Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:34
    Sluis
    31,6°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: OZO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 19:30
    Clinge het Zeegat
    33,6°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: OZO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 23/7 20:38 Hans:
    Dik tropisch vandaag in het enschedese met al 34.5 graden als maximum bij een droge, zeer heldere lucht! Morgen gaan we daar nog duidelijk overheen. Het is maar wat je leuk vind...??
  • 23/7 18:45 Johan:
    Een dagrecord in de Bilt
  • 23/7 16:43 Frank:
    In Zaandam/west ook de 30 oC gepasseerd, hier 20 km uit de kust, geen zeewind, wind blijft hier zwak uit overwegend zuidelijke richting. En dit is nog maar het begin!
  • 23/7 16:13 Gert:
    34c gepasseerd op KNMI station in het zuiden
  • 23/7 14:28 Johan:
    De eerste tropische dag in de Bilt van deze maand om 14:25
  • 23/7 13:25 Gerard:
    In Schoorl draait de wind nu naar zee, oftewel zeewind doet zijn intrede. Dan zal het maximum wel op de huidige waarde blijven steken als de windkracht toeneemt.
  • 23/7 11:13 Gerard:
    Uitgeroepen of aangezet zou ik liever stellen. Het is hier in Schoorl inmiddels ook al 25 graden. Helder bij een ZZO-windje.
  • 23/7 09:42 Gert:
    Code oranje uitgezet voor extreme hitte
  • 23/7 09:37 Gert:
    25C is in het zuiden al binnen. Op naar de 30C
  • 22/7 22:36 John:
    Ik zag ook 29 graden in Rijen, maar de avond koelt nog redelijk af.
  • 22/7 21:04 Hans:
    Vandaag al bijna tropisch met 29.2 in Enschede-W en vooral in de middag veel zon.
  • 22/7 19:05 Gert:
    Wind in de loop van de dag steeds zwoeler zeker naar passage van het warmtefront
  • 22/7 11:44 Gerben:
    Wagenborgen lichte regen. Verrassend!
  • 22/7 10:23 John:
    Lekker weer, verkwikkend aanvoelend windje.
  • 21/7 22:02 DaniŽl:
    Komt omdat er gisteren geen grootschalige buiencomplexen waren. Die moeten we juist hebben om de droogte te verlichten.
  • 21/7 21:19 John:
    Grootste deel van Nederland heeft geen neerslag van betekenis gekregen.
  • 21/7 11:54 Gert:
    Hier ook slechts 3.2 mm
  • 20/7 23:24 Hans:
    Het oosten (Enschede W) kwam er bekaaid af met 3.9 mm en wat onweer. Maxtemp kwam tot 25.7 graden.
  • 20/7 23:03 Renťe:
    In Beilen om 20 uur 8 mm afgetapt en vlak daarna kwam er onweer met een enorme regenbui, nog eens 9,5 mm en tijdelijk volle goten.
  • 20/7 22:44 Jaap:
    Op grote afstand van hier in zuidoostelijke richting zie je in een onweerswolk steeds de bliksem. Mooi gezicht. Je hoort geen donder. Heb dit vroeger vaker gezien. De moeite waard.
  • 20/7 22:27 Jaap:
    Geen spectacle in Diepenheim. Eerst vrij zonnig en nog 25 gr. Later een paar buien met wat onweer maar het zware werk zat meer naar het noorden. Droogte hier nu minder maar nog niet verdwenen. Bij elke bui wat gerommel maar meer ook niet. 25 gr. eerst nog, later iets lager.
  • 20/7 22:02 Ewald:
    hier vandaag 14.0 mm en verschillende keren onweer erbij, maar geen hagel
  • 20/7 20:14 Bert:
    In Eerbeek vandaag 3x een onweersbui, waarvan de eerste en de laatste pal overtrokken. Die brachten ook 7,7 en 11,5 mm gemeten met de Hellann. In de laatste zat ook kleine hagel en zeer grote druppels. Bovendien bijna een uur onafgebroken gerommel.
  • 20/7 19:40 Frank:
    In Zaandam/Westzaan 5,5 mm vandaag. Dit in 2 buiensessies. Vanmorgen 2 mm en vanmiddag 3,5 mm incl. wat onweersgerommel
  • 20/7 19:16 Richard:
    Vanuit Delft een uur lang achter de bui aangereden, maar niet ingehaald. Thuis in Veenendaal 9 mm in de meter. We zullen ze nodig hebben de komende week.
  • 20/7 18:57 Hans:
    In Ede vandaag genoeg water gevallen om de komende week door te komen
  • 20/7 18:56 Hans:
    Ja, de bui begon als een wolkje tussen Veenendaal en Rhenen, maar groeide zeer snel uit tot bijna een wolkbreuk met heel veel hoogte-onweer
  • 20/7 18:40 Erik:
    Bizar weer. Hier in Bennekom geen hagel, Hans, maar wel een plansbui. Het houd nu net zo'n beetje op met regenen. Het is allemaal erg lokaal vandaag. Ik zag tijdens de bui lagere wolken vanuit noordwesten komen terwijl de buien steeds uit het zuidwesten komen.
  • 20/7 18:35 Hans:
    In Ede-Zuid zojuist onophoudelijk onweer met korrelhagel en slagregens, nu weer zonnig
  • 20/7 18:04 Hans:
    Holsloot mocht het doen met enkele vrij inactieve buienluchten. Hoewel hier meer regen viel dan bij John waren de wolkenluchten minder goed gelukt. Alles bij elkaar een beetje tam gebeuren. Deze keer missen we de boot, volgende keer beter.
  • 20/7 17:48 John:
    In Rijen vanmiddag na 16.00 uur genieten van snel ontwikkelende wolkentorens, gescheiden door lappen blauw. Heerlijke rollende donders op afstand. Een korte plensbui met kanjers van druppen, terwijl de zon bleef schijnen, wat een een bijna verblindende schittering gaf. Er viel 2 mm, daarmee totaal 3,5 mm. Dat is natuurlijk lachen met een hete week in het vooruit zicht.
  • 20/7 16:28 Gerard:
    Wolkbreuk in Alkmaar, gepaard gaande met fikse onweersklappen!
  • 20/7 16:22 Ko:
    Tweede flutbuitje deed het met 0,2 mm nog slechter. Zon is krachtig doorgebroken. Het zal bij 1,2 mm blijven. Code geel was nog nooit zo slecht in uitkomst.
  • 20/7 16:17 Frans:
    Bui in zuid Holland compleet verdwenen op buienradar
  • 20/7 16:00 Edward:
    Hagelstenen tot 17-19 mm doorsnee zojuist erbij.
  • 20/7 15:50 Gert:
    Code oranje zuid Holland
  • 20/7 15:46 Edward:
    Er klinkt een intensief onweer in Rotterdam met een constante doorloop van vrij luid dondergeluid.
  • 20/7 15:21 Gert:
    Net even de polder opgezocht . Een paar cg ontladingen aan de horizon
  • 20/7 14:42 Frans:
    Derde flinke bui in Ouddorp, tweede met onweer. 17 mm
  • 20/7 14:35 Jaap:
    Het schiet niet op hier in Oosterhesselen, tot nu 1.4 mm
  • 20/7 13:35 Gert:
    3.2 mm 1 behoorlijke klap
  • 20/7 12:52 Erik:
    Ik was al bang dat het bij een of twee mm zou blijven, maar sinds half twaalf al 7 mm gevallen in Bennekom. Het plenst nu opnieuw :-)
  • 20/7 12:51 Jaap:
    De eerste 0.2 binnen
  • 20/7 11:17 John:
    In Rijen zijn we op 1,5 mm uitgekomen. De geur is aangenaam.
  • 20/7 11:04 Ko:
    Breda het laatste kwartier 1 mm, hiep hoi
  • 20/7 10:49 John:
    Bewolkt in Rijen. Middelbare onstabiliteit. Af en toe een handvol druppels of korte regenvlaag, nog geen mm hoor.
  • 20/7 10:43 Gerard:
    Het is donker en af en toe valt er gestage regen in Schoorl. De achterzijde van het front is echter bereikt. Het zal bij 3 mm blijven.
  • 20/7 10:39 Gerard:
    Prognoses en discussies graag op het forum, dank u.
  • 20/7 10:33 Herman:
    Wouw de eerste donder met lichte regen is genoteerd
  • 20/7 08:40 Ko:
    En de grote regenpluk trekt wederom over westelijk en noordwestelijk Nederland.
Bekijk het archief
Di 23 juli 2019
Bezoekers online
Er zijn 7 gasten en 10 leden aanwezig: Adrie, Bart, Bert, DaniŽl, Gerard, Hans, John, Marcel, Richard, Sjoerd
Inloggen