer
  • 18/6 15:27 Gerben:
    Wordt donker. Gaat nu snel
  • 18/6 15:25 John:
    Ook een bui met onweer in zuidoosten van Brabant, de zone waarin buien ontstaan is smal. Rond het avondeten is het zuiden al klaar met buienvorming,
  • 18/6 15:25 Gerben:
    Gieter kijkt naar het noorden. Hey geen smiley's in de roepdoos
  • 18/6 15:24 John:
    In het westen van Vlaanderen nieuw vorming.
  • 18/6 15:23 Gerben:
    Voortdurend gerommel. Zal niet lang meer duren voordat de eerste buien ontstaan
  • 18/6 15:23 John:
    Je moet beter kijken, Pieter.
Bekijk het archief
Za 19 juni 2021
Bezoekers online
Er zijn 3 gasten en 9 leden aanwezig: Bart, Bert, Bonne, Erik, Gerben, Hans, Ron, Theo, Ton
Inloggen