Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 09:53
    Clinge het Zeegat
    11,7°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
    Lichte regen
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
Nu lid worden
  • 23/9 18:11 Dick:
    Maximumtemperatuur vandaag in Capelle aan den IJssel slechts 10,9 C. Dat is ronduit koud!
  • 23/9 17:00 Ko:
    Breda lichter, droog en soms al weer een streepje zon. Opbrengst vandaag blijven steken op 10 mm. Misschien nog wat meer straks als 't meezit.
  • 23/9 16:44 Erik:
    De lucht lijkt wat lichter te worden, maar het blijft regenen. Tot nu toe al 10,1 mm regen vandaag.
  • 23/9 15:37 John:
    Geen indrukwekkende regenintensiteiten. Bij elkaar gesprokkeld zijn we in Rijen boven 10 mm gekomen. Dat voegt weinig toe aan de droge zandgrond op een spa diepte. We zagen hier liever een 30 mm of meer etmaalaftapping. Dan bereiken we wel een spa diepte.
  • 23/9 15:24 Pieter:
    Langdurige regen en midden op de dag slechts 9.5 C, dat is lang geleden ?
  • 23/9 12:47 Ko:
    Vanochtend Breda nog droog met soms wat druilregen. Vanaf het middaguur vrijwel constante (lichte) regen. Tot nu toe met 4 mm nog steeds erg weinig. De hele maand sep scoort nog maar 30 mm en dat is veel te droog. Hopelijk plenst het nog wat door straks, de hoop was op vandaag gevestigd.
  • 23/9 12:11 Pieter:
    Een goede timing van de herfst, Op de eerst officiele herfstdag langdurige regen en lage temperaturen, misschien vanavond nog stormvlagen, Hier in Purmerend tot nu toe 86 mm septemberregen
  • 23/9 11:40 Ronnie:
    Wordt dit de eerste verregende zondag dit jaar? Hier in Enschede West koud 11.1įc met lichte regen.
  • 23/9 10:30 Adwin:
    Datum record vandaag?
  • 22/9 20:28 Pieter:
    Een grotendeels bewolkte dag met vanaf de namiddag wat lichte regen De lage temperaturen en vroeg donker geven een echt herfstgevoel
  • 22/9 19:44 Ko:
    Het leverde wederom weinig op maar het druppelde wel wat langduriger. Morgen veel regen in het zuiden? App geeft al dagenlang ruim 20 mm aan.
  • 22/9 17:49 John:
    Er kwam diepere convectie op gang, met name over het midden van het land, dan de modellen aanvankelijk berekenden. In Rijen domineerden vooral hogere en middelbare wolken. Soms licht gespetter. Tussen 14.00 en 15.00 uur een kort convectief avontuurtje.
  • 22/9 15:25 Gert:
    Soms heb je zoín dag het weer zich niet aan de verwachting houd .Actueel flinke buien met hagel in IJsselmuiden. De verwachting ging uit van wat lichte regen of een bui. De Hirlam uitvoer van 6UTC liet nu wel de nodige buien zien
  • 21/9 23:58 Bert:
    In Eerbeek rond 20:30 een forse bui met onweer en enkele ontladingen pal boven. Samen met het ochtendkoufront 16 mm.
  • 21/9 23:12 Bart:
    Hevig onweer in Haarlem met voor Haarlemse begrippen grote hagelstenen, ťťn schicht in volle glorie mogen aanschouwen. Vermoedlijk ingeslagen in een stuk braakliggend land, 200 meter achter het huis van mijn ouders waar ik mij bevond. De daar aanwezige kapotte deurbel ging spontaan af bij aanwezigheid van een eerdere flits die iets minder nabij plaatsvond. Vermoedelijk slechts vanwege de druk van de geluidsgolf, gaf wel een lichtelijk griezelige ambiance.
  • 21/9 23:03 Frank:
    Interessante weeravond in de Zaanstreek, een aantal flinke buien met af en toe pittig onweer en stevige regenval, herfst! Vanavond 8 mm en vanmorgen 1 mm totaal vandaag 9.2 mm
  • 21/9 22:41 Pieter:
    Onderweg op de A5 bij Amsterdam om ca 18 uur zware regenval, hagel,windstoten en felle vertikale bliksemontladinfen lang niet mee gemaakt
  • 21/9 20:32 Hans:
    In Ede nu af en toe stevig onweer met regen
  • 21/9 20:01 John:
    Snel wisselende wolkenluchten, met buiig karakter, de laatste uren. Heerlijk! Neerslag met 0,5 mm echter beperkt.
  • 21/9 19:11 Gert:
    Korte felle bui met onweer en hagel
  • 21/9 18:49 Gert:
    Onweer in IJsselmuiden
  • 21/9 18:23 Edward:
    Afgelopen twintig minuten ook hier in Rotterdam passage van felle buienlijn, met onweer, windstoten en zware regenval (nouja, val?) en felle regenboog.
  • 21/9 18:09 John:
    In Rijen vanochtend 6 mm regen. Overdag opklaringen en cumuli in koelere lucht.
  • 21/9 17:29 Gerard:
    Gietbui met nu al 3 onweersklappen, typisch najaarsonweer, koude lucht over een relatief warme zee. Tot nu toe was het een redelijk zonnige dag. Ook hier springen even wat flinke hagelstenen door de tuin.
  • 21/9 16:44 Pieter:
    De hagelstenen rollen door de tuin, De bovenlucht koelt dus sterk af en de lucht wordt onstabieler, samen met de harde wind en lagere tempersturen geeft het een herfstachtige indruk.
  • 21/9 14:11 Gerard:
    Vannacht ging het aardig te keer achter de duinen en ook daarvoor, ik vond een armdikke tak, afgewaaid van een es. Verder de gebruikelijke takjes en bladeren. Inmiddels is het weer aardig opgeklaard, zonniger dan gisteren, maar met de onstuimige wind nog verkwikkend fris.
  • 21/9 13:04 Ko:
    In Breda vanochtend een kortstondig sfeertje van herfst met wind en regen. De hoeveelheid viel met 3 mm wederom tegen. Daarna al weer regelmatig zon.
  • 21/9 07:44 Hans:
    Zo-even hier in het enschedese een temperatuur van 20 graden gemeten aan de voorzijde van het naderende koufront. Half tot zwaar bewolkt nu en nog droog bij een vlagerige wind. Heel apart...
  • 20/9 23:17 Hans:
    Enschede-W had vandaag nog een nipte zomerse dag met 25.1 graden. Zon met cumuli die plat bleven. Dit zomerse nazomerweer zal nu wel voor het laatst zijn, hoewel ook oktober heel soms nog uit de slof kan schieten..
  • 20/9 22:43 Kees:
    Hier in Berkhout (NH) is het nog wind stil. Stilte voor de storm?
  • 20/9 21:35 Pieter:
    Vandaag vrij veel bewolking, af en toe de zon er bij en minder wind dan de afgelopen dagen met max 22 C best aangenaam weer, misschien wel de laatste dag met het zomerse gevoel.
  • 20/9 18:29 Ko:
    Vreemd! Kan plaatselijk zijn. Vanavond hier trouwens wel bewolkt geworden, na toch een zonnige ochtend en middag.
  • 20/9 18:19 Gerard:
    In Oosterhout minder zonnig en minder warm dan afgelopen dagen, volgens de grafiek
  • 20/9 16:11 Ko:
    Midden Brabant afzien, veel zonniger en warmer dan de afgelopen dagen. Gelukkig de laatste!
  • 20/9 12:05 Gerard:
    Opnieuw veel windkoelte in het noorden van NH, de zon is slechts af en toe even aanwezig, kortom: opnieuw een onstuimige herfstdag in deze regio.
  • 19/9 22:04 Jaap:
    Ook vandaag weer winderig (ZW). Nu en dan bewolking, maar de zon overheerste wel In de avond weer afname van de wind. Met 23 gr. de zoveelste warme dag. Vanaf morgen weer ong. een week off-line (naar de zomerresidentie).
  • 19/9 21:09 Hans:
    Inderdaad weer met veel ZW wind!
  • 19/9 21:07 Hans:
    Heerlijke nazomerse zomerdag met 26.1 graden.
  • 19/9 20:56 Pieter:
    Het weer leek veel op dat van gisteren veel zon en vrij warm (23C )maar vooral in de middag veel wind, Verspreid liggen al afgewaaide boomtakjes, dat zullen er nog wel meer worden.
  • 19/9 20:56 Pieter:
    Het weer leek veel op dat van gisteren veel zon en vrij warm (23C )maar vooral in de middag veel wind, Verspreid liggen al afgewaaide boomtakjes, dat zullen er nog wel meer worden.
  • 19/9 20:32 John:
    Wat heerlijk dat het over enkele dagen weer wat meer nachtelijk fris mag zijn. Hoewel dan de ramen er weer uit kunnen waaien.
  • 19/9 20:28 John:
    In Rijen is het donker. Slaapkamerramen nog maar dicht gehouden. Het is veel te warm nog.
  • 19/9 19:42 Ko:
    Vanavond zelfs vrijwel geheel bewolkt, grappig had 't niet verwacht. Alvast een voorproefje op de komende omslag? Temp trouwens nog wel boven de 20.
  • 19/9 18:48 Ted:
    Wind trekt verder aan. Tot 18 uur was het 6 tot 7. Nu een volle 7 met vlagen van kracht 9. Er komen nu dunne takken op de weg. Vind gister en vandaag absoluut geen sprake van nazomerweer. Veel te veel wind. Max. 22,7 gister 22,4 graden.
  • 19/9 18:07 Gerard:
    Wederom een stormachtige wind in het noordwesten waarbij kliko's ondersteboven waaien of windaangedreven op transport gaan. Enorme windkoelte dus, zodanig dat het twijfelachtig wordt of de jas wel of niet aan hoeft. Wel erg zonnig na het oplossen van de bewolking halverwege de ochtend. Prima weer om in de tuin te werken, maar uitkijken voor stofwolken.
  • 19/9 13:23 Ko:
    Toch soms ook wel wat stapelwolken waarbij het soms bewolkt is. Net als gister geen zonovergoten dag in Breda. Wel een redelijk briesje aan wind.
  • 19/9 10:08 John:
    De zon schijnt met het grootste gemak. Bijna op de automatische piloot. Van zijn uiterste best doen is geen sprake.
  • 19/9 09:17 Joost:
    Het beloofd in Woensdrecht een heerlijke nazomerse dag te worden De zon doet zijn uiterste best. weinig bewolking, matige zzw wind,
  • 18/9 21:37 Hans:
    Ja, een vreemde gewaarwording die stevige wind uit ZW en dan zulke hoge temperaturen....
  • 18/9 21:35 Hans:
    Fantastische nazomerdag in Enschede W met maar liefst 29.7 graden.
Bekijk het archief
Zo 23 september 2018
Bezoekers online
Er zijn 10 gasten en 7 leden aanwezig: Edward, Gerben, Johan, Pieter, Thieu, Tonny
Inloggen