Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 09:53
    Clinge het Zeegat
    11,7°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
    Lichte regen
  • 07:15
    Sluis
    11,4°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Bliksem

De bliksem is een korte elektrische ontlading tussen wolk en aarde of tussen wolk en wolk. Het is een van de moeilijkste zaken voor de wetenschap. Het is nog steeds onduidelijk hoe de ladingen in de wolk worden gerangschikt, voordat voldoende lading via een ontladingskanaal wordt ontladen.

CumulonimbusHet luchtelektrisch circuit

De bliksem is een onderdeel van het luchtelektrisch circuit op aarde. Hoog in de atmosfeer is een elektrisch lading aanwezig. Langzaam daalt deze naar de neutrale aarde. Dit gebeurt 24 uur per dag.

Maar de elektrische lading is onderdeel van een stroomkring en moet weer worden gecompenseerd. Dit gebeurt via een onweersbui. Deze wordt gevormd door een Cumulonimbuswolk en is herkenbaar aan het aambeeld.

Een Cumulonimbus doet niets anders dan het luchtelektrische veld flink in de war schoppen. Periodiek is dit veld dusdanig uit evenwicht, dat tussen wolk en aarde een ontlading plaatsvindt. Dit gaat samen met een geluid, de donder. De wolk heeft na de ontlading een ander evenwicht. Via de top van de wolk vindt elektrische uitwisseling plaats met de elektrische laag hoog in de atmosfeer. Dit is waarneembaar als sprites. Het veld is uiteindelijk gesloten.

De onweerswolk

Landing in de wolk

 Een onweerswolk ontstaat door sterke opwaartse luchtstromingen. Vaak ontstaan deze wolken op een koufront of soms spontaan in warme lucht. Door stijging ontstaan verschillende gebieden met ladingen. Boven in de top van het aambeeld is een enorme spanning opgebouwd tussen verschillende dicht op elkaar liggende luchtlagen.



OntladingOok halverwege en aan de wolkenbasis is zo een eigen elektrische lading aanwezig. Door een soort kortsluiting ontstaat in de wolk een elektrische pad van top naar de wolkenbasis. Dit nemen we waar als het oplichten van de wolk vlak voor een ontlading. Bovendien geeft deze interne ontlading al een kraak op de radio.
Vervolgens is binnen een fractie van een seconde een punt in de wolkenbasis flink verstoord en vindt een ontlading plaats naar de aarde. Dit punt op de wolkenbasis wordt "hot spot" genoemd en blijft gedurende twintig minuten fungeren als een soort elektrisch afvoerputje van de wolk.


BliksemkanaalHet bliksemkanaal

Nadat in de wolk de interne ontlading is geweest, gaat het heel snel. Vanuit de "hot spot" zoekt een voorontlading een weg omlaag. Dit gaat soms vertakt, soms vrij direct omlaag. In stappen van vijftig meter zakt de voorontlading naar beneden. Ondertussen is een aantal zwakke "vangontladingen" vanuit een hoog punt op aarde vertrokken. Deze vangontladingen ontstaan uit een sterk veld op aarde. Soms is dit sterke veld zichtbaar als Sint Elmusvuur.

Zodra een van de vangontladingen contact maakt met een van de neerwaarts gerichte voorontlading, ontstaat de hoofdontlading. Die gaat meestal van aarde naar wolk. De meeste bliksemstralen gaan van beneden naar boven. Afhankelijk van de elektrische verhouding licht dit kanaal meerdere keren op. Dit noemen we een meervoudige ontlading.

Temperatuur en snelheid
In een bliksemkanaal loopt de temperatuur op tot 30.000 graden. Dit is gemeten gedurende één miljoenste seconde. Een bliksem is heel snel. Hij heeft de snelheid van 10 tot 30 procent van de lichtsnelheid. De opwaartse vangontlading is "traag". Die legt 300 kilometer per seconde af.

 

Bliksemflits
Lengte en breedte

Een bliksemkanaal is slechts 2,5 centimeter dik, maar eerder minder. Een vertikale bliksemstraal heeft een lengte van hooguit één kilometer. Namelijk de afstand tussen de onderkant van de wolk en de aarde. Horizontale ontladingen kunnen honderd kilometer lang worden. Vooral 's winters komen deze voor. Er zijn gevallen bekend dat 's winters een ontlading van Leeuwarden tot Den Haag tegelijkertijd werd gehoord.

Spanning en stroomsterkte
De spanning in een bliksemflits kan oplopen tot 100 miljoen Volt. De stroomsterkte varieert doorgaans van 100 tot 600.000 Ampère.

Onderzoekers hebben sterktes van 200.000 Ampère gemeten. De energie van een bliksemstraal is niet te gebruiken. In een bliksemstraal zit niet meer energie dan 10 liter olie.


Verscheidenheid in vorm

Van deze basisontlading zijn vele varianten. We kennen de vuurpijlbliksem, de bandbliksem, parelsnoerbliksem, meervoudige bliksem, enz, enz.

Wetenswaardigheden van de bliksem

  • OnweersbuiEen onweersbui geeft maximaal 120 ontladingen per minuut. Soms wel meer, maar dit zijn dan vaak oplichtende wolkendelen.
  • Er zijn positieve en negatieve bliksems.
  • Bliksemontladingen in het najaar zijn krachtiger.
    Vooral de kuststreek loopt daardoor extra gevaar.
    Hier komt in het najaar meer onweer voor.
  • Bliksemontladingen zijn afkomstig van de wolkenbasis. Soms slaan ze vanuit de top van het aambeeld in op de grond.
    Deze bliksem zijn zeer verwoestend.
  • De bliksem vertoont kleuren.
    De kleur zegt iets over de samenstelling van de lucht.
  • De bliksem ontstaat op de plek waar neerslag van vorm verandert. Vlakbij een hagelgordijn.
  • Bij veel zomers frontonweer, zit de bliksemactiviteit aan de voorkant van de bui.
  • Bliksem kan ook horizontaal over lange afstand verplaatsen.

Bliksem slaat bij voorkeur in op het hoogste punt, maar dit hoeft beslist niet. Onderzoek gaf aan dat gebouwen rond een hoge toren of mast vaker werden getroffen, dan gebouwen die geen hoge mast in de buurt hebben.

De bliksemfoto's zijn gemaakt door Sander van den Berg.

 

 

 

01-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 160
Nu lid worden
  • 22/9 20:28 Pieter:
    Een grotendeels bewolkte dag met vanaf de namiddag wat lichte regen De lage temperaturen en vroeg donker geven een echt herfstgevoel
  • 22/9 19:44 Ko:
    Het leverde wederom weinig op maar het druppelde wel wat langduriger. Morgen veel regen in het zuiden? App geeft al dagenlang ruim 20 mm aan.
  • 22/9 17:49 John:
    Er kwam diepere convectie op gang, met name over het midden van het land, dan de modellen aanvankelijk berekenden. In Rijen domineerden vooral hogere en middelbare wolken. Soms licht gespetter. Tussen 14.00 en 15.00 uur een kort convectief avontuurtje.
  • 22/9 15:25 Gert:
    Soms heb je zoín dag het weer zich niet aan de verwachting houd .Actueel flinke buien met hagel in IJsselmuiden. De verwachting ging uit van wat lichte regen of een bui. De Hirlam uitvoer van 6UTC liet nu wel de nodige buien zien
  • 21/9 23:58 Bert:
    In Eerbeek rond 20:30 een forse bui met onweer en enkele ontladingen pal boven. Samen met het ochtendkoufront 16 mm.
  • 21/9 23:12 Bart:
    Hevig onweer in Haarlem met voor Haarlemse begrippen grote hagelstenen, ťťn schicht in volle glorie mogen aanschouwen. Vermoedlijk ingeslagen in een stuk braakliggend land, 200 meter achter het huis van mijn ouders waar ik mij bevond. De daar aanwezige kapotte deurbel ging spontaan af bij aanwezigheid van een eerdere flits die iets minder nabij plaatsvond. Vermoedelijk slechts vanwege de druk van de geluidsgolf, gaf wel een lichtelijk griezelige ambiance.
  • 21/9 23:03 Frank:
    Interessante weeravond in de Zaanstreek, een aantal flinke buien met af en toe pittig onweer en stevige regenval, herfst! Vanavond 8 mm en vanmorgen 1 mm totaal vandaag 9.2 mm
  • 21/9 22:41 Pieter:
    Onderweg op de A5 bij Amsterdam om ca 18 uur zware regenval, hagel,windstoten en felle vertikale bliksemontladinfen lang niet mee gemaakt
  • 21/9 20:32 Hans:
    In Ede nu af en toe stevig onweer met regen
  • 21/9 20:01 John:
    Snel wisselende wolkenluchten, met buiig karakter, de laatste uren. Heerlijk! Neerslag met 0,5 mm echter beperkt.
  • 21/9 19:11 Gert:
    Korte felle bui met onweer en hagel
  • 21/9 18:49 Gert:
    Onweer in IJsselmuiden
  • 21/9 18:23 Edward:
    Afgelopen twintig minuten ook hier in Rotterdam passage van felle buienlijn, met onweer, windstoten en zware regenval (nouja, val?) en felle regenboog.
  • 21/9 18:09 John:
    In Rijen vanochtend 6 mm regen. Overdag opklaringen en cumuli in koelere lucht.
  • 21/9 17:29 Gerard:
    Gietbui met nu al 3 onweersklappen, typisch najaarsonweer, koude lucht over een relatief warme zee. Tot nu toe was het een redelijk zonnige dag. Ook hier springen even wat flinke hagelstenen door de tuin.
  • 21/9 16:44 Pieter:
    De hagelstenen rollen door de tuin, De bovenlucht koelt dus sterk af en de lucht wordt onstabieler, samen met de harde wind en lagere tempersturen geeft het een herfstachtige indruk.
  • 21/9 14:11 Gerard:
    Vannacht ging het aardig te keer achter de duinen en ook daarvoor, ik vond een armdikke tak, afgewaaid van een es. Verder de gebruikelijke takjes en bladeren. Inmiddels is het weer aardig opgeklaard, zonniger dan gisteren, maar met de onstuimige wind nog verkwikkend fris.
  • 21/9 13:04 Ko:
    In Breda vanochtend een kortstondig sfeertje van herfst met wind en regen. De hoeveelheid viel met 3 mm wederom tegen. Daarna al weer regelmatig zon.
  • 21/9 07:44 Hans:
    Zo-even hier in het enschedese een temperatuur van 20 graden gemeten aan de voorzijde van het naderende koufront. Half tot zwaar bewolkt nu en nog droog bij een vlagerige wind. Heel apart...
  • 20/9 23:17 Hans:
    Enschede-W had vandaag nog een nipte zomerse dag met 25.1 graden. Zon met cumuli die plat bleven. Dit zomerse nazomerweer zal nu wel voor het laatst zijn, hoewel ook oktober heel soms nog uit de slof kan schieten..
  • 20/9 22:43 Kees:
    Hier in Berkhout (NH) is het nog wind stil. Stilte voor de storm?
  • 20/9 21:35 Pieter:
    Vandaag vrij veel bewolking, af en toe de zon er bij en minder wind dan de afgelopen dagen met max 22 C best aangenaam weer, misschien wel de laatste dag met het zomerse gevoel.
  • 20/9 18:29 Ko:
    Vreemd! Kan plaatselijk zijn. Vanavond hier trouwens wel bewolkt geworden, na toch een zonnige ochtend en middag.
  • 20/9 18:19 Gerard:
    In Oosterhout minder zonnig en minder warm dan afgelopen dagen, volgens de grafiek
  • 20/9 16:11 Ko:
    Midden Brabant afzien, veel zonniger en warmer dan de afgelopen dagen. Gelukkig de laatste!
  • 20/9 12:05 Gerard:
    Opnieuw veel windkoelte in het noorden van NH, de zon is slechts af en toe even aanwezig, kortom: opnieuw een onstuimige herfstdag in deze regio.
  • 19/9 22:04 Jaap:
    Ook vandaag weer winderig (ZW). Nu en dan bewolking, maar de zon overheerste wel In de avond weer afname van de wind. Met 23 gr. de zoveelste warme dag. Vanaf morgen weer ong. een week off-line (naar de zomerresidentie).
  • 19/9 21:09 Hans:
    Inderdaad weer met veel ZW wind!
  • 19/9 21:07 Hans:
    Heerlijke nazomerse zomerdag met 26.1 graden.
  • 19/9 20:56 Pieter:
    Het weer leek veel op dat van gisteren veel zon en vrij warm (23C )maar vooral in de middag veel wind, Verspreid liggen al afgewaaide boomtakjes, dat zullen er nog wel meer worden.
  • 19/9 20:56 Pieter:
    Het weer leek veel op dat van gisteren veel zon en vrij warm (23C )maar vooral in de middag veel wind, Verspreid liggen al afgewaaide boomtakjes, dat zullen er nog wel meer worden.
  • 19/9 20:32 John:
    Wat heerlijk dat het over enkele dagen weer wat meer nachtelijk fris mag zijn. Hoewel dan de ramen er weer uit kunnen waaien.
  • 19/9 20:28 John:
    In Rijen is het donker. Slaapkamerramen nog maar dicht gehouden. Het is veel te warm nog.
  • 19/9 19:42 Ko:
    Vanavond zelfs vrijwel geheel bewolkt, grappig had 't niet verwacht. Alvast een voorproefje op de komende omslag? Temp trouwens nog wel boven de 20.
  • 19/9 18:48 Ted:
    Wind trekt verder aan. Tot 18 uur was het 6 tot 7. Nu een volle 7 met vlagen van kracht 9. Er komen nu dunne takken op de weg. Vind gister en vandaag absoluut geen sprake van nazomerweer. Veel te veel wind. Max. 22,7 gister 22,4 graden.
  • 19/9 18:07 Gerard:
    Wederom een stormachtige wind in het noordwesten waarbij kliko's ondersteboven waaien of windaangedreven op transport gaan. Enorme windkoelte dus, zodanig dat het twijfelachtig wordt of de jas wel of niet aan hoeft. Wel erg zonnig na het oplossen van de bewolking halverwege de ochtend. Prima weer om in de tuin te werken, maar uitkijken voor stofwolken.
  • 19/9 13:23 Ko:
    Toch soms ook wel wat stapelwolken waarbij het soms bewolkt is. Net als gister geen zonovergoten dag in Breda. Wel een redelijk briesje aan wind.
  • 19/9 10:08 John:
    De zon schijnt met het grootste gemak. Bijna op de automatische piloot. Van zijn uiterste best doen is geen sprake.
  • 19/9 09:17 Joost:
    Het beloofd in Woensdrecht een heerlijke nazomerse dag te worden De zon doet zijn uiterste best. weinig bewolking, matige zzw wind,
  • 18/9 21:37 Hans:
    Ja, een vreemde gewaarwording die stevige wind uit ZW en dan zulke hoge temperaturen....
  • 18/9 21:35 Hans:
    Fantastische nazomerdag in Enschede W met maar liefst 29.7 graden.
  • 18/9 21:34 Jaap:
    Prima nazomerweer, maar geen zomerse dag; het bleef weer bij 24 gr. steken. Maar ik vond het mooi zo. Later in de middag werd de zw-wind af en toe hard, daardoor geen verdere stijging van temp. Vanavond zwakte de wind weer af.
  • 18/9 20:27 Ko:
    Laatste uur voor zonsondergang was bewolkt dus op de valreep geen zonovergoten dag. Tevens windtoename vanaf de namiddag.
  • 18/9 19:40 Frank:
    In de Zaanstreek meest vrij zonnig naast wat lichte wolkenveldjes, , wel een stevige 6 bf vlagerige wind met vlagen van tegen de 60 km/u, knap hinderlijk op de fiets,
  • 18/9 18:46 Pieter:
    IInderdaad Marcel; De temperatuur in de Bilt bleef bij 24.6 C steken dus net geen zomerse dag wel de 118 e warme dag van dit jaar.;
  • 18/9 18:31 Marcel:
    De media en ook de weerkundigen telden de zomerse dag voor De Bilt vooraf al mee. Maar het zou goed kunnen dat vandaag weer zo'n dag was als vrij veel dagen eerder de afgelopen maanden: een dag waarbij de temperatuur gemiddeld een graad achterblijft bij de verwachtingen.
  • 18/9 17:08 John:
    Vreemd gevoel, zomerse warmte en vlagerige wind voorbij half september.
  • 18/9 16:58 Pieter:
    Het imago van deze droge, zonnige en vrij warme dag werd enigssinds te niet gedaan door een harde wind, bij vlagen 7 Bft max 23 C in Purmerend
  • 18/9 14:53 Thieu:
    Bijna 30 graden en volop zon. Gelukkig warm in Limburg.
  • 18/9 14:43 Ko:
    Hier al de hele dag wederom zonnig saai en warm. Gelukkig niet zo heet als in Limburg.
Bekijk het archief
Zo 23 september 2018
Bezoekers online
Er zijn 7 gasten en 3 leden aanwezig: Paul, Rik, Walter
Inloggen