Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:04
    Clinge het Zeegat
    5,8°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windkracht: 0 = Windstil
    Nevel
  • 06:50
    Sluis
    5,6°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: O
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 23:42
    Eesveen
    1,4°C
    (0/8) Onbewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
Nu lid worden
  • 20/10 00:30 Adrie:
    Het is gewoon allemaal kurkdroog. Daarom warmt het overdag makkelijk op en koelt het 's nachts makkelijk af.
  • 20/10 00:16 Edward:
    Als dit de winter al is, dan was zelfs winter 2014 relatief "koud" en lijkt het meer op december 2015.
  • 19/10 22:45 Pieter:
    Grondtemperaturen nu lokaal al onder het vriespunt,( Eelde -1,8 C ) Na a die warmte lijkt het nu ineens wel winter
  • 19/10 21:42 Jaap:
    Weer wat frisser. Nu maximaal een ruime 15 gr. De nachten gaan nu meer normaal aanvoelen. Overigens vandaag nog best mooi weer: veel zon en weinig wind uit het noordoosten.
  • 19/10 17:36 Ko:
    Saaie dag 326. Voorbij half okt blij zijn dat het ondanks veel zon beneden de 20 gr blijft.
  • 19/10 13:20 Gerard:
    Mijn tuin op het noordoosten in de schaduw heeft nu zelfs koelkasttemperatuur. De zon en de luwte opzoeken geeft een andere belevenis. Sowieso is er weinig wind, wel veel cirrus die de zoninstraling flink tempert.
  • 19/10 12:46 Pieter:
    Een mooie zonnige dag maar met ca 14 C voelbaar frisser dan we gewend waren
  • 18/10 22:10 Jaap:
    Op deze donderdag zijn we toch echt aan het zakken met de temperatuur. Nog steeds niet slecht: maximaal 16 gr. Maar dat is in oktober maar enkele uurtjes in de middag. Het bleef ook nu weer droog. Zon en wolken afwisselend. Droogte duurt in feite gewoon voort.
  • 18/10 20:13 Edward:
    Voor de leden die nog aan de Hellmannwedstrijd over de komende winter willen deelnemen: klik om deel te nemen op de homepage in de linkerkolom op het derde item (zoals altijd "lees meer", onder A3 en de aankondiging van de ALV).
  • 18/10 11:38 Hans:
    Hier in het enschedese valt vanmorgen voortdurend een vette motregen (al bijna 0.5 mm gevallen). Actueel zeer grijs dus bij 13.6 graden.
  • 18/10 08:00 John:
    In Oss telde oktober 2005 11 warme dagen, nu 10, in 2011 3 zomerse dagen, nu ook 3.
  • 18/10 00:48 Bart:
    dit is de vierde keer dat Oktober 10 warme dagen kent, het record. Lijkt wel een harde limiet.
  • 17/10 21:57 Gert:
    Al week lang 20 plus dat zal niet vaak voorgekomen zijn
  • 17/10 21:10 Gerard:
    In Schoorl een mooie en overwegend zonnige dag, met slechts zo nu en dan wel wat traag langstrekkende bewolking. Weinig wind, dus prima weer voor buitenwerkzaamheden!
  • 17/10 19:26 Pia:
    Nog steeds zomer op de Veluwe en vandaag alweer een zonnige dag al wordt het langzamerhand iets minder warm overdag. Vandaag haalden we net de 20 graden. Zo af en toe wat mistige bankjes 's morgens vroeg en wat meer dauw en die nattigheid is overigens erg gewenst want het is al weken kurkdroog hier.
  • 17/10 09:46 Ko:
    Vrij dichte mist in Brabant! Zo dicht is heel wat maanden geleden! Eindelijk eens iets anders.
  • 17/10 08:55 Hans:
    Gisteren (dinsdag) met 24.6 toch weer een onwaarschijnlijke warme herfstdag met nazomerse allure. (Enschede-W) Actueel vrij veel cirrus en cirrostratus waardoor het half bewolkt is bij 11.2 graden. Ook vandaag weer een prima dag met minder hoge maxima...
  • 17/10 07:38 John:
    Gisteren hier in Oss 25,2 graden, waarmee de derde zomerse dag van deze maand een feit was.
  • 16/10 23:21 Jaap:
    We gaan gewoon door. Met ruim 24 gr. zowat een zomerse dag. Ook nu bleef de bewolking bescheiden, evenals de wind uit zuidelijke richtingen.
  • 16/10 20:11 Pieter:
    Al weer een droge,,zonnige en warme dag met max. 23C , Er lijkt geen einde aan te komen
  • 16/10 17:55 Ted:
    Platsa moet zijn plaats. Door storing kon ik de 2e a niet meer tussen het woord plaatsen. Daarom heb ik hem erachter gezet.
  • 16/10 17:54 Ted:
    De Bilt Max.temp. 24,3 graden. Record 16 oktober 2017 met 24,4 graden. Staat op gedeelde 11e platsa van de hoogste oktobermaxima.
  • 16/10 16:16 Johan:
    Record de Bilt nog niet gebroken
  • 16/10 15:59 John:
    Volgens afspraak vandaag weer warmer dan gisteren. Vorig jaar op 16 oktober 2017 werd het met 25,1 graden record warm zo laat in oktober te Gilze en Rijen. Vandaag is dit record al gesneuveld. Twee zomerse dagen in de tweede oktoberdecade. Dat heb ik ook niet eerder gehad.
  • 15/10 23:24 Jaap:
    We leverden weer wat in, maar het werd wel weer een geheide warme dag met maximum van ruim 22 gr. Wel wat bewolking soms, maar droog. De wind pendelde tussen zo en zw.
  • 15/10 21:01 Jaap:
    Regen in Oosterhesselen!!
  • 15/10 20:43 Hans:
    Vandaag in Enschede W niet meer zomers maar nog altijd een erg hoog maximum voor de tijd. 24.3 bij vrij veel zon en ook wat dunne wolkenvelden.
  • 15/10 20:37 Ted:
    Tot 16 uur vrij zonnig tot zonnig. Dan zw. tot geh.bew. Om 17.33 uur werkelijk minimale neerslag. Voor de minuut om was droog. Neerslag 1/1000mm. Bewolking na16 uur gevormd door heel klein laagje wat rond 17 uur nabij Den Helder lag. Wind was zo tot z, later zzw. Na 16 uur w tot wnw. Na 19 uur var..
  • 15/10 20:00 John:
    Morgen de 7e warme dag op een rij. Gemiddelde maximum temperatuur niet eerder zo hoog geweest in Rijen in tijdvak 10-17 oktober.
  • 15/10 17:59 Pieter:
    Het gaat maar door ! Opnieuw een bijna zomerdag, vrij zonnig, zwoele zuiden wind en max. 23 C vanaf 16 uur meer bewolking en een spatje regen.
  • 15/10 12:59 Gerard:
    Flink wat zon in het noordwesten, volgens de geijkte kwikthermometer nu 19.5. Wind ZZW
  • 15/10 12:11 Gerben:
    Klein beetje regen nu
  • 15/10 06:34 Gert:
    We blijven tot en met woensdag in de warme lucht. Modellen hebben er moeite mee. Mogelijk tgv de interactie van Leslie met het polaire front
  • 14/10 23:54 Hans:
    Met een stevige zuidenwind en helder zonnig weer werd het opnieuw zomers hier in het enschedese met 25.5 graden.
  • 14/10 21:09 Jaap:
    De Bilt geen zomerse dag, omdat er veel meer wind was. Wel ook nu weer volop zon, zodat het wel 24 gr. kon worden. Respectabel warm dus voor 14 okt.
  • 14/10 19:19 Gert:
    IN IJsselmuiden de tweede zomerse dag op rij. Wat een maand
  • 14/10 14:12 Pieter:
    Prachtige vormen van cirrus bewolking waar de zon gewon door heen schijnt, opvallend is dat deze wolkensluiers bijn stil hangen, dus weinig stroming in de bovenlucht , Hier op aarde opnieuw een warme zonnige herfstdag temp. 22 C. Misschien haalt de Bilt nog een zomers dag.
  • 14/10 12:09 Frank:
    Wij zitten in de Zaanstreek alweer op bijna 20 oC en zonnig, warmte blijft zo langzamerhand weer behoorlijk hinderlijk in huis hangen, oleanders hebben nog steeds enkele bloemen, record laat. Vogels zie ik weer met strootjes in de snavel en helaas het onkruid tussen de tegels groeit ook vrolijk door, hinderlijker als van de zomer
  • 14/10 11:48 Adwin:
    En we zijn de koude records van september weer vergeten.
  • 14/10 10:00 Hans:
    Opnieuw fraai weer voor de boeg deze zondag na de zomerse uitspatting van 27.2 op zaterdag. Zo-even vrijwel onbewolkt bij 13.5 graden in Enschede-W.
  • 14/10 09:25 Gerben:
    Verbetering van 0,6 graden
  • 14/10 08:44 Dick:
    Etmaalgemiddelde in De Bilt gisteren 20,0 C precies. Ik neem aan dat dit een nieuw oktoberrecord is (?). Zo kruipt het warmtegetal toch nog richting de 200 punten, Heel dicht oo 2006.
  • 14/10 00:14 Herman:
    Warmte- record?? Kijk eens in de weerspiegel oktober 1983 op blz. 594, artikel van Harry Geurts tabel van 4 oktober 1983, daarin staat de Bilt 1921 26,7į en Ohe en Laak 28.6į.
  • 13/10 23:21 Jaap:
    Ja, De Bilt haalde de zomerse dag. Een ruime 26 gr. Je weet niet wat je voelt! Onwezenlijk ook die herfstkleuren aan de bomen met zo'n temperatuur.
  • 13/10 18:53 Pieter:
    Half oktober en dan in vrijwel heel Nederland een zomerse dag, Veel zon en een zwoele zuiden wind, Met 26,3 C in de Bilt nog nooit zo laat in het seizoen zo warm, De eerste zomerse dag viel al op 19 april, zomer 2018 duurt al bijna een half jaar
  • 13/10 17:40 Ted:
    Die 30,1 is nu ook officieel geschrapt. Maastricht is met 28,7 het officiŽle record. Vandaag was Ell met 28,1 het hoogst.
  • 13/10 16:03 Klaas:
    Decaderecords sneuvelen vandaag vrijwel overal. De Bilt 26,3 is net geen maandrecord. De Kooy en Leeuwarden voor het eerst een zomerse dag in oktober. Landelijk record blijft staan op 10 oktober 1921 (Sittard 30,1 mogelijke twijfel, Maastricht herleid 28,7).
  • 13/10 15:38 Hans:
    Zo-even 27.2 in Enschede W met volop zon, soms wat sluierbewolking en een matige zuidenwind. Fenomenaal weer voor 13 oktober. In 1975 de eerste sneeuw op deze dag! Het kan allemaal in Nederland.
  • 13/10 15:17 Dick:
    Momenteel 20C op vakantie-eiland Aegina, op vijf kwartier varen ten zuiden van Piraeus. Half tot zwaar bewolkt en vrij winderig. In Athene vandaag maximaal 23 C. Als ik naar de temperatuurkaart van Nederland kihk kan ik mijn ogen niet geloven!!
  • 13/10 14:40 Erik:
    25,9įC op sylphidestation Bennekom nu. Het is hier de eerste dag boven de 25 graden sinds dinsdag 18 september.
Bekijk het archief
Za 20 oktober 2018
Bezoekers online
Er zijn 31 gasten en 6 leden aanwezig: Bart, Gert, Ruud, Stefan, Ton, Wilco
Inloggen