Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:55
    Eesveen
    6,6°C
    (2/8) Licht bewolkt
  • 20:46
    Sluis
    11,0°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestand en noordpool

Winter en zomer worden veroorzaakt door de scheefheid van de Aardas. Daardoor staat de zon niet altijd even hoog boven de horizon en is de opwarming op Aarde niet overal even sterk. Bovendien is hierdoor dag en nacht niet even lang. Vooral op de hogere breedtes is dit sterk merkbaar.

De scheefheid van de Aardas veroorzaakt de seizoenen
Het zonnestelsel met alle planeten rond de zon, draaien rondjes in een plak vlak. De Aarde legt deze weg rond de zon af met een snelheid van 29,7 km/sec. Tegelijkertijd draait ze rondjes om haar eigen as, waardoor het afwisselend donker en licht is en dag en nacht ontstaat.

Seizoenen De Aardas staat 23,47 graden scheef en daardoor is de ene keer het noordelijk halfrond naar de zon gericht en de andere keer het zuidelijk halfrond.

De kant die naar de zon is gericht beleeft zomer. De zon staat hoger aan de hemel en het is warmer. Bovendien zijn de dagen langer. Seizoenen worden bepaald door de schuine aardas.

Zomer en winter hebben niet met de afstand tot de zon te maken. Zo staat op 1 januari de Aarde het dichtst bij de zon (perihelium). Tussen 1 juli en 1 januari scheelt dit 5 miljoen kilometer.

De zonnestand bij ons
Op de gematigde breedten waar wij wonen kennen we de vier seizoenen, zomer, herfst, winter en lente. De stand van de zon is bepalend voor het weer en het seizoen.

Op 21 december staat de zon maximaal 15,5 graden hoog aan de horizon. De zon heeft weinig kracht en de dagen zijn kort. Het is koud en het is winter. De temperatuur daalt bij ons redelijk gemakkelijk tot -15 graden.

Op 21 juni staat de zon 61,5 graden hoog aan de hemel in Utrecht. (In Vaals is dit 63 graden en op Rottumeroog 60 graden). Het is zomer en de zon heeft veel kracht. Bij ons is een temperatuur van +34 graden goed mogelijk.

De temperatuur volgt de zonnestand met één maand vertraging. Ongeveer één maand na de laagste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het laagste en één maand na de hoogste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het hoogste.

De zonnestand is niet alleen belangrijk voor de temperatuur, ook andere zaken hebben ermee te maken. Wanneer de zonnestand laag is, worden bestuurders soms verblind op de weg en heeft het verkeer er last van. In de winter is het lastig fotograferen buiten doordat er weinig licht is. Optische verschijnselen verschijnen minder vaak, doordat sommige verschijnselen alleen zichtbaar zijn bij een bepaalde zonnestand.

Lage zonnestand

 Door de lage zonnestand is soms de auto voor je niet te zien.
 Kees Krick fotografeerde een onzichtbare auto .

 

De zonnestand in het Noordpoolgebied
In het poolgebied is de invloed van de scheefheid van de Aardas nog groter. Hoe noordelijker, des te meer zon zomers en des te korter 's winters. De hoeveelheid zon en de stand boven de horizon is bepalend voor het weer.

Door de scheefheid van de aardas beweegt de zon zich tussen de 23' 27" Noorderbreedte en 23' 27" Zuiderbreedte. Op 21 juni bereikt de zon haar noordelijkste breedtegraad (Kreeftskeerkring) en bij ons haar hoogste punt. Op de Noordpool staat de zon dan 23' 27" boven de horizon. Afhankelijk van de breedtegraad duurt dit één tot zes maanden.

Rovaniemi (Finland) ligt op de poolcirkel. Iets meer naar het zuiden gaat de zon net wel onder, iets meer naar het noorden niet. Een maand lang beweegt de middernachtzon 's nachts langs de noordelijke horizon. De zon is niet puntvormig en de precieze locatie is moeilijk te bepalen. Bovendien beweegt de poolcirkel zich in Alaska met 7,5 meter per jaar naar het Noorden en in Europa naar het Zuiden.

Op 21 december staat de zon op de zuidelijkste breedtegraad (Steenbokskeerkring) en bij ons op het laagste punt. Op de Noordpool is het dan al drie maanden nacht. De denkbeeldige lijn op Aarde waar het hart van de zon niet meer boven de horizon uitkomt op het noordelijk halfrond heet de poolcirkel. Deze ligt op 66' 33" Noorderbreedte.

Boven de 72' 33" Noorderbreedte is geen schemering meer en boven de 84' 33" Noorderbreedte is geen spoortje meer te zien van licht aan de zuidelijke hemel. Zelfs de zwakste ster in het zuiden wordt gezien.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van enkele plaatsen.

Permanente dag en nacht in noordelijk poolgebied

NB

Locatie
Land
Begin 24-uurs nacht
Einde 24-uurs Nacht
Begin 24-uurs dag
Einde 24- uurs dag
Maximale zonshoogte

 66,5

Rovaniemi

 Finland

 

 

6-jun
7-jul 
47,2

 67,3

 Bodo

 Noorwegen

15-dec

 28-dec

 3-jun

 8-jul

 46,2

69,7

Tromso
Noorwegen
25-nov
17-jan
20-mei
22-jul
43,8

70,6

Hammerfest
Noorwegen
21-nov
21-jan
16-mei
26-jul
42,9

71,2

Noordkaap
Noorwegen
20-nov
23-jan
13-mei
29-jul
42,3

71,3

Barrow
Alaska (VS)
20-nov
23-jan
10-mei
2-aug
42,2

75,0

Resolute
Nunavut (CA)
5-nov
6-feb
29-apr
13-aug
38,5

78,0

Longyearbyen
Spitsbergen
26-okt
16-feb
16-apr
22-aug
35,5

80,0

Eureka
Nunavut (CA)
20-okt
21-feb
10-apr
29-aug
33,5

 82,0

 

 

15-okt

27-feb

 

 

 31,5

82,5

Alert
Nunavut (CA)
13-okt
1-mrt
8-apr
5-sep
31,0

 84,0

 

 

10-okt

 4-mrt

 

 

 29,5

 86,0

 

 

  4-okt

 9-mrt

 

 

 27,5

 88,0

 

 

29-sep

14-mrt

 

 

 25,5

 90,0

  Noordpool

 

21-sep

21-mrt

21-mrt

21-sep

 23,5



Wonen in de poolcirkel
De meeste bewoning in de poolstreken komt voor tussen de poolcirkel (66,53 graden Noorderbreedte) en 70 graden Noorderbreedte. Scandinavië, Rusland, Canada, Alaska en Groenland hebben enkele plaatsen liggen in dit gebied. Het drukst is het nog in Lapland (Zweden en Finland).

Op de noordelijke breedtes binnen de poolcirkel is ook veel nomadisch bestaan. In het noordelijk kustgebied van Canada en Alaska vinden we de Inuit (Eskimo's). In het Siberische kustgebied wonende inheemse volkeren die als rendiernomaden leven. Deze volkeren heten Nenets, Chukchi en Dolgan.

In het hoge noorden boven de 70 graden Noorderbreedte zijn er soms nog enkele plaatsen te vinden. In Rusland vinden we Nordvik (73,7 NB), in Groenland Thule (77,5 NB met 600 inwoners) en op Spitsbergen Longyearbyen (1100 inwoners op 78.0 NB). De vraag is ook of het wonen in lange donkere dagen prettig is. Waarschijnlijk niet. In Groenland bleek in 1998 twaalf procent van het aantal gestorvene als doodsoorzaak zelfmoord te hebben.

Olieboringen, militaire basissen en toerisme rukken op naar de Noordpoolgebieden. Het noordelijkste bewoonbare gebied is de Canadese militaire basis Alert op Ellesmere. Dit ligt op 82,5 Noorderbreedte en 817 kilometer van de geografische Noordpool af. De basis ligt 800 kilometer van de dichtstbijzijnde eskimonederzetting af.

Dieren
De dieren in het poolgebied hebben een dikke, warme vacht; de vogels een dik verenpak. Zelfs de poten en tenen hebben vaak haren of veren. Dieren hebben ook een dikke vetlaag, vooral de dieren die veel in het water gaan of erin leven. Veel dieren hebben schutkleuren en vallen niet op in de omgeving. In de zomer zijn ze grijs tot bruin, vaak ook gevlekt. Maar 's winters verandert dat in wit. Dat zien we vooral bij de dieren die 's winters boven de grond blijven.

 

Het weer bij de Noordpool
In de winter daalt de temperatuur en het weer valt stil. Er is geen opstijgende lucht en wolken beperken zich tot stratus. Een normale Cumuluswolk is al teveel van het goede. Neerslag komt nauwelijks voor en als iets valt is het motsneeuw. Verder blijft het afkoelen. Vooral in de poolnacht is er geen sprake meer van enige warmtebron.

De kou haalt waarden van -40 graden en soms -55 graden. Ze breidt zich langzaam naar het zuiden uit. Bij een noordelijke wind op de lagere breedtes wordt de kou naar het zuiden getransporteerd en spreken meteorologen van transportkou.

In de zomer is het omgekeerd. Slapen is er nauwelijks bij en midden in de nacht staat de zon boven de horizon. Wanneer warme lucht naar het noorden komt en de poolcirkel heeft bereikt kan het heet worden. Temperaturen van 25 tot 30 graden zijn mogelijk. Regelmatig is dit het geval in Noord Siberië en ook Lapland doet goed mee. Bij de Laptev Zee (*Siberië) werd het op 5 augustus 2001 zelfs 33,6 graden.

Ondanks de warmte onweert het niet vaak in het hoge noorden. De verticale luchtbewegingen zijn minimaal en op 20 juni 2000 werd in Barrow (Noord Alaska) voor het eerst onweer waargenomen.

 

07-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 222
Nu lid worden
  • 26/4 23:38 Hans:
    Vandaag een wisselende bewolking met zonnige perioden in Enschede-W met enkele kort durende (hagel)buien. Het merendeel van de etmaalneerslag (13.2 mm) was al in de nacht gevallen. Maxtemp vandaag 14.9 graden.
  • 26/4 22:27 Jaap:
    Donderdagmorgen in alle vroegte (tussen 4u en 5u) in Diepenheim een paar zware buien, waarbij ook stevige hagel. Merkwaardigerwijs geen onweer, want de bovenlucht was ook overdag nog erg koud, getuige de talloze korte buitjes (mooie luchten wel, maar verder erg koud) Rond 20u waren we weer hier in De Bilt. Onderweg zag je de opklaringen steeds breder worden.
  • 26/4 00:06 Edward:
    Adrie kan het dit weekend weer schrijven. Nu heb ik even een tekstje neergezet met informatie die wat actueler is.
  • 25/4 23:27 Samuel:
    Waarom staat er een oud verhaal van A3 op onze home page? Daar klopt natuurlijk niks meer van. Of er komt een actueel verhaal of het oude moet er af.
  • 25/4 09:17 Hans:
    Wat kil en regenachtig (2.1 mm) vanmorgen in het enschedese en ook nu is het geheel bewolkt en wat winderig. Nu is het wel droog..
  • 23/4 08:48 Hans:
    Fraai zonnig weer hier nu in Enschede-W bij 12.8 graden.
  • 23/4 06:32 Gert:
    Hier in 1.9mm. Prachtige kleinschalige onweersbuien. Hierdoor was er ook een dubbele regenboog zichtbaar. Een waardige afsluiting van een warme periode
  • 22/4 22:14 Jaap:
    Hier is niets gevallen en de tuin had het zo goed kunnen gebruiken We zagen en hoorden het buiencomplex ten oosten langstrekken. De wind draaide naar het westen, maar de afkoeling was niet zo sterk. Vanaf morgen weer een paar dagen in Diepenheim, juist nu het minder wordt. Maar zo warm hoeft ook niet. Max. hier vandaag ruim boven de 25. Weer een zomerse dag dus.
  • 22/4 21:26 Hans:
    Hier in Enschede-W na een volop zomerse en zonnige zondag (maxtemp 28.3) kwamen regen en onweersbuien opzetten. Hier ruim 3 mm dus dat viel wel mee.
  • 22/4 20:07 Edith:
    Pittige hagelbui met hagelstenen van zo'n 1cm in de stad Groningen zojuist.
  • 22/4 18:26 Renťe:
    wolkbreuk in Beilen. In 10 minuten tijd 18 mm neerslag, zicht was even bijna 0 meter. Precies volgens de verwachting van buienradar gisteren, trok rond 18 uur vandaag een enorme bui over, slagregens, onweer, straten overstroomd en putdeksels omhoog. Na 10 minuten schijnt de zon weer en 'geen vuiltje aan de lucht'
  • 22/4 18:19 Bert:
    De behoorlijk actieve onweer cellen hebben zojuist Eerbeek gepasseerd zowel ten noorden als ten zuiden zonder neerslag.
  • 22/4 17:52 Gert:
    Onweer op afstand. Prachtig cb scherm zichtbaar in het zuiden
  • 22/4 17:47 Gerben:
    Tropisch 😀
  • 22/4 17:47 Ko:
    Toch nog onweer en regen in Breda.
  • 22/4 17:18 Hans:
    Nu regen en onweer in Ede
  • 22/4 17:06 Joost:
    Vandaag om 16:55 brak werden we hier in Woensdrecht getrakteerd op een korte hevig regenbui aangevuld met hagel met af en toe een klap onweer. Om 17:03 ging de regenbui over in motregen.
  • 22/4 16:04 Gert:
    A-C - floccus zichtbaar en wat cumulus . Kritische grens voor convectie van de grond ligt rond de 25c
  • 22/4 15:20 Jaap:
    Gisteren, zaterdag, 22 gr. (echt mooi weer), maar vandaag komen we weer boven de 25 uit. Vanmorgen een onrustige onweerslucht, maar dat is allemaal verdwenen. Nu begint er weer wat stapelbewolking te komen. Maar het ziet er nog niet buiig uit. De wind zit ook nog aan de "binnenkant".
  • 22/4 10:46 John:
    Toppen van buienwolken zichtbaar in Rijen, in zuidelijke en zuidwestelijke richting. Boven BelgiŽ zat er nog onweer op.
  • 22/4 10:31 Pieter:
    Nog steeds mooi weer hier in Purmerend,, zonnig en 17 C Vanmiddag gaan we lekker de natuur in
  • 21/4 19:10 Ted:
    Van 14.10 tot 17.55 uur was het steeds 19,7 t/m 19,9 graden. Maar... het heeft nooit 20,0 geweest. Er is hogere sluierbeolking sinds halverwege de middag. De lucht was erg droog. Laagste waarde was 32%.
  • 21/4 07:23 Ko:
    Of het kan weet ik niet maar ik dacht vannacht een onweersklap gehoord te hebben.
  • 20/4 22:08 Jaap:
    Met max. 26 gr. weer een echt zomerse dag. Ongekend, nou ja, 2007 ligt nog wel in het geheugen. De wind was zwak en variabel, maar later op de dag uit W. richtingen, waardoor het wel afkoelde, maar niet dramatisch
  • 20/4 20:55 Pieter:
    Na een prachtige zonnige en warme dag met max. 24 C nu een NW windje en afgekoeld naar 15 C , nog steeds helder
  • 20/4 20:38 John:
    Derde zomerse dag. Huidige fase brengt mij echt terug naar medio april 2007.
  • 20/4 16:31 Ted:
    Gisteren was echt uniek. Eerst een minimum van 9,0 graden, dan een maximum van 29,0 en gisteravond laat (23.30 uur) 8,8 graden. Binnen 24 uur eerst 20 graden omhoog en dan 20 graden omlaag! Ook een record. Vandaag een maximum van 24,7 om 14.35 uur. Nu 22,1 bij steeds een W-2 tot 3. Verder onbewolkt.
  • 20/4 10:55 Theo:
    Maximum gisteren in Groesbeek 28,7 was net geen april record, blijft 21 april 1968 met hier 28,8 toen.
  • 20/4 08:36 Hans:
    Schitterende (zomerse) lentemorgen hier in het enschedese bij een onbewolkte lucht en 13.9 graden. Wat maken we weer mee...
  • 20/4 00:22 Hans:
    Hier ongelooflijk in de bebouwde kom van Enschede-W een temperatuur van 30.7 kunnen meten. 19 April! Een droge zuidoostelijke warmte! Mediteraan!
  • 19/4 21:07 Ted:
    Max. temp. 29,0 graden. Maandrecord met 1,1 graden gesneuveld. Record was 27,9 op 15 april 2007. Reeks vanaf 1930. Gehele dag vrijwel onbewolkt tot onbewolkt. Opvallend is dat vrijwel geheel Noord-Holland aan de westzijde 2 graden warmer is geweest dan de oostkant.
  • 19/4 18:26 Ko:
    Volgende week max 13 graden, een val van 16 graden! Nederland is echt een land van erop of eronder.
  • 19/4 18:07 Gert:
    De 29 plus in Lelystad schijn een absoluut temperatuur record te zijn voor april
  • 19/4 17:48 Pieter:
    Wat een superdag !! Droog, zonnig, niet veel wind en een top temperatuur van maar liefst 27 C Er zijn heel wat dagen in de zomer die hier niet aan kunnen tippen De natuur explodeert Voor sommige plaatsen net geen tropische dag ( Lelystad; 29,6 C )
  • 19/4 16:07 Jaap:
    Het maximum zal hier aan de 27 gr. tippen. Uitzonderlijke aprildag. We hadden ze ook in o.a. 2007 en 2011. Het zal wel weer een datum-record worden. Inmiddels nemen de kansen op een mindere zomer toe.
Bekijk het archief
Vr 27 april 2018
Bezoekers online
Er zijn 7 leden aanwezig: Bart, BjŲrn, Gerben, Hans, Joost, Richard
Inloggen