Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 22:44
    Eesveen
    7,4°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 21:10
    Sluis
    7,7°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 6 = Krachtige wind
    Lichte regen
  • 19:13
    Clinge
    8,5°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 18/2 23:05 Gerard:
    Hagel en onweer, felle flits en knallende donder in Schoorl.
  • 18/2 21:32 Jurgen:
    Wind blijft maar stevig doorblazen...Gezien de vooruitzichten kan deze februari wel eens uitgroeien tot één der winderigste maanden ooit...
  • 17/2 22:00 Jaap:
    De dubbele cijfers toch nog gehaald .Netaan 10 graden geworden. Ook in de vroege avond weer een bui. Hier geen onweer waargenomen en hagel ook niet. Of let ik niet goed op?
  • 17/2 19:13 Pieter:
    Het waait nog steeds flink,Aan het begin van de middag een xware bui met windstoten, daarna opklarend
  • 17/2 18:51 Ko:
    Ik vond het tegenvallen met de buien, die zouden overheersen. Het was juist de zon die overheerste. Er viel heel weinig, nog geen 2 mm.
  • 17/2 17:45 Gert:
    Hier ook een stevige hagelbui
  • 17/2 17:29 Kees:
    In Eindhoven trekt nu een bui over, die gepaard gaat met zware windstoten.
  • 17/2 16:46 John:
    Ik heb in Rijen geen onweer gehoord. Wel een bui met hagel gehad aan het begin van de middag, waarna breed opklarend. Nu buiige regen en windvlagen
  • 17/2 15:15 Kees:
    In Eindhoven geen onweer gehoord. Nu een mooie, brede opklaring.
  • 17/2 14:13 Bert:
    Buienlijn: 7 hoorbare ontladingen en hagel.
  • 17/2 14:07 Dick:
    Zonet ook in Woudenberg een pittig weerlicht met een stevige onweersklap. Regen en hagel waren er ook bij.
  • 17/2 13:44 Hans:
    Regen, hagel, onweer en windstoten nu in Ede-Zuid
  • 17/2 13:32 Jaap:
    Gisteren, zondag, een vrijwel net zo hevige storm als vorige zondag. Nu weer een harde wind en de eerste beste bui passeerde zojuist. Gisteren 16 graden maximaal, vandaag komen we net niet aan de 10 denk ik.
  • 17/2 13:13 Bert:
    Regen en hagelbui in Eerbeek. Kwam tot ontwikkeling ruim voor de buienlijn.
  • 17/2 08:59 Frank:
    Op Ambon, na een droge en vrij zonnige week met dagelijks maxima rond 34 gr.C, dauwpunten rond 23 gr. en minima van circa 24 gr., wordt het eiland thans getracteerd op een (gratis!) stortbui-douche. Tussen 09.00 uur en 15.00 uur plaatselijke tijd viel er vandaag op de luchthaven een welkome 44 liter per vierkante meter. Dat was hard nodig, zeker als je bedenkt dat de 12 uur-zon daar bijna in het zenit staat.
  • 17/2 08:24 Gert:
    zonnige start in de polaire lucht
  • 17/2 07:29 Hans:
    Ierse winter, ja klopt...Vanmorgen hier een vrij koude, matige ZW wind en vrij weinig bewolking bij 6.4 graden. We zitten weer in iets frissere lucht. (Enschede-W).
  • 17/2 01:25 Jurgen:
    Ik hoopte dat na het koufront de wind zou gaan afnemen, maar nu buldert het weer om het huis heen en houdt me uit de slaap. We beleven een Ierse winter...
  • 16/2 23:21 Hans:
    Lente-achtig qua temperatuur (Maxtemp 17.1 in Enschede-W), verder veeeel wind en de passage van een koufront rond 19.00. Neerslag over het etmaal 9.9 mm. Interessante weerdag!
  • 16/2 22:55 Ted:
    Correctie: 18,1 was niet in Arcen, maar in Ell. Arcen had 18,3 graden als landelijk hoogste waarde.
  • 16/2 19:55 Pieter:
    Arcen bereikte 18,1 C,maar in minder dan een uur daalde de temp. van 18,1 C naar 8,9 C
  • 16/2 19:48 Klaas:
    Friesland de hele dag in de koelere lucht, geen extreme wind, maar des te meer regen: Workum 31,5 mm en Siegerswoude (Ad Vermaas) ruim 37 mm. Dat komt in de buurt van het Friese februarirecord (39,2 mm te Joure op 9-2-1966, ijzel!!).
  • 16/2 19:09 Pieter:
    Tijdens en na koufrontpassage intensieve regenval (dagtotaal 20 mm), afnemende wind en dalende temperatuur van 14 naar 8 C
  • 16/2 18:24 Gert:
    Maar een keer eerder voorgekomen dat ik zo vroeg in het seizoen de 16C binnenhaalde sinds begin van de metingen in 1988. En wel op 14 feb 1998 ook 16C
  • 16/2 18:18 Erik:
    Afgaand op de grafieken van De Veenkampen waren de windstoten de afgelopen twee uren heftiger dan vorige week tijdens Ciara: toen kwam de max. snelheid op 10m hoogte niet boven de 25m/s, nu waren er twee windstoten boven de 25m/s, de sterkste iets van 28m/s.
  • 16/2 18:11 Erik:
    Excuses voor dubbele post. Snap nog steeds niet precies hoe het gebeurt, maar heeft te maken met page reload. Intussen vlagerige regen hier... Heftigste wind lijkt voorbij: die zat kennelijk voor de buienlijn uit.
  • 16/2 18:07 Marcel:
    Met zware windstoten liep de temperatuur in nunspeet op tot 16 g. Het viel lange tijd mee met de regen.... tot de rode streep arriveerde. Het werd heel donker en kort daarna gutste de regen door de straten. Dat was rond 17.45 uur. Temperatuur klapte omlaag naar 9,6 gr.
  • 16/2 18:05 Erik:
    Op station De Veenkampen bij Wageningen nu 17,1°C! Ik wacht nog steeds op het overtrekken van de buienlijn in Bennekom. Lucht wordt nu heel donker naar het zuidwesten toe...
  • 16/2 18:01 Erik:
    Op station De Veenkampen bij Wageningen nu 17,1°C! Ik wacht nog steeds op het overtrekken van de buienlijn in Bennekom. Lucht wordt nu heel donker naar het zuidwesten toe...
  • 16/2 17:50 John:
    Hier in Oss net voor het koufront een onwerkelijke 18 graden!
  • 16/2 17:44 Gert:
    Buienlijn gepasseerd . Kort maar heftig 6mm
  • 16/2 17:42 Johan:
    Ook in de Bilt 16.7 c als max
  • 16/2 17:19 John:
    Kijk eens aan, intussen in Brabant gewoon gelijke windstoten als vorige week zondag. Net als Ko is het totaalplaatje aan wind heftiger dan vorige week.
  • 16/2 17:17 Gert:
    16c binnen koufront kan elk moment door komen
  • 16/2 17:13 Erik:
    De wind trekt hier in Bennekom op nadering van het koufront flink aan. Nog steeds extreem zacht: 16,7°C!
  • 16/2 17:12 Ko:
    Genieten van de stormachtige en beukende windvlagen. Op hoogte voelen we het zelfs ook, in tegenstelling tot vorige week. Het is dus nog iets heftiger.
  • 16/2 17:09 Dirk:
    Groot deel va het land 16/17 graden, in Sumar (Frl) ... 9 graden en regen.
  • 16/2 17:08 Gert:
    Buienlijn activeert
  • 16/2 16:54 Frank:
    Het koufront passeert nu Delft met een kortstondige striemende dichte regenvlaag (slecht zicht!) als in een tropische storm..
  • 16/2 16:19 Pieter:
    Het grootste windveld zit nu in het zuidwesten, Zeeland 6 tot 8 Bft In het noorden slechts 4 tot 5 Bft aanhoudeend regenachtig
  • 16/2 16:09 John:
    Op 4 februari 2004 was het met 17,6 graden nog warmer en eerder in de maand dan vandaag.
  • 16/2 15:57 Gert:
    Ik bedoel in de
  • 16/2 15:57 Gert:
    15c on de pocket
  • 16/2 15:29 Herman:
    Vandaag is extreem van 2007 verbroken door 16,6° .
  • 16/2 15:17 John:
    Wild weer ook in Rijen. Niet veel minder dan vorige week zondag. Het is droog, boterzacht, knipoogje van de zon. Wind in vlagen toegenomen afgelopen uur, samenhangend met meer gradiënt door golfje op het koufront.
  • 16/2 15:15 Jurgen:
    Windveld verplaatst zich naar het zuiden. Nu in het zuidwesten de hoogste windkracht. Enorme stoten hier in Dordrecht. Echt ongezellig weer!
  • 16/2 14:37 Pieter:
    Zacht weer met veel wind en (mot) regen , 8 mm
  • 16/2 14:32 Klaas:
    In Workum zware regen rond 13 uur; de wind is afgenomen tot kracht 5 en het kwik gedaald neer 10 graden. Neerslag staat nu op 14 mm. Lekker binnen blijven.
  • 16/2 14:29 Hans:
    Enschede-W nu 15.5 graden met natuurlijk veel wind. Echter het lijkt wat mee te vallen, ook aan de kust. Híer nog maar weinig regen, droog weer. De oude wijsheid "Veel wind, weinig regen" lijkt weer eens op te gaan.
  • 16/2 13:49 Gert:
    in Maarn nu 15,4 graden
Bekijk het archief
Wo 19 februari 2020
Bezoekers online
Er zijn 1 gast en 4 leden aanwezig: Bert, Gerben, Hans, Wilfred
Inloggen