Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:07
    Eesveen
    1,5°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 20:39
    Sluis
    2,7°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZO
    Windkracht: 3 = Matige wind
    Mist (<1000m)
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Sneeuwdekwaarnemingen van Huis Doorn, 1923 - 1941

In deze serie artikelen wordt verslag gedaan van het onderzoek naar de sneeuwdekwaarnemingen van Doorn welke lopen van juli 1923 tot en met april 1941. De waarnemingen zijn in schriften opgetekend, bij uitzondering soms getypt, en in de Duitse taal geschreven. De waarnemingen van alle dagen waarop mogelijk sneeuw kan zijn gevallen, zijn in het kader van dit onderzoek in het najaar van 2013 gedigitaliseerd.

Doorn ligt op een kleine 15 kilometer ten zuidoosten van De Bilt. Huis Doorn is gelegen aan de zuidwestzijde van de stad. Het landgoed is gedeeltelijk bebost, ten zuidwesten ervan is het  terrein open, noordoostelijk ligt de Utrechtse Heuvelrug.

Huis Doorn in 1920
Keizer Willem II kocht in 1919 het Huis Doorn (bron: Bundesarchiv)

Leeswijzer
De behoefte aan verdieping van de kennis over sneeuwaccumulatie en duurzaamheid van het sneeuwdek, heeft gevoerd tot een aanvullend onderzoek. Het verslag van het onderzoek naar de sneeuwdekwaarnemingen van Doorn en van de reconstructie van het sneeuwdek van Doorn, aangevuld met het genoemde ondersteunende onderzoek (hoofdstukken 3 tot en met 13), wordt in een aantal artikelen in het besloten deel (hoofdstukken 1 tot en met 16) van de website aan de leden van de vereniging gepresenteerd. Aan het einde van ieder artikel staat de link naar het volgende onderdeel van het verslag, zodat makkelijk verder gelezen kan worden.
Na inloggen is het ook mogelijk om via onderstaande inhoudsopgave direct naar het gewenste hoofdstuk te gaan.
Het hoofdstuk 17 is vrij toegankelijk.

  1. Sneeuwdekwaarnemingen van Doorn
  2. Probleemstelling
  3. Sneeuwaccumulatie
  4. Sneeuwval bij temperaturen boven nul
  5. Sneeuwval bij een bestaand sneeuwdek
  6. Sneeuwhoogte-afname: klink en sublimatie
  7. Sneeuwsmelt bij dooi zonder regen of ijzel; verkenning
  8. Sneeuwsmelt bij dooi zonder regen of ijzel (2)
  9. Sneeuwsmelt bij ijzel
  10. Sneeuwsmelt bij dooi en regen
  11. Sneeuwsmelt in maart
  12. Casusstudie februari 1956: een foutendiscussie
  13. Conclusies van het begeleidende onderzoek
  14. Vergelijking met sneeuwwaarnemingen van Wageningen
  15. Uitwerking van de waarnemingen van Huis Doorn
  16. Dagelijkse sneeuwhoogte (tabellen), definities en verwijzingen
  17. Museum Huis Doorn

Inleiding
Meteorologische metingen op systematische basis van de temperatuur, neerslag, zonneschijn, bewolking enzovoorts worden al veel langer verricht dan metingen van de hoogte van het sneeuwdek. Dat terwijl de aanwezigheid (en hoogte) van een sneeuwdek van grote waarde is, meteorologisch vanwege het weerkaatsingsvermogen (de albedo) en klimatologisch als indicator van klimaatverandering, maar ook niet-wetenschappelijk, daar waar het gaat om de beleving van een winter.

Het sneeuwdek als meteorologische factor is lange tijd ondergewaardeerd geweest.
Het KNMI begon de officiële sneeuwmetingen pas in 1956 en dan nog zijn de beschikbare gegevens niet de daadwerkelijke metingen, want die zijn eerst gecodeerd en daarna overgezet naar een (gemiddelde) waarde in centimeter. Veel van de oorspronkelijke nauwkeurigheid is in dit proces helaas verloren gegaan. Op de klimatologische pagina van het KNMI worden alleen van de jaren na 2003 ongecodeerde sneeuwgegevens gepresenteerd1.

Niet gecodeerd zijn de sneeuwhoogtes die gepubliceerd zijn in een technisch rapport van het KNMI, geschreven door J.J. Piekema2. Drie maal daags, voor het grootste deel, vanaf het najaar van 1950 tot en met 1970 in De Bilt, in Amersfoort vanaf 1971 tot 1984. Per jaar heeft hij ook het aantal dagen met een klimatologisch sneeuwdek en een representatief sneeuwdek bepaald. Ook heeft hij sneeuwonderzoek gedaan naar de periode van voor 1950. Hij gebruikte waarnemingen van het KNMI te De Bilt, waarnemingen van voormalig keizer Wilhelm II van Duitsland te Doorn, de Landbouwhogeschool van Wageningen en materiaal uit het Utrechts Nieuwsblad. In ‘Bar en Boos’ van Buisman zijn summiere aantekeningen van zijn werk over de periode van 1930 tot 1950 opgenomen3. Aangegeven wordt voor representatieve sneeuwdekdagen wanneer deze opgetreden zijn en vanaf de winter van 1939/1940 ook de totale dagsom van het sneeuwdek per seizoen, plus de maximale sneeuwbedekking en de datum.
Voormalig keizer Willem II
Foto van 15 maart 1927 (Delpher)

Gedeeltelijk heeft Piekema, zoals hierboven vermeld, gebruik gemaakt van waarnemingen van het sneeuwdek, verricht in Doorn, op het landgoed van Wilhelm II bij Huis Doorn. Wilhelm II was keizer van het Duitse Keizerrijk en vluchtte naar Nederland na het einde van de Eerste Wereldoorlog, nadat hij was afgezet. Hij heeft in Huis Doorn gewoond van 15 mei 1920 tot zijn overlijden op 3 juni 19414. Maandelijks (van 1 juli 1923 tot en met 30 april 1941) stuurde de verantwoordelijke (J.R. ..ilfulune, handtekening niet goed leesbaar) een in de Duitse taal geschreven weerrapport naar het KNMI5.  

Afgelopen najaar heb ik inzage gekregen in de schriften van Doorn. Aan de hand van deze waarnemingen heb ik geprobeerd een homogene reeks van klimatologische sneeuwdekdagen samen te stellen, vanaf het najaar 1923 tot en met april 1941. Die reeks kan gebruikt worden om een aaneengesloten (homogene) reeks van sneeuwhoogtes voor het midden van het land samen te stellen, van 1923 tot aan het heden.

Lees verder: Sneeuwdekwaarnemingen van Doorn

Vragen over het onderzoek kan je per e-mail richten aan Paul Verheij.


© Paul Verheij, VWK

17-01-2016 | WS_Historie_20 | 1701
  • 25/1 20:05 Ted:
    Vandaag wel zonloos. Max.temp. 2,9 graden. Laagste maximum van de hele winter tot nu toe.
  • 25/1 13:02 Pieter:
    Grijs en saai, geen vorst temp 3 C , Maar gevoelsmatig koud, In hel Nederland onder nul .
  • 25/1 12:06 Ko:
    Ook Breda een mooie nevelige ochtend. Net als gister ook nu weer extra koude gevoelstemp van -3 graden. Eigenlijke temp 0,5 graden.
  • 25/1 08:11 Jurgen:
    Het blijft wederom heel lang donker... Vandaag opnieuw een zonloze dag...Saaaai!! Hoe anders was het vandaag precies 30 jaar terug, op januari 1990...
  • 24/1 20:39 Gerard:
    In Schoorl ook wat gespetter, dacht even motsneeuw waar te nemen maar was hallucinatie door het verlangen naar een zonnige vorstperiode.
  • 24/1 20:33 Gert:
    Sluit ik me bij aan Ko. Ik heb er geen probleem mee dat het een sombere periode is. Zon en 10C vind ik helemaal niks in deze tijd van het jaar
  • 24/1 18:22 Ko:
    Het was hier de 12de zonloze dag. We komen al langzaam in de buurt van jan 2018 die er 16 had. Soms wat motregen en vooral koud aanvoelend. Toch beetje wintergevoel!
  • 24/1 18:14 Ted:
    Mazzeltje vandaag. De zon heeft 20 minuten geschenen. Van10.25 tot 10.45 uur. Verder geheel bewolkt. Eind van de middag een enkele motterspat.
  • 24/1 17:21 Hans:
    Grijs, grijs, nog grijzer en super waterkoud met amper 2 graden en de wind maakt het nog kouder....
  • 24/1 16:48 Kees:
    Als je niet beter zou weten, zou je denken, dat we nog in de donkere dagen voor Kerst zitten. Gelukkig lijkt er na het weekend meer dynamiek in de atmosfeer te komen.
  • 24/1 16:22 Gerard:
    Ziekmakend weer, die zonloze dagen, grijs en grauw en om 16 uur kan het licht weer aan, lijkt december in Schoorl. 5 graden en vochtig, mooi weer voor amfibieŽn en slijmhuidigen.
  • 24/1 15:05 Pieter:
    Een grijze en koud aan voelende dag met min 1 en max.5 C
  • 24/1 10:58 Ko:
    Geen mist maar wel mooi grijs ook hier. Niet gedacht dat het nog zo somber zou worden na de zonnige december.
  • 24/1 10:51 Hans:
    Grauw en grijs in Enschede-W en koud met maar 1.3 graad zo-even.
  • 24/1 08:38 Jurgen:
    Wederom een grauwe kille start van de dag...Zodoende krijg je helemaal niet het idee dat de dagen al een maand aan het lengen zijn...
  • 24/1 06:38 Gert:
    Gistermorgen zeer dichte mist. Op dit moment bewolkt maar geen mist. De zichten zijn goed
  • 23/1 20:09 Ted:
    Tot 9 uur mistig, daarna geheel bewolkt. Vanaf 13 uur een enkele opklaring. Zonneschijnduur 0,7 uur. Max.temp. 7,0 graden.
  • 23/1 19:57 Pieter:
    Al weer zo,n saaie zonloze dag Hier in Purmerend al de 12e zonloze dag van januari met eerst mist, daarna lage bewolking en max 7 C
  • 23/1 19:54 John:
    In Rijen was het vanmiddag even breed uitgeklaard. Wat een licht ineens, maar inderdaad gingen de gordijnen daarna weer dicht.
  • 23/1 16:42 Kees:
    De opklaringen in Eindhoven waren slechts van korte duur. Nu weer grijs en somber.
  • 23/1 12:08 Kees:
    Na de sombere, grijze dag van gisteren breekt in Eindhoven nu de zon af en toe door.
  • 23/1 09:15 Hans:
    Mist en kil bij zo-even 2.5 graden.
  • 23/1 08:29 Ko:
    Tweede dag op rij dat de dichte mist ineens verdwijnt in vroege ochtend.
  • 22/1 23:19 Hans:
    Op deze kille, vochtige dag met mist en motregen had ik een maxtemp van 4.1 en er viel 1 mm in het enschedese.
  • 22/1 20:49 Gert:
    Hier bewolkt met soms lichte motregen.
  • 22/1 19:36 Gerard:
    Geen mist in Schoorl, maar wel de hele dag een laag stratocumulus waar af en toe wat lichte motregen uit viel, gewoon zonder condensatiekernen uit Duitsland.
  • 22/1 17:30 Edward:
    Hier in Mainz is het vandaag typisch winters onder een inversie, met mist en af en toe wat motsneeuw. Tx voorlopig net boven -2 en Tn net boven -6.
  • 22/1 09:46 Ko:
    De dichte mist heeft geen stand gehouden, zicht vrij goed vanochtend.
  • 22/1 09:40 Hans:
    Kil met (fijne) motregen. Actueel 1.2 graad in Enschede W.
  • 22/1 07:24 Jurgen:
    Grijs, kil en nevelig. Temperatuur hier net boven het vriespunt. De "strengste kou" van deze mislukte winter. Laat dan maar de zuidwest passaat terugkomen en graag met dynamiek van storm en regen...
  • 21/1 23:51 Hans:
    Zo-even hier ook weer wat nevelig/mistig bij 1.4 graad. Overigens een mooie dinsdag met veel zon en 5.1 graden. Bijna koud te noemen want we zijn toch niks gewend...
  • 21/1 22:34 Ko:
    Mist is vanavond weer toegenomen. Zicht minder dan 100 m dus (zeer) dichte mist.
  • 21/1 22:02 Ted:
    Min.temp. -0,0 graden. Eerste vorst van dit jaar. Vorst duurde maar liefst 4 minuten! Tot 9.45 uur zonnig. Daarna geheel bewolkt en nevelig. Minimale zicht was 1130 meter. Max. temp. 5,3 graden.
  • 21/1 20:35 Gerben:
    Maastricht matige vorst!
  • 21/1 18:36 Ko:
    Tiende zonloze dag tot nu toe deze januari. Met circa 0,5 graden koudste dag sinds 31 januari 2019.
  • 21/1 18:11 Pieter:
    Auto ruiten krebben, bij zonsopkomst was het helder , maar in de loop van de ochtend trokken mistvelden en lage bewolking binnen, een kille dag met max 5 C
  • 21/1 16:08 Erik:
    Vanmorgen vroeg was het helder, maar al snel werd het hier in Bennekom mistig waardoor het koud bleef. Tmax tot nu toe: +0,3įC. Eindelijk weer eens de sensatie van een lage temperatuur, een vleugje winter, ook al is dit niet mijn mijn lievelingsweer.
  • 21/1 15:56 Gerard:
    Tijdelijk mooi zonnig in de middag na een grijze start van de dag, weinig wind,temp. iets boven 7 graden in Schoorl rond 16:00 uur.
  • 21/1 15:52 Ko:
    Breda ook nog nevelig en temp iets boven nul. Een koude dag dankzij mistig weer, schitterend! Eerste keer tot nu toe deze winter.
  • 21/1 12:10 Hans:
    In Ede-Zuid nog altijd onder 0 en mistig
  • 21/1 12:00 Bert:
    In Eerbeek zitten we nog steeds op de rand van het mistgebied met volop zon: Tact 3,7. Een paar km verderop is het net boven nul.
  • 21/1 11:13 Johan:
    De Bilt nog steeds onder 0, het wordt spannend. Welof geen ijsdag.
  • 21/1 08:57 Hans:
    Zo-even -0.6 bij een wat toegenomen wind en sterk nevelig, zelfs wat mistig in Enschede-W. Toch een wat winters gevoel.
  • 21/1 08:37 Ko:
    Lichte vorst en mistig. Ook komende nachten wat lichte vorst. Toch nog wat licht winters, ook al is het normaal januari weer.
  • 20/1 23:47 Henk:
    Bergambacht, Krimpenerwaard, 1047,7 hPa
  • 20/1 23:29 Bert:
    Hoogste druk hier 1048,4 (10:37 uur). Een record voor Eerbeek sinds 1982.
  • 20/1 21:28 Jaap:
    Nu 1046 en nog wat in De Bilt. Een persoonlijk record?Zou kunnen. Ik heb de luchtdruk nooit goed bijgehouden.
  • 20/1 17:52 Dick:
    Hoogste luchtdruk vandaag 1048;8 hPa hier in Capelle aan den IJssel. Zou voor best wel eens een persoonlijk record kunnen zijn.
  • 20/1 17:19 Jurgen:
    Vanmorgen een prachtige zonsopgang met torenhoge barometerstanden. Dit met een temperatuur van iets onder nul...Maar momenteel voert grijs weer de boventoon. Het lijkt opmerkelijk veel op winter 88-89!
  • 20/1 17:04 Pieter:
    Ondanks de hoge luchtdruk nog veel bewolkimg, na wat grondvorst liep de temperautuur nog op tot 8 C .
Bekijk het archief
Za 25 januari 2020
Bezoekers online
Er zijn 4 gasten en 4 leden aanwezig: Gerben, Henk, Joost, Richard
Inloggen