Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 18:59
    Clinge
    1,4°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 08:43
    Clinge
    0,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
    Mist (<1000m)
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
  • 21/1 20:35 Gerben:
    Maastricht matige vorst!
  • 21/1 18:36 Ko:
    Tiende zonloze dag tot nu toe deze januari. Met circa 0,5 graden koudste dag sinds 31 januari 2019.
  • 21/1 18:11 Pieter:
    Auto ruiten krebben, bij zonsopkomst was het helder , maar in de loop van de ochtend trokken mistvelden en lage bewolking binnen, een kille dag met max 5 C
  • 21/1 16:08 Erik:
    Vanmorgen vroeg was het helder, maar al snel werd het hier in Bennekom mistig waardoor het koud bleef. Tmax tot nu toe: +0,3įC. Eindelijk weer eens de sensatie van een lage temperatuur, een vleugje winter, ook al is dit niet mijn mijn lievelingsweer.
  • 21/1 15:56 Gerard:
    Tijdelijk mooi zonnig in de middag na een grijze start van de dag, weinig wind,temp. iets boven 7 graden in Schoorl rond 16:00 uur.
  • 21/1 15:52 Ko:
    Breda ook nog nevelig en temp iets boven nul. Een koude dag dankzij mistig weer, schitterend! Eerste keer tot nu toe deze winter.
  • 21/1 12:10 Hans:
    In Ede-Zuid nog altijd onder 0 en mistig
  • 21/1 12:00 Bert:
    In Eerbeek zitten we nog steeds op de rand van het mistgebied met volop zon: Tact 3,7. Een paar km verderop is het net boven nul.
  • 21/1 11:13 Johan:
    De Bilt nog steeds onder 0, het wordt spannend. Welof geen ijsdag.
  • 21/1 08:57 Hans:
    Zo-even -0.6 bij een wat toegenomen wind en sterk nevelig, zelfs wat mistig in Enschede-W. Toch een wat winters gevoel.
  • 21/1 08:37 Ko:
    Lichte vorst en mistig. Ook komende nachten wat lichte vorst. Toch nog wat licht winters, ook al is het normaal januari weer.
  • 20/1 23:47 Henk:
    Bergambacht, Krimpenerwaard, 1047,7 hPa
  • 20/1 23:29 Bert:
    Hoogste druk hier 1048,4 (10:37 uur). Een record voor Eerbeek sinds 1982.
  • 20/1 21:28 Jaap:
    Nu 1046 en nog wat in De Bilt. Een persoonlijk record?Zou kunnen. Ik heb de luchtdruk nooit goed bijgehouden.
  • 20/1 17:52 Dick:
    Hoogste luchtdruk vandaag 1048;8 hPa hier in Capelle aan den IJssel. Zou voor best wel eens een persoonlijk record kunnen zijn.
  • 20/1 17:19 Jurgen:
    Vanmorgen een prachtige zonsopgang met torenhoge barometerstanden. Dit met een temperatuur van iets onder nul...Maar momenteel voert grijs weer de boventoon. Het lijkt opmerkelijk veel op winter 88-89!
  • 20/1 17:04 Pieter:
    Ondanks de hoge luchtdruk nog veel bewolkimg, na wat grondvorst liep de temperautuur nog op tot 8 C .
  • 20/1 12:31 Emiel:
    Nu al opgelopen naar 1047 hPa, bij 6 ℃, volledig bewolkt, wind ZW 2 bft
  • 20/1 12:23 Emiel:
    Momenteel de luchtdruk in Almere 1046,2 Hpa
  • 20/1 10:16 Ted:
    In de omgeving van Exeter (ZW-Engeland) is een luchtdrukwaarde gemeten van 1050,4 hPa. Hoogste luchtdruk in Nederland is 1048,8 hPa in Maastricht. Wilhelminadorp (KNMI) heeft kuren met de luchtdruk. Registratie lijkt op een krasblok.
  • 20/1 06:53 Ko:
    Zowel zaterdagnacht als nu vriest het licht. Gelukkig geen vorstloze januari.
  • 20/1 06:41 Gert:
    Ik heb nu ook een stationsrecord sinds begin van de metingen eind jaren '80. Vanmorgen 1046.6
  • 19/1 23:42 Ted:
    Luchtdruk is in De Bilt gestegen tot 1046,9 hPa Vlissingen 1047,6 hPa. Voor De Bilt is de stand van 16 februari 2008 overtroffen. Toen was het 1046,8 hPa. Allertijden is het 1050,4 hPa voor DeBilt. Hoogste luchtdruk in Nederland is hieronder NIET JUIST. Deze is ruim 1053 hPa in Groningen op 23 januari 1907.
  • 19/1 22:30 Hans:
    Mooie dag trouwens (maxtemp 6.6) met vrij veel stratus maar later op de dag helder. Zo-even +0.9 maar het gaat licht vriezen komende nacht.
  • 19/1 22:28 Hans:
    Hier in Enschede-W zo-even 1042.9 hpa! Nog nooit zo hoog gemeten! De Bilt in 1932 op 26 januari 1050 hpa! Hoogste luchtdruk Nederland!
  • 19/1 21:50 Gert:
    1045 hpa. Een nieuw januari record voor mijn station die al ruim 30 jaar actief is.
  • 19/1 20:24 Pieter:
    Na grondvorst in de vroege ochtend werd het een zonnige dag met een frisse nw wind max 8 C, nu snel dalend naar 3 C , In zuidoost Nederland al grondvorst ( Woensdrecht -2,5 C )
  • 19/1 18:58 Ko:
    Hele weekend was droog zonnig en saai. Voor het gevoel is het nu half maart. Sombere januari gevoel is meteen weg. Met nog maar 28 mm nog steeds te droog.
  • 19/1 16:17 Ted:
    Triest record: bui bij 1041,8 hPa. Nooit eerder voorgekomen. Record stond op 1040,0 hPa op 24 feb. 1979. Bui (14.15 uur) leverde 0,3 mm op. Verder vrij zonnig bij een fris noorden windje.
  • 19/1 13:41 Hans:
    Wattige wolkenvelden stratus bij 6.2 graden in Enschede-W.
  • 19/1 11:14 Erik:
    In Bennekom alles mooi berijpt vanochtend bij -1,1į stralingsvorst. De Veenkampen in het Binnenveld (ca 3 km hiervandaan) kwam niet onder nul.
  • 19/1 10:33 Dick:
    Actuele luchtdruk in Capelle aan den IJssel 1040,1. Scheelt wel haast 1 hPa met Rotterdam-Zestienhoven. Heb geen verklaring voor dat verschil, ik meet met een Vantage Pro2?
  • 19/1 10:03 Hans:
    Mooie, enigszins winterse ochtend (minimum -0.4) met wolkenvelden en mooie opklaringen. Plaatselijk glad vanmorgen maar er was gestrooid.
  • 18/1 21:58 Jaap:
    Wel een paar buien, maar geen hagel of sneeuw gezien. Met 7graden was het nog niet zo heel koud. Tussendoor brede opklaringen.
  • 18/1 19:47 Frank:
    In Zaandam/west vanmiddag rond 14.30 -16.00 uur vies buiig weer met tussendoor smeltende hagel . (2 mm) De weekmarkt zag de omzet verdrinken!
  • 18/1 19:20 Jurgen:
    Prachtige wolkenluchten vandaag. Hier in Dordrecht alleen in de ochtend een bui gehad. En dat bij een verkwikkende 7 graden. Maar nog steeds te zacht...
  • 18/1 19:09 Pieter:
    Na wat regen en hagelbuitjes is het nu opgeklaard en temperatuur gezakt naar 2,5 C , kans op (grond0 vorst !!
  • 18/1 19:05 Ted:
    Overdag tot ongeveer 15 uur talrijke buien sommige met hagel. Neerlag januari nu (18-1 18.55 uur) 45,1 mm. Neerslag is deze maand ongeveer normaal.
  • 18/1 17:24 Hans:
    Hier in het enschedese ook enkele lichte buitjes (0.1 'a 0.2 mm) maar de buienluchten (mooi weer eens..) heb ik ook gezien..Een beetje maart-achtig.
  • 18/1 17:17 Gert:
    Naast hagel vanmiddag ook een onweersklap gehoord. Leuke weerdag om in de boeken bij te schrijven
  • 18/1 16:56 Gerard:
    Leuke wolkenpartijen in Schoorl, afgewisseld met wat zon, nu en dan een hagelbui(tje), dat bij momenteel iets boven de 5 graden.
  • 18/1 15:19 Pieter:
    Vanmiddag in Amsterdam ook een flinkel hagelbui
  • 18/1 14:08 Ko:
    Breda nog geen druppel. En gezien de radar komt er ook niks van terecht. Bijna alleen maar zon en zacht met 7 graden, saai!
  • 18/1 13:40 Frank:
    Het lagedrukgebied dat met name in Queensland, Australie voor zware regens en overstromingen verantwoordelijk is, veroorzaakt hier op Bali al enkele dagen een zuidwestelijke stroming op vooral 850 hPa die tamelijk droge, heldere en iets koelere maritiem Tropische lucht van iets zuidelijker breedte aanvoert. Zowel luchttemperatuur als dauwpunt ziijn iets lager dan in de doorgaans maritiem Equatoriale lucht. De felle zon en de verfrissende wind zorgen voor meer verdamping en ventilatie, waardoor de warmte voor velen wat draaglijker is.
  • 18/1 13:20 Erik:
    En nu zowaar hagel!
  • 18/1 13:19 Erik:
    Hier in Bennekom tot nu toe alleen wat lichte regenbuitjes en een poging tot regenboog.
  • 18/1 13:07 Gert:
    Hier ook een ouderwetse hagelbui. Het kan nog
  • 18/1 11:38 Pieter:
    Vrij onverwachts valt er een hagelbui in Purmerend,bij een temp van 6 C Een teken dat de bovenlucht kouder wordt vanaf gisteren 8 mm regen gevallen .
  • 18/1 10:08 Gert:
    GFS gaat voor 1048 in delen van NL in de nacht van zondag op maandag. Zeer hoog dus
  • 17/1 21:37 Hans:
    Vind ik een hele goeie, de ZW-passaat!
Bekijk het archief
Di 21 januari 2020
Bezoekers online
Er zijn 1 gast en 7 leden aanwezig: BjŲrn, Gerben, Jaap, Jan Willem, Paul, Pieter, Thieu
Inloggen