Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:37
    Eesveen
    16,8°C
    (0/8) Onbewolkt
  • 20:54
    Sluis
    23,6°C
    (4/8) Half bewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestand en noordpool

Winter en zomer worden veroorzaakt door de scheefheid van de Aardas. Daardoor staat de zon niet altijd even hoog boven de horizon en is de opwarming op Aarde niet overal even sterk. Bovendien is hierdoor dag en nacht niet even lang. Vooral op de hogere breedtes is dit sterk merkbaar.

De scheefheid van de Aardas veroorzaakt de seizoenen
Het zonnestelsel met alle planeten rond de zon, draaien rondjes in een plak vlak. De Aarde legt deze weg rond de zon af met een snelheid van 29,7 km/sec. Tegelijkertijd draait ze rondjes om haar eigen as, waardoor het afwisselend donker en licht is en dag en nacht ontstaat.

Seizoenen De Aardas staat 23,47 graden scheef en daardoor is de ene keer het noordelijk halfrond naar de zon gericht en de andere keer het zuidelijk halfrond.

De kant die naar de zon is gericht beleeft zomer. De zon staat hoger aan de hemel en het is warmer. Bovendien zijn de dagen langer. Seizoenen worden bepaald door de schuine aardas.

Zomer en winter hebben niet met de afstand tot de zon te maken. Zo staat op 1 januari de Aarde het dichtst bij de zon (perihelium). Tussen 1 juli en 1 januari scheelt dit 5 miljoen kilometer.

De zonnestand bij ons
Op de gematigde breedten waar wij wonen kennen we de vier seizoenen, zomer, herfst, winter en lente. De stand van de zon is bepalend voor het weer en het seizoen.

Op 21 december staat de zon maximaal 15,5 graden hoog aan de horizon. De zon heeft weinig kracht en de dagen zijn kort. Het is koud en het is winter. De temperatuur daalt bij ons redelijk gemakkelijk tot -15 graden.

Op 21 juni staat de zon 61,5 graden hoog aan de hemel in Utrecht. (In Vaals is dit 63 graden en op Rottumeroog 60 graden). Het is zomer en de zon heeft veel kracht. Bij ons is een temperatuur van +34 graden goed mogelijk.

De temperatuur volgt de zonnestand met één maand vertraging. Ongeveer één maand na de laagste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het laagste en één maand na de hoogste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het hoogste.

De zonnestand is niet alleen belangrijk voor de temperatuur, ook andere zaken hebben ermee te maken. Wanneer de zonnestand laag is, worden bestuurders soms verblind op de weg en heeft het verkeer er last van. In de winter is het lastig fotograferen buiten doordat er weinig licht is. Optische verschijnselen verschijnen minder vaak, doordat sommige verschijnselen alleen zichtbaar zijn bij een bepaalde zonnestand.

Lage zonnestand

 Door de lage zonnestand is soms de auto voor je niet te zien.
 Kees Krick fotografeerde een onzichtbare auto .

 

De zonnestand in het Noordpoolgebied
In het poolgebied is de invloed van de scheefheid van de Aardas nog groter. Hoe noordelijker, des te meer zon zomers en des te korter 's winters. De hoeveelheid zon en de stand boven de horizon is bepalend voor het weer.

Door de scheefheid van de aardas beweegt de zon zich tussen de 23' 27" Noorderbreedte en 23' 27" Zuiderbreedte. Op 21 juni bereikt de zon haar noordelijkste breedtegraad (Kreeftskeerkring) en bij ons haar hoogste punt. Op de Noordpool staat de zon dan 23' 27" boven de horizon. Afhankelijk van de breedtegraad duurt dit één tot zes maanden.

Rovaniemi (Finland) ligt op de poolcirkel. Iets meer naar het zuiden gaat de zon net wel onder, iets meer naar het noorden niet. Een maand lang beweegt de middernachtzon 's nachts langs de noordelijke horizon. De zon is niet puntvormig en de precieze locatie is moeilijk te bepalen. Bovendien beweegt de poolcirkel zich in Alaska met 7,5 meter per jaar naar het Noorden en in Europa naar het Zuiden.

Op 21 december staat de zon op de zuidelijkste breedtegraad (Steenbokskeerkring) en bij ons op het laagste punt. Op de Noordpool is het dan al drie maanden nacht. De denkbeeldige lijn op Aarde waar het hart van de zon niet meer boven de horizon uitkomt op het noordelijk halfrond heet de poolcirkel. Deze ligt op 66' 33" Noorderbreedte.

Boven de 72' 33" Noorderbreedte is geen schemering meer en boven de 84' 33" Noorderbreedte is geen spoortje meer te zien van licht aan de zuidelijke hemel. Zelfs de zwakste ster in het zuiden wordt gezien.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van enkele plaatsen.

Permanente dag en nacht in noordelijk poolgebied

NB

Locatie
Land
Begin 24-uurs nacht
Einde 24-uurs Nacht
Begin 24-uurs dag
Einde 24- uurs dag
Maximale zonshoogte

 66,5

Rovaniemi

 Finland

 

 

6-jun
7-jul 
47,2

 67,3

 Bodo

 Noorwegen

15-dec

 28-dec

 3-jun

 8-jul

 46,2

69,7

Tromso
Noorwegen
25-nov
17-jan
20-mei
22-jul
43,8

70,6

Hammerfest
Noorwegen
21-nov
21-jan
16-mei
26-jul
42,9

71,2

Noordkaap
Noorwegen
20-nov
23-jan
13-mei
29-jul
42,3

71,3

Barrow
Alaska (VS)
20-nov
23-jan
10-mei
2-aug
42,2

75,0

Resolute
Nunavut (CA)
5-nov
6-feb
29-apr
13-aug
38,5

78,0

Longyearbyen
Spitsbergen
26-okt
16-feb
16-apr
22-aug
35,5

80,0

Eureka
Nunavut (CA)
20-okt
21-feb
10-apr
29-aug
33,5

 82,0

 

 

15-okt

27-feb

 

 

 31,5

82,5

Alert
Nunavut (CA)
13-okt
1-mrt
8-apr
5-sep
31,0

 84,0

 

 

10-okt

 4-mrt

 

 

 29,5

 86,0

 

 

  4-okt

 9-mrt

 

 

 27,5

 88,0

 

 

29-sep

14-mrt

 

 

 25,5

 90,0

  Noordpool

 

21-sep

21-mrt

21-mrt

21-sep

 23,5



Wonen in de poolcirkel
De meeste bewoning in de poolstreken komt voor tussen de poolcirkel (66,53 graden Noorderbreedte) en 70 graden Noorderbreedte. Scandinavië, Rusland, Canada, Alaska en Groenland hebben enkele plaatsen liggen in dit gebied. Het drukst is het nog in Lapland (Zweden en Finland).

Op de noordelijke breedtes binnen de poolcirkel is ook veel nomadisch bestaan. In het noordelijk kustgebied van Canada en Alaska vinden we de Inuit (Eskimo's). In het Siberische kustgebied wonende inheemse volkeren die als rendiernomaden leven. Deze volkeren heten Nenets, Chukchi en Dolgan.

In het hoge noorden boven de 70 graden Noorderbreedte zijn er soms nog enkele plaatsen te vinden. In Rusland vinden we Nordvik (73,7 NB), in Groenland Thule (77,5 NB met 600 inwoners) en op Spitsbergen Longyearbyen (1100 inwoners op 78.0 NB). De vraag is ook of het wonen in lange donkere dagen prettig is. Waarschijnlijk niet. In Groenland bleek in 1998 twaalf procent van het aantal gestorvene als doodsoorzaak zelfmoord te hebben.

Olieboringen, militaire basissen en toerisme rukken op naar de Noordpoolgebieden. Het noordelijkste bewoonbare gebied is de Canadese militaire basis Alert op Ellesmere. Dit ligt op 82,5 Noorderbreedte en 817 kilometer van de geografische Noordpool af. De basis ligt 800 kilometer van de dichtstbijzijnde eskimonederzetting af.

Dieren
De dieren in het poolgebied hebben een dikke, warme vacht; de vogels een dik verenpak. Zelfs de poten en tenen hebben vaak haren of veren. Dieren hebben ook een dikke vetlaag, vooral de dieren die veel in het water gaan of erin leven. Veel dieren hebben schutkleuren en vallen niet op in de omgeving. In de zomer zijn ze grijs tot bruin, vaak ook gevlekt. Maar 's winters verandert dat in wit. Dat zien we vooral bij de dieren die 's winters boven de grond blijven.

 

Het weer bij de Noordpool
In de winter daalt de temperatuur en het weer valt stil. Er is geen opstijgende lucht en wolken beperken zich tot stratus. Een normale Cumuluswolk is al teveel van het goede. Neerslag komt nauwelijks voor en als iets valt is het motsneeuw. Verder blijft het afkoelen. Vooral in de poolnacht is er geen sprake meer van enige warmtebron.

De kou haalt waarden van -40 graden en soms -55 graden. Ze breidt zich langzaam naar het zuiden uit. Bij een noordelijke wind op de lagere breedtes wordt de kou naar het zuiden getransporteerd en spreken meteorologen van transportkou.

In de zomer is het omgekeerd. Slapen is er nauwelijks bij en midden in de nacht staat de zon boven de horizon. Wanneer warme lucht naar het noorden komt en de poolcirkel heeft bereikt kan het heet worden. Temperaturen van 25 tot 30 graden zijn mogelijk. Regelmatig is dit het geval in Noord Siberië en ook Lapland doet goed mee. Bij de Laptev Zee (*Siberië) werd het op 5 augustus 2001 zelfs 33,6 graden.

Ondanks de warmte onweert het niet vaak in het hoge noorden. De verticale luchtbewegingen zijn minimaal en op 20 juni 2000 werd in Barrow (Noord Alaska) voor het eerst onweer waargenomen.

 

07-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 222
Nu lid worden
  • 16/7 23:30 Hans:
    In Ede vandaag prachtig zomerweer. Zojuist op mijn balkon een half uurtje oranjekleurig weerlicht zitten bekijken, blijkt onweer in de omgeving van Dordrecht te zijn, nu uitdovend....
  • 16/7 23:15 Hans:
    Vandaag hier een tropische 31.5 in Enschede-W. Er was later op de dag wat sluierbewolking te zien, hetgeen wat verandering voor de dinsdag zou kunnen betekenen. Mogelijk hier en daar een regen en/of onweersbui met aanhoudende warmte...
  • 16/7 23:04 Ko:
    Straten en stoepen zijn vrij nat door de lichte regen. De droogtegeur met het koele briesje is verkwikkend!
  • 16/7 22:18 Frank:
    In de Zaanstreek max. 28.8 oC, zon en warm en .......droog. Heerlijke avond, wel enkele stapelwolken, maar die beginnen hier nu alweer in te zakken. De buien in het zw zouden inderdaad wel wat noordelijker mogen komen.
  • 16/7 22:13 Ko:
    Veel te warm, pas toen het bewolkt werd vanavond met die wind werd het aangenaam. Nu wat verdwaalde spetters van regendruppels. Jammer dat het niet doorzet.
  • 16/7 21:38 Pieter:
    Een echte mooie warme zomerdag met veel zon en max temp 28 C , de weerpluimen beloven echter nog veel meer warmte, Het Amerikaanse model(GFS) berekend tot ca 31 C, op 27 juli Maar het Europees model (ECMWF) stijgt de laatse dagen van juli naar ca 36 C a 37 C ,waardoor sommige media de temperaturen meteen maar op 40 C afronden Hopelijk gaat het niet zo ver komen, de natuur is al uitgedroogd genoeg
  • 16/7 21:08 Ko:
    Hier zelfs veel wind op hoogte het afgelopen uur. Alles tegen elkaar open, het tocht en waait lekker door. Lang geleden die frisheid. Verder donkere avondlucht met onweer en paar flitsen op afstand. Tot nu toe nog droog.
  • 16/7 20:55 Herman:
    Wouw Na onweer met regendruppels gaf 0,05mm en tempdaling van 31.0 naar 21.0 en wind ZZW.
  • 16/7 20:51 John:
    We hebben in Rijen de laatste tien minuten wel wat wind uit de richting van de bui.
  • 16/7 20:36 Erik:
    Als dat buiengebiedje in zw brabant nog een paar honderd km naar het noorden kan uitgroeien... graag!
  • 16/7 20:26 Herman:
    om 20:01 eerste donder en om 20:17 regen in druppelvorm
  • 16/7 19:51 Ko:
    Er zit vlakbij westelijk Brabant een klein regen- en onweersgebiedje. Iets noordoostelijker nog graag!
  • 16/7 19:24 DaniŽl:
    Kunnen wij t.g.v. de alsmaar aanhoudende droogte grote voedseltekorten verwachten, of worden groenten en fruit alleen maar wat duurder?
  • 16/7 18:25 Marcel:
    Lachen weer vandaag. Volgens diverse verwachtingen zou De Bilt vandaag de eerste tropische dag van de zomer scoren. Maar tot nu toe deze maand mist De Bilt vooral zomerse dagen.... en vandaag net geen tropische dag. Diverse media roepen nu voor het gemak dat het volgende week 40 gr. kan worden. Nieuwe uitdaging voor De Bilt......
  • 16/7 12:37 John:
    Westkust warmer dan het oosten momenteel.
  • 16/7 10:25 Ted:
    Nu (10.10uur) al 26,0 graden. Verder is het vrijwel onbewolkt en een OZO-2.
  • 16/7 09:43 John:
    Gisteren net aan 30 graden in Rijen. Nog geen benauwde warmte geweest. Fraaie cirruspatronen waren er af en toe.
  • 16/7 08:38 Hans:
    En weer is de hemel staalblauw en wolkenloos bij 17.6 graden (minimum 15.5) in Enschede-W. Gisteren 29.5, vandaag tropisch?
  • 15/7 20:06 Pieter:
    In bijna heel Nederland werd het vandaag een zomerse dag ( 25 +C ) Allen op de wok de Waddeneilanden net geen 25 C maar ze deelden wel mee in de zomersfeer met veel zon en maar weinig wind Wat een topzomer !!
  • 15/7 19:44 Frank:
    Ook in de Zaanstreek zo langzamerhand sterk vergelende weilanden. Zonnig vandaag, maar ook zo af en toe wat cirrusjes, maar ook mooie, kleinschalige, solitaire middelbare wolkenveldjes met mooie golf- en/of ribbelvormige structuren, sterk wisselend.
  • 15/7 17:08 Gert:
    Rookwolk zichtbaar zuidelijke horizon. Schijnt een heidebrand te zijn in de buurt van Oldebroek
  • 15/7 16:49 Pieter:
    De weilanden inde Purmer (Bij Purmerend) liggen er troosteloos geel en bruin bij, In veel weilanden geen koeien meer te zien Vanmiddag veel zon en 26 C in Purmerend
  • 15/7 13:18 John:
    Hier en daar eikenbomen, meer dan 10 jaar oude aanplant langs wegen en fietspaden, aan het verbruinen.
  • 15/7 12:05 Kees:
    En de zomer gaat maar door en gaat maar door, maar helaas ook de droogte, die nu wel erg nijpend begint te worden. En de verwachting omtrent de buien voor a.s. dinsdag/woensdag is al weer afgezwakt.
  • 15/7 11:50 Frank:
    In de Zaanstreek prachtig weer, prima atmosfeer, zoals steeds, ook nu niet broeierig. Maar het uitspansel is hier niet meer helemaal strakblauw, er zijn enkele cirrusjes (cirrus uncinus) maar ook hier en daar enkele uitwaaierende vligtuigtrails.
  • 15/7 11:46 Pieter:
    Zonnig en dit maal met maar weinig wind, dat maakt het voor het gevoel warmer, die 25 C grens( zomerse dag) in de Bilt wordt vandaag makkelijk overschreden
  • 15/7 10:29 Gerard:
    Ook in Schoorl een strakblauwe lucht vanaf het krieken van de dag. Weinig wind door weinig luchtdrukverschil, dat zal op zeewind uitdraaien aan de stranden vanmiddag: 18-20 graden.
  • 15/7 08:50 Harma:
    Vandaag even geen wolken om mee te beginnen. De zon schijnt uitbundig. Op naar een mooie zomerdag
  • 15/7 08:48 John:
    Uitgedroogd Gilze-Rijen om 08.30 uur alweer het warmste station met 20,5 graden. Ik voel een zomerse dag aankomen en het zal niet de laatste zijn.
  • 14/7 20:16 Gert:
    Hier ook diep blauw. Wat een zomer
  • 14/7 19:38 John:
    En opnieuw diep blauwe luchten zonder overlevende vliegtuigsporen.
  • 14/7 19:29 Hans:
    Een perfecte zomerdag weer hier in het enschedese met een aangename 26.8 als maximum en die schitterende noordenwind daarbij. Deze zomer grossiert in noordenwinden...
  • 14/7 11:54 John:
    Overigens de laatste dagen beperkte de zomerse temperaturen zich tot de tweede middaghelft. Dat is toch een ander gevoel dan een verlammende vochtige tropische hiite waaarbij het tussen 13.00 uur en 20.00 uur voortdurend warmer dan 30 graden is.
  • 14/7 11:52 John:
    Er mag best wat meer noordelijke koelte naar Brabant waaien. Helaas raken we de noordcomponent kwijt. En dat lijkt een gegeven voor langere duur te zijn.
  • 14/7 10:34 Klaas:
    Even een tegengeluid op het zuidelijke zomergejubel. Schettens heeft sinds 1 juni 2 zomerse dagen gehad (wel 10 in mei). Bij een passaatachtig aanhoudende noordelijke wind is het hier bijna dagelijks 20 tot 22 graden. Niet dat ik zou willen ruilen met Brabant trouwens. Nog geen meetbare neerslag gehad sinds 24 juni.
  • 14/7 09:37 Gert:
    Hier wat wolkenvelden maar je ziet het ook al oplossen
  • 13/7 21:30 Pieter:
    Weer een droge en vrij zonnige zomerdag De noordenwind zorgde dat het niet al te warm werd( max 24C ) Lange termijnverwachting laat verandering zien ( zie forum)
  • 13/7 19:01 Marcel:
    Ons hoofdstation De Bilt valt deze maand vooral op door het missen van zomerse dagen. Iedere dag horen we: "landinwaarts zomers". Ik zou er van maken: "Landinwaarts zomers, behalve in De Bilt" :) In het noordelijk kustgebied vragen ze zich af: "welke zomer/". Op temperatuurgebied dus heel apart; koelte ontbreekt maar hitte ook.
  • 13/7 17:23 Erik:
    Net als gisteren vanuit Bennekom naar het oosten toe weer flink uitgroeiende helderwitte cumulonimbussen te zien.
  • 13/7 16:46 Ko:
    Jeetje, da's bijna het dubbele! Normaal zijn het er op jaarbasis 24. Geeft wel aan hoe extreem dit jaar is.
  • 13/7 15:15 John:
    In Rijen is de 41e zomerse dag van dit jaar een feit.
  • 13/7 14:34 Gerard:
    Nogal koude wind in het noordwesten, het zal fris zijn op de stranden, in Schoorl nog geen 21 graden, wel vrijwel onbewolkt.
  • 12/7 22:50 Jaap:
    Op een haar na weer een zomerse dag. Vreemd effect, door toch wel een stevige noordenwind. Ver in het oosten waren behoorlijke cumuli nimbi te zien. Hier viel geen drup. Soms wel wat wolken, maar merendeels toch zonnig.
  • 12/7 18:24 John:
    Uiteraard minder verkoelend effect van de wind in het midden van Brabant, maar gezien de permanent hogere temperaturen die we hier gewend zijn, viel vandaag in de categorie best aangenaam. In de zon niet direct snoeiheet. Dat gaat overigens wel weer komen.
  • 12/7 17:37 Gerard:
    Het was weer een mooie zomerdag, na het optrekken van stratus en oplossen van stratocumulus, net even in de 20 dicht bij zee in het noordwesten, een verkoelende wind die de keuze voor verblijf in de zon versterkte., voor hen die daar wel tijd voor hadden.
  • 12/7 09:59 Gerard:
    Momenteel in Schoorl oplossende stratus, die zal in de loop van de ochtend wel helemaal verdwijnen.
  • 12/7 09:53 Gerard:
    In GFS stond die neerslag prima weergegeven, het model gaf ook aan dat het in Schoorl zonnig zou worden en een deel van de dag bewolkt en dat was het gisteren ook.
  • 12/7 09:49 Hans:
    Gisteren uit duitse buien toch mooi ruim 11 mm ontvangen in Enschede W. De buien kwamen toch meer westelijk dan eerst verwacht.
  • 11/7 22:33 Jaap:
    Prima woensdag met wat zon en wat wolken en een bescheiden NW-wind. Temp. rond 22 gr. is prima, warmer hoeft voor mij niet. Maar ja, de droogte wordt steeds ernstiger. Er groeit niks meer. Dus dit is niet voor iedereen goed vakantieweer.
  • 10/7 21:31 Pieter:
    Vandaag even wat koeler weer met bewolking en een ietsie pietsie regenval ( In de regemnmeter niet terug te vinden ), Later kwam de zon er nog bij en steeg de tempartuur nog tot 21 C
Bekijk het archief
Di 17 juli 2018
Bezoekers online
Er zijn 2 gasten en 15 leden aanwezig: Adwin, Bart, Ben, Bert, Erik, Gerard, Gerben, Hans, Johan, Martijn, Pieter, Richard, Stefan, Theo
Inloggen