Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 07:58
    Clinge
    8,6°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 4 = Matige wind
    Na regen, nu droog
  • 06:34
    Sluis
    8,6°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: N
    Windkracht: 6 = Krachtige wind
    Na regenbui, nu droog
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
  • 1/12 17:57 Frank:
    Maandsom november neerslag in Zaandam zw 50 mm. Vandaag 4,5 mm regen vooral vannacht, overdag meest droog en mix van zon en wolken
  • 1/12 17:41 Pieter:
    Na de 13 mm regen van gisteren opende de maand december met 7 mm gevallen in de nacht en vroege ochtend.
  • 1/12 11:47 Ko:
    Vannacht en vanochtend tot 4 mm gekomen. Nov maar tot 33 mm. Ruim de helft te weinig. Droogte duurt maar voort.
  • 1/12 10:59 John:
    In Rijen is er sinds gisteravond 19.00 uur tot 14 mm gevallen. Dat is welkom. November heeft afgerond naar boven slechts 26 mm gebracht.
  • 1/12 10:24 John:
    Oss in november 38,6 mm neerslag, jaartotaal 551 mm. Gisteren met -5,2 graden wel de laagste temperatuur van het jaar.
  • 1/12 10:08 Frank:
    Op de valreep van november, gisteravond laat om ongeveer 23.30 uur, in Delft plotseling 'Hoor de Wind waait door de bomen': enige tijd zware windstoten tot naar (ruwe) schatting rond 40 knopen. Van buiten kwam zo'n 5 minuten lang een opmerkelijk geluid dat automatisch de aandacht trok.
  • 1/12 08:43 Edward:
    In Mainz vanmorgen een klein sneeuwdekje!
  • 1/12 08:10 Hans:
    Terug van de zeer korte winter naar de herfst met echt druilweer vanochtend. Temp 6.6 graden.
  • 30/11 22:53 Edward:
    Temperatuur -0,1 hier. In Rotterdam 8,8 (en maandneerslag november is daar op 52 mm gekomen). In Mainz slechts 10 mm exclusief de neerslag van nu, maar dat begint pas net dus dat valt ook haast niet meer echt in november.
  • 30/11 22:46 Edward:
    In Mainz nu ijsregen.
  • 30/11 20:53 Pieter:
    Op de laatste dag van de herfst nog 13 mm regenwater . en temperaturen gestegen tot 8,5 C
  • 30/11 20:22 Ted:
    Om 19 uur max. temp. 7,9 graden. Om 19.05 uur was er een springplank uit de gymzaal. Temperatuur sprong in één minuut van 8,0 naar 9,6 graden. Wind ging van 220 naar 265. ZW naar W. Neerslag 11,4 mm tot 20.05 uur.
  • 30/11 19:28 Frank:
    Vrijwel droog in Zaandam zw na 11 mm.
  • 30/11 18:51 Hans:
    Volop regen even geleden bij maar 1.5 graad. Het verwonderde mij dat ik geen natte flatsen waargenomen heb. Bovenlucht toch al te warm waarschijnlijk..
  • 30/11 18:22 Ted:
    Waterkoud drakenweer. Tot 14 uur geheel bewolkt en nevelig. Na 14 uur regenachtig. De verlichting in huis kon pas om 11.30 uur uit. Temperatuur is nu (18.10 uur) opgelopen tot 7,5 graden.
  • 30/11 17:41 Pieter:
    De buienradar kleurt geel boven Noordoost Nederland, dat betekend natte sneeuw temp daar ca 1 C
  • 30/11 17:33 Ko:
    Nov weet nog net een nevelige dag te scoren. Verder ook hier (water)koud, zonloos, klein beetje regen, winderig en een lage max. Prima dag!
  • 30/11 17:05 Pieter:
    Een grijze, donkere koude en natte novemberdag , temp langzaam oplopend van -2 C vanmorgen vroeg tot 6 C in de middag ,
  • 30/11 14:13 Frank:
    het begint er nu ook nog bij te regenen
  • 30/11 13:53 Frank:
    Vannacht lichte vorst in Zaandam (min.-2,3, vanaf 4.00 uur toenemende bewolking en oplopende temp. Weilanden en daken wit berijpt, maar bij oplopende temp. Is dit snel over, nu 13.50 uur is het bij 5 oC en een gevoelstemp.van + 0,5 oC smerig, waterkoud, nevelig weer, nog wel droog.
  • 30/11 13:34 Hans:
    Lichte motregen nu...
  • 30/11 13:24 Hans:
    In en in grijs en erg waterkoud! Actueel geheel bewolkt bij 0.3 graad. Het lijkt erop dat er straks wat lichte motregen mogelijk is.
  • 30/11 12:50 Gerben:
    Zeer lichte neerslag. Temperatuur amper boven het vriespunt
  • 30/11 10:57 Kees:
    Zelfs in Amsterdam is de temperatuur onder nul gedoken afgelopen nacht.
  • 30/11 09:20 Hans:
    En toch, het tweede etmaal met lichte vorst hier in het enschedese. Airport Twente zelfs -6.7 afgelopen nacht.
  • 30/11 09:18 Hans:
    Wat een schitterende winterse ochtend (nu nog -1.4), bewolkt en als je niet beter wist lijkt het of er sneeuw in de lucht zit.
  • 30/11 08:52 Jan:
    Iets na half negen viel er in Winsum zowaar wat ijsregen.
  • 30/11 08:43 Erik:
    Veenkampen minimum -4,8°C, hier in het dorp niet kouder dan -3,8°C. Maar niet ver hier vandaan op Deelen -5,3°C. Diverse stations in het oosten en zuidoosten met matige vorst. Hiermee laten we winter 19/20 al achter ons.
  • 30/11 08:05 Frans:
    met 1,2 boven nul, geen vorst gehad nog, dat blijft het nadeel van een kuststation
  • 30/11 07:08 Hans:
    Afgelopen nacht koud! Ik heb hier in de bebouwde kom van Enschede W -4.2 graden gemeten. Bij wat wolkenvelden is de temperatuur nu opgelopen naar -2.7
  • 30/11 05:52 Jurgen:
    Temperatuur nadert het vriespunt alweer in Dordrecht. Het is geheel bewolkt en nog vóór zonsopkomst is de temperatuur boven nul. Jammer, daar gaat de mooie berijpte ochtend! Het oosten heeft aanzienlijk meer geluk....
  • 30/11 00:17 Gerard:
    De eerste thermometerhutvorst van winterseizoen 2020-2021 is een feit, niet alleen hier in Schoorl maar vrijwel overal zo te zien!
  • 29/11 23:15 Hans:
    Zo-even -3.2 gemeten hier in de bebouwde kom van Enschede W bij een heldere maneschijn. Een prachtige heldere winterse dag was het! Super!
  • 29/11 23:04 John:
    Het vriest meer dan -2 graden in Rijen. In Arcen zag ik al -4,7 graden langskomen.
  • 29/11 22:56 Ko:
    Wat heerlijk dat het weer vriest, nu -2 gr hier.
  • 29/11 21:13 Pieter:
    Mogelijk matige vorst vannacht Arcen -3,9 C Aan de grond nu al matige vors tTtwente en Arcen -7,0 C
  • 29/11 18:59 Gert:
    De eerste vorst van het seizoen een feit. Eindelijk
  • 29/11 18:58 Pieter:
    Twenthe -2,6 C en aan de grond zelfs matige vorst -6,0 C
  • 29/11 18:11 Erik:
    Intussen duidelijk onder nul, op de Veenkampen is het -1,2°C, hier in het dorp: -1,1°C.
  • 29/11 17:38 Gerben:
    De Bilt nu ook de eerste vorst
  • 29/11 17:24 Pieter:
    17 uur : 0,0 C in Purmerend Arcen al -1-2 C, aan de grond -2,3 C
  • 29/11 17:07 Jurgen:
    Vandaag met 3 graden de koudste dag sinds 25 januari dit jaar. Het voelt écht winters aan en de temperatuur daalt snel naar het vriespunt hier in Dordrecht. Er waren ook nog steeds hardnekkige wolken.
  • 29/11 16:58 Erik:
    Op weerstation De Veenkampen (bij Wageningen) is de temperatuur op 1,5m gezakt tot 0,7°C en op 10cm tot -0,6°C. De eerste nachtvorst van dit winterseizoen zit er aan te komen.
  • 29/11 16:40 Pieter:
    De lucht is nu op geklaard, temp 1 c bijna vorst !! fietspaden in Purmerend al gestrooid
  • 29/11 15:07 Pieter:
    Grijs en kil met slechts 2 C ,bewolking wordt iets dunner maar nog steeds geen zon gezieni
  • 29/11 14:31 Kees:
    Ook in Eindhoven overheerst nog steeds de bewolking. Ik vraag me af, of hier de zon nog zal doorbreken.
  • 29/11 13:16 Frank:
    Grijze morgen in Zaandam. temp. zakt gedurende de nacht en ook gedurende de morgen steeds verder, de zonnige opklaringen uit het oosten bereiken heel voorzichtig onze regio, maar verder dan een 6 a 7/8 wolkendek komt het (nog) niet.
  • 29/11 10:42 Hans:
    Toch de eerste vorstdag hier! De temperatuur is vanmorgen uiteindelijk tot -0.2 gedaald! Hoeraa! Blijdschap voor zoiets kleins..Hopelijk een keer het begin van meer..
  • 29/11 08:39 Hans:
    Hier vrij helder (Enschede-W) en nog steeds geen vorst want minimum 0 graden.
  • 29/11 07:38 Gert:
    temperatuur nog boven nul oorzaak nog steeds bewolkte condities
Bekijk het archief
Di 01 december 2020
Bezoekers online
Er zijn 9 gasten en 6 leden aanwezig: André, Edith, Frank, Henk, Piet, Pieter
Inloggen