Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 06:34
    Sluis
    14,6°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: O
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Bliksem

De bliksem is een korte elektrische ontlading tussen wolk en aarde of tussen wolk en wolk. Het is een van de moeilijkste zaken voor de wetenschap. Het is nog steeds onduidelijk hoe de ladingen in de wolk worden gerangschikt, voordat voldoende lading via een ontladingskanaal wordt ontladen.

CumulonimbusHet luchtelektrisch circuit

De bliksem is een onderdeel van het luchtelektrisch circuit op aarde. Hoog in de atmosfeer is een elektrisch lading aanwezig. Langzaam daalt deze naar de neutrale aarde. Dit gebeurt 24 uur per dag.

Maar de elektrische lading is onderdeel van een stroomkring en moet weer worden gecompenseerd. Dit gebeurt via een onweersbui. Deze wordt gevormd door een Cumulonimbuswolk en is herkenbaar aan het aambeeld.

Een Cumulonimbus doet niets anders dan het luchtelektrische veld flink in de war schoppen. Periodiek is dit veld dusdanig uit evenwicht, dat tussen wolk en aarde een ontlading plaatsvindt. Dit gaat samen met een geluid, de donder. De wolk heeft na de ontlading een ander evenwicht. Via de top van de wolk vindt elektrische uitwisseling plaats met de elektrische laag hoog in de atmosfeer. Dit is waarneembaar als sprites. Het veld is uiteindelijk gesloten.

De onweerswolk

Landing in de wolk

 Een onweerswolk ontstaat door sterke opwaartse luchtstromingen. Vaak ontstaan deze wolken op een koufront of soms spontaan in warme lucht. Door stijging ontstaan verschillende gebieden met ladingen. Boven in de top van het aambeeld is een enorme spanning opgebouwd tussen verschillende dicht op elkaar liggende luchtlagen.



OntladingOok halverwege en aan de wolkenbasis is zo een eigen elektrische lading aanwezig. Door een soort kortsluiting ontstaat in de wolk een elektrische pad van top naar de wolkenbasis. Dit nemen we waar als het oplichten van de wolk vlak voor een ontlading. Bovendien geeft deze interne ontlading al een kraak op de radio.
Vervolgens is binnen een fractie van een seconde een punt in de wolkenbasis flink verstoord en vindt een ontlading plaats naar de aarde. Dit punt op de wolkenbasis wordt "hot spot" genoemd en blijft gedurende twintig minuten fungeren als een soort elektrisch afvoerputje van de wolk.


BliksemkanaalHet bliksemkanaal

Nadat in de wolk de interne ontlading is geweest, gaat het heel snel. Vanuit de "hot spot" zoekt een voorontlading een weg omlaag. Dit gaat soms vertakt, soms vrij direct omlaag. In stappen van vijftig meter zakt de voorontlading naar beneden. Ondertussen is een aantal zwakke "vangontladingen" vanuit een hoog punt op aarde vertrokken. Deze vangontladingen ontstaan uit een sterk veld op aarde. Soms is dit sterke veld zichtbaar als Sint Elmusvuur.

Zodra een van de vangontladingen contact maakt met een van de neerwaarts gerichte voorontlading, ontstaat de hoofdontlading. Die gaat meestal van aarde naar wolk. De meeste bliksemstralen gaan van beneden naar boven. Afhankelijk van de elektrische verhouding licht dit kanaal meerdere keren op. Dit noemen we een meervoudige ontlading.

Temperatuur en snelheid
In een bliksemkanaal loopt de temperatuur op tot 30.000 graden. Dit is gemeten gedurende één miljoenste seconde. Een bliksem is heel snel. Hij heeft de snelheid van 10 tot 30 procent van de lichtsnelheid. De opwaartse vangontlading is "traag". Die legt 300 kilometer per seconde af.

 

Bliksemflits
Lengte en breedte

Een bliksemkanaal is slechts 2,5 centimeter dik, maar eerder minder. Een vertikale bliksemstraal heeft een lengte van hooguit één kilometer. Namelijk de afstand tussen de onderkant van de wolk en de aarde. Horizontale ontladingen kunnen honderd kilometer lang worden. Vooral 's winters komen deze voor. Er zijn gevallen bekend dat 's winters een ontlading van Leeuwarden tot Den Haag tegelijkertijd werd gehoord.

Spanning en stroomsterkte
De spanning in een bliksemflits kan oplopen tot 100 miljoen Volt. De stroomsterkte varieert doorgaans van 100 tot 600.000 Ampère.

Onderzoekers hebben sterktes van 200.000 Ampère gemeten. De energie van een bliksemstraal is niet te gebruiken. In een bliksemstraal zit niet meer energie dan 10 liter olie.


Verscheidenheid in vorm

Van deze basisontlading zijn vele varianten. We kennen de vuurpijlbliksem, de bandbliksem, parelsnoerbliksem, meervoudige bliksem, enz, enz.

Wetenswaardigheden van de bliksem

  • OnweersbuiEen onweersbui geeft maximaal 120 ontladingen per minuut. Soms wel meer, maar dit zijn dan vaak oplichtende wolkendelen.
  • Er zijn positieve en negatieve bliksems.
  • Bliksemontladingen in het najaar zijn krachtiger.
    Vooral de kuststreek loopt daardoor extra gevaar.
    Hier komt in het najaar meer onweer voor.
  • Bliksemontladingen zijn afkomstig van de wolkenbasis. Soms slaan ze vanuit de top van het aambeeld in op de grond.
    Deze bliksem zijn zeer verwoestend.
  • De bliksem vertoont kleuren.
    De kleur zegt iets over de samenstelling van de lucht.
  • De bliksem ontstaat op de plek waar neerslag van vorm verandert. Vlakbij een hagelgordijn.
  • Bij veel zomers frontonweer, zit de bliksemactiviteit aan de voorkant van de bui.
  • Bliksem kan ook horizontaal over lange afstand verplaatsen.

Bliksem slaat bij voorkeur in op het hoogste punt, maar dit hoeft beslist niet. Onderzoek gaf aan dat gebouwen rond een hoge toren of mast vaker werden getroffen, dan gebouwen die geen hoge mast in de buurt hebben.

De bliksemfoto's zijn gemaakt door Sander van den Berg.

 

 

 

01-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 160
  • 16/6 16:43 Frank:
    In Zaandam west vanmiddag ook tijdelijk, een tot ca 4/8 oplopende, wat uitsmerende cu-bewolking en bij weinig gang aan de lucht is de zon regematig weg maar dit veranderd niets aan de vies-warme atmosfeer, max 28 oC,
  • 16/6 16:15 John:
    In Ede zullen het ook stapelwolken zijn, naast opklaringen. Dat laat de satelliet zien. Bij bewolkt denkt ik aan: grijs weer, geen zon, geen opklaringen.
  • 16/6 16:13 John:
    Stapelwolken zorgt vanaf de middag dat de zon soms even weg is. De temperatuurstijging is gelukkig niet stijl verlopen. Samen met oplopende dauwpunten is het warmtegevoel aanzienlijk in Rijen. Temperatuur danst rondom 30 graden nu. Binnen beneden nog aangename 22 graden.
  • 16/6 14:13 Johan:
    In Ede is het bewolkt
  • 16/6 08:29 Erik:
    Vanochtend vroeg duidelijk verschil ('stadseffect') in temperatuur tussen station De Veenkampen in het Binnenveld en in Bennekom: Tmin op de Veenkampen was 10,5°C, In Bennekom kwamen we niet lager dan 12,3°C. Verder blijft het behoorlijk saai weer: elke dag zon en geen drup regen, al wekenlang.
  • 15/6 23:20 Jaap:
    Prima temperatuur: 23 graden. Eerst wat bewolking, maar verder volop zon. Helaas maar tijdelijk. We gaan klamme hitte krijgen. Ook droogte dreigt.
  • 15/6 18:16 Ted:
    Temperatuur heeft vandaag een plat dak. Om 11 uur alweer 20,3 graden. Daarna stootte deze tegen een dak. Het is tot 18.00 uur nooit warmer geweest dan 20,6 graden. Verder zonnig van 8 tot 14 uur. Daarna 'smeerde' de bewolking wat uit.
  • 15/6 09:26 Eltje:
    Hier in Appingedam zijn er al flinke perioden met zon bij 17,6 graden. Min. hier 12,4 en op 10 cm hoogte 11,7 graden. Zie ook www.meteoappingedam.nl
  • 15/6 09:03 Erik:
    Door de bewolking is het hier niet erg afgekoeld vannacht (Tmin 15,1°C), maar door diezelfde bewolking (in combinatie met noordenwind) warmt het nu ook niet erg op: Tact 15,8°C. Prettig koel, zo vlak voor de klamme nachten en hete dagen die er aan zitten te komen.
  • 14/6 19:08 Pieter:
    Net geen tropische dag in Nederland Ell en Eindhven haalden 29, 3 C en Arcen zelfs 29,7 C De Bilt haalde met 27,4 C de warmste dag dit jaar tot nu toe
  • 14/6 18:35 Gerard:
    Koele wind van zee in Schoorl, nu nog netaan 20 graden, vrij veel cirrus.
  • 14/6 17:52 Jaap:
    28 graden in Diepenheim. Tot nu toe weinig bewolking. De wind zwiebert wat tussen ZW en NW. Tropische hitte op komst. Hoeft voor ons echt niet.
  • 14/6 15:22 Erik:
    Het is buiten inderdaad warm en de zon steekt, maar de dertig graden gaan we denk ik toch niet halen vandaag (gelukkig!). Ik wacht op regen & verkoeling aan het eind van de week.
  • 14/6 12:22 Ko:
    Het was voor het middaguur al 25 graden hier, nu al 26. Voelt onaangenaam in combi met steekzon. De 30 gaat met gemak gehaald worden op deze manier.
  • 14/6 10:17 Hans:
    Enschede-W: helder zonnig bij 21.5 graden. Een fantastische zomerdag! Net als op de zondag toen het hier in de beb. kom alweer 25.4 werd.
  • 13/6 18:42 Jaap:
    De komende week meld ik me weer uit Diepenheim. Onderweg weinig bewolking gezien. In De Bilt en Diepenheim 23graden, maar door weinig wind voelde het warmer aan
  • 13/6 11:56 Pieter:
    Na een glasheldere ochtend vormen zich nu wat cumulus wolken ;
  • 13/6 10:32 John:
    Weer intens blauw en geen vliegtuigsporen te zien vanuit Rijen. Modern zomerweer.
  • 13/6 10:11 Pieter:
    Koude nacht met vorst aan de grond in Twente (- 1,3 C )
  • 12/6 23:57 Jaap:
    Het koufront gaf vanmorgen veel bewolking, maar het klaarde later breed op. De 20 graden werd gehaald. Mooi weer,maar het droogt scherp .
  • 12/6 19:54 Ted:
    Heerlijk verkwikkend weer met zonnetje. Een fietstocht van 50 km. Op de ruimte stond er een volle 5. Max. temp. 18,8 graden om 13.20 uur. In de loop van de middag kwam beduidend frissere lucht binnen. Na 16 uur was het niet meer boven de 17,0 geweest.
  • 12/6 19:05 Hans:
    Enschede-W: aanvankelijk dikke wolkenpakketten, in de middag steeds zonniger met fraaie cumuluspartijen. Maxtemp 23.6
  • 12/6 17:25 Kees:
    Het schrikbeeld van ernstige droogte begint al weer op te doemen. Weliswaar heeft het hier in de regio Eindhoven op vrijdagavond 4 juni nog flink gehoosd, maar de vele zonuren van afgelopen week hebben gezorgd voor een grote verdamping. De bovenlaag van de grond is al weer kurkdroog.
  • 12/6 16:32 Pieter:
    Deze hele week geen jas aan gehad maar nu is het op de wind wel jaswaardig fris weer
  • 12/6 15:33 John:
    Droogte bovenste spahelft begroeide zandgronden neemt in Rijen duidelijk toe. Planten groeien hard, bouwsteen water domineert.
  • 12/6 15:31 John:
    Verkwikkend buitenweer dankzij lagere temperatuur, maar vooral lager dauwpunt. Scheelt 7 graden met gisteren.
  • 12/6 14:14 Gerard:
    De zeedamp en stratus van vrijdag zijn verdwenen en Schoorl verkeert weer in een vrolijker, maar zeer koel, weertype. Wat cirrusbewolking en een krachtige noordelijke wind, bij nog geen 18 graden momenteel.
  • 12/6 13:03 Ko:
    De bewolking weet nog grotendeels de boventoon te voeren tot nu toe. Of dat nog lang zo blijft is twijfelachtig. Eerste vergeelde stukken gras ook weer zichtbaar.
  • 12/6 11:27 Pieter:
    Gisteren was er meer bewolking dan werd verwacht, Vandaag meer zon dan verwacht werd, wel een fris windje
  • 11/6 23:34 Jaap:
    Veel meer bewolking dan gisteren. Toch wel af en toe de zon. Aangenaam weer door een maximum van 24 graden.
  • 11/6 20:30 Pieter:
    Aan de stranden was het de hele dag grijs en kil bij ca 15 C (Wijk aan zee 0,5 uur zon ), Hier in Purmerend nog redelijk zonnig en max. 21 C
  • 11/6 18:40 Ko:
    Wat zon? Hier weer vanaf 11.00u de hele verdere dag! Alleen nu soms een stapelwolkje.
  • 11/6 17:55 Ted:
    Pieter had nog geluk met wat zon. Hier tot 14 uur slechts 20 minuten zon. Van 14.30 tot 16.45 redelijk wat zon. Daarna zwaar tot geheel bewolkt. Temperatuur kwam pas om 14.50 uur op 20 graden. Max.temp. slechts 20,5 om 15.30 uur. Nu (17.40 uur) weer rillerig bij 18,0 graden. De wind was met kracht 5 fors.
  • 11/6 12:45 Pieter:
    Veel bewolking tot ca 9 uur, daarna afwisselend zon en lage wolkenflarden bij een frisse westen wind
  • 11/6 10:08 John:
    Redelijk wat gelaagde bewolking ook in Rijen tot nu toe deze ochtend. De zon piept er wel door heen.
  • 11/6 00:26 Gerard:
    Bij windstilte was er donderdagavond nog voor zonsondergang fraaie mistvorming boven de open velden bij Schoorl. Wel een vrij droge lucht overdag, maar nu sterke afkoeling in de onderste luchtlagen.
  • 10/6 23:19 Jaap:
    Ook hier weer een strakblauwe hemel vandaag. Het droogt snel. Een graadje warmer; 26 graden.
  • 10/6 17:51 Ted:
    Lichtsterkte nam niet sterk af tijdens zonsverduistering. Om 12.23 uur was deze 97700 eenheden. Na 13.31 uur was deze 100160 eenheden. Nu was 18% van de zon verduisterd. Pas bij meer dan 60% is het visueel iets merkbaar. De zonnestraling neemt meer af dan de lichtsterke. Wat Sjoerd zegt klopt.
  • 10/6 17:09 Sjoerd:
    Zonsverduistering van vandaag is goed terug te zien in de Zonnestraling grafieken van Sylphide.
  • 10/6 13:53 John:
    Idem vanuit Oss. ;-)
  • 10/6 13:33 John:
    Waarneming vanuit Rijen.
  • 10/6 13:33 John:
    Zoals veel vaker de afgelopen jaren en ook al eerder deze maand, is de lucht weer diep blauw en ontbreken de vliegtuigstrepen.
  • 9/6 23:50 Jaap:
    Ook op woensdag in De Bilt een zomerse dag met maximaal ruim 25 graden. Veel zon met wat lichte bewolking in de middag.
  • 9/6 23:02 Hans:
    Enschede-W: hier in de stadsachtertuin met het nodige "broeikaseffect" bijna tropisch met 29.4! Dikke stapelwolken vanmiddag maar droog!
  • 9/6 17:04 Pieter:
    De hele dag warme zon en een verkoelend windje maken het aangenaam , max 24 C
Bekijk het archief
Wo 16 juni 2021
Bezoekers online
Er zijn 2 gasten en 7 leden aanwezig: Erik, Frank, Frank, Gert, Jannes, Pieter, Theo
Inloggen