Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:20
    Eesveen
    17,8°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
  • 21:15
    Clinge het Zeegat
    19,8°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 20:37
    Sluis
    20,0°C
    (4/8) Half bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
Nu lid worden
  • 15/8 20:43 Pieter:
    Een droge dag met vanochtend vrij veel zon vanmiddag meer bewolking maar aangename temperaturen van max 23 C
  • 15/8 20:42 Ko:
    Net niet zonloos, wel de meest sombere dag sinds 19 juni.
  • 15/8 18:03 John:
    Er waren wat meer wolken dan gisteravond voorzien. Ik vond het niet erg. Het was warm genoeg desondanks, nog steeds zonder jassen weer en dat houdt augustus vol.
  • 15/8 16:30 Ko:
    Tot nu toe in Breda een aangenaam bewolkt dagje. Desondanks opvallend genoeg toch weer 23 graden.
  • 15/8 11:39 Gerard:
    Ook hier vliegen om de oren en wespen, die komen struinen in de vijgenboom, ook vlinders vinden hun weg, gelokt ook door de vlinderboom. Het is half bewolkt en bijna 23 graden alweer, kortom: prettig zomerweer.
  • 15/8 11:07 John:
    De warme dagen vliegen ons om de oren, deze zomer, Gert. Zeker als men wat dieper landinwaarts woont.
  • 15/8 10:44 Gert:
    Ondertussen hier weer 20+
  • 15/8 09:13 Hans:
    Geheel bewolkte lucht (warmtefront) in Enschede-W bij 17.6 graden. Gisteren bijna zomers (24.7) na wat flutbuitjes in de ochtend (0.4 mm).
  • 14/8 20:31 Pieter:
    Onverwachts toch nog een buitje in Purmerend (0,5 mm) Nu al 62 mm augustusregen.
  • 14/8 20:19 Gerard:
    De Weerspiegel is binnen, met prachtige illustraties, die je op de digitale versie toch niet zo kunt aanschouwen als op papier. Vandaag een afwisseling van zon en wolken, eerst nog wat fris maar in de middag toch wel weer boven de 20 graden. Prima weer voor buitenactiviteiten.
  • 14/8 19:19 Hans:
    Vandaag nog 24.7 in Enschede W bij vrij zonnig weer met stapelwolken nadat er in de ochtend nog enkele lichte buitjes vielen. (0.4 mm)
  • 14/8 17:06 Pieter:
    Vandaag droog met een aangename temp, van ca 22 C Zon en wolken, Grasvelden worden weer groen in Purmerend
  • 14/8 13:52 Ko:
    Vannacht krap 2 mm Breda. Tot nu toe scoort aug nog maar 25 mm. In elk geval al beter dan juni en juli.
  • 14/8 12:09 John:
    Ik had vannacht 4 mm te Rijen. Maandtotaal de helft van Gert. Zomer 2018 nog een grote kans veruit de droogste te worden.
  • 14/8 09:13 Gert:
    Vannacht 13 mm opgevangen. Augustus totaal opgelopen naar 60 mm
  • 14/8 09:01 Bert:
    In Eerbeek gisteren 3 onweersbuien en 10 mm neerslag.
  • 13/8 21:51 Jaap:
    Vanavond terug in De Bilt. Vanmiddag in Diepenheim een paar stevige onweersbuien. In de vroege morgen was er ook al een bui. Max. daar 22 gr. Afgelopen dinsdag kwamen we aan bij 37 gr.!! Enige uren windkracht 9 ook daar diep in het binnenland, in die gedenkwaardige donderdagavond.
  • 13/8 20:33 Gert:
    Een korte maar stevige onweersbui 6mm
  • 13/8 19:22 Frank:
    In Zaandam/Westzaan vandaag 8,5 mm, totaal deze maand nu 51,1 mm, .het gele verdorde gras begint zowaar hier en daar al wat lichtjes op te groenen, ook de weilanden beginnen er weer wat frisser uit te zien.
  • 13/8 18:38 Marcel:
    Vandaag dik 7 mm in Hilversum. Niet indukwekkend. het is nog steeds wachten op de eerste echte plensbui van deze zomer, eentje die in korte tijd meer dan 10 mm brengt. Of het nog gaat lukken de komende weken???? Wel hebben de media nu ontdekt dat 2018 het droogterecord van 1976 niet gaat halen. Beter laat dan nooit zullen we maar zeggen.
  • 13/8 17:29 John:
    Schitterende buienluchten vanmiddag. Buienwolken in allerlei stadia. Minder geluk met de neerslaopbrenst in Rijen. Slechts 5 mm en naar het zich laat aanzien is de buiigheid hier voorbij nu. In de aanvoerrichting kleinere stapelwolken, die het ijskiemniveau niet meer halen.
  • 13/8 16:56 Klaas:
    Grote verschillen over vrij kleine afstand. Hier in Workum ruim 8 mm. Elders in Friesland meldde Damwoude 50 en Ad Vermaas (Siegerswoude) had liefst 61 mm binnen drie uren. Op sommige plaatsen viel nauwelijks meer dan 1 mm.
  • 13/8 16:55 Pieter:
    Vandaag n Purmerend nkele flinke buien, totaal 15 mm Augustus tot nu toe al 51 mm Ik zie de grasvelden al langzaam groen worden
  • 13/8 16:31 Jan:
    In Buitenpost vanmiddag 26,0 mm. uit een fikse onweersbui. Tot nu toe deze maand al 93,5 mm.
  • 13/8 15:58 Hans:
    Ook in Ede-Zuid onweer op afstand en zojuist een flinke stortbui
  • 13/8 15:39 Gert:
    Hier ook onweer op afstand dwz hoorbaar ten oosten van nsv
  • 13/8 15:21 Hans:
    Onweer op afstand hier in het enschedese. 23.5 graden.
  • 13/8 14:27 Ko:
    Breda zojuist eindelijk ook een onweersbui van 6 mm. Het zuigt als een spons zo nodig is het!
  • 13/8 13:48 Frank:
    In Zaandam/West rond 13.15 uur een kort onweersbuitje, 2 x onweer en 5.5 mm stevig regen in amper 15 minuten, genoeg om vandaag de gieter weer te kunnen laten staan😁
  • 13/8 12:40 Gerard:
    Ook in Schoorl af en toe even regen en weinig wind, soms even wat lichter, maar dan weer betrokken. Toch nog nipt boven de 20 graden
  • 13/8 10:36 Gert:
    In IJsselmuiden de 2oC al weer gepasseerd daarmee een reeks van 50 dagen op rij met 20C of meer
  • 13/8 09:22 Hans:
    Een licht regentje (tot nu toe maar 0.1 mm) in Enschede-W bij 18.4 graden.
  • 12/8 14:28 Theo:
    Vandaag de 51ste zomerse dag in De Bilt. Het kwik wees 25,4 graden aan. Daarmee is een gedeeld 1ste plaats bereikt.
  • 11/8 23:49 Gerben:
    Het is koud. Twenthe richting vorst aan de grond. Dat zou recordvroeg zijn
  • 11/8 23:00 Gerard:
    SInds lange tijd ruik ik weer een muffe schimmellucht uitkomend vanonder de samengepakte bramenstruiken waar ik regelmatig langs loop. Dat was lange tijd niet het geval. Overigens zijn de bramen - voor zover niet verschrompeld - van goede kwaliteit. Enkele regendruppels vandaag, maar meer niet. Frisse, heldere en schone (buitenwerk)lucht met fraaie contrasten tussen wolk en diepblauw.
  • 11/8 18:45 Pieter:
    Droge en tamelijk zonnige dag met ook mooie stapelwolken, de lucht is aangenaam fris na al die warme dagen, nu sfwachten wat de regenval (36 mm in Purmerend) met de natuur gaat doen
  • 11/8 17:31 Gerard:
    Andere KNMI-stations fluctueren net zo snel en zijn ook steeds - gemiddeld - lager dan de omgeving: betere opstelling en snellere metingen door betere sensoren. Discussie over metingen horen overigens in het forum!
  • 11/8 16:10 Pieter:
    De schommelingen in de temeperaturen van de Bilt zullen toch te maken hebben met de afwisseling van zon en wolken Al is het wel opvallend dat de omgevibg van de Bilt vaak iets hoger uit komt.
  • 11/8 15:51 Hans:
    Nu weer 19.7C. Geeft idd te denken
  • 11/8 15:15 Marcel:
    En ja hoor, tien minuten later is het 20,6 gr. Je moet die waarnemingen van het KNMI blijkbaar met een korrel zout nemen.
  • 11/8 15:13 Marcel:
    Op de KNMI site bij de waarnemingen van 14.50 uur nu mooi de rare strapatsen van De Bilt zichtbaar. Bijna overal om deze enclave heen is het meer dan 20 gr. En De Bilt staat op 18,5, het laagste uit de omgeving. Kan het me nauwelijks voorstellen dat deze waarde klopt. In Hilversum ook gewoon 20+.
  • 11/8 11:08 Klaas:
    Schettens (Frl) sinds donderdagmiddag ruim 42 mm en Workum zit ongeveer net zo hoog. Vandaag mooie scherpe Cu/Cb en nog een licht buitje bij een frisse westenwind. En kijk: 17 graden, dat is lang geleden.
  • 11/8 10:50 Pieter:
    Purmerend 26 mm , Sinds donderdag al 36 mm De planten kunnen weer water opnemen
  • 11/8 09:35 Kees:
    Berkhot(NH) 24 mm. We zijn er blij mee.
  • 11/8 08:48 Dick:
    Vanaf woensdag is bij mij in Capelle aan den IJssel zoín 22,5 mm regen gevallen. Niet direct spectaculair. Het is wel bijzonder (toevallig) dat dit tot op de afgeronde millimeter gelijk blijkt te zijn aan de totale neerslaghoeveelheid vanaf 1 juni tot en met 7 augustus (afgelopen dinsdag). Toch een behoorlijk scheve verhouding.
  • 11/8 07:22 Ko:
    Tja John daar kunnen wij alleen maar van dromen. Een actieve buienlijn in midden Brabant is jaren geleden. Betreft regen maandag een nieuw kansje.
  • 10/8 23:07 Frank:
    In Zaandam/west vandaag totaal 30 mm regen, vooral vanavond goot het hier van de lucht. Alleen vanavond al ca. 24mm.
  • 10/8 23:04 John:
    Fijn hoor, die maritiem polaire lucht. Ik mag graag een dagje onder zoín actieve polaire buienlijn zitten. Voordeel van een trogsituatie.
  • 10/8 22:33 Pieter:
    Ware stortregens in Purmerend zorgen voor een(voorlopige) dagopbrengst van 23 mm , Hier moet de verdroogde natuur toch wel van opleven !
  • 10/8 21:37 Bart:
    Hier ook, fantastisch. Stevige flits, harde donder en constante regen, grote plassen ook weer.
Bekijk het archief
Do 16 augustus 2018
Bezoekers online
Er zijn 1 gast en 12 leden aanwezig: Adrie, Bert, Bert, Bert, Gerben, Hans, Jan, Martijn, Peter, Richard, Ted, Vincent
Inloggen