Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:40
    Eesveen
    15,2°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
  • 20:51
    Sluis
    17,6°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZZO
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 20:23
    Clinge het Zeegat
    18,2°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
Nu lid worden
  • 19/10 18:22 Jaap:
    En weer noteer ik een warme dag - uitzonderlijk voor deze tijd - , want het werd ruim 20 gr. maximaal. Daarbij veel zon, want de bewolkingstoename liet nog op zich wachten.
  • 19/10 12:53 Hans:
    Het is hier in het enschedese zwaar bewolkt maar met sluierbewolking dus de zon is flets. Temp. 17.4 graden.
  • 18/10 22:41 Gerard:
    In Petten was het veel aangenamer dan gisteren ondanks dat de temperatuur nauwelijks hoger was, het was de windkoelte die ontbrak. Veel vliegtuigcirrus tegen de avond, ongeveer 7/8 van de hemel was ermee bedekt en het was in min of meerdere mate doorschijnend.
  • 18/10 22:16 Jaap:
    Ik was vanmiddag in Breda. Prachtig weer daar en het is er 20 gr. geworden, dat was ook goed voelbaar. In De Bilt werd het 18 gr. Ook daar vrij veel zon. De wind zat weer in de zo-hoek en was zwak.
  • 18/10 10:07 Theo:
    In Groesbeek is de situatie nog net zo als gisteren, vanmorgen eerst een zichtbare hemel. Daarna weer grijs en nu vanaf 9.15 uur mist.
  • 18/10 09:21 Hans:
    Lekker, wat fris weer in Enschede-W. Er is wat sluierbewolking maar toch is de bovenlucht goed zichtbaar, toch anders dan gisteren met die stoffige atmosfeer en die rode zon! Temp. nu 10.9
  • 17/10 22:47 Jaap:
    Ik heb genoten van de afgelopen dagen. Eerst 2 dagen volop zo'n en warmte, vandaag die bijzondere sfeer met die rode zon in een rossige hemel. Zoiets heb ik nog nooit gezien en velen met mij, denk ik
  • 17/10 21:55 Jaap:
    Veel hoge bewolking vandaag en daardoorheen die oranje zon. Zo nog nooit gezien. Volgens de deskundigen bleef de temp. daardoor achter. Hier werd het 18 gr. en de wind was niet sterk.
  • 17/10 21:40 Gerard:
    Blijkbaar kijken de heren naar de verkeerde verwachting, die op deze site was binnen 1 graad nauwkeurig voor de Tmax. In het noordwesten was het in vergelijking met maandag een gure winderige dag met een Tmax zoals verwacht werd (hier).
  • 17/10 20:47 Dick:
    Wonderlijke ervaring: de hele dag die oranje zon. Het had iets van een winterdag, met alleen niet de bijpassende temperaturen.
  • 17/10 18:59 Pieter:
    Als gevolg van rook en stof in de atmosfeer is de temp overal 3 a 4 graden achtergebleven bij de verwachting, Best wel bijzonder !!
  • 17/10 18:44 Ko:
    En voor het aanzicht toch een vrij bewolkte dag.
  • 17/10 17:38 John:
    Dankzij rook en zand op hoogte, minder warm dan voorzien. Een tweede verrassing in een week voor de amateur weerman.
  • 17/10 08:44 Hans:
    Gisteren een bijzonder warme dag met 23.8 op de thermometer. Zonnig en nazomers in Enschede-W. De derde warme dag op rij! Nu is het wat nevelig in de lucht, dus niet echt helder bij 13.2 graden maar het wordt opnieuw een prima dag, weliswaar niet meer zo warm als op maandag maar een twintiger moet er nog wel net in zitten..
  • 17/10 06:49 Gert:
    Hellmannwedstrijd is geopend zie VWK forum
  • 16/10 22:58 Edward:
    Hier in Rotterdam is het record voor late zomerse dag ruim verbeterd (meetreeks van 10 jaar): van 2 oktober (2011) naar 16 oktober, met 25,1 als Tx vandaag. Ook een paar druppels regen vannacht, maar ook hier onmeetbaar weinig. Het was allemaal convectie op voor onze omgeving heel grote hoogte (onderkant) op zo'n 4 km (toppen 8 km), met daaronder RV's van 40-70% waardoor heel weinig de grond kon bereiken.
  • 16/10 15:45 Jaap:
    Ik kwam vanmorgen pas om 8.30 buiten en zag toen wat onstabiliteit in het westen. Dat trok later weer weg en het werd weer volop zonnig en uitzonderlijk warm. Datumrecord in de maak. Het maximum zal net onder de 25 gr. blijven, denk ik.
  • 16/10 15:35 Gert:
    stationrecord in IJsselmuiden. Ruim 24C
  • 16/10 12:16 Richard:
    Onderweg op de fiets bij Ingen ook enkele spetters rond 07.15 uur.
  • 16/10 11:57 John:
    Ik was ook verrast toen ik het vannacht hoorde regenen in Rijen. Er is hier 0,3 mm gevallen.
  • 16/10 08:22 Renťe:
    Beilen, 6.05 uur, wat hoor ik? Regendruppels!! Een heel kort buitje. Nauwelijks te meten, zo weinig, maar toch een grote verrassing.
  • 16/10 07:27 Hans:
    Fenomenale dag gisteren! Zaterdag al 21.3, zondag 22.6 als maximum bij strak zonnig weer. Nu half bewolkt in Enschede-W bij 13.8 graden.
  • 15/10 23:00 Edward:
    Ik roep het nog maar eens: we zijn nu halverwege de periode dat men kan inzenden voor de Hellmannwedstrijd. De inzendpagina is links op de voorpagina te vinden, op dit moment onder Ophelia en de warmte van nu.
  • 15/10 21:34 Jaap:
    Tja, eerst leken we volop in de herfst beland te zijn, maar vandaag was het een zomerse sfeer. Alleen de korte dagen gaven een ander gevoel. Volop zon, max. 22 gr. en een rustige ZO-wind.
  • 15/10 18:14 Gert:
    Ijsselmuiden 22.5
  • 15/10 17:50 John:
    Het is ook een bijzondere dag door het ontbreken van vliegtuigsporen. De hele dag blauw overal.
  • 15/10 13:52 Dick:
    Hier in Capelle aan den IJssel al bijna 20 C. Gisteren een max van 21,3 dankzij tuineffect.
  • 15/10 11:19 John:
    Voor De Bilt is alles warmer dan 23,6 graden de recordgrens. Weinig verschil met Gilze-Rijen, dankzij oktober 1990.
  • 15/10 11:17 John:
    Kan interessant worden voor het midden van Brabant qua warmte vandaag of morgen. Voor ons is 24 graden de te halen recordgrens.
  • 14/10 22:24 Jaap:
    Ik noteer voor het midden des lands een warme dag, zij het nipt. Halverwege de morgen trok de lage bewolking weg en werd het vrij zonnig, met af en toe wat lichte bewolking. De zuidwestenwind was behoorlijk aanwezig, maar vanavond viel die weg.
  • 14/10 18:40 Frans:
    Wat een ontzettend leuke dag in Oosterhout. Hulde voor de organisatie!
  • 14/10 16:54 Gerard:
    Na een zonnig intermezzo zitten we weer met veel stratus in Schoorl. Het is dan ook direct kil als de zon weg is.
  • 14/10 16:29 Hans:
    Prachtige zonnige, nazomerse herfstdag in Enschede-W. 21.1 graden is het nu..
  • 14/10 15:01 Gert:
    Een warme dag kan in de boeken bijgeschreven worden . De eerste van een serie
  • 14/10 12:00 Jaap:
    in Oosterhesselen geheel bewolkt 15.8 gr.C
  • 14/10 07:49 Hans:
    Schitterend helder weer nu in Enschede-W bij 13.4 graden. Gisteren werd het precies 19 graden.
  • 13/10 18:00 John:
    Zonnige momenten en perioden met vrij veel wolken wisselende elkaar af vandaag in Rijen.
  • 13/10 10:54 Hans:
    Het is nu geheel bewolkt geworden na nog wat opklaringen vanmorgen. 12.6 graden is het nu in Enschede-W
Bekijk het archief
Vr 20 oktober 2017
Bezoekers online
Er zijn 82 gasten en 6 leden aanwezig: Bonne, Gerard, Gerben, Jaap, Martijn, Philippe
Inloggen