Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:48
    Sluis
    10,5°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 19:10
    Clinge het Zeegat
    9,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 14:41
    Eesveen
    8,3°C
    Lichte regen
  • 09:52
    Clinge het Zeegat
    7,7°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestand en noordpool

Winter en zomer worden veroorzaakt door de scheefheid van de Aardas. Daardoor staat de zon niet altijd even hoog boven de horizon en is de opwarming op Aarde niet overal even sterk. Bovendien is hierdoor dag en nacht niet even lang. Vooral op de hogere breedtes is dit sterk merkbaar.

De scheefheid van de Aardas veroorzaakt de seizoenen
Het zonnestelsel met alle planeten rond de zon, draaien rondjes in een plak vlak. De Aarde legt deze weg rond de zon af met een snelheid van 29,7 km/sec. Tegelijkertijd draait ze rondjes om haar eigen as, waardoor het afwisselend donker en licht is en dag en nacht ontstaat.

Seizoenen De Aardas staat 23,47 graden scheef en daardoor is de ene keer het noordelijk halfrond naar de zon gericht en de andere keer het zuidelijk halfrond.

De kant die naar de zon is gericht beleeft zomer. De zon staat hoger aan de hemel en het is warmer. Bovendien zijn de dagen langer. Seizoenen worden bepaald door de schuine aardas.

Zomer en winter hebben niet met de afstand tot de zon te maken. Zo staat op 1 januari de Aarde het dichtst bij de zon (perihelium). Tussen 1 juli en 1 januari scheelt dit 5 miljoen kilometer.

De zonnestand bij ons
Op de gematigde breedten waar wij wonen kennen we de vier seizoenen, zomer, herfst, winter en lente. De stand van de zon is bepalend voor het weer en het seizoen.

Op 21 december staat de zon maximaal 15,5 graden hoog aan de horizon. De zon heeft weinig kracht en de dagen zijn kort. Het is koud en het is winter. De temperatuur daalt bij ons redelijk gemakkelijk tot -15 graden.

Op 21 juni staat de zon 61,5 graden hoog aan de hemel in Utrecht. (In Vaals is dit 63 graden en op Rottumeroog 60 graden). Het is zomer en de zon heeft veel kracht. Bij ons is een temperatuur van +34 graden goed mogelijk.

De temperatuur volgt de zonnestand met één maand vertraging. Ongeveer één maand na de laagste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het laagste en één maand na de hoogste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het hoogste.

De zonnestand is niet alleen belangrijk voor de temperatuur, ook andere zaken hebben ermee te maken. Wanneer de zonnestand laag is, worden bestuurders soms verblind op de weg en heeft het verkeer er last van. In de winter is het lastig fotograferen buiten doordat er weinig licht is. Optische verschijnselen verschijnen minder vaak, doordat sommige verschijnselen alleen zichtbaar zijn bij een bepaalde zonnestand.

Lage zonnestand

 Door de lage zonnestand is soms de auto voor je niet te zien.
 Kees Krick fotografeerde een onzichtbare auto .

 

De zonnestand in het Noordpoolgebied
In het poolgebied is de invloed van de scheefheid van de Aardas nog groter. Hoe noordelijker, des te meer zon zomers en des te korter 's winters. De hoeveelheid zon en de stand boven de horizon is bepalend voor het weer.

Door de scheefheid van de aardas beweegt de zon zich tussen de 23' 27" Noorderbreedte en 23' 27" Zuiderbreedte. Op 21 juni bereikt de zon haar noordelijkste breedtegraad (Kreeftskeerkring) en bij ons haar hoogste punt. Op de Noordpool staat de zon dan 23' 27" boven de horizon. Afhankelijk van de breedtegraad duurt dit één tot zes maanden.

Rovaniemi (Finland) ligt op de poolcirkel. Iets meer naar het zuiden gaat de zon net wel onder, iets meer naar het noorden niet. Een maand lang beweegt de middernachtzon 's nachts langs de noordelijke horizon. De zon is niet puntvormig en de precieze locatie is moeilijk te bepalen. Bovendien beweegt de poolcirkel zich in Alaska met 7,5 meter per jaar naar het Noorden en in Europa naar het Zuiden.

Op 21 december staat de zon op de zuidelijkste breedtegraad (Steenbokskeerkring) en bij ons op het laagste punt. Op de Noordpool is het dan al drie maanden nacht. De denkbeeldige lijn op Aarde waar het hart van de zon niet meer boven de horizon uitkomt op het noordelijk halfrond heet de poolcirkel. Deze ligt op 66' 33" Noorderbreedte.

Boven de 72' 33" Noorderbreedte is geen schemering meer en boven de 84' 33" Noorderbreedte is geen spoortje meer te zien van licht aan de zuidelijke hemel. Zelfs de zwakste ster in het zuiden wordt gezien.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van enkele plaatsen.

Permanente dag en nacht in noordelijk poolgebied

NB

Locatie
Land
Begin 24-uurs nacht
Einde 24-uurs Nacht
Begin 24-uurs dag
Einde 24- uurs dag
Maximale zonshoogte

 66,5

Rovaniemi

 Finland

 

 

6-jun
7-jul 
47,2

 67,3

 Bodo

 Noorwegen

15-dec

 28-dec

 3-jun

 8-jul

 46,2

69,7

Tromso
Noorwegen
25-nov
17-jan
20-mei
22-jul
43,8

70,6

Hammerfest
Noorwegen
21-nov
21-jan
16-mei
26-jul
42,9

71,2

Noordkaap
Noorwegen
20-nov
23-jan
13-mei
29-jul
42,3

71,3

Barrow
Alaska (VS)
20-nov
23-jan
10-mei
2-aug
42,2

75,0

Resolute
Nunavut (CA)
5-nov
6-feb
29-apr
13-aug
38,5

78,0

Longyearbyen
Spitsbergen
26-okt
16-feb
16-apr
22-aug
35,5

80,0

Eureka
Nunavut (CA)
20-okt
21-feb
10-apr
29-aug
33,5

 82,0

 

 

15-okt

27-feb

 

 

 31,5

82,5

Alert
Nunavut (CA)
13-okt
1-mrt
8-apr
5-sep
31,0

 84,0

 

 

10-okt

 4-mrt

 

 

 29,5

 86,0

 

 

  4-okt

 9-mrt

 

 

 27,5

 88,0

 

 

29-sep

14-mrt

 

 

 25,5

 90,0

  Noordpool

 

21-sep

21-mrt

21-mrt

21-sep

 23,5



Wonen in de poolcirkel
De meeste bewoning in de poolstreken komt voor tussen de poolcirkel (66,53 graden Noorderbreedte) en 70 graden Noorderbreedte. Scandinavië, Rusland, Canada, Alaska en Groenland hebben enkele plaatsen liggen in dit gebied. Het drukst is het nog in Lapland (Zweden en Finland).

Op de noordelijke breedtes binnen de poolcirkel is ook veel nomadisch bestaan. In het noordelijk kustgebied van Canada en Alaska vinden we de Inuit (Eskimo's). In het Siberische kustgebied wonende inheemse volkeren die als rendiernomaden leven. Deze volkeren heten Nenets, Chukchi en Dolgan.

In het hoge noorden boven de 70 graden Noorderbreedte zijn er soms nog enkele plaatsen te vinden. In Rusland vinden we Nordvik (73,7 NB), in Groenland Thule (77,5 NB met 600 inwoners) en op Spitsbergen Longyearbyen (1100 inwoners op 78.0 NB). De vraag is ook of het wonen in lange donkere dagen prettig is. Waarschijnlijk niet. In Groenland bleek in 1998 twaalf procent van het aantal gestorvene als doodsoorzaak zelfmoord te hebben.

Olieboringen, militaire basissen en toerisme rukken op naar de Noordpoolgebieden. Het noordelijkste bewoonbare gebied is de Canadese militaire basis Alert op Ellesmere. Dit ligt op 82,5 Noorderbreedte en 817 kilometer van de geografische Noordpool af. De basis ligt 800 kilometer van de dichtstbijzijnde eskimonederzetting af.

Dieren
De dieren in het poolgebied hebben een dikke, warme vacht; de vogels een dik verenpak. Zelfs de poten en tenen hebben vaak haren of veren. Dieren hebben ook een dikke vetlaag, vooral de dieren die veel in het water gaan of erin leven. Veel dieren hebben schutkleuren en vallen niet op in de omgeving. In de zomer zijn ze grijs tot bruin, vaak ook gevlekt. Maar 's winters verandert dat in wit. Dat zien we vooral bij de dieren die 's winters boven de grond blijven.

 

Het weer bij de Noordpool
In de winter daalt de temperatuur en het weer valt stil. Er is geen opstijgende lucht en wolken beperken zich tot stratus. Een normale Cumuluswolk is al teveel van het goede. Neerslag komt nauwelijks voor en als iets valt is het motsneeuw. Verder blijft het afkoelen. Vooral in de poolnacht is er geen sprake meer van enige warmtebron.

De kou haalt waarden van -40 graden en soms -55 graden. Ze breidt zich langzaam naar het zuiden uit. Bij een noordelijke wind op de lagere breedtes wordt de kou naar het zuiden getransporteerd en spreken meteorologen van transportkou.

In de zomer is het omgekeerd. Slapen is er nauwelijks bij en midden in de nacht staat de zon boven de horizon. Wanneer warme lucht naar het noorden komt en de poolcirkel heeft bereikt kan het heet worden. Temperaturen van 25 tot 30 graden zijn mogelijk. Regelmatig is dit het geval in Noord Siberië en ook Lapland doet goed mee. Bij de Laptev Zee (*Siberië) werd het op 5 augustus 2001 zelfs 33,6 graden.

Ondanks de warmte onweert het niet vaak in het hoge noorden. De verticale luchtbewegingen zijn minimaal en op 20 juni 2000 werd in Barrow (Noord Alaska) voor het eerst onweer waargenomen.

 

07-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 222
Nu lid worden
  • 23/1 18:23 Ko:
    Betreft vogels zie ik hier heel veel zwarte kauwen, het hele jaar. Mooie beestjes, in alle weersomstandigheden. Vanochtend nog even zon, vanmiddag een lichte regen met weinig mm.
  • 23/1 16:29 John:
    Het zal een stil voorjaar worden, want niet zo kenmerkend als een zingende merelman in de ochtend- en avondschemering.
  • 23/1 16:28 John:
    Zanglijsters heb ik nooit gehad in mijn directe woonomgeving. Wel merels, altijd, mijn hele leven. Echter, sinds juni 2017 geen merels meer in mijn woonomgeving ten gevolge van de virusinfectie onder merels.
  • 23/1 08:44 Hans:
    Nu hier in het enschedese 6 graden en wolkenvelden (geheel bewolkt)
  • 23/1 08:44 Hans:
    Vanmorgen in alle vroegte de eerste zanglijsters gehoord! Het is net of die vogels aanvoelen dat er bijzonder zachte lucht aan zit te komen. Volgens natuur(weer)mensen kunnen dieren dat onder de bepaalde omstandigheden ook..
  • 22/1 23:26 Adrie:
    Enige wat er te melden was, was dat het rond 17:20 helemaal rood werd. Heel apart gezicht.
  • 22/1 22:49 Jaap:
    Saaie maandag. Eigenlijk niets te melden. Zonloos, rustige wind uit W. en het werd 8 gr.
  • 21/1 13:15 Pieter:
    Zowaar op deze mooie morgen hier in Purmerend ijs op de slootjes, ( min temp -0,3 C, aan de grond lager) Iets wat vroeger in de winter heel normaal was is nu al bijzonder, Ook de lange termijn kaarten geven de winterliefhebbers weinig hoop, We doen het er maar mee !!
  • 21/1 12:51 Frank:
    We hebben wel geluk vandaag, grootste gedeelte van Nederland afgetekend in een opklarings_gebied, maar de verwachte neerslag heeft het zw bijna bereikt, nog even genieten van het prachtige, rustige en vrij zonnige weer.
  • 21/1 11:34 John:
    Overigens, vrijdagavond 19 januari, tweemaal een krachtige blikseminslag in een woonhuis. Eenmaal in Tilburg- Reeshof en eenmaal in Tholen. Aanzienlijke schade.
  • 21/1 11:31 John:
    Gisteravond blauwe walm in straten als gevolg van particuliere houtstokers. Brandlucht in huizen.
  • 21/1 10:53 Frank:
    Mooi rustig weer, vrij zonnig naast wat afscherming door wat hogere ci.veldjes, na koude nacht met wat vorst aan de grond.
  • 21/1 09:35 Gerard:
    Auto's met rijp beslagen, op gras weinig rijp. Vrijwel windstil, lage inversie. Toch houtstokers ondanks dat dat bij deze weersomstandigheden zelfs door de houtkachelbranche afgeraden wordt.
  • 21/1 08:23 Gert:
    lokaal glad hier
  • 20/1 22:34 John:
    Volgens mij tussen 200 en 400 meter.
  • 20/1 20:32 Pieter:
    regen bij slechts 2 C Hoe dicht zitten we bij de sneeuwgrens ??
  • 20/1 17:55 Ted:
    Grijze muis, zonloos en een max.temp. van 3,6 graden.
  • 20/1 13:43 Hans:
    Hier in het enschedese een minimum van +0.6
  • 20/1 13:42 Hans:
    Afgelopen nacht is hier nog wat wat sneeuw naar beneden gekomen (Enschede-W) getuige de sneeuwresten vanmorgen nog. Even de grens over naar Duitsland was duidelijk meer gevallen. Nog vrij dikke sneeuwresten, een sneeuwdek kon je het niet meer noemen maar toch nog glibberig op sommige straten (Schneematsch!) Verder een kille zaterdag met veel bewolking en meest droog. Zo-even 3.5 graden.
  • 20/1 11:59 Pieter:
    Minum temp in Purmerend . -0,5 C aan de grond lager , volgens de verkeersinformatie was het overal glad door bevriezing behalve in het westen, De laagste temp.vielen juist well in het westen , Schiphol -1,0, en aan de grond -2,3 C
  • 20/1 11:51 John:
    Voorzichtig wat frontaal gespetter in Rijen. Er lijkt een druilerige middag aan te komen. Gisteravond nog enkele fraaie blauwachtige ontladingen tijdens winterse buien, die toch vooral een natte fractie hadden.
  • 19/1 23:16 Pieter:
    Temp nu gezakt naar 1,2 C, maar duidelijk ijsvorming op onze tuintafel, dus grondvorst
  • 19/1 20:55 Pieter:
    Na een grotendeels droge dag met zon en wolken nu in Purmerend weer een stevige hagelbui die de straten tijdelijk wit maakt temp 2 C.
  • 19/1 15:50 Ko:
    Het is hier een beetje saai, bijna niks anders dan alleen maar zon. Buienluchten steeds op afstand en meeste neerslag Ďs nachts.
  • 18/1 23:38 Herman:
    Wouw Om 23:20 onweer met regen ,nabij
  • 18/1 18:20 Hans:
    Een relatief kort durende maar zeer heftige westerstorm! Ook hier in het oosten (Enschede-W) windkracht 8 en met daarboven rond en in het middaguur zeer gevaarlijke windstoten. Wat het oosten betreft was deze storm (veel) zwaarder dan die van 3 januari.. We hebben nu stilte na de storm...
  • 18/1 17:25 Pieter:
    Hier in Purmerend zijn diverse kleine en grote bomen ontworteld. Zelf hebben we schade aan ons schuurdak, verder regelmatig buien, soms met hagel Nu is de rust weergekeerd.
  • 18/1 17:17 Gert:
    Op. Weg van Zwartsluis naar Kampen diverse ontwortelde bomen gezien. Waterpeil in de uiterwaarden behoorlijk weer gestegen.
  • 18/1 16:53 Frank:
    In Zaandam/Westzaan hooguit 1 1/2 uur echt noodweer, vlagen tot rond 120 km/u, regulier rond 10 bf. Dit was weer even echt zwaar stormweer. Schade valt hier vermoedelijk mee, Wat bomen, takken, pannen etc, bij ons thuis een klimophaag va ca. 2 m deels plat gewaaid. Kort maar zeer hevig. Nu weer de rust zelve
  • 18/1 16:48 Hans:
    Windstoot van 205 km/h gemeten op de Brocken (D)
  • 18/1 14:33 Gieny:
    niet eerder zoveel natuurgeweld meegemaakt! tenminste, kan het me niet herinneren! en dat zegt iemand die aan de kust woont!
  • 18/1 14:01 Gerard:
    Geen schade nog gezien rondom het huis in Schoorl. Wel de schutting een extra schoorlijn gegeven om het risico van omwaaien te verminderen. Lange tijd niet zulke woeste windvlagen waargenomen. Weerstation gaf voor het eerst sinds installatie diverse malen windalarm.
  • 18/1 12:48 Jaap:
    Ook hier landinwaarts gedurende enkele uren een volle storm, met heftige windstoten. Er is hier en daar schade zichtbaar, aan bomen, maar ook aan gebouwen. Na 12 uur is de wind aan het afnemen. Soms nog wel kleine uitschieters. Er zijn korte opklaringen en we zitten niet meer in de warme sector.
  • 18/1 12:28 Ko:
    Er valt ook wat neerslag. Wind is afnemende.
  • 18/1 12:11 Klaas:
    Tot 10.50 uur in Workum nog vrij rustig (6 Bf, WZW) na een temp.stijging van 2 naar 7 graden in een uur (rond 7 uur 's ochtends). Tegen 11 uur wind naar (N)NW en toenemend tot gem. 9 Bf, na een klein uur al weer wat afnemend. Dieptepunt luchtdruk 977 hPa, na enorme daling volgde een loodrechte stijging op het barogram na 11 uur. Bijzonder weer, maar duidelijk minder heftig dan in het midden en (zuid)westen van het land.
  • 18/1 11:42 Ko:
    In Breda lijkt de storm al over zín hoogtepunt heen. Wel uniek, in het hele land ligt het treinverkeer stil, alsmede heel Schiphol.
  • 18/1 11:24 Bert:
    Hier in Eerbeek ook flinke windstoten. Ook schade op eigen perceel. Boom op het westen vol met klimop is om gewaaid en leunt nu op ons huis!!
  • 18/1 11:12 Edward:
    Ja, inderdaad, het lijkt me zzelfs dat het uurgemiddelde er (afgerond, maar er wordt altijd afgerond op hele m/s) 30 m/s was tussen 9 en 10. Hier op mijn station in Rotterdam ook nieuwe records: gemiddelde wind over 10 minuten 48 km/u en maximale windstoot 90 km/u (die waren 45 km/u en 88 km/u bij de storm van 28-10-13).
  • 18/1 10:45 Gerben:
    Hoek van Holland officieel zeer zware storm!
  • 18/1 09:36 Gerben:
    Weeralarm!
  • 18/1 09:15 Hans:
    De wind neemt fors toe zo lijkt het...
  • 18/1 09:14 Hans:
    5 Bft hier in Enschede-W met flinke uitschieters en nu een regenbui. Gisteren is totaal ruim 19 mm gevallen. Dikke sneeuwbuien met in de ochtend zowaar een sneeuwdekje van enkele cm.. Maxtemp op woensdag 4.2 en nu is de temp. vrij snel opgelopen tot bijna 7 graden..
  • 18/1 09:01 Ko:
    Het gaat zelfs hier in het binnenland al aardig tekeer met de storm. Alles zwiept en wiebelt heen en weer. Lang geleden!
  • 17/1 22:10 Jaap:
    Hier de hele dag wel wat buien, veelal met wat hagel, maar ook opklaringen. Vooral bij buien soms een harde wind. Max. 6 gr.
  • 17/1 19:01 Pieter:
    Diverse buien met hagel en een beetje natte sneeuw, Rond 10.45uur een zware hagelbui die de straten compleet wit maakte maar een uurtje later was bijna alles weer verdwenen
  • 17/1 16:59 Gert:
    Hier een komen en gaan van winterse buien
  • 17/1 16:20 Ko:
    Breda ook geen winters weer. Vanochtend twee kleine hagelbuitjes kort achter elkaar, nadien ook hier gewoon droog en soms zon.
  • 17/1 15:34 John:
    Geen sneeuwbuien gezien bij daglicht. Alleen wat vlaagjes suikerhagel. Vanmiddag droog in Rijen.
  • 17/1 14:44 Gert:
    KNMI code oranje uitgezet
  • 17/1 08:35 Hans:
    Hier nu een gesloten sneeuwdekje van 2 cm bij 1 graad na een stevige sneeuwbui! (Enschede-W)
Bekijk het archief
Di 23 januari 2018
Bezoekers online
Er zijn 28 gasten en 7 leden aanwezig: Andrť, Bonne, Hendrik-Jan, Jannes, Johan, Pieter, Theo
Inloggen