Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 06:30
    Sluis
    -0,8°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 23:03
    Eesveen
    0,9°C
    (1/8) Licht bewolkt
  • 20:59
    Clinge
    4,1°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: N
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 20:46
    Sluis
    4,7°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestand en noordpool

Winter en zomer worden veroorzaakt door de scheefheid van de Aardas. Daardoor staat de zon niet altijd even hoog boven de horizon en is de opwarming op Aarde niet overal even sterk. Bovendien is hierdoor dag en nacht niet even lang. Vooral op de hogere breedtes is dit sterk merkbaar.

De scheefheid van de Aardas veroorzaakt de seizoenen
Het zonnestelsel met alle planeten rond de zon, draaien rondjes in een plak vlak. De Aarde legt deze weg rond de zon af met een snelheid van 29,7 km/sec. Tegelijkertijd draait ze rondjes om haar eigen as, waardoor het afwisselend donker en licht is en dag en nacht ontstaat.

Seizoenen De Aardas staat 23,47 graden scheef en daardoor is de ene keer het noordelijk halfrond naar de zon gericht en de andere keer het zuidelijk halfrond.

De kant die naar de zon is gericht beleeft zomer. De zon staat hoger aan de hemel en het is warmer. Bovendien zijn de dagen langer. Seizoenen worden bepaald door de schuine aardas.

Zomer en winter hebben niet met de afstand tot de zon te maken. Zo staat op 1 januari de Aarde het dichtst bij de zon (perihelium). Tussen 1 juli en 1 januari scheelt dit 5 miljoen kilometer.

De zonnestand bij ons
Op de gematigde breedten waar wij wonen kennen we de vier seizoenen, zomer, herfst, winter en lente. De stand van de zon is bepalend voor het weer en het seizoen.

Op 21 december staat de zon maximaal 15,5 graden hoog aan de horizon. De zon heeft weinig kracht en de dagen zijn kort. Het is koud en het is winter. De temperatuur daalt bij ons redelijk gemakkelijk tot -15 graden.

Op 21 juni staat de zon 61,5 graden hoog aan de hemel in Utrecht. (In Vaals is dit 63 graden en op Rottumeroog 60 graden). Het is zomer en de zon heeft veel kracht. Bij ons is een temperatuur van +34 graden goed mogelijk.

De temperatuur volgt de zonnestand met één maand vertraging. Ongeveer één maand na de laagste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het laagste en één maand na de hoogste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het hoogste.

De zonnestand is niet alleen belangrijk voor de temperatuur, ook andere zaken hebben ermee te maken. Wanneer de zonnestand laag is, worden bestuurders soms verblind op de weg en heeft het verkeer er last van. In de winter is het lastig fotograferen buiten doordat er weinig licht is. Optische verschijnselen verschijnen minder vaak, doordat sommige verschijnselen alleen zichtbaar zijn bij een bepaalde zonnestand.

Lage zonnestand

 Door de lage zonnestand is soms de auto voor je niet te zien.
 Kees Krick fotografeerde een onzichtbare auto .

 

De zonnestand in het Noordpoolgebied
In het poolgebied is de invloed van de scheefheid van de Aardas nog groter. Hoe noordelijker, des te meer zon zomers en des te korter 's winters. De hoeveelheid zon en de stand boven de horizon is bepalend voor het weer.

Door de scheefheid van de aardas beweegt de zon zich tussen de 23' 27" Noorderbreedte en 23' 27" Zuiderbreedte. Op 21 juni bereikt de zon haar noordelijkste breedtegraad (Kreeftskeerkring) en bij ons haar hoogste punt. Op de Noordpool staat de zon dan 23' 27" boven de horizon. Afhankelijk van de breedtegraad duurt dit één tot zes maanden.

Rovaniemi (Finland) ligt op de poolcirkel. Iets meer naar het zuiden gaat de zon net wel onder, iets meer naar het noorden niet. Een maand lang beweegt de middernachtzon 's nachts langs de noordelijke horizon. De zon is niet puntvormig en de precieze locatie is moeilijk te bepalen. Bovendien beweegt de poolcirkel zich in Alaska met 7,5 meter per jaar naar het Noorden en in Europa naar het Zuiden.

Op 21 december staat de zon op de zuidelijkste breedtegraad (Steenbokskeerkring) en bij ons op het laagste punt. Op de Noordpool is het dan al drie maanden nacht. De denkbeeldige lijn op Aarde waar het hart van de zon niet meer boven de horizon uitkomt op het noordelijk halfrond heet de poolcirkel. Deze ligt op 66' 33" Noorderbreedte.

Boven de 72' 33" Noorderbreedte is geen schemering meer en boven de 84' 33" Noorderbreedte is geen spoortje meer te zien van licht aan de zuidelijke hemel. Zelfs de zwakste ster in het zuiden wordt gezien.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van enkele plaatsen.

Permanente dag en nacht in noordelijk poolgebied

NB

Locatie
Land
Begin 24-uurs nacht
Einde 24-uurs Nacht
Begin 24-uurs dag
Einde 24- uurs dag
Maximale zonshoogte

 66,5

Rovaniemi

 Finland

 

 

6-jun
7-jul 
47,2

 67,3

 Bodo

 Noorwegen

15-dec

 28-dec

 3-jun

 8-jul

 46,2

69,7

Tromso
Noorwegen
25-nov
17-jan
20-mei
22-jul
43,8

70,6

Hammerfest
Noorwegen
21-nov
21-jan
16-mei
26-jul
42,9

71,2

Noordkaap
Noorwegen
20-nov
23-jan
13-mei
29-jul
42,3

71,3

Barrow
Alaska (VS)
20-nov
23-jan
10-mei
2-aug
42,2

75,0

Resolute
Nunavut (CA)
5-nov
6-feb
29-apr
13-aug
38,5

78,0

Longyearbyen
Spitsbergen
26-okt
16-feb
16-apr
22-aug
35,5

80,0

Eureka
Nunavut (CA)
20-okt
21-feb
10-apr
29-aug
33,5

 82,0

 

 

15-okt

27-feb

 

 

 31,5

82,5

Alert
Nunavut (CA)
13-okt
1-mrt
8-apr
5-sep
31,0

 84,0

 

 

10-okt

 4-mrt

 

 

 29,5

 86,0

 

 

  4-okt

 9-mrt

 

 

 27,5

 88,0

 

 

29-sep

14-mrt

 

 

 25,5

 90,0

  Noordpool

 

21-sep

21-mrt

21-mrt

21-sep

 23,5



Wonen in de poolcirkel
De meeste bewoning in de poolstreken komt voor tussen de poolcirkel (66,53 graden Noorderbreedte) en 70 graden Noorderbreedte. Scandinavië, Rusland, Canada, Alaska en Groenland hebben enkele plaatsen liggen in dit gebied. Het drukst is het nog in Lapland (Zweden en Finland).

Op de noordelijke breedtes binnen de poolcirkel is ook veel nomadisch bestaan. In het noordelijk kustgebied van Canada en Alaska vinden we de Inuit (Eskimo's). In het Siberische kustgebied wonende inheemse volkeren die als rendiernomaden leven. Deze volkeren heten Nenets, Chukchi en Dolgan.

In het hoge noorden boven de 70 graden Noorderbreedte zijn er soms nog enkele plaatsen te vinden. In Rusland vinden we Nordvik (73,7 NB), in Groenland Thule (77,5 NB met 600 inwoners) en op Spitsbergen Longyearbyen (1100 inwoners op 78.0 NB). De vraag is ook of het wonen in lange donkere dagen prettig is. Waarschijnlijk niet. In Groenland bleek in 1998 twaalf procent van het aantal gestorvene als doodsoorzaak zelfmoord te hebben.

Olieboringen, militaire basissen en toerisme rukken op naar de Noordpoolgebieden. Het noordelijkste bewoonbare gebied is de Canadese militaire basis Alert op Ellesmere. Dit ligt op 82,5 Noorderbreedte en 817 kilometer van de geografische Noordpool af. De basis ligt 800 kilometer van de dichtstbijzijnde eskimonederzetting af.

Dieren
De dieren in het poolgebied hebben een dikke, warme vacht; de vogels een dik verenpak. Zelfs de poten en tenen hebben vaak haren of veren. Dieren hebben ook een dikke vetlaag, vooral de dieren die veel in het water gaan of erin leven. Veel dieren hebben schutkleuren en vallen niet op in de omgeving. In de zomer zijn ze grijs tot bruin, vaak ook gevlekt. Maar 's winters verandert dat in wit. Dat zien we vooral bij de dieren die 's winters boven de grond blijven.

 

Het weer bij de Noordpool
In de winter daalt de temperatuur en het weer valt stil. Er is geen opstijgende lucht en wolken beperken zich tot stratus. Een normale Cumuluswolk is al teveel van het goede. Neerslag komt nauwelijks voor en als iets valt is het motsneeuw. Verder blijft het afkoelen. Vooral in de poolnacht is er geen sprake meer van enige warmtebron.

De kou haalt waarden van -40 graden en soms -55 graden. Ze breidt zich langzaam naar het zuiden uit. Bij een noordelijke wind op de lagere breedtes wordt de kou naar het zuiden getransporteerd en spreken meteorologen van transportkou.

In de zomer is het omgekeerd. Slapen is er nauwelijks bij en midden in de nacht staat de zon boven de horizon. Wanneer warme lucht naar het noorden komt en de poolcirkel heeft bereikt kan het heet worden. Temperaturen van 25 tot 30 graden zijn mogelijk. Regelmatig is dit het geval in Noord Siberië en ook Lapland doet goed mee. Bij de Laptev Zee (*Siberië) werd het op 5 augustus 2001 zelfs 33,6 graden.

Ondanks de warmte onweert het niet vaak in het hoge noorden. De verticale luchtbewegingen zijn minimaal en op 20 juni 2000 werd in Barrow (Noord Alaska) voor het eerst onweer waargenomen.

 

07-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 222
  • 13/4 01:05 Gerard:
    Inloggen voor het laatste Weereldnieuws
  • 12/4 19:11 Pieter:
    Al wee reen koude start met bevroren grasveldenen ruiten krabben, , daarna zon en mooie buienwolken waaruit hoofdzakelijk hagel viel , Met max 8 C een frisse dag .
  • 12/4 18:31 Jaap:
    In de morgen twee flinke sneeuwbuien, en dat op 12 april. In de middag klaarde het breed op. Het werd maximaal 8 graden. Nog dik onder normaal.
  • 12/4 16:57 Bert:
    Hier scheren vrijwel alle buien langs of lossen op. Slechts 2 mini korrelhagel buitjes
  • 12/4 12:20 Kees:
    Ook in Eindhoven valt nu natte sneeuw. Het is al de vierde sneeuwdag van deze aprilmaand en dat is toch wel heel uniek.
  • 12/4 10:10 Sjoerd:
    Winterse neerslag uit de buien die momenteel over het westen van het land trekken. Sneeuw, hagel bij een temperatuur van 1,4 °C.
  • 12/4 09:57 John:
    Flinke sneeuwbui in Rijen.
  • 12/4 09:40 Erik:
    Tmin hier slechts -1,1°C, maar een dikke tien kilometer naar het oosten, op vliegveld Deelen, maar liefst -4,0°C. Dat belooft nog wat voor de komende nacht.
  • 11/4 23:11 Erik:
    Temperatuur knalt onderuit: op Deelen vriest het al. Hier in Bennekom zitten we op 0,7°C. Ik vrees dat er de komende dagen de nodige vorstschade gaat ontstaan.
  • 11/4 20:29 Erik:
    Een Tmax van 8°C en aan het eind van de middag lekker zonnig weer. Nu verlichten de laatste zonnestralen verlichten de toppen van onschuldige cumuluswolkjes aan de noordwestelijke hemel. Wat fris, maar verder uiteindelijk een aardige dag.
  • 11/4 18:35 Pieter:
    Droog en fris weer met bewolking maar ook af en toe zon , max 8 C
  • 11/4 17:20 Jaap:
    Onaangenaam, zowel gisteren, zaterdag, als vandaag, zondag. Gisteren met regen in de middag en avond bij NO _wind en vandaag wel droog met af en toe wat zon en een NW -wind. Beide dagen slechts 7 graden. In april mag je dubbele cijfers verwachten.
  • 11/4 13:01 Ko:
    Breda wel bewolkt maar tot nu toe droog.
  • 11/4 11:25 Erik:
    Grijs en lichte regen bij 4,4°C: een echte Ko-dag, zou ik zeggen.
  • 10/4 21:23 Gerard:
    Sneeuw in Hoogeveen, in Schoorl nog lichte regen.
  • 10/4 18:38 Pieter:
    Hier gestage regen, koude NO wind en slechts 4 C In de winter zou dit een mooie sneeuwsituatie op leveren
  • 10/4 18:29 Ko:
    Hier slechts bijna 5 mm. Het regent maar zachtjes steeds. Maar prima weerbeeld, natuur is er nog steeds blij mee.
  • 10/4 17:27 John:
    In de loop van de middag is het meer gestaag gaan regenen in Rijen. We hebben intussen meer dan 5 mm gevangen.
  • 8/4 16:49 Pieter:
    Na grondvorst in de ochtend volgde zon en bewolking en een fris windje, max.temp 8 C
  • 7/4 23:12 Jaap:
    Woensdagmorgen alles wit door sneeuw in de nanacht. Ook overdag nog een winterse lading in de buien. Maximum 7 graden. Een winterse dag op 7 april.
  • 7/4 21:26 Pieter:
    Hier in Purmerend nog een korte felle hagelbui met veel wind.bij 2 C
  • 7/4 21:18 Gerard:
    Nog een sneeuwbuitje in Schoorl tijdens de schemering, iets oven 3 graden.
  • 7/4 17:19 Pieter:
    In de vroege ochtend regen , maar op het gras en op auto,s sneeuwresten,later af en toe een (hagel)bui ook wat zon en een harde koude wind max 6 C
  • 7/4 17:03 Gerben:
    Korte zware sneeuwbui net buiten Epe. Alles wit
  • 7/4 09:59 Gerben:
    Hier ook 7/8 cm sneeuw! Nu regen
  • 7/4 09:39 Erik:
    In Bennekom regent het al een poosje en het sneeuwdek is aan het smelten
  • 7/4 09:31 John:
    Oss een maximaal sneeuwdek van 4 cm om 8.45 uur, inmiddels nog maar 2-3 cm.
  • 7/4 09:08 Adwin:
    Inmiddels 8 cm sneeuw in Gemert.
  • 7/4 08:57 Ko:
    Breda heel weinig sneeuw. In procenten uitgedrukt ongeveer 30% wit en 70% groen. Wintergevoel is er zeker wel, bewolkt koud en nat. 👍
  • 7/4 08:48 Bert:
    In Eerbeek 2 cm op de houten tuintafel en tot 5 cm op het gras. Stenen ondergond is sneeuwvrij.
  • 7/4 08:30 Kees:
    De sterke wind zorgt voor een sneeuwjacht in Eindhoven en dat op 7 april !! Eigenlijk bizar.
  • 7/4 08:13 Adwin:
    Zware droge sneeuw in Gemert bij -0.6 graden. 6 cm inmiddels ook op de wegen een dikke laag.
  • 7/4 07:59 John:
    Het is wit in Rijen. Het sneeuwt stevig en er staat en vlagerige wind. We kijken aan tegen een winters landschap. Het vriest net niet, maar ook stoepen en straten sneeuwen dicht
  • 6/4 22:23 Jaap:
    Talrijke sneeuw- en hagelbuien. Soms even wit, maar dat duurde niet lang. Tussendoor mooie opklaringen met prachtige buienwolken op afstand. Gistermiddag tijdelijk een ware sneeuwjacht. Lang geleden, dat we dat zagen en zeker in april. Max. gisteren en vandaag 5 gr. Vergelijk 31 maart!!
  • 6/4 20:59 Kees:
    In Eindhoven vandaag de ene winterse bui na de andere met slechts kortdurende opklaringen tussendoor.
  • 6/4 20:58 Bert:
    Hier is zojuist alles weer wit geworden tijdens een zware sneeuwbui behalve dan de stenen. Vanmorgen was het ook vergelijkbaar wit.
  • 6/4 18:44 Pieter:
    Hoera, Ik ben er weer dankzij de hulp van mijn zoon !! Na diverse hagelbuien overdag gaan we nu weer over op sneeuwbuien en opklaringen
  • 6/4 18:24 Ko:
    Zojuist tijdens zware sneeuwval ook een klap onweer! Laatste keer dat ik zo'n combi had was 25 nov 2005, toen had ik er ook nog dichte mist bij.
  • 6/4 18:04 Gerard:
    Momenteel de zwaarste sneeuwbui van de dag in Schoorl gepaard gaand met veel wind en temperatuur sterk dalend tot +2 graden. Wel wat plekken waar het iets wit wordt.
  • 6/4 12:05 John:
    Hier in Oss weer enkele sneeuw- en hagelbuien, wel iets minder dan gisteren en ook nog geen tijdelijk dek gehad.
  • 6/4 11:37 Gerben:
    Weer alles wit na behoorlijke hagel. Nu lichte sneeuw
  • 6/4 11:35 Hans:
    Enschede-W: momenteel ook weer winterse buien met sneeuw, korrelhagel en korrelsneeuw. Temp nu 2.2 graden. Vanmorgen nog sneeuwresten na een gebroken sneeuwdekje (gisteravond laat) van 1.5 cm.
  • 6/4 11:18 Ko:
    Talrijke buien. Sneeuw, korrelhagel, er zit van alles in en tussen. En aanhoudend koud. Deze apr gaat geschiedenis schrijven.
  • 6/4 08:47 John:
    Vanochtend met een witte wereld opgestaan, uitgezonderd de meeste stoepen en straten. Verder een prachtige volle sneeuwbui in afgelopen uur, die eraan kwam met zo'n prachtig gelig aambeeld langs de hele noordwestelijke horizon. De tweede dag van maritiem arctische lucht is hier, in Rijen, waardig begonnen. Zo te lezen ook in andere Brabantse plaatsen.
  • 6/4 08:21 Kees:
    Het is compleet wit in Eindhoven na een flinke sneeuwbui.
  • 6/4 08:16 Ko:
    Schitterende sneeuwval! Al de tweede sneeuwbui in 20 minuten tijd.
Bekijk het archief
Di 13 april 2021
Bezoekers online
Er zijn 4 gasten en 4 leden aanwezig: Harm, Ko, Matheijs, Richard
Inloggen