Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:04
    Sluis
    16,7°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: N
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
Nu lid worden
  • 24/6 22:49 Jaap:
    In de vroege morgen nog wat zon. Verder de hele dag zonloos. Weer wat kouder dan gisteren. We haalden de 18 gr. niet eens. Droogte is al ernstig. En nog een week geen regen en wel weer hitte.
  • 24/6 19:44 Hans:
    Van tijd tot tijd (lichte?) regen hier in het enschedese. Nog maar 15.4 graden. Bijna kachelweer......
  • 24/6 18:40 Ted:
    Fors frisser dan gisteren. Toen nog een max van 19,8 en nu slechts 17,1 graden. Eerst zwaar bewolkt en sinds 16 uur geheel bewolkt en iets toenemende wind van NW-4 naar NW-5.
  • 24/6 18:38 Hans:
    Ook in Ede-Zuid zojuist motregen en geen zon gezien vandaag
  • 24/6 18:07 Hans:
    Vette motregen of zelfs lichte regen hier in Enschede-W.
  • 24/6 17:20 Hans:
    Dat zijn wellicht hele kleinschalige mini buitjes die ik zag op de app weer en radar. Stelt volgens mij niks voor.
  • 24/6 17:11 Hans:
    Inderdaad Gert, hier in het enschedese nog steeds dik bewolkt bij 16 graden (maximum 16.5). Ik zag zo-even zelfs wat flutbuitjes afzakken vanuit het noorden langs de oostgrens.
  • 24/6 14:49 Gert:
    Hier nog een streepje zon gezien de. De schaapscheerders kou ten voeten uit
  • 24/6 11:51 John:
    Talrijke wolkenvelden in Rijen, maar niet erg dik. Er komt geregeld wat zonneschijn (zichtbare schaduw) doorheen.
  • 24/6 09:56 Hans:
    Bewolkte aangelegenheid in Enschede-W bij 15.2 graden. Zolang de stroming NNW is zal de bewolking aanhouden. Gisteren net aan 20 graden...
  • 23/6 23:07 Jaap:
    Later op de dag meer zon en de NW-wind hield zich rustig. Daardoor kwamen we in de buurt van de 20 gr. Net wel of net niet; mij ontbreekt de juiste apparatuur en ook de juiste plek voor plaatsing. Is ook alleen voor de statistiek van belang. Inmiddels bleef het droog en dat zal ook de komende dagen het geval zijn. Het wordt steeds meer merkbaar in de natuur.
  • 23/6 17:34 John:
    De zon is vanmiddag flink tevoorschijn gekomen. Een warme dag is het geworden met nu 21graden te Rijen.
  • 23/6 11:04 John:
    Een wisselende hoeveelheid bewolking in Rijen. Korte opklaringen. Er staat weinig wind, voor het gevoel een stuk warmer daardoor.
  • 23/6 11:04 Gerard:
    Bij de weersomslag van woensdag op donderdag nam de windsterkte dusdanig toe dat populieren flink in de rui kwamen in Schoorl: vingerdikke takken van soms meer dan een meter waren afgerukt; omgeven door talloze bladeren gaf dit een herfstige indruk. Dat op het begin van de astronomische zomer.
  • 23/6 10:52 Samuel:
    We begonnen hier in Purmerend met zon maar nu heerst de grijze meuk weer. Nog een paar dagen doorbijten en dan kunnen we ons in de warmte vermeien. Ik ben blij met dit forum waarin niet elke verschuiving van een model aanleiding is tot klaagzangen of juichkoren. Laten we het nemen zoals het valt en genieten van mooie zomerdagen en die runs naast je neerleggen.
  • 22/6 21:25 Frank:
    In de Zaanstreek koud, herfstachtig, hebben de verwarming vanavond aan, en nu 21.20 uur breekt de zon stevig door.
  • 22/6 08:06 Pieter:
    Trek vandaag voor het eerst in lange tijd maar weer een trui aan , Grijze lucht. felle kille wind en een beetje motregen bij slechts 12 C brrrr !
  • 22/6 07:56 Hans:
    Vanmorgen koud en eerst regenachtig (ruim 3 mm) in Enschede-W. Zo-even maar 10.7 graden. Zomer even van slag dus!
  • 21/6 22:44 Jaap:
    Vandaag voor enkele dagen weer terug in De Bilt. Vanmorgen vroeg in Diepenheim, waar onze caravan staat, de hele zomer, een flinke bui.. Overdag verder af en toe een paar spatten, maar wel veel wind. Nare temperatuursprong: gisteren daar ong. 26 gr., vandaag 17. En de droogte daar is nog lang niet voorbij. Hier ook niet. Van warm en droog naar koud en droog, dat schiet niet op. En volgende week waarschijnlijk weer warm en nog altijd droog.
  • 21/6 19:58 John:
    Ik bedoel dan droog polair gecombineerd met koel. Dat is lang geleden in Rijen.
  • 21/6 19:57 John:
    Wat een heerlijk verfrissend weer, ook in het zuiden. Prettig toeven in droge polaire lucht. Dat is hier heel lang geleden.
  • 21/6 19:54 Ted:
    Half tot zwaar bewolkt en vanaf 14.30 uur af en toe licht buitje. Max. temp. 15,5 graden bij een NW-5. Heerlijk verfrissend weer.
  • 21/6 19:34 Pieter:
    De zomer is officieel begonnen, maar het weer is er niet naar, Veel wolken, enkele buien, veel wind en lage temeperaturen ( 16 c Max.)Hopelijkis dit geen voorbode voor het verdere verloop van deze zomer
  • 21/6 11:42 Hans:
    Juni tot nu toe hier nog maar ruim 14 mm en het lijkt een erg droge maand te worden als de voortekenen niet bedriegen.
  • 21/6 11:39 Hans:
    Een bolle noordwester met fraaie stapelwolken. Vanochtend dus een paar stevige buien en later nog een buitje (5.6 mm tot nu toe) in Enschede-W. De zon laat zich ook soms zien. Best wel verkwikkend weer deze dagen...
  • 21/6 07:55 Hans:
    Vanmorgen hier stevige buien in Enschede W (ruim 5 mm). Nu grijs met nog wat lichte regen bij 16 graden.
  • 20/6 22:50 Erik:
    Om 13:40 werd in Bennekom de 20-graden overschreden en van 16:20 tot 19:20 was het boven de 25 graden. Zo snel kan het gaan als de zon goed doorbreekt.
  • 20/6 21:37 Frank:
    In de Zaanstreek kunnen wij de lichtende nachtwolken wel vergeten, uit het nw nadert in snel tempo massieve bewolking onze regio.
  • 20/6 21:11 Frank:
    In de Zaanstreek ook pas na 14.00 uur overgang naar vrij zonnig, later voluit zonnig weer. In het weerpraatje van Peter Kuipers Munneke vanavond gaf hij aan dat er na zonsondergang kans was op lichtende nachtwolken, ik geef het maar even door.
  • 20/6 20:25 Pieter:
    Ook in Purmerend kwam de zon er in de middag goed bij,Het werd meteen warmer( 23 C) wel stond er een stevige Zw wind Juni lijkt af te stevenen op een droge maand, Geef iedere avond de tuinplanten water
  • 20/6 17:30 Ted:
    Tot 13.40 uur geh.bew.. Daarna begon langzaam de zon door te breken. Om 15 uur l.bew. Daarna bleef in westelijke richting wolkenflarden zichtbaar. Slechts 22,0 graden bij een WZW-5 tot 6.
  • 20/6 17:29 John:
    Aangename dauwpunten boven de noordelijke Noordzee. Circa 6 graden. Laat maar komen!
  • 20/6 17:23 John:
    Na het middaguur volop zon en ruimschoots een zomers warme dag. De zoveelste dit jaar.
  • 20/6 15:43 Christ:
    De zon laat zich hier in Deurne (N.Br.) van haar beste kant zien. Af en toe een witte wolk aan de strak blauwe lucht.
  • 20/6 13:25 Ko:
    Hier in Breda ook een grijze aangename ochtend. Helaas met die doorgekomen zon begint het nu gelijk vies warm te worden.
  • 20/6 12:28 Samuel:
    Hier in Purmerend om half 1 ook nog steeds grijze meuk vanaf de Noordzee en krapaan 20 į. Wordt niks vandaag; geen zomerse dag.
  • 20/6 12:06 Erik:
    Het is hier in Bennekom nog steeds grijs en vrij koel: ik zie het vandaag geen 25 graden meer worden (en ben daar niet rouwig om).
  • 19/6 22:13 John:
    Grijs, vrij rustig en lauw weer in Rijen.
  • 19/6 21:28 Hans:
    Vandaag in Enschede-W bewolkt met soms zelfs een enkel licht buitje (0.1 mm). Maxtemp 21.6 Het voelde al weer wat warmer. Voorbode zomerse woensdag?
  • 19/6 14:52 Frank:
    Gisteren in Zaandam/westzaan 2.1 mm, totaal deze maand nu 8.0 mm. Vandaag meest geheel bewolkt en doordat de bewolking niet al te dik is, komt er toch aardig wat straling door van de hoogstaande zon, zoadat het vrij broeierig, klefferig aanvoelt.
  • 19/6 09:29 Hans:
    Laatste dagen was het hier overwegend bewolkt bij wel nog net twintigers en gisteren 0.6 mm regen.
  • 19/6 09:28 Hans:
    Even geleden hier in het enschedese toch nog weer een heel licht spetterbuitje bij grijs weer uit het NW (het bekende/beruchte juniweer) en 17 graden. Morgen een zomerse eendagsvlieg gevolgd door opnieuw NW-weer en koeler.
  • 18/6 17:38 John:
    Wouw, 5 mm duurregen in Noord Holland. We dromen er alleen van. Zelfs bij bewolkt weer staan de tuinplanten slapjes bij.
  • 18/6 17:29 Pieter:
    De verwachting luidde Wolkenvelden en mogelijk een buitje, Op de buienradar was ook weinig te zien Maar de de realiteit was langdurige lichte regen en motregen, Tussen 8 en 15 uur is het vrijwel niet droog geweest,Totaal 5 mm Nu pas een paar zonnestraaltjes in Purmerend Totaal 5 mm
  • 18/6 14:28 Erik:
    In Bennekom eindelijk de lang verhoopte regen. Eerst motregen, nu echte regen.
  • 18/6 12:26 Ted:
    Correctie: Lichte regen en motregen moet zijn lichte tot matige motregen. Nu ging ik dus zelf in de fout.
  • 18/6 12:00 Ted:
    Lichte regen en motregen en 16,5 graden.
Bekijk het archief
Ma 25 juni 2018
Bezoekers online
Er zijn 3 gasten en 5 leden aanwezig: Bart, Bert, Hans, Niek, Richard
Inloggen