Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:11
    Eesveen
    4,1°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
  • 20:53
    Sluis
    5,7°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 19:08
    Clinge
    6,5°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 13/11 22:40 Dick:
    Hier in Capelle aan den IJssel vandaag 18, gisteren 11,5 eergisteren 7 mm. Ik hoop niet dat hiermee een trend (overtreffende trap) is gezet. November tot nog toe 66 mm.
  • 13/11 21:46 Pieter:
    Ja Ted, we werden er echt door verrast, Om 16.15 uur zag ik nog hagelresten in het gras liggen bij ca 8 C .
  • 13/11 21:20 Ted:
    De zware hagelbui in Purmerend had hagelstenen van 2 tot 2 1/2 cm. Heel extreem voor winterhalfjaar. Om 13.25 uur waren de hagelstenen op de grond nog 1 tot 1 1/2 cm. Locatie Einsteinstraat te Purmerend.
  • 13/11 20:57 Hans:
    Enschede-W over het etmaal slechts 1 mm. Duidelijk weer buiensituaties.
  • 13/11 16:51 John:
    Sinds middernacht tot vanmiddag 16 uur : 11,5 mm totaal in Rijen.
  • 13/11 16:44 Pieter:
    Na wat kleine buitjes In de ochtend werden we rond 12.30uur verrast door een zware hagelbui met grote hagelstenen die het landschap in een mum van tijd wit toverde 1 km verderop geen hagel, Totaal weer 9 mm opgevangen.
  • 13/11 16:12 Hans:
    In Ede-Zuid half uur geleden waterballet, met buitenverlichting die automatisch aan gaat. Gistermiddag korrelhagel. Hoezo minder herfsteffecten...
  • 13/11 16:05 Ko:
    En een tweede buitje daarstraks bracht er nog 3 mm bij. Ook hier geen hagel of onweer, dat is sowieso een zeldzaamheid geworden.
  • 13/11 14:41 Dick:
    Het regent momenteel pijpenstelen in Rotterdam. Ook wat donder gehoord.
  • 13/11 14:13 Rene:
    Heb ook de indruk dat het in de herfst minder (intensief) onweert in het kustgebied. Ik kan me van de jaren 80 uren lange lichtshows herinneren, met onweer vlakbij en boven zee hier in de omgeving van Alkmaar. Eťn keer overdag 12 aaneengesloten uurvakken. Dat zie ik tegenwoordig niet meer.
  • 13/11 13:32 Marcel:
    In Nunspeet nu een gebied met wat buien maar ook nu weer geen hagel en onweer. De trend van de laatste jaren van steeds minder herfstbuien met hagel en onweer in het binnenland zet door. Even de bliksemkaarten van het KNMI bekeken en ook aan de kust is de hoeveelheid onweer beperkt. Trend of toeval?
  • 13/11 13:05 Rene:
    Gisteren 22,5 mm vooral in de avond intensieve regen, 80 mm deze maand
  • 13/11 11:43 Ko:
    Ik telde in Breda vanochtend maar 1 klein buitje van 2 mm. Nog 3 mm vannacht dus in totaal nog maar 5 mm vandaag. Na die bui brak de zon al weer door wat nu nog steeds is.
  • 13/11 10:10 John:
    Talrijke buien ook in Rijen tot nu toe. Niet bijzonder fel, maar door gezamenlijk optreden toch 7 mm sinds middernacht. Ook de eerste smeltlijnen van dit najaar goed kunnen zien vanochtend.
  • 13/11 09:59 Frank:
    Op Ambon eiland, Molukken, gisteravond 19.10 uur pl.tijd weer een beving van magnitude 5, gevolgd door een dozijn lichte naschokken, urenlang. De schrik en stress is weer terug bij de mensen op Ambon en omgeving. Hier in Delft een minuut geleden een nabije ontlading met vrij zware donder.tijdens een flinke bui.
  • 13/11 09:24 Ko:
    Dat kan ik hier voorlopig nog niet zeggen. Slechts af en toe wat regen of een buitje, niets bijzonders. De hoeveelheden mm's zijn nog steeds een lachertje.
  • 13/11 07:59 Frank:
    En tot overmaat van ramp komt het hier in Delft tijdens het buitenzetten van het vuilnis ook nog met bakken omlaag. Het zijn barre tijden ...
  • 13/11 06:23 Gert:
    En dan de ongekende bosbranden in AustraliŽ zo vroeg in het seizoen. Je moet er maar wonen.
  • 13/11 06:18 Frank:
    Zojuist hoor ik in het BBC wereldnieuws dat Venetie en omgeving ook last hebben van ernstige overstromingen, als gevolg van grote hoeveelheden regen en door storm opgestuwd zeewater. Diverse depressies zijn tot diep in zuid-Europa doorgedrongen, met de vervelende gevolgen van dien.
  • 13/11 01:02 Gerard:
    Na alle neerslag afgelopen dagen in Engeland, momenteel hevige overstromingen bij rivier Don.
  • 12/11 23:18 Hans:
    Zo-even nog helder bij een etmaalminimum van 3.2 graden. Maxtemp. een koude 6.4 in Enschede-W. Neerslag slechts 1.7 mm hier over het etmaal.
  • 12/11 22:54 Ted:
    Neerslag oktober 300,9 mm November nu (12-11 22.35 uur) 89,7 mm.
  • 12/11 22:52 Ted:
    Mag neerslaggegevens Assendelft publiceren. Zie toelichting op topic 'Herfst 2019' bericht 12-11 22.50 uur.
  • 12/11 20:04 Gert:
    na een natte nacht volgde een droge dag maar wel met vrij veel bewolking
  • 12/11 19:32 Pieter:
    Vandaag buien , maar ook zon en fris, vanaf gisteravond 22 mm
  • 12/11 13:58 Ko:
    En weer een dag met langdurig zon in Breda.
  • 12/11 10:38 Frans:
    diverse keren onweer in de nacht en vanmorgen vroeg
  • 12/11 06:43 Frank:
    Na het late avondonweer in Schoorl, nu vroege-ochtend-onweer in Delft, tijdens een regenbui (buiten) en het ontbijt (binnen). Hier was het een lang doorrrollende donder. Echt novemberweer.
  • 11/11 23:41 Gerard:
    Zelfs een klap onweer om ca. 22:50 nabij Schoorl, de onstabiliteit weergevend. Gure herfstdag met weer 10 mm in het glas.
  • 11/11 23:00 Edward:
    Ook vandaag was het in Mainz (Duitsland) bewolkt met heel de dag lage stratus en heel de dag 2-3 graden, maar het begon hier pas in de loop van vanavond voor het eerst te regenen.
  • 11/11 20:50 Pieter:
    Vandaag 7 mm regen , maand november 47 mm in Purmerend
  • 11/11 19:51 Pieter:
    De hele dag zwaar bewolkt met vanmiddag en vanavond regen, een stevige kille wind er bij met soms maar 5 C ,Geen aangename dag om buiten te werken Ook de ST, Maarten kinderen bleven liever thuis Laat het dan maar gaan sneeuwen !!
  • 11/11 16:34 Gerard:
    De dag is nog niet voorbij, het zuidwesten heeft voorlopig de meeste regen!
  • 11/11 13:13 Ko:
    Is het eindelijk ander weer, trekt de meeste regen wederom noordwestelijk. Er lijkt geen eind aan te komen.
  • 11/11 08:48 Hans:
    Koud vanmorgen na -0.9 graad in de voornacht. Later werd het bewolkter met wat wind en liep de temperatuur wat op. Actueel bewolkt bij 2.5 graden.
  • 10/11 23:36 Hans:
    Fraaie zonnige herfstdag in Enschede-W na een lichte vorst van -1 graad. Maxtemp 8.5 en zo-even al weer enkele streepjes onder nul.
  • 10/11 21:44 Jaap:
    Echt onbewolkt, de hele dag. Ook al door vrijwel geen wind een fraaie dag. Max. 9 gr., na een nacht met grondvorst en op neushoogte rond 0 gr.
  • 10/11 20:59 Frank:
    Dankzij de prachtige zonnige dag werden te Delft in de heldere lucht zowel in de ochtend iets na half acht als in de vooravond rond kwart over vijf mooie schemeringsverschijnselen in de vorm van een purperkleurige 'boog' en daaronder een helder-creme-kleurige gloed opgemerkt. Foto's gemaakt.
  • 10/11 18:51 Pieter:
    De temperatuur schiet na zonsondergang omlaag. van 9 naar 3 C , Aan de grond op veel plaatsen al vorst.
  • 10/11 17:51 Gert:
    Hier een prachtige zonnige dag
  • 10/11 17:14 Edward:
    Vanaf ongeveer 200 meter hoogte in de mist. Overigens is het een stralingsinversie die is blijven hangen, op hoge heuvels wel zon en dus hogere of vergelijkbare temperatuur.
  • 10/11 17:09 Edward:
    In mijn nieuwe leefomgeving, rondom Mainz, is het vandaag een grijze stratusboel voor de eerste keer dit jaar met 2-3 graden vanmiddag. De eerste winterdag alvast. Tx op de universiteit 3,1 en minima rondom het vriespunt.
  • 10/11 16:42 Pieter:
    N a een koud begin met bevroren grasvelden volgde een zonnige dag met max 9 C
  • 10/11 12:39 Ko:
    De nachtvorst is fijn, het eentonige weerbeeld minder. Al de derde zonovergoten dag op rij. Het lijkt meer maart dan november.
  • 10/11 10:38 John:
    Tweede nacht met vorst deze herfst in Rijen. Nu overtuigender dan op 31 oktober.
  • 10/11 10:04 Theo:
    Afgelopen nacht -2,0 in de weerhut en grondvorst -4,8, nu volop zon in Groesbeek.
  • 9/11 23:03 Kees:
    Amsterdam was voor onze toeristen een slechte en natte dag Veel wind tot 5 bf. En ruim 5 mm water. ECHT herfst weer.
  • 9/11 20:42 Gert:
    Vandaag 2.3mm
  • 9/11 19:24 Hans:
    Vrij (water)koude dag in Enschede-W (maxtemp 8.6 na een minimum van +0.7) met in de ochtend nog wat druilweer (0.2 mm) en in de middag opklaringen bij een koude wind!
  • 9/11 18:00 Frank:
    In Zaandam West grotendeels vandaag veel buiige regen, pas in de namiddag geleide,ijk droog, koud en nat, max 10 oC neerslag 19,5 mm.
Bekijk het archief
Wo 13 november 2019
Bezoekers online
Er zijn 3 gasten en 5 leden aanwezig: Bart, Bert, Gerben, Hans, Rens
Inloggen