Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 07:15
    Sluis
    12,6°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Bliksem

De bliksem is een korte elektrische ontlading tussen wolk en aarde of tussen wolk en wolk. Het is een van de moeilijkste zaken voor de wetenschap. Het is nog steeds onduidelijk hoe de ladingen in de wolk worden gerangschikt, voordat voldoende lading via een ontladingskanaal wordt ontladen.

CumulonimbusHet luchtelektrisch circuit

De bliksem is een onderdeel van het luchtelektrisch circuit op aarde. Hoog in de atmosfeer is een elektrisch lading aanwezig. Langzaam daalt deze naar de neutrale aarde. Dit gebeurt 24 uur per dag.

Maar de elektrische lading is onderdeel van een stroomkring en moet weer worden gecompenseerd. Dit gebeurt via een onweersbui. Deze wordt gevormd door een Cumulonimbuswolk en is herkenbaar aan het aambeeld.

Een Cumulonimbus doet niets anders dan het luchtelektrische veld flink in de war schoppen. Periodiek is dit veld dusdanig uit evenwicht, dat tussen wolk en aarde een ontlading plaatsvindt. Dit gaat samen met een geluid, de donder. De wolk heeft na de ontlading een ander evenwicht. Via de top van de wolk vindt elektrische uitwisseling plaats met de elektrische laag hoog in de atmosfeer. Dit is waarneembaar als sprites. Het veld is uiteindelijk gesloten.

De onweerswolk

Landing in de wolk

 Een onweerswolk ontstaat door sterke opwaartse luchtstromingen. Vaak ontstaan deze wolken op een koufront of soms spontaan in warme lucht. Door stijging ontstaan verschillende gebieden met ladingen. Boven in de top van het aambeeld is een enorme spanning opgebouwd tussen verschillende dicht op elkaar liggende luchtlagen.



OntladingOok halverwege en aan de wolkenbasis is zo een eigen elektrische lading aanwezig. Door een soort kortsluiting ontstaat in de wolk een elektrische pad van top naar de wolkenbasis. Dit nemen we waar als het oplichten van de wolk vlak voor een ontlading. Bovendien geeft deze interne ontlading al een kraak op de radio.
Vervolgens is binnen een fractie van een seconde een punt in de wolkenbasis flink verstoord en vindt een ontlading plaats naar de aarde. Dit punt op de wolkenbasis wordt "hot spot" genoemd en blijft gedurende twintig minuten fungeren als een soort elektrisch afvoerputje van de wolk.


BliksemkanaalHet bliksemkanaal

Nadat in de wolk de interne ontlading is geweest, gaat het heel snel. Vanuit de "hot spot" zoekt een voorontlading een weg omlaag. Dit gaat soms vertakt, soms vrij direct omlaag. In stappen van vijftig meter zakt de voorontlading naar beneden. Ondertussen is een aantal zwakke "vangontladingen" vanuit een hoog punt op aarde vertrokken. Deze vangontladingen ontstaan uit een sterk veld op aarde. Soms is dit sterke veld zichtbaar als Sint Elmusvuur.

Zodra een van de vangontladingen contact maakt met een van de neerwaarts gerichte voorontlading, ontstaat de hoofdontlading. Die gaat meestal van aarde naar wolk. De meeste bliksemstralen gaan van beneden naar boven. Afhankelijk van de elektrische verhouding licht dit kanaal meerdere keren op. Dit noemen we een meervoudige ontlading.

Temperatuur en snelheid
In een bliksemkanaal loopt de temperatuur op tot 30.000 graden. Dit is gemeten gedurende één miljoenste seconde. Een bliksem is heel snel. Hij heeft de snelheid van 10 tot 30 procent van de lichtsnelheid. De opwaartse vangontlading is "traag". Die legt 300 kilometer per seconde af.

 

Bliksemflits
Lengte en breedte

Een bliksemkanaal is slechts 2,5 centimeter dik, maar eerder minder. Een vertikale bliksemstraal heeft een lengte van hooguit één kilometer. Namelijk de afstand tussen de onderkant van de wolk en de aarde. Horizontale ontladingen kunnen honderd kilometer lang worden. Vooral 's winters komen deze voor. Er zijn gevallen bekend dat 's winters een ontlading van Leeuwarden tot Den Haag tegelijkertijd werd gehoord.

Spanning en stroomsterkte
De spanning in een bliksemflits kan oplopen tot 100 miljoen Volt. De stroomsterkte varieert doorgaans van 100 tot 600.000 Ampère.

Onderzoekers hebben sterktes van 200.000 Ampère gemeten. De energie van een bliksemstraal is niet te gebruiken. In een bliksemstraal zit niet meer energie dan 10 liter olie.


Verscheidenheid in vorm

Van deze basisontlading zijn vele varianten. We kennen de vuurpijlbliksem, de bandbliksem, parelsnoerbliksem, meervoudige bliksem, enz, enz.

Wetenswaardigheden van de bliksem

  • OnweersbuiEen onweersbui geeft maximaal 120 ontladingen per minuut. Soms wel meer, maar dit zijn dan vaak oplichtende wolkendelen.
  • Er zijn positieve en negatieve bliksems.
  • Bliksemontladingen in het najaar zijn krachtiger.
    Vooral de kuststreek loopt daardoor extra gevaar.
    Hier komt in het najaar meer onweer voor.
  • Bliksemontladingen zijn afkomstig van de wolkenbasis. Soms slaan ze vanuit de top van het aambeeld in op de grond.
    Deze bliksem zijn zeer verwoestend.
  • De bliksem vertoont kleuren.
    De kleur zegt iets over de samenstelling van de lucht.
  • De bliksem ontstaat op de plek waar neerslag van vorm verandert. Vlakbij een hagelgordijn.
  • Bij veel zomers frontonweer, zit de bliksemactiviteit aan de voorkant van de bui.
  • Bliksem kan ook horizontaal over lange afstand verplaatsen.

Bliksem slaat bij voorkeur in op het hoogste punt, maar dit hoeft beslist niet. Onderzoek gaf aan dat gebouwen rond een hoge toren of mast vaker werden getroffen, dan gebouwen die geen hoge mast in de buurt hebben.

De bliksemfoto's zijn gemaakt door Sander van den Berg.

 

 

 

01-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 160
Nu lid worden
  • 22/4 10:46 John:
    Toppen van buienwolken zichtbaar in Rijen, in zuidelijke en zuidwestelijke richting. Boven BelgiŽ zat er nog onweer op.
  • 22/4 10:31 Pieter:
    Nog steeds mooi weer hier in Purmerend,, zonnig en 17 C Vanmiddag gaan we lekker de natuur in
  • 21/4 19:10 Ted:
    Van 14.10 tot 17.55 uur was het steeds 19,7 t/m 19,9 graden. Maar... het heeft nooit 20,0 geweest. Er is hogere sluierbeolking sinds halverwege de middag. De lucht was erg droog. Laagste waarde was 32%.
  • 21/4 07:23 Ko:
    Of het kan weet ik niet maar ik dacht vannacht een onweersklap gehoord te hebben.
  • 20/4 22:08 Jaap:
    Met max. 26 gr. weer een echt zomerse dag. Ongekend, nou ja, 2007 ligt nog wel in het geheugen. De wind was zwak en variabel, maar later op de dag uit W. richtingen, waardoor het wel afkoelde, maar niet dramatisch
  • 20/4 20:55 Pieter:
    Na een prachtige zonnige en warme dag met max. 24 C nu een NW windje en afgekoeld naar 15 C , nog steeds helder
  • 20/4 20:38 John:
    Derde zomerse dag. Huidige fase brengt mij echt terug naar medio april 2007.
  • 20/4 16:31 Ted:
    Gisteren was echt uniek. Eerst een minimum van 9,0 graden, dan een maximum van 29,0 en gisteravond laat (23.30 uur) 8,8 graden. Binnen 24 uur eerst 20 graden omhoog en dan 20 graden omlaag! Ook een record. Vandaag een maximum van 24,7 om 14.35 uur. Nu 22,1 bij steeds een W-2 tot 3. Verder onbewolkt.
  • 20/4 10:55 Theo:
    Maximum gisteren in Groesbeek 28,7 was net geen april record, blijft 21 april 1968 met hier 28,8 toen.
  • 20/4 08:36 Hans:
    Schitterende (zomerse) lentemorgen hier in het enschedese bij een onbewolkte lucht en 13.9 graden. Wat maken we weer mee...
  • 20/4 00:22 Hans:
    Hier ongelooflijk in de bebouwde kom van Enschede-W een temperatuur van 30.7 kunnen meten. 19 April! Een droge zuidoostelijke warmte! Mediteraan!
  • 19/4 21:07 Ted:
    Max. temp. 29,0 graden. Maandrecord met 1,1 graden gesneuveld. Record was 27,9 op 15 april 2007. Reeks vanaf 1930. Gehele dag vrijwel onbewolkt tot onbewolkt. Opvallend is dat vrijwel geheel Noord-Holland aan de westzijde 2 graden warmer is geweest dan de oostkant.
  • 19/4 18:26 Ko:
    Volgende week max 13 graden, een val van 16 graden! Nederland is echt een land van erop of eronder.
  • 19/4 18:07 Gert:
    De 29 plus in Lelystad schijn een absoluut temperatuur record te zijn voor april
  • 19/4 17:48 Pieter:
    Wat een superdag !! Droog, zonnig, niet veel wind en een top temperatuur van maar liefst 27 C Er zijn heel wat dagen in de zomer die hier niet aan kunnen tippen De natuur explodeert Voor sommige plaatsen net geen tropische dag ( Lelystad; 29,6 C )
  • 19/4 16:07 Jaap:
    Het maximum zal hier aan de 27 gr. tippen. Uitzonderlijke aprildag. We hadden ze ook in o.a. 2007 en 2011. Het zal wel weer een datum-record worden. Inmiddels nemen de kansen op een mindere zomer toe.
  • 18/4 23:38 Hans:
    Met 26.7 graden een schitterende zomerse aprildag hier in het enschedese.
  • 18/4 23:27 Edward:
    Hier in de tuin werd het wel zomers (25,7). Daarmee de hoogste apriltemperatuur sinds 2011 en de vroegste zomerse dag voor mijn reeks (m'n metingen begonnen eind 2007, dus voor april sinds 2008).
  • 18/4 23:23 Jaap:
    Uitzonderlijk mooi. Veel zon en hier een ruime 23 gr. Ik was overdag enige tijd aan zee, in Noordwijk en Katwijk. Er was een zwakke zeewind, maar het scheelde maar een paar graden met het binnenland. Een paar km landinwaarts was de zeewind al weg. Eerst zuidoostelijk, later vandaag wat krimpend.
  • 18/4 23:22 Edward:
    Elsenborn (net ten zuiden van de Hoge Venen) had vandaag een sterke dagelijkse gang van 0,7 naar 24,2.
  • 18/4 16:51 Gert:
    24.8 net geen zomerse dag. Morgen waarschijnlijk de eerste
  • 18/4 16:20 Erik:
    Hier in Bennekom de eerste zomerse dag van 2018. Het sylphidestation hier ter plaatse meldt 25,3 graden en de thermometers in mijn tuin (simpele, geen weerhut) geven in de schaduw ruim boven de 26 graden aan.
  • 18/4 08:28 Hans:
    Fraai helder zonnig in Enschede-W bij 8.4 graden. Wat lichte wolkensluiers te zien.. Vandaag op weg naar de 25 ?? Ik had hier trouwens eerder in de maand al een zomerse dag te pakken.. We maken een fraaie grasmaand mee!
  • 17/4 22:26 Ted:
    Mooie dag licht bewolkt met 19,7 als maximum. Opvallend was vandaag langs de Nederlandse kust. Er stond geen zeewind, geen landwind, maar STRANDWIND. De wind stond precies in de lengterichting (ZZW) van het strand. Wonder dat er geen zeewind kwam.
  • 17/4 22:21 Jaap:
    Zondag t/m dinsdag in Diepenheim (Ov.) Zal komend seizoen vaker gebeuren (seizoensplaats). Daar vandaan geen berichten mijnerzijds. Verschillen: zondagmiddag in De Bilt een flinke bui, maar in Diepenheim niets gevallen. Vandaag dinsdag, een mooie dag met wel wat bewolking. In Diepenheim de 20 gr. niet gehaald, in De Bilt wel, zij het nipt.
  • 17/4 21:07 Hans:
    Mooie warme aprildag met 21.9 als maximum. De zonneschijn was wel wat flets door sluierbewolking.
  • 17/4 13:55 Gieny:
    wat hebben wij het qua temperatuur het dan slecht hier in het westen! vanmorgen nog met de winterjas gefietst en dat was echt nodig!
  • 17/4 11:30 Sebastiaan:
    Vrijwel onbewolkte hemel. Heerlijk weer. 1 april tm 16 april 2018 verliep zeer zacht, slechts drie keer eerder was het warmer.
  • 16/4 21:38 Hans:
    Mooie maandag met in de middag vrij veel stapelbewolking later meer in wolkenstraten. De zon was er later weer goed bij en later op de middag verdween de bewolking en werd het helder. Maxtemp in Enschede-W 18.9 graden. Het gaat een frisse nacht worden.
  • 16/4 17:49 John:
    Er werd overdag nog behoorlijk wat bewolking aangemaakt, naast veldjes die van elders kwamen.
  • 16/4 17:48 John:
    Er werd over nog behoorlijk war bewolking aangemaakt, naast veldjes die van elders kwamen.
  • 16/4 08:51 Hans:
    Mooie start van de dag met na wolkenvelden nu de zon er goed bij. 11.4 graden nu in Enschede-W (minimum 9.8)
  • 15/4 23:12 Hans:
    Enschede Enschede-W vandaag een warme dag met 20.6 graden. De 4 mm etmaalneerslag was nog van de nacht.
  • 15/4 20:15 Gert:
    onweer hoorbaar. Bui ten noorden van IJsselmuiden
  • 15/4 17:36 Pieter:
    Vanochtend veel bewolking, Vanmiddag af en toe zon en aangenaam ( 16 C ) gevolgd door enige tijd lichte regen en temp daling tot 13, C
  • 15/4 10:29 John:
    Afgelopen nacht is er 14 mm gevallen in Rijen. April is al een te natte maand hier. Wel fijn voor het zaaigoed in de moestuin, maar er mag nu best een droge week aanbreken.
  • 15/4 09:43 Hans:
    Een groeizaam regentje afgelopen nacht en vanmorgen vroeg. 4 mm is er gevallen en nu is het droog, geheel bewolkt bij 11.5 graden.
  • 15/4 07:03 Gert:
    Een lekkere zachte regen tot nu toe 4.5 mm
Bekijk het archief
Zo 22 april 2018
Bezoekers online
Er zijn 6 gasten en 6 leden aanwezig: Erik, Gerben, Gert, Jaap, Johan, Martijn
Inloggen