Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 19:07
    Clinge
    4,2°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windkracht: 0 = Windstil
  • 15:33
    Clinge
    8,2°C
    (3/8) Half bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 19/11 19:20 Pieter:
    Snelle daling van de temperatuur, Woensdrecht al - 0,2 C en aan de grond -2,3 C
  • 19/11 18:50 Pieter:
    Vandaag zon maar ook buien 8 mm ,Max 8 C , nu snel dalend 3 C waarschijnlijk volgt de eerste echte vorstnacht hier in het westen met kans op gladheid !!
  • 19/11 17:09 Wilfried:
    @Ted, 557 mm?
  • 19/11 15:40 Hans:
    In het duitse Ahaus, net over de grens bij Enschede is het vrij helder geworden bij 7 graden. Het zou een koude nacht kunnen worden..
  • 19/11 15:11 Ted:
    Westzaan 557,0 mm (19-11 14.55 uur).
  • 19/11 15:10 Ted:
    September 188,6mm Oktober 300,9mm November (19-11 14.55 uur) 111,3mm. Totaal 600,8mm (Back-up geeft 601,2mm aan).
  • 19/11 15:05 Ted:
    Om 14.44uur werd de trieste som van ZESHONDERD ( 600 ) MM neerslag bereikt sinds 1 september.
  • 18/11 23:37 Hans:
    Ruim 30 mm over het maandagetmaal in Enschede-W. Regen met verschillende intensiteiten. Maxtemp. 7.5 graden.
  • 18/11 21:18 John:
    In Rijen met 5 mm uit nacht gekomen, vandaag overdag slechts 2 mm erbij.
  • 18/11 20:58 Ronald:
    Hier in Spijkenisse wťl droefgeestig maar niet echt verregend vandaag, met 4 mm. Sinds begin van de avond wel een flink doorstaande noordwester, 5-6 Bft.
  • 18/11 16:59 Pieter:
    Afgelopen nacht heeft het flink geregend, Overdag viel het erg mee mee af en toe wat gedruppel totaal 8 mm Novemberneerslag nu 72 mm
  • 18/11 08:59 Ko:
    Het druppelt wat in Breda. Tot nu toe 2 mm sinds vannacht.
  • 18/11 08:56 Bert:
    Neerslag tot nu toe 11 mm
  • 18/11 07:20 Hans:
    Sinds gisteravond toen de regen begon is hier in het enschedese 13 mm gevallen. Zondag een maxtemp van maar 5.1 graden en actueel (tijdelijk?) droog bij 5.5 graden.
  • 18/11 06:36 Gert:
    10 mm tot nu toe
  • 18/11 06:13 Frank:
    Code Rood van kracht in Tirol, het zuiden van Oostenrijk en het noorden van Italie vanwege zware sneeuwval en groot lawinegevaar, hoog in de bergen. Sommige plaatsen zijn van de buitenwereld afgesloten. Wat zuidelijker en op lager niveau: zware regenval. Bron: NOS TeleTekst.
  • 18/11 00:40 Kees:
    In.Amsterdam was het vandaag een heerlijke zonnige dag met weinig wind.
  • 17/11 21:24 Frank:
    Het weekend in de omgeving van Maastricht. Winters weekend met vrij veel zon, wel vaak wat afgeschermd door hogere wolkensluiers en rustig weer. Vanmorgen zonnige start en autoruiten krabben, wat nevel en zon en in de middag snel toenemende bewolking en vanavond gevolgd door wat lichte regen
  • 17/11 13:42 Gerard:
    Ook in Schoorl waren de auto's voorzien van bevroren dauwdruppeltjes, geen ijsbloemen. Vrij helder, weinig wind en momenteel 6,3 graden.
  • 17/11 10:24 Pieter:
    Na een grijze zaterdag nu weer een heldere ochtend met sporen van grondvorst.
  • 17/11 09:34 Gert:
    Wolkenscherm begint van het oosten al binnen te lopen
  • 16/11 19:50 Frank:
    Een temperatuur van - pak 'm beet - min 5 gr.C. en windkracht 1 is even realistisch als een temperatuur van min 5 gr.C. en windkracht 7, maar kan, als je in het tweede geval niet goed ingepakt bent en je jezelf te lang aan de omstandigheden bloot stelt, een verschil van leven en dood betekenen.
  • 16/11 19:03 Gerard:
    Gert schreef: In sommige gebieden is de windchill van belang gezien de afkoeling van het lichaam. Het KNMI zet niet voor niks waarschuwingen uit als de windchill beneden de -15 komt. Kortom: er is wel over nagedacht.
  • 16/11 08:33 Theo:
    Ik haat gevoelstemperatuur gegevens! Ik ben meer gefocusseerd op realistische temperaturen.
  • 16/11 00:19 Hans:
    Hier in het enschedese 6.1 graden als maxtemp maar gevoelsmatig duidelijk kouder bij meest veel bewolking.
  • 15/11 23:12 Jaap:
    De wind draait steeds. Vandaag NO. Daarbij koud , max. slechys 5 graden en ook nog vrijwel geen zon. Onaangename dag.
  • 15/11 18:49 Pieter:
    Lage maxima, lokaal werd de 5 C nog niet eens gehaald ( Hogeveen 4,8 C )
  • 15/11 17:24 Gerben:
    Waar liggen mijn wanten toch!
  • 15/11 15:29 Joost:
    tijd voor handschoenen. Erg fris met de oostenwind. temperatuur in Woensdrecht 5,5 graden. Het zonnetje probeert door de wolken heen te schijnen
  • 15/11 14:40 Gert:
    windchill op het Wad net onder nul rond 14.30
  • 15/11 14:26 Pieter:
    Grijs en koud met een stevige NO wind en slechts 5 C ,gevoelswaarde ca 0 C
  • 14/11 20:43 Pieter:
    Saai weer , maar wel de hele dag droog
  • 14/11 18:37 Frank:
    Om 17.17 uur onze tijd (01.17 uur pl.tijd) zware aardbeving met magnitude 7,3 onder de Molukse Zee tussen NO-Sulawesi en Halmahera. GDACS houdt het op een mogelijke regionale tsunami van ruim 1 meter hoog. Eerder vandaag in Ambon een 4,6-beving, temidden van talrijke lichtere aardschokken. Opvallend is de zeer grote activiteit de laatste tijd in het Molukse gebied. Bronnen: GDACS en volcanodiscovery.com..
  • 14/11 16:48 Ko:
    De mate waarin de zon dagelijks schijnt zou je niet zeggen dat het nov is.
  • 13/11 22:40 Dick:
    Hier in Capelle aan den IJssel vandaag 18, gisteren 11,5 eergisteren 7 mm. Ik hoop niet dat hiermee een trend (overtreffende trap) is gezet. November tot nog toe 66 mm.
  • 13/11 21:46 Pieter:
    Ja Ted, we werden er echt door verrast, Om 16.15 uur zag ik nog hagelresten in het gras liggen bij ca 8 C .
  • 13/11 21:20 Ted:
    De zware hagelbui in Purmerend had hagelstenen van 2 tot 2 1/2 cm. Heel extreem voor winterhalfjaar. Om 13.25 uur waren de hagelstenen op de grond nog 1 tot 1 1/2 cm. Locatie Einsteinstraat te Purmerend.
  • 13/11 20:57 Hans:
    Enschede-W over het etmaal slechts 1 mm. Duidelijk weer buiensituaties.
  • 13/11 16:51 John:
    Sinds middernacht tot vanmiddag 16 uur : 11,5 mm totaal in Rijen.
  • 13/11 16:44 Pieter:
    Na wat kleine buitjes In de ochtend werden we rond 12.30uur verrast door een zware hagelbui met grote hagelstenen die het landschap in een mum van tijd wit toverde 1 km verderop geen hagel, Totaal weer 9 mm opgevangen.
  • 13/11 16:12 Hans:
    In Ede-Zuid half uur geleden waterballet, met buitenverlichting die automatisch aan gaat. Gistermiddag korrelhagel. Hoezo minder herfsteffecten...
  • 13/11 16:05 Ko:
    En een tweede buitje daarstraks bracht er nog 3 mm bij. Ook hier geen hagel of onweer, dat is sowieso een zeldzaamheid geworden.
  • 13/11 14:41 Dick:
    Het regent momenteel pijpenstelen in Rotterdam. Ook wat donder gehoord.
  • 13/11 14:13 Rene:
    Heb ook de indruk dat het in de herfst minder (intensief) onweert in het kustgebied. Ik kan me van de jaren 80 uren lange lichtshows herinneren, met onweer vlakbij en boven zee hier in de omgeving van Alkmaar. Eťn keer overdag 12 aaneengesloten uurvakken. Dat zie ik tegenwoordig niet meer.
  • 13/11 13:32 Marcel:
    In Nunspeet nu een gebied met wat buien maar ook nu weer geen hagel en onweer. De trend van de laatste jaren van steeds minder herfstbuien met hagel en onweer in het binnenland zet door. Even de bliksemkaarten van het KNMI bekeken en ook aan de kust is de hoeveelheid onweer beperkt. Trend of toeval?
  • 13/11 13:05 Rene:
    Gisteren 22,5 mm vooral in de avond intensieve regen, 80 mm deze maand
  • 13/11 11:43 Ko:
    Ik telde in Breda vanochtend maar 1 klein buitje van 2 mm. Nog 3 mm vannacht dus in totaal nog maar 5 mm vandaag. Na die bui brak de zon al weer door wat nu nog steeds is.
  • 13/11 10:10 John:
    Talrijke buien ook in Rijen tot nu toe. Niet bijzonder fel, maar door gezamenlijk optreden toch 7 mm sinds middernacht. Ook de eerste smeltlijnen van dit najaar goed kunnen zien vanochtend.
  • 13/11 09:59 Frank:
    Op Ambon eiland, Molukken, gisteravond 19.10 uur pl.tijd weer een beving van magnitude 5, gevolgd door een dozijn lichte naschokken, urenlang. De schrik en stress is weer terug bij de mensen op Ambon en omgeving. Hier in Delft een minuut geleden een nabije ontlading met vrij zware donder.tijdens een flinke bui.
  • 13/11 09:24 Ko:
    Dat kan ik hier voorlopig nog niet zeggen. Slechts af en toe wat regen of een buitje, niets bijzonders. De hoeveelheden mm's zijn nog steeds een lachertje.
Bekijk het archief
Di 19 november 2019
Bezoekers online
Er zijn 4 gasten en 3 leden aanwezig: Bart, Jeroen, Richard
Inloggen