Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:11
    Clinge
    11,5°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: ONO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 07:08
    Sluis
    12,4°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: ONO
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 19/9 17:25 Ted:
    Zeer zonnig. Temperatuur had last van het IJsselmeer. Nu 19,6 graden. Max.temp. 20,0 graden. Die 20 graden was werkelijk op het randje. Slechts 20 seconden.
  • 19/9 16:53 Hans:
    Natuurlijk vandaag het ideale wandelweer. Goed te doen, warm maar niet heet..
  • 19/9 16:51 Hans:
    Een gortdroge oostenwind, het kan niet op en alleen maar heldere zonneschijn. Zo-even 24.5 graden. Goed weer voor de maiscampagnes, die hier in het oosten al beginnen..
  • 19/9 16:49 Pieter:
    Weer een droge en zonnige dag de wind was vooral in de ochtend fris, nu iets warmer met 20 C
  • 19/9 13:55 Jurgen:
    Blauw, blauw en nog eens blauw...Al dagenlang geen noemenswaardige bewolking meer gezien en dit gaat nog minimaal 3 dagen door. We zijn weer aan een unieke maand bezig!
  • 18/9 23:58 Jaap:
    Diepenheim: opvallend heldere hemel, wolkenloos. Vlagerige oostenwind, 21 graden. Scherp drogend. Vanavond weer naar De Bilt. Eind september voor het laatst in Diepenheim in dit merkwaardige seizoen.
  • 18/9 23:39 Hans:
    Een fantastische dag met helder zonnig weer (maxtemp 22.5) in Enschede-W.
  • 18/9 22:12 Gerard:
    In Schoorl groeit het gras als kool. Aan vocht geen gebrek, behalve voor potplanten en pas geplante tuinplanten, die hingen slap in de schrale wind. De regenton compenseert. In de wind fris in de luwte aangenaam.
  • 18/9 16:22 Jurgen:
    Hier aan de Dordtse kant van de Biesbosch is het ook gort- en gortdroog. De dijken zijn helemaal bruin en veel bomen laten hun blad al vallen. Het begint sterk op zomer 2018 te lijken....
  • 18/9 15:20 Ko:
    Dit is een ramp voor natuur, stoffig en compleet uitgedroogd en verdord. Velden worden steeds bruiner. Met veel wind word je gratis gezandstraald. Wat is dit toch voor een klimaat!
  • 18/9 14:47 Pieter:
    Een topdag voor de wind en zonne energie, Een strak blauwe lucht ,felle zon en een stevige (frisse ) oosten wind Ik heb een voor vandaag geplande fietstocht in gekort vanwege de serke wind
  • 18/9 14:18 Jurgen:
    Strakblauwe luchten en stevige noordoosten. Bij 20 graden zeer aangenaam weer in Dordrecht. Deze luchtdrukverdeling zou eigenlijk 3 maanden later moeten zijn. Maar dan zal het waarschijnlijk wel omgedraaid zijn naar eindeloos zuidwest...
  • 18/9 11:50 Jaap:
    Frank, hartelijk dank voor je reactie op mijn waarneming gisteren van die bleke lucht. Ik heb beide websites opgezocht en vond inderdaad de bijdragen van onze redacteur in deze. Een ring van Bishop heb ik niet gezien. WÚl leek de hemel aan de horizon in de middag richting het zuiden wat bruinachtig. Vandaag niet veel meer te zien maar ik houd het in de gaten.
  • 18/9 09:17 Bert:
    Net geen nachtvorst in Eerbeek grasmin 0,0.4
  • 18/9 08:58 Frank:
    Jaap Wilmer schreef hier gisteravond:""Opvallend vandaag weer die bleke lucht in een ruim gebied om de zon. Is duidelijk geen cirrus welke ˇˇk aanwezig is hier en daar. Wie weet wat het wÚl is? Rook van bosbranden ergens? Het lijkt ook dat de zon wat bleek wit schijnt. WÚl voelbaar warm als je erin zit."". Hans Rikhof heeft het juiste antwoord. Zie voor meer over dit onderwerp zowel de website van Spaceweather als de Atoptics-website, met bijdragen van onze optische verschijnselen-redacteur in beide.
  • 18/9 07:41 Hans:
    Heldere, frisse ochtend (7.7 als minimum in de bebouwde kom van Enschede W). Nu krijgen we een idee van herfst...
  • 17/9 23:11 Jaap:
    Diepenheim leverde in: vandaag 5 graden lager dan gisteren. 19 dus. Veel zon met wat hoge bewolking. Sluiers van bosbranden in CaliforniŰ? Lijkt me niet waarschijnlijk. Schrale NO-wind. Morgen weer naar De Bilt Dat scheelt soms 2 graden met hier. September gaat de zoveelste warme maand worden
  • 17/9 22:08 Hans:
    CaliforniŰ natuurlijk..
  • 17/9 22:06 Hans:
    Met 19.9 was het vandaag bekeken in het enschedese. Veel zon en een cirrostratussluier (stof van de bosbranden in CaloforniŰ??). De wind voelde zelfs wat schraal na de nazomerwarmte van de laatste dagen..
  • 17/9 20:45 Gerard:
    Vandaag veel cirrus in de lucht waarin ook lichtbrekingsverschijnselen zichtbaar waren, zoals we vaker door de ijskristallen van cirrus kunnen zien. De zon schemerde er fors doorheen waardoor het overdag nog goed buitenweer was in Schoorl.
  • 17/9 18:09 Jaap:
    Opvallend vandaag weer die bleke lucht in een ruim gebied om de zon. Is duidelijk geen cirrus welke ˇˇk aanwezig is hier en daar. Wie weet wat het wÚl is? Rook van bosbranden ergens? Het lijkt ook dat de zon wat bleek wit schijnt. WÚl voelbaar warm als je erin zit.
  • 17/9 18:04 Pieter:
    Zonnige dag met een stevige en frisse Noordoosten wind Max 18 C
  • 17/9 17:04 Frank:
    De meer hanteerbare zon kan een aardig handje helpen bij de aanmaak van vitamine D, die een handje kan helpen bij het in toom houden van het welbekende gevaarlijke virus. Profiteer nog even van de zon, voordat de donkere maanden beginnen..
  • 17/9 14:42 John:
    Ik kan de zon nu goed hanteren.
  • 17/9 14:42 John:
    Lekker opgefrist, mede door de nu lage dauwpunten.
  • 17/9 10:50 Erik:
    Ja, mooi blauwe herfstlucht. De eikels vallen door de noordoostenwind met tientallen tegelijk op het gras. Gelukkig dauwt het 's nachts, maar ik sproei al weer om de dag want de grond is gort- en gortdroog.
  • 17/9 10:49 Hans:
    Fraai zonnig in Enschede W met een frisse oostenwind. Temp nu 13.8 graden.
  • 17/9 09:06 Jurgen:
    Weer een onbewolkte lucht. De zonnige dagen blijven zich maar aaneenrijgen alsof je in Spanje zit...
  • 16/9 22:14 Hans:
    Nog een zomerse dag in het enschedese met 25.4 graden, in de avond veel koeler na passage van het zwakke koufront!
  • 16/9 20:25 Jaap:
    Diepenheim ook vandaag volop zon bij een wat vlagerige noordenwind. We bleven in zomerse sferen, want het werd 24 graden. En hier nog altijd te droog.
  • 16/9 19:25 Pieter:
    Die stratusbewolking trekt nu ook over Purmerend , Ondanks bewolking en noordenwind toch nog 19 C
  • 16/9 19:08 Gerard:
    Het is doeweer geworden, met de klamme warmte van gisteren een schril contrast, ook wat de wind betreft, gisteren windstil nu een vlagerige wind en de zon verdween ook in de loop van de middag achter een dik stratusdek in Schoorl.
  • 16/9 18:57 Pieter:
    Een dag met zon , maar ook bewolking en een verfrissende noorden wind max ca 22 C Aangenamer dan gisteren
  • 16/9 11:04 Jurgen:
    Een verfrissend noordenwindje is hier in Dordrecht opgestoken. Nu lekker het huis af laten koelen na de hitte van gisteren. Verder weer zonnig. Het lijkt niet op te kunnen dit jaar. Het zonnigste zomerhalfjaar ooit ligt in het verschiet...
  • 16/9 07:38 John:
    Oss gisteren 33,3 graden, een dik septemberrecord. Net buiten ontbeten, het lijkt wel hoogzomer!
  • 15/9 22:11 Jaap:
    Diepenheim op deze vreemde Prinsjesdag ruim over de 30 graden heen .Het is verlammend. En dan zo vroeg donker. Allemaal records gesneuveld.
  • 15/9 21:54 Hans:
    Dik tropisch in Enschede-W met 32 graden precies en volop zon!
  • 15/9 21:16 Edward:
    Al kan je natuurlijk vragen stellen bij de kwaliteit van de metingen (Geilenkirchen had al 40,5 op 24-7-2019, toen het NL'se record naar 39,3 ging voor ÚÚn dag).
  • 15/9 21:12 Edward:
    Duits septemberrecord volgens DWD data is overigens 36,5, gemeten op 3-9-1911 in Jena (ThŘringen) en op 19-9-1947 in BŘhlertal (BW).
  • 15/9 21:08 Edward:
    Tx in Geilenkirchen, net over de grens bij Sittard/Heerlen, 36,2, hoogste in Duitsland op de automatische stations.
  • 15/9 20:20 Jurgen:
    Het voelt onwerkelijk aan buiten. Hier in Dordt nog boven de 25 graden, terwijl het al schemerig wordt om 20:15. Alleen de daglengte verraadt dat het geen hoogzomer meer is. Het zou me niet verbazen als we in oktober landelijk de 30 graden nog gaan halen dit jaar. Deze zomer is tot het uiterste toe in staat!
  • 15/9 18:56 Klaas:
    Gilze Rijen 35,1 is inderdaad nieuw septemberrecord. Het oude record was 34,8 te Buchten op 5 september 1949. Ooit werd op 4 september 1929 in Maastricht 35,3 gemeten, maar die waarde is later herleid naar 34,2. In oktober werd al eens 30,1 gemeten (10de 1921, Sittard), maar dat was onder licht dubieuze omstandigheden. De hitte van vandaag zou ik absurd en zorgwekkend willen noemen. Verlang naar regen en wind en in elk geval naar 18 graden.
  • 15/9 18:03 John:
    Ik hoop dat de waarde van Gilze-Rijen tenminste enkele jaren stand houdt. Volgende ijkpunt. De eerste dertiger in oktober.
  • 15/9 17:31 Ted:
    35,1 Gilze Rijen is een septemberrecord. Assendelft werd het 30,6 graden. Om 12.30 uur nog maar 25,0. Om 12.50 uur 25,6 en daarna werd de inversie opgeruimd. Om 13 uur 27,0 en daarna was het snel 29,0 graden om 13.45 uur.
  • 15/9 17:26 Jurgen:
    33 Graden is het hier in Dordrecht uiteindelijk geworden...Te gek voor woorden half september. De zomers lijken volledig op hol geslagen de laatste jaren...
  • 15/9 16:53 Pieter:
    Gilze Rijen 35,1 C Septemberrecord ?
  • 15/9 15:15 Pia:
    Hier ook de 30 gepasseerd. Ik ben er ZO klaar mee.
  • 15/9 15:05 John:
    Het is gebeurd. September record der maximum temperatuur in handen van Gilze-Rijen gekomen.
  • 15/9 14:39 John:
    Gilze-Rijen op koers voor landelijk maandrecord september. Dan moeten we 34,2 graden passeren. Gilze-Rijen kan het. Het is toch al snoeiheet in de zon. Dan maar een landelijk record zoals ook in juli 2019 lukte.
  • 15/9 14:37 Jurgen:
    Onwijs heet hier in Dordrecht bij 31graden voor medio september. Te bedenken dat het over 4 weken (13-10-1913-10-1975) kan sneeuwen...Ik verlang naar noordelijke koelte. Dit is echt teveel van het goede!
Bekijk het archief
Za 19 september 2020
Bezoekers online
Er zijn 1 gast en 3 leden aanwezig: Adrie, Bart, Jannes
Inloggen