Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:11
    Eesveen
    -2,4°C
    (0/8) Onbewolkt
  • 20:54
    Clinge
    2,3°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: ONO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 20:50
    Sluis
    2,6°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NNO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 5/3 23:12 Gerard:
    Mooie dag in Schoorl, met slechts wat altocumulusveldjes die ronddobberden; er tussendoor heel wat zonneschijn. Frisse start van de dag met rijpaanslag vooral op de auto's. Nu rond 23 uur alweer op het vriespunt op 1.5 meter.
  • 5/3 21:13 Erik:
    Zou wel eens een koude nacht kunnen worden: helder, amper wind en nu al -0,7įC in Bennekom.
  • 5/3 12:26 Hans:
    Enschede-W: Fraai helder zonnig bij 5.3 graden (minimum -2.4)
  • 5/3 09:57 Pieter:
    Koud begin van de dag me witte grasvelden en bevroren auto ruiten ( -1C ) ,maar de zon maakt nu veel goed
  • 4/3 20:00 Ko:
    Eindelijk weer eens een zonloze dag, laatste keer was 15 feb. Vanochtend mist, vanmiddag wat motregen.
  • 4/3 18:55 Edward:
    In Mainz zojuist buien met onweer op afstand, geleidelijk oostwaarts trekkend (inmiddels ten oosten van Frankfurt). Tx ook nog vrij hoog hier, een ruime 14.
  • 4/3 16:57 Pieter:
    Nog een grijze kille dag met max 6 C
  • 4/3 12:56 John:
    Vanmorgen dichte mist hier in Oss, nu nog vrij donker. Een heel verschil met gisteren.
  • 4/3 11:14 Hans:
    Enschede-W: grijs en koud bij 3.3 graden...Brrrrr....Terug in de winter..
  • 4/3 08:46 Ko:
    Vrij dichte mist.
  • 3/3 23:24 Jaap:
    Grote temperatuurverschillen. Hier tikten we de 10 graden nog aan, met nog aardig wat zon. In het noorden 5 graden kouder, in het zuiden 5 graden warmer. In de middag werd het kouder door een opstekend noordenwindje. Komende dagen ineens weer koud, dat hoort bij het voorjaar.
  • 3/3 18:59 Pieter:
    In de ochtend dichte mist die later inde ochtend over ging in lage bewolking, de zon alleen vaag door de wolkensluiers heen gezien. een kille dag met max 6 C
  • 3/3 18:32 Gerard:
    Zeer tegenvallende dag in Schoorl, de 5 graden werd niet gehaald terwijl eerder 15 graden in het vooruitzicht werd gesteld. Geheel bewolkt vochtig, opgetrokken mist.
  • 3/3 18:01 John:
    En nog een 15+ dag te Rijen. We hebben er al een behoorlijk aantal sinds de laatste februaridecade.
  • 3/3 09:36 Erik:
    Best apart: KNMI-station Terschelling had vannacht de laagste temperatuur (-2,3įC). In Bennekom en omgeving zijn we niet onder de 1,6įC gekomen...
  • 2/3 17:03 Pieter:
    Na auto ruiten krabben in de ochtend werd het een mooie zonnige lentedag met max 12 C
  • 2/3 08:59 Bert:
    Momenteel mist en lichte vorst
  • 1/3 17:02 Jurgen:
    Herhaling van zetten. Net als gisteren ook vanmorgen grijs en nevelig, na stralend zonnig bij 9 graden in Dordt.
  • 1/3 16:58 Pieter:
    Grijs en koud oin de ochtend bij ca 3 C Vanaf ca 11 uur brak de bewolking snel open en werd het zonnig met ca 8 C in de middag
  • 1/3 15:57 Gerard:
    Gisteravond impactieregen, mist sloeg tegen de takken omdat de wind wat was toegenomen. Geen ijs op de auto's vanwege doormenging. Nu overdag weer volop zon maar nog onder 10 graden in Schoorl.
  • 28/2 19:10 Pieter:
    Na een grotendeels zonnige dag trekt nu het gordijn van de laaghangende bewolking en mist snel dicht , Temp gezakt naar 4 C
  • 28/2 18:55 Jaap:
    Kort na zonsopgang enige tijd vrij dichte mist, maar in de loop van de ochtend werd het zonnig en dat bleef zo. Min. -1, Max. 10 gr. In de zon en uit de wind was het aardig warm, maar er was een koude, zwakke NO-wind.
  • 28/2 18:23 Jurgen:
    Vanmorgen dichte mist hier in Dordrecht die rond het middaguur optrok, waarna een zonovergoten middag volgde bij 10 graden.
  • 28/2 12:54 Pieter:
    Na dichte mist en grondvorst in de vroege morgen kwam de zon er steeds beter door heen, nu blauwe lucht, felle zon en 9 C
  • 28/2 11:50 John:
    Gisterochtend totaal geen mist hier in Oss, vanochtend aanvriezende mist, nu pas breekt de zon goed door.
  • 28/2 11:32 Hans:
    Enschede-W: stralend zonnig na mist in de (vroege) ochtend. Actueel 5.7 graden (minimum 0.4)
  • 28/2 11:29 Frank:
    In Zaandam na mist nu, 11,30 uur, mooi zonnig weer
  • 28/2 09:56 Bert:
    Hier nu ook mist. Op de satelietfoto is de Veluwe goed te zien.
  • 28/2 09:23 Ko:
    Vrij dichte mist. Is feb toch nog aan z'n 4 normale mistdagen gekomen.
  • 27/2 21:08 Bert:
    Hier brak de zon tussen 10 en 11 uur door en daarna was het zonnig.
  • 27/2 20:19 Pieter:
    Mooie dag met veel zon en nu een heldere volle maan, terwijl Berkhout ( 20 km noordelijker ) al uren in dichte mist zit.
  • 27/2 18:00 Gerard:
    Een prachtige zonnige dag in Schoorl, maar wel fris met Tx van 8 graden, nu alweer gedaald naar 6 en vochtige koude en bijna windstil. Lage inversie, houtrook zakt naar leefniveau.
  • 27/2 17:22 Ype:
    Laaksum Zw.Fryslan De hele dag mist
  • 27/2 10:32 Ko:
    Feb kan hier nog een dag met mist bijschrijven.
  • 27/2 09:14 Hans:
    Enschede-W: geheel bewolkt (het lijkt heel iets op te klaren) bij 4.1 graden (minimum 3.8)
  • 26/2 21:11 Pieter:
    grondtemperaturen in Leeuwarden en Deelen -1.0 C , nog nergens mist
  • 26/2 13:03 Pieter:
    Een mooie blauwe lucht met hier en daar een cumulus wolkje , wel frisse nw wind met ca 9 C
  • 26/2 00:29 Gerard:
    In Schoorl bleef het bij een paar spatten, overdag geregeld wat zon maar gaandeweg de dag iets koeler. Wel nog steeds zacht voor de tijd van het jaar.
Bekijk het archief
Za 06 maart 2021
Bezoekers online
Er zijn 7 leden aanwezig: Adrie, Bart, Bert, Gerard, Richard, Ron, Ton
Inloggen