Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:26
    Eesveen
    15,2°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 18:48
    Clinge het Zeegat
    22,7°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 4 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 26/6 23:46 Edward:
    Vandaag was het heel wat Nederlandser weer dan gisteren. Hier in Rotterdam gisteren een dauwpuntrecord, tot maximaal 24,2!
  • 26/6 23:45 Edward:
    Als je met F5 of de "vernieuwen"-knop gaat oefenen tijdens het typen hier in "Roept u maar...", wordt je bericht over het algemeen meerdere keren geplaatst, in verband met de default opties.
  • 26/6 22:58 Hans:
    Regionale hittegolf hier een feit vanaf zaterdag.
  • 26/6 22:56 Hans:
    Vandaag na een bewolkt begin een voluit zomerse dag met in de middag bij veel zon 29.2 graden. Enschede W. Nu een kille noordenwind! Zo kan het gaan van tropenwarmte naar lekkere frisheid. Beter zo..
  • 26/6 21:42 Gert:
    ondertussen zeer warm in Frankrijk en Duitsland. Kortom we hebben geluk dat de atmosfeer bij wijze van spreken de ECMWF variant is gaan volgen
  • 26/6 21:22 John:
    Toch geen reeks van 7 tropische dagen in het zuiden. Dankzij grenslaagperikelen.
  • 26/6 21:20 John:
    F5 op een iPad? Ook op mijn mobiel nog steeds afwijkende VWK site.
  • 26/6 21:13 Marcel:
    Zelfs de 30 gr. is vandaag bijna nergens gehaald. Het zou verstandig zijn als media en diverse bureaus goed in de spiegel kijken in plats van onnodig onrust stoken. Vandaag derhalve een opfrisdag met dank aan die waterplas waaraan wij grenzen.
  • 26/6 20:39 Pieter:
    Vandaag zo,n 11 graden kouder dan gisteren, vooral vanochtend veel bewolking en fris ca 19 C Vanmiddag vrij zonnig en nog 23 C .
  • 26/6 18:30 Ko:
    Bij mij hetzelfde John. Heb nadien gekozen voor geavanceerd geschiedenis wissen, nu lukt het weer voor het eerst.
  • 26/6 17:31 John:
    Bij mij is de website nog steeds niet goed. Ik heb vernieuwd, ik heb cookies verwijderd. Wat kan ik nog doen?
  • 26/6 17:19 Jaap:
    De zon kwam hier rond 14.30 eensklaps erdoor. Daarvůůr een grijze brij met een temperatuur die moeite had de 20 te halen. Met de zon werd het maximum vandaag nog 23 gr.
  • 26/6 16:48 Gerard:
    Stratus en wat kil in de ochtend maar tegen het middaguur begon de zon er door te komen, zodat het weer een zonnige middag is in Schoorl, bij een aangename koele bries!
  • 26/6 12:51 Frank:
    In Zaandam/Westzaan vannacht geleidelijk temp dalend naar 17 oC, heerlijk. Vanmorgen een bewolkte start en even prima weer om wat in de tuin te doen, maar nu (12.45 uur) klaart het snel op, blauwe luchten, de zon erbij en dan voelt het al snel weer broeierig warm.
  • 26/6 11:24 Erik:
    Nog steeds alle ramen en deuren open want Tbuiten lager dan Tbinnen. De zon lijkt langzaam door de wolken te breken. Ik ben benieuwd welke (buiten)temperatuur we aan het eind van de middag hebben. En overigens is het prettig dat de opmaak van de website weer op orde is. Was lastig navigeren gisteren.
  • 26/6 09:32 Hans:
    De website (frontend) werkt weer normaal. De storing is verholpen door AllUnited na het insturen van een ticket. Nogmaals pardon voor het ongemak. Belangrijk te benadrukken: de storing betrof alleen de opmaak van de site. Sylphide werkte en werkt normaal.
  • 26/6 07:33 Hans:
    Tweede tropennacht op rij met 21.4 als minimum in het enschedese. Toch woei er zo-even een wat verfrissend windje.
  • 26/6 00:17 Gerard:
    Koele verfrissende zeewind na passeren glazen front op dinsdagavond.
  • 25/6 23:24 Edward:
    Voor andere links moet je even doorscrollen, maar het is wel aanwezig.
  • 25/6 23:19 Edward:
    Even in 1 bericht: @iedereen: er is een probleem met een file die niet werkt en AllUnited zou dat morgen moeten oplossen, er is door Hans contact opgenomen (zie forum). Sylphidekaartjes dagextremen en maandextremen: https://www.vwkweb.nl/index.php?page=1824 Forum: https://forum.vwkweb.nl/
  • 25/6 22:39 Hans:
    Hete tropendag na tropennacht in Enschede W. Minimum was 20.6 maximum 36.7 graden. Zeer heet!! Mag van mij 15 graden lager...
  • 25/6 22:13 Jaap:
    De Bilt vandaag dik over de 32 gr. Vanavond draaide de wind naar het zuidwesten tot westen en nu is het 25 gr.
  • 25/6 21:20 Edward:
    Om precies te zijn niet met een "is groter dan", maar met een "is gelijk aan of groter dan"-symbool.
  • 25/6 21:19 Edward:
    @Pieter: criterium voor code geel/hitteplan is opeenvolgend 4x > 27 max. temp (of 1x > 35 max. temp).
  • 25/6 20:59 Gert:
    Dauwpunt 22 anderzijds nw-wind meldt zich
  • 25/6 19:56 Theo:
    Vandaag in Groesbeek de warmste juni dag met 35,4 sinds 1960. Vorige was 34,3 op 18 juni 2002.
  • 25/6 19:32 John:
    Eigenlijk voelt het buiten nog steeds zo. En zelf 's nachts amper effect van open ramen gehad.
  • 25/6 19:31 John:
    De tropisch hitte voelde ook in Rijen vies plakkerig aan door de combinatie met hoge dauwpunten.
  • 25/6 19:16 Ted:
    Smerig heet. Max.temp 32,7 gisteren 31,1 graden. Min.temp 2 nachten 20,5 graden. Vochtigheid gisteren 61% vandaag als laagste 60%. Vandaag meest l. bew.
  • 25/6 19:02 Gert:
    Vandaag boven de 35C op mijn station
  • 25/6 17:30 Pieter:
    Waarom geen hitteplan voor Noord Holland en Zuid Holland ??, zowel gisteren als vandaag overal boven de dertig graden.
  • 25/6 16:39 Johan:
    Een dagrecord in de Bilt
  • 25/6 16:03 Gerben:
    Volkel maandrecord
  • 25/6 15:48 Gerben:
    Hupsel op minder dan een graad van het maandrecord van Maastricht. Laagste RV en dauwpunt van Nederland. Goede omstandigheden.
  • 25/6 15:33 Wilco:
    In Almelo nu 35,1
Bekijk het archief
Do 27 juni 2019
Bezoekers online
Er zijn 11 leden aanwezig: Bart, Gerard, Hans, Henk, Joost, Martijn, Richard, Ron, Tonny, Wilco
Inloggen