Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:48
    Sluis
    9,8°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 19:02
    Clinge
    11,4°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 26/10 22:06 Ted:
    Noordzeebuien hebben er zin in. Vanavond tot 21.55 uur 20mm Maandsom nu 222,2 mm.
  • 26/10 17:30 Pieter:
    De Noordzee buien lijken nu het land op te trekken
  • 26/10 15:32 Gerard:
    De buien gaan steeds voor de kust langs naar het noordoosten. Tot nu toe slechts wat spetters gehad. Flink koeler dan gisteren, met nu 10 graden op schoorsteenhoogte.
  • 25/10 18:13 Hans:
    Ja, trog met weerlicht zichtbaar in Ede
  • 25/10 16:43 Sjoerd:
    Pittige buienlijn momenteel over west Nederland met hagel en onweer.
  • 25/10 15:22 Jaap:
    In de afgelopen nacht heeft het geregend op een koufront. Rond middernacht was het nog erg zacht, vanmorgen niet meer. Helaas slapen wij aan de galerijkant. Die galerij is geheel dicht met schuiframen op het noorden.. Van nachtelijk onweer of hevige regen verneem je zodoende weinig, dwz je wordt er niet wakker van. Overdag tot nu toe droog, zeer somber en rond de 12 graden. Mogelijk, dat er later op de dag nog enig buiengeweld te beleven valt.
  • 25/10 12:56 Ted:
    Grijze deprimuis. Zwaar tot geheel bewolkt. Oktoberneerslag 198,9mm. Westzaan 189,9mm. Vannacht nog 15,5 graden om 3.20 Wintertijd. Om 4.20 uur scherp koufront. Temp. dalend naar 11,5 om 4.40 uur. Nu steeds rond 12 graden.
  • 25/10 12:41 Pieter:
    In Purmerend vannacht weer 6 mm regen, oktober 146 mm
  • 25/10 10:35 Frank:
    Zaandam-West, vannacht opmerkelijk themperatuurverloop om 1.00 uur nog 16,1 oC en enige tijd later 11,4 oC, neerslag 5 mm.
  • 25/10 09:07 Gert:
    Rond de klok van 6.00
  • 25/10 09:06 Gert:
    Stevig buienlijntje 8 mm
  • 25/10 08:54 Hans:
    Regenachtig in het enschedese maar met 0.1 mm tot nu toe nog maar weinig voorstellend. Afgelopen nacht om ongeveer 3.00 de hoogste temperatuur tot nu toe met 15.5 graden.
  • 24/10 15:35 John:
    Vlagen met motregen in Rijen.
  • 24/10 15:20 Hans:
    Veel bewolking, toenemende wind en vanmorgen en vanmiddag af en toe lichte (mot)regen. Tijdelijk even de zon. Temp nu 13.6 graden.
  • 24/10 11:48 Adwin:
    Al 2 uur regen in Gemert. Niks te zien op de radar.
  • 24/10 10:35 Pieter:
    Grijs met lichte motregen 12 C
  • 24/10 09:28 Ko:
    Motregen.
  • 24/10 08:25 Hans:
    Enschede-W: een lucht vol stratus (meest geheel bewolkt) bij 11.7 graden.
  • 23/10 17:18 Jurgen:
    Vanmorgen lange tijd mistig. Vanmiddag flinke perioden met zon en lekker zacht met 16 graden in Dordt. De herfstkleuren kwamen heel mooi uit en snel ervan genieten, want volgende week waait er flink wat van af...
  • 23/10 12:48 Rob:
    Na een mistige start begint het nu wat op te klaren. Windstil en 13,3 įC. Heerlijk weer om in de tuin te werken.
  • 23/10 12:13 Pieter:
    Na een mistige start is het nu een heerlijke zonnige herfstdag met weinig wind en temp ca 14 C Gewoon buitenzit weer !1
  • 23/10 11:47 John:
    Wat heerlijk om ter afwisseling eens een ochtend met mist en stratus in Rijen te hebben.
  • 23/10 10:07 Ko:
    Breda ook weer eens mistig! Zeker een half jaar geleden voor het laatst. De mist kwam wel laat, pas nadat het licht werd.
  • 23/10 08:34 Hans:
    Mist, vanmorgen vrij dicht trekt nu op bij 10.3 graden. Bovenlucht goed zichtbaar (Enschede-W)
  • 22/10 23:10 Gerben:
    Het is mistig. Trekt goed dicht
  • 22/10 18:05 Hans:
    Vandaag toch nog 18.5 graden bereikt. Mooie dag met veel zon, later in de middag een licht buitje (<0.1 mm).
  • 22/10 17:35 Gert:
    afwisseling van wolkenvelden en wat zon. Meest droog. Een prima dag
  • 22/10 15:55 Ko:
    Vanmiddag hier veel bewolking met beetje regen. Zuidoostelijk nog meer.
  • 22/10 12:27 Hans:
    HEERLIJKE Herfstdag!! Veel zon, lekkere wind en zo-even 16.2 graden.
  • 22/10 07:16 Hans:
    Half bewolkt in Enschede-W bij een zachte 13.9 graden
  • 21/10 20:22 Ted:
    Ik schreef 17.10 uur. Het maximum van 19,9 graden. Moet zijn om 16.10 uur. De sterkste wind was wel om 17.10 uur. De wind nam iets af naar de grens van kracht 7 tot 8. Na 19 uur nam deze weer toe tot een volle 8.
  • 21/10 19:15 Pieter:
    Ook in Purmerend de hele ochtend regen ( 12 mm ) vanmiddag opklarend ensnel toenemende wind en max 18 C
  • 21/10 19:03 Frank:
    In Zaandam-west na een regenachtige morgen een droge middag met wat opklaringen maar wel een 6/7 bf van zo naar zw ruimende wind en zeer mild 19,5 oC max. Regen vandaag 10 mm totaal deze maand 141 mm.
  • 21/10 18:51 Hans:
    Enschede-W: 19.7 graden nu en geheel bewolkt bij regulier 5 Bft. Heel bijzonder, vanmiddag in het middaguur nog 13 graden..Daarvoor doen we het.....toch?
  • 21/10 18:08 Ted:
    Max temp 19,9 graden om 17.10 uur> Om 17.10 een 10 minutengemiddelde kracht 9. Schiphol en Wijk aan Zee kwamen niet verder dan kracht 8. Op 21 oktober was het ook 19,9 graden. Dus evenaring voor de 21e.
  • 21/10 17:22 Jaap:
    In de ochtend regen. In de middag opklaringen, maar ze waren van korte duur. Er bleef veel bewolking overtrekken. Het werd wel lauwwarm. We haalden nipt de 20 graden. Zomaar ineens. De wind trok aan, maar niet tot storm.
  • 21/10 16:50 Johan:
    Vandaag weer een warmterecord
  • 21/10 15:34 John:
    Na 8 mm regen, klaarde het breed op rond het middaguur. Nu winderig en lauw buiten. Ruim 20 graden.
  • 21/10 15:30 Jurgen:
    Na tamelijk intensieve regen in de ochtend is het nu droog in Dordrecht. Bij een harde wind tipt de thermometer de 20 graden aan. Tůch nog een warme dag deze oktober...
  • 21/10 15:20 Rene:
    Regen gestopt, was weer de moeite vandaag, 11 mm, voorlopige maandsom Alkmaar al weer 141 mm.
  • 21/10 14:37 Hans:
    De blauwe lucht (opklaringen) komt er nu aan na ruim 8 mm regen. Temp nu 14.7 graden (stijgend) in Enschede-W. En nu komt de zon fel door en zal de temperatuurstijging sneller gaan.
  • 21/10 14:24 Gerben:
    20 graden ongeveer. Voelt heerlijk
  • 21/10 12:07 Hans:
    Nog steeds gestage druilregen in Enschede-W. Temp 12.9 graden. Nog geen spoor van enige verzachting. Sinds middernacht 8.1 mm.
  • 21/10 10:12 Kees:
    Het is inderdaad weer eens een kletsnat begin van de dag. Je kunt je nog haast niet voorstellen, dat het vanmiddag hier in de regio Eindhoven meer dan 20 gr. kan worden.
  • 21/10 08:37 Ko:
    De dag start met flink wat regen, echt lang geleden zo nat.
  • 21/10 07:27 Hans:
    Sinds middernacht hier in het enschedese 4 mm en met 12.4 graden zacht weer. Het regent nu nog..
  • 20/10 19:13 Gert:
    een bewolkte dag met een klein beetje regen . Zat ook in de modellen.
  • 20/10 18:30 Ko:
    Van de beloofde regen kwam weer weinig terecht. Nog geen halve mm aan druppels vanochtend.
  • 20/10 12:00 Hans:
    Enschede-W: geheel bewolkt na enkele druppels, 11 graden. De regen komt er aan..
  • 19/10 22:38 Jaap:
    Tot laat in de middag somber en donker. Daarna enkele opklaringen. Alweer een dag met vrijwel geen wind. Max. 13 gr. Nog steeds zomertijd, dus in de morgen extra donker als het somber weer is.
Bekijk het archief
Ma 26 oktober 2020
Bezoekers online
Er zijn 8 gasten en 8 leden aanwezig: Frank, Frans, Gerhard, Jannes, Richard, Ted, Wilco
Inloggen