Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 09:27
    Enschede-W
    10,6°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
    Na regen, nu droog
  • 08:07
    Clinge het Zeegat
    10,7°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 06:48
    Sluis
    11,1°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 23:31
    Eesveen
    10,3°C
    (8/8) Geheel bewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Bliksem

De bliksem is een korte elektrische ontlading tussen wolk en aarde of tussen wolk en wolk. Het is een van de moeilijkste zaken voor de wetenschap. Het is nog steeds onduidelijk hoe de ladingen in de wolk worden gerangschikt, voordat voldoende lading via een ontladingskanaal wordt ontladen.

CumulonimbusHet luchtelektrisch circuit

De bliksem is een onderdeel van het luchtelektrisch circuit op aarde. Hoog in de atmosfeer is een elektrisch lading aanwezig. Langzaam daalt deze naar de neutrale aarde. Dit gebeurt 24 uur per dag.

Maar de elektrische lading is onderdeel van een stroomkring en moet weer worden gecompenseerd. Dit gebeurt via een onweersbui. Deze wordt gevormd door een Cumulonimbuswolk en is herkenbaar aan het aambeeld.

Een Cumulonimbus doet niets anders dan het luchtelektrische veld flink in de war schoppen. Periodiek is dit veld dusdanig uit evenwicht, dat tussen wolk en aarde een ontlading plaatsvindt. Dit gaat samen met een geluid, de donder. De wolk heeft na de ontlading een ander evenwicht. Via de top van de wolk vindt elektrische uitwisseling plaats met de elektrische laag hoog in de atmosfeer. Dit is waarneembaar als sprites. Het veld is uiteindelijk gesloten.

De onweerswolk

Landing in de wolk

 

Een onweerswolk ontstaat door sterke opwaartse luchtstromingen. Vaak ontstaan deze wolken op een koufront of soms spontaan in warme lucht. Door stijging ontstaan verschillende gebieden met ladingen. Boven in de top van het aambeeld is een enorme spanning opgebouwd tussen verschillende dicht op elkaar liggende luchtlagen.

OntladingOok halverwege en aan de wolkenbasis is zo een eigen elektrische lading aanwezig. Door een soort kortsluiting ontstaat in de wolk een elektrische pad van top naar de wolkenbasis. Dit nemen we waar als het oplichten van de wolk vlak voor een ontlading. Bovendien geeft deze interne ontlading al een kraak op de radio.
Vervolgens is binnen een fractie van een seconde een punt in de wolkenbasis flink verstoord en vindt een ontlading plaats naar de aarde. Dit punt op de wolkenbasis wordt "hot spot" genoemd en blijft gedurende twintig minuten fungeren als een soort elektrisch afvoerputje van de wolk.

BliksemkanaalHet bliksemkanaal

Nadat in de wolk de interne ontlading is geweest, gaat het heel snel. Vanuit de "hot spot" zoekt een voorontlading een weg omlaag. Dit gaat soms vertakt, soms vrij direct omlaag. In stappen van vijftig meter zakt de voorontlading naar beneden. Ondertussen is een aantal zwakke "vangontladingen" vanuit een hoog punt op aarde vertrokken. Deze vangontladingen ontstaan uit een sterk veld op aarde. Soms is dit sterke veld zichtbaar als Sint Elmusvuur.

Zodra een van de vangontladingen contact maakt met een van de neerwaarts gerichte voorontlading, ontstaat de hoofdontlading. Die gaat meestal van aarde naar wolk. De meeste bliksemstralen gaan van beneden naar boven. Afhankelijk van de elektrische verhouding licht dit kanaal meerdere keren op. Dit noemen we een meervoudige ontlading.

Temperatuur en snelheid
In een bliksemkanaal loopt de temperatuur op tot 30.000 graden. Dit is gemeten gedurende één miljoenste seconde. Een bliksem is heel snel. Hij heeft de snelheid van 10 tot 30 procent van de lichtsnelheid. De opwaartse vangontlading is "traag". Die legt 300 kilometer per seconde af.

 

BliksemflitsLengte en breedte
Een bliksemkanaal is slechts 2,5 centimeter dik, maar eerder minder. Een vertikale bliksemstraal heeft een lengte van hooguit één kilometer. Namelijk de afstand tussen de onderkant van de wolk en de aarde. Horizontale ontladingen kunnen honderd kilometer lang worden. Vooral 's winters komen deze voor. Er zijn gevallen bekend dat 's winters een ontlading van Leeuwarden tot Den Haag tegelijkertijd werd gehoord.

Spanning en stroomsterkte
De spanning in een bliksemflits kan oplopen tot 100 miljoen Volt. De stroomsterkte varieert doorgaans van 100 tot 600.000 Ampère.

Onderzoekers hebben sterktes van 200.000 Ampère gemeten. De energie van een bliksemstraal is niet te gebruiken. In een bliksemstraal zit niet meer energie dan 10 liter olie.

Verscheidenheid in vorm

Van deze basisontlading zijn vele varianten. We kennen de vuurpijlbliksem, de bandbliksem, parelsnoerbliksem, meervoudige bliksem, enz, enz.

Wetenswaardigheden van de bliksem

  • OnweersbuiEen onweersbui geeft maximaal 120 ontladingen per minuut. Soms wel meer, maar dit zijn dan vaak oplichtende wolkendelen.
  • Er zijn positieve en negatieve bliksems.
  • Bliksemontladingen in het najaar zijn krachtiger.
    Vooral de kuststreek loopt daardoor extra gevaar.
    Hier komt in het najaar meer onweer voor.
  • Bliksemontladingen zijn afkomstig van de wolkenbasis. Soms slaan ze vanuit de top van het aambeeld in op de grond.
    Deze bliksem zijn zeer verwoestend.
  • De bliksem vertoont kleuren.
    De kleur zegt iets over de samenstelling van de lucht.
  • De bliksem ontstaat op de plek waar neerslag van vorm verandert. Vlakbij een hagelgordijn.
  • Bij veel zomers frontonweer, zit de bliksemactiviteit aan de voorkant van de bui.
  • Bliksem kan ook horizontaal over lange afstand verplaatsen.

Bliksem slaat bij voorkeur in op het hoogste punt, maar dit hoeft beslist niet. Onderzoek gaf aan dat gebouwen rond een hoge toren of mast vaker werden getroffen, dan gebouwen die geen hoge mast in de buurt hebben.

De bliksemfoto's zijn gemaakt door Sander van den Berg.

 

 

 

01-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 160
Nu lid worden
  • 22/11 09:28 Hans:
    Zachte, winderige omstandigheden en vanmorgen eerst nog wat motregen. Temp. nu 10.6 in Enschede-W. Gisteren 12 graden en 4.4 mm regen en motregen.
  • 21/11 22:52 Jaap:
    Wederom zonloos en alleen in de morgen af en toe wat regen. Erg zacht., max. 12 gr.
  • 21/11 20:14 Pieter:
    Een grijze donkere maar ook zachte dag met vooral vanochtend regen en motregen totaal 7 mm,
  • 21/11 11:06 Kees:
    De donkere dagen voor Kerst zijn begonnen...
  • 20/11 23:42 Gerard:
    Een zondvloed was het op maandag in onze omgeving, de gehele dagperiode viel er regen, alleen de intensiteit varieerde. Na zonsondergang zette de regenval nog even stevig door.
  • 20/11 23:27 Hans:
    Zo-even was de temp. opgelopen naar 11 graden terwijl in de middag het amper 5 graden was. 13.3 mm etmaalneerslag en zo-even was het meest droog in Enschede-W
  • 20/11 23:00 Jaap:
    Zonloos en enkele perioden met lichte regen of motregen. Door de dag heen werd het steeds zachter. Om 22.30 11 gr. hier en dat is voor vandaag ook de maximum temperatuur.
  • 20/11 21:02 Pieter:
    Maandsom( tot nu toe)november in Purmerend nu al 85 mm.
  • 20/11 20:10 Pieter:
    Na nog enkele uren intensieve regenval nu al 25 mm opgevangen in een etmaal , Wat een verschil met Breda !!
  • 20/11 18:19 Ko:
    Gister nog bijna een volle zonnige dag in Breda, vandaag grauwig zonloos en nat. Met over heel de dag 4 mm de grootste etmaalsom van deze maand tot nu toe, en met 25 mm nog steeds een zeer droge maand.
  • 20/11 17:15 Gert:
    Nieuwe bulk regen komt binnen tot nu toe 6nm
  • 20/11 16:49 Gert:
    En erg donker
  • 20/11 16:44 John:
    Grijze dagen ook in Rijen. De regenintensiteiten vallen mee, maar voor het publiek is het toch een natte dag.
  • 20/11 16:44 Pieter:
    nat, natter, natst. De hele dag grijs en nat, aanhoudende (mot)regen , nu al 13 mm sinds gisteravond. Temp vanmorgen slechts 5 C, nu gestegen naar 10 C
  • 20/11 13:53 Koos:
    Kil en guur weer in het noordoosten. Aanhoudend lichte regen. Tact 5,2 grC
  • 20/11 08:27 Hans:
    Het is regenachtig geworden in Enschede-W bij 5.2 graden dus het voelt wat waterkoud.
  • 19/11 12:55 Herman:
    Wouw, Bij de buitjes zitten er ook met lichte hagel,in het zuidwesten van het land.
  • 19/11 12:23 Pieter:
    een mix van zon, wolken en buien met zojuist een prachtige regenboog, Sinds gisteren al weer 8 mm regenwater hier in Purmerend
  • 19/11 11:02 Gert:
    Hier een mooie open celstructuur. Prachtige stapelwolken een paar lichte buien en felle opklaringen
  • 19/11 10:16 Hans:
    Gistermiddag felle buien met hagel en ook wat onweer. Ruim 6 mm neerslag. Maxtemp. 7.5 graden.
  • 19/11 10:15 Hans:
    Momenteel al weer een bui in Enschede-W bij een waterkoude 5.3 graden. Vanmorgen eerst mooie heldere opklaringen met wat zon.
  • 18/11 21:32 Frank:
    In Zaandam/Westzaan wisselvallig, ook momenten dus met wat zon, maar tegen en rond 14.00 uur (aankomst Sinterklaas op de Burcht in Zaandam )juist dan vies weer door een smerige regenbui.
  • 18/11 13:52 Hans:
    Een gure dag voor de aankomst van de Sint, zoals zo vaak. Hier in Enschede-W zwaar bewolkt en winderig weer bij 7.1 graden. Ook is ook al wat buiÔge regen gevallen. Neerslag valt tot nu toe met 1 mm erg mee..
  • 17/11 21:34 Jaap:
    Nu veel zon vandaag en weinig wind. Daardoor 11 gr. Fraaie dag
  • 17/11 19:32 Pieter:
    Onze zoon is misschien wel het eerste slachtoffer van de1e gladheid vanmorgen. hard gevallen op een glad bruggetje in Purmerend.
  • 17/11 17:35 John:
    Wat stralingskoude aan het begin van de dag. Verder deftig weer in brave polaire lucht.
  • 17/11 16:27 Gerben:
    Geen actie in november belooft een sneeuwrijke december : )
  • 17/11 16:13 Ko:
    Haha verschrikkelijk of mooi? Hier grotendeels dat eerste, al was het vanmiddag ook langere tijd bewolkt. Saaie stilstand, er zit totaal geen actie in november.
  • 17/11 14:32 Gerben:
    Wat een verschrikkelijk mooie dag!
  • 17/11 14:30 Frank:
    Ook in Zaandam/west vorst aan de grond, verder vandaag prima weer, rustig, half bewolkt met zonnige periioden
  • 17/11 09:52 Pieter:
    Tamelijk onverwachts was het voor veel mensen toch auto ruiten krabben Officieel minimum 2,3 C, maar aan de grond net onder nul, nu een mooi zonnetje
  • 16/11 22:23 Jaap:
    Tweede zonloze dag op rij. Ook vandaag weer af en toe motregen en vanavond wat intensievere regen door het passerende buienlijntje. Weer werd de 10 gr. gehaald.
  • 16/11 17:23 Pieter:
    Al de derde zonloze dag op rij in Purmerend Grijsheid met soms langdurige motregen Hopelijk morgen weer een zonnetje er bij.
  • 15/11 18:09 John:
    Vandaag motregen van werkelijk het fijnste type dat ik ken. En als brildragend ben ik mij van motregensoorten heel bewust.
  • 15/11 16:18 Ko:
    Er zit ook wat motregen bij.
  • 15/11 15:54 Ko:
    Vandaag in Breda eindelijk weer eens een grijze novemberdag, pas de tweede deze maand. Tot en met gister steeds dagelijks veel zon. Zelfs wat nevelig vanmiddag.
  • 15/11 09:12 Hans:
    Ja, gisteren inderdaad motregen (0.3 mm), niet te zien op de radar. Maar wel supergrijs en somber.
  • 15/11 09:11 Hans:
    Grijs novemberweer bij 8 graden. Het oogt duidelijk saai...Tijd van het jaar....
Bekijk het archief
Wo 22 november 2017
Bezoekers online
Er zijn 42 gasten en 2 leden aanwezig: Paul, Theo
Inloggen