Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:04
    Clinge het Zeegat
    4,7°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 3 = Matige wind
    Lichte regen
  • 06:47
    Sluis
    4,3°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 3 = Matige wind
    Lichte regen
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 17/1 13:24 Hans:
    Tot nu hier in het enschedese meest koude regen met vanmorgen enkele kletsnatte vlokken. De koude bovenlucht moet nog boven het oosten arriveren. Actueel ruim 3 graden.
  • 17/1 13:13 Ko:
    Ook hier een mooi sneeuwbuitje vanochtend. Daarnaast ook nu nog een regenbuitje. Elke mm is nog steeds welkom voor de grondwaterstand.
  • 17/1 11:27 Theo:
    Ook in Groesbeek nu wat natte sneeuw tussen de regen, ook hier nog meest regen.
  • 17/1 11:18 Hans:
    Kletsnatte vlokken nu hier bij 2.8 graden.
  • 17/1 10:38 Hans:
    Enschede W: regen met ijsdeeltjes (gesmolten korrelhagel), meest nog regen bij 4.1 graden.
  • 17/1 10:27 John:
    Regen en natte sneeuw in Rijen. Grote kletsnatte(!) vlokken.
  • 17/1 10:23 Cees:
    natte sneeuw hier in buitenpost , temp plus 3.6
  • 16/1 23:30 Hans:
    Waterkoud en winderig weer hier in het enschedese bij zo-even 5.4 graden maar het voelt veel kouder aan (maxtemp 7.6). Ook viel wat lichte regen (0.1 mm).
  • 16/1 21:35 Jaap:
    Af en toe matige regen, vanaf de late middag. Max. vandaag nog 7 gr.
  • 16/1 17:59 Pieter:
    Veel bewolking met een beetje (mot)regen en veel wind, met 8 C nog steeds zacht winterweer.
  • 16/1 07:50 Hans:
    Zo-even hele lichte motregen bij 6.7 graden in Enschede-W
  • 15/1 21:51 Jaap:
    De zoveelste zonloze dag. Geen regen of motregen van betekenis. De wind terug in de wzw-hoek en het werd 8 gr. We gaan afwachten, hoeveel het kouder wordt.
  • 15/1 08:31 Hans:
    Grijs en waterkoud voor een zwak warmtefront uit. Actueel 3.9 graden.
  • 14/1 17:33 John:
    Het was lekker om weer eens een open weerbeeld te hebben, met zicht op buienwolken en af en toe een korte bui met regen en hagel.
  • 14/1 17:10 Pieter:
    Een wisselend weertype met glasheldere zonnige perioden afgewisseld met donkere luchten met stevige regen en hagelbuien en zelfs een mooie regenboog, Max. 6 C
  • 14/1 12:18 Bert:
    In Eerbeek zitten we in een buientrein met tot nu toe 7,8 mm regen. De 10,4 mm van gisteren mocht er ook wel wezen.
  • 14/1 12:10 Hans:
    Fraai zonnig weer hier! Wat een helderheid! Net of je al kunt merken dat de zon hoger komt...Temp. nu 4.9 graden.
  • 14/1 09:03 Hans:
    Sinds middernacht 1.4 mm hier in het enschedese. Vanmorgen ook nog een buitje, nu opklaringen bij zo-even 4.9 graden maar er zit nog wat buiÔgheid in de lucht zo her en der...
  • 13/1 23:51 Hans:
    Een natte, grijze herfstige dag in Enschede W met 9.9 mm regen en een maxtemp van 9.4 graden. 's Avonds bij vlagen meer wind.
  • 13/1 23:41 Edward:
    In Rotterdam vielen kort na 19 uur twee hagelbuien (pieken allebei net geen 70 mm/u volgens de Davis) waardoor het dagtotaal op 10 mm kwam.
  • 13/1 17:08 Gert:
    Ijsselmuiden 6.2 mm
  • 13/1 12:51 Ko:
    En dankzij een afzakkend frontje de afgelopen twee uur nog 1,5 mm erbij. Krap 4 mm sinds vannacht.
  • 13/1 10:41 Ko:
    Breda maar 2 mm tot nu toe dus wederom erg weinig. Bijna half jan en zit nog maar op 12 mm in totaal, ook wat dat betreft nog steeds te droog.
  • 13/1 09:26 Hans:
    Volop regen (5 mm sinds middernacht) en zo-even was het 8.7 graden. Wat een anti-winterweer!
  • 13/1 07:21 Gert:
    flink wat regen momenteel en natuurlijk zacht
  • 12/1 18:56 John:
    In Rijen vandaag 3 mm ontvangen.
  • 12/1 18:20 Hans:
    Droog nu in Enschede W na een regenachtige middag (5 mm). De lucht is soms rijp voor opklaringen en vluchtig is dan de wassende maan te zien bij 7.2 graden.
  • 12/1 15:31 Gerard:
    Discussie op het forum niet in de roepdoos
  • 12/1 14:12 Marcel:
    Gistermiddag op de KNMI-website: "zaterdagmiddag passeert een actief regengebied...". Ik was benieuwd gezien de huidige trend om regengebieden te overdrijven. Het heeft de afgelopen uren wat geregend en gemotregend in Hilversum. Kijk ik op de radar.... blijkt het meeste al gepasseerd. Nog geen 5 mm en dat wordt tegenwoordig al bestempeld als actief. Ik heb daar maar ťťn woord voor: bespottelijk. En alweer het tweede regengebied wat dit jaar overdreven wordt. Benieuwd hoe het verder gaat..Wanneer stoppen weermensen en media eindelijk met die overdrijving?
  • 12/1 12:10 Ko:
    Ja fijn dat het weer eens wat regent. We pikken nog net een graantje mee, meeste regen passeert weer noordelijk.
  • 12/1 12:01 John:
    Via een kleffe motregen zijn we nu in echte regen terecht gekomen. Beetje buiig van aard.
  • 12/1 11:08 Pieter:
    Regen, wind en 8 C hier in Purmerend, Het lijkt meer op herfst dan op winter
  • 12/1 07:30 Hans:
    Wat regenachtig hier zo-even (0.5 mm sinds middernacht). Actueel 5.9 graden.
  • 11/1 08:12 Hans:
    Wat mistig hier in Enschede W bij (nog maar) 3.8 graden (minimum 1.4). De temperatuur zal vandaag nog wel wat hoger worden na de passage van het warmtefront. Neerslag sinds middernacht 1.8 mm.
  • 10/1 22:37 Hans:
    Er valt nu regen en sneeuw hier in het enschedese bij 1.4 graad.
  • 10/1 22:02 Jaap:
    In de afgelopen nacht hier vrijwel geen vorst. Max. vandaag 5 gr. Weinig zon (ook vanmorgen niet) en vanavond wat regen. Er was nu ook weinig wind.
  • 10/1 20:22 Ko:
    Eerste regen van betekenis moet in Breda nog steeds komen. Ik mis de wisselvalligheid hier vrijwel volledig.
  • 10/1 20:19 Gerard:
    Dat deed het ook in Scheveningen, maar nu vrijwel overal, ook in Schoorl druilende wolken.
  • 10/1 19:29 John:
    Het regen lichtjes in Rijen. Sporen van dakraamsneeuw.
  • 10/1 17:53 Pieter:
    Vanochtend sporen van nachtvorst, Een roze zonsopkomst, maar daarna bewolkt met vanmiddag wat lichte (mot)regen, vrij koud met max 6 C
  • 10/1 09:59 Erik:
    Het heeft in Bennekom een heel klein beetje gevroren. Vanochtend ijs in de waterschaal voor de vogels. Dat was alweer een poosje geleden. Nu een saaie cirrostratuslucht
  • 10/1 08:57 Hans:
    Koude(re) ochtend (minimum was -0.8 BRRRR!). Zo-even morgenrood/oranje en actueel wolkenvelden bij 0.3 graad. Mijn weer app geeft lichte sneeuw aan maar het is nog gewoon droog.
Bekijk het archief
Do 17 januari 2019
Bezoekers online
Er zijn 6 gasten en 5 leden aanwezig: Frans, Hans, Jan Willem, Ko, Richard
Inloggen