Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:34
    Eesveen
    14°C
    Matige regen
  • 20:47
    Sluis
    14,4°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 19:27
    Clinge het Zeegat
    14,3°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 3 = Matige wind
    Matige regen
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 16/10 23:28 Hans:
    Intensieve regen in Enschede-W. Over het woensdagetmaal 8 mm. Maxtemp. 15.6 graden.
  • 16/10 22:00 Jaap:
    In de middag motregen, maar in de avond regent het steeds goed door. Er valt weer een hele bak water. En dat na een morgen met veel zon. De droogte lijkt wel voorbij nu, maar je hebt er nu niet zo veel meer aan. Max. 14 graden vandaag.
  • 16/10 21:05 Ted:
    Vergissing van de natuur. Om 10 uur stahl, ja stahl! Het was wonderwel even vrijwel onbewolkt! Hoe is het mogelijk! Daarna nam de bewolking toe en om 12.30 was het alweer geheel bewolkt. Vanaf 14 uur lichte motregen die steeds harder ging. Oktober had de smaak weer te pakken.
  • 16/10 20:53 Ko:
    In Breda regent het pijpenstelen. Al voorbij de 6 mm.
  • 16/10 19:55 Pieter:
    Vanaf ca 16 uur geruime tijd regen en motregen nu 3 mm, oktobe ris op de helft met 127 mm in Purmerend.
  • 16/10 17:21 Hans:
    Hier in het enschedese is het nu (vet) gaan motregenen en naar verwachting zal vanavond de regen sterker worden. Actuele temp is 14.2 na een maximum van 15.6 graden.
  • 16/10 16:04 Ko:
    Al voor het middaguur werd het bewolkt in Breda en inmiddels al enkele uren motregen.
  • 16/10 11:12 Pia:
    Hier in Lunteren ook prachtig weer. Beetje bewolking, een straffe zuidwester en 13 graden maar al met al prima wasdrogend weer na al die regen ;-)
  • 16/10 10:10 Pieter:
    Ipv de verwachte regenachtige dag nu een vrolijk zonnetje bij een bijna strak blauwe lucht.
  • 15/10 23:36 Hans:
    Volop regen in Enschede-W (tot nu toe ruim 6 mm maar er komt nog wel het een en ander bij verwacht ik). 18.3 graden was het maximum.
  • 15/10 21:59 Jaap:
    In relatief warme en vochtige lucht voelde het vandaag wat broeierig aan. Er was dus opnieuw weinig zon (af en toe even) en in de middag wat gespetter. Het werd 17 graden, maar het voelde iets hoger.
  • 15/10 17:30 Pieter:
    Vandaag veel bewolking en vrij zacht met max. 17 C , vanaf 17 uur lichte regen
  • 15/10 17:20 Hans:
    Wat gedruppel nu in Enschede-W bij 16.9 graden (maxtemp 18.3). De hele dag luchten die op naderende regen wijzen. Viel tot nu toe erg mee. Prima dagje..
  • 15/10 15:34 Marcel:
    Alweer een situatie dat een blik op de radar veel meer zegt dan de verwachting. Mensen in het oosten die zich vanwege de verwachte langdurige regen in schuilkelders hadden opgesloten. Kom eruit, je ziet de regen op de radar oplossen. Het is best lekker buiten.
  • 14/10 22:48 Jaap:
    Ook vandaag schaarse zonneschijn. Aan het begin van de middag een flinke bui. Alles met weinig wind, zodat het zacht aanvoelde. Met 17 gr. was het ook aan de warme kant voor deze tijd.
  • 14/10 17:36 John:
    Lauw weer, Rond het middaguur een 3 mm bui, daarna vrij zonnig, later toenemende sluierwolken.
  • 14/10 16:50 Gerard:
    Een fikse bui rond 16:15 met wat zware donderslagen na kortstondige periode ,et wat zon na passage warmtefront. Alweer 8 mm aan neerslag de laatste 24 uur.
  • 14/10 16:34 Ko:
    Breda vrij zonnige ochtend en ook deels vanmiddag. Met ruim 20 gr helaas al de tweede warme dag op rij. Voorlopig nog geen herfstgevoel, ook al valt er in de donkere avonduren soms regen.
  • 14/10 12:58 Gerard:
    Een dik wolkendek in Schoorl met wat lichte regen, met 13 graden en hoge vochtigheid doet het kil aan.
  • 14/10 10:59 Hans:
    Gisteren werd het hier 22.2 en in de avond 3.4 mm buiÔge regen.
  • 14/10 10:57 Hans:
    Mooie maandagochtend hier in het Enschedese. Fletse zon met ook wolkenvelden. Temp. nu 14.2
  • 14/10 06:39 Gert:
    Ik weet niet of het onverwachts was Jaap. Zat al dagen in de modellen
  • 13/10 23:18 Jaap:
    Een reeks van dagen achter de rug met weinig zon. Ook vandaag hield het niet over, maar dus wel een onverwacht warme dag. Hier kwamen we op 21 graden uit. In de late middag en avond opnieuw buiige regen.
  • 13/10 23:04 Edward:
    Vandaag 6 jaar geleden viel die hoeveelheid op een dag (72 mm, stationsrecord dagaftapping).
  • 13/10 23:01 Edward:
    Rotterdam heeft slechts 2 mm binnengehaald vandaag, maar de maandstand is inmiddels 75 mm (na 99 mm in september en 72 mm in augustus).
  • 13/10 22:26 Ko:
    Net na het donker worden 6 mm avondregen.
  • 13/10 13:46 Ko:
    Vorig jaar okt telde hier nog 8 dagen rond de 25 gr, t/m 16 okt. Actueel meer zon maar ook een windtoename.
  • 13/10 13:01 Hans:
    Vorig jaar op deze datum een belachelijke temperatuur van 27.2 in Enschede-W. Vandaag zwoel met zon en enkele lichte buitjes. Momenteel 19.7 graden. Ook duidelijk te warm voor de tijd.
  • 13/10 12:59 John:
    Breed opgeklaard in Rijen. De zon overheerst nu en boterzacht gevoel buiten. Hoge dauwpunten.
  • 13/10 12:44 Kees:
    Na een paar buitjes in de ochtend is in Eindhoven de zon goed doorgebroken.
  • 13/10 12:22 Ted:
    Prachtige kleffe regenzondag. Het is 3 keer niks! Zon heeft rond 10 uur heel even geschenen. Nu alweer regen.
  • 13/10 12:14 Pieter:
    Ook hier in Purmerend heeft de zon eventjes geschenen( eerste zonnestraaltjes na donderdag ), maar al snel trok de lucht weer dicht en valt er weer wat lichte regen, zacht met 17 C
  • 13/10 11:14 Ko:
    Zon scheen uurtje geleden 2 minuutjes, sindsdien is ie weer achter een dik wolkendek gekropen. Voelde verrassend genoeg zelfs paar spatjes motregen.
  • 13/10 10:58 John:
    De zon hangt er tegen aan in Rijen. Het is zwoel buiten.
  • 13/10 07:22 Gert:
    Graag gedaan Frank
  • 13/10 07:22 Gert:
    Vandaag precies een jaar geleden was het zomers warm in Nederland met veel zon. Vandaag waarschijnlijk een warme dag in de boeken
  • 13/10 06:40 Frank:
    Dank voor de tip! Ik kon vanzelfsprekend niet alles alleen gaan doorspitten. Er zijn ook nog veel andere dingen te doen. De enorme neerslaghoeveelheden vertalen zich nu onvermijdelijk in het slechte nieuws dat nu doordringt. Op BBC radio 4 hoorde ik zojuist dat bij de berg Fuji in 48 uur 3 voet (= 900 mm) is gevallen. Er werd al vantevoren gespeculeerd op plaatselijk ongeveer een meter regen..
  • 12/10 16:10 Gert:
    Via WeatherLink.com kun je een aantal Japanse Davis stations volgen. Op sommige plekken 350mm over 24 uur
  • 12/10 15:57 Frank:
    Yokohama 12UT/21 lok.tijd is binnen: tussen 09 en 21 uur viel daar in 12 uur tijds 99 mm. Hagibis trekt nu verder in NO-lijke richting, weer de Stille Oceaan (what is in a name?) op, en transformeert in een 'gewone' diepe stormdepressie.
  • 12/10 15:22 Frank:
    Hagibis piekte om precies 12.00 uur UT / 21.00 uur lokale tijd op Tokio Haneda luchthaven met een gemiddelde Z-wind van 67 knopen / 12 Bf, en windstoten tot 85 knopen. In het afgelopen uur is de wind geleidelijk afgenomen naar WZW 28 knopen / 7 Bf. Van Yokohama is nog geen Synop (i.v.m. regenhoeveelheden in voorgaande 12 uur) binnengekomen..
  • 12/10 14:58 Klaas:
    Gisteren zonloos en vandaag tot nu toe ook. Schettens staat nu op 95 mm oktoberregen en gerekend vanaf 24 september zitten we rond 160 mm in 18 dagen. Geen Purmerend, maar toch niet slecht.
  • 12/10 14:36 Hans:
    Vette motregen in Enschede-W bij 15+ graden. Afgelopen nacht het maximum tot nu toe met 16.5 graden rond een uur of twee.
  • 12/10 14:17 Gerard:
    Graag geen prognoses in de roepdoos maar in het forum plaatsen en bespreken. Alvast dank.
  • 12/10 14:10 Frank:
    correctie: 2050 lokale tijd.
  • 12/10 14:08 Frank:
    Weerflits Japan - speciaal Metar-weerrapport Tokio Haneda luchthaven 1150UT/1950 lokale tijd: wind: Z 61 knopen / 11Bf, windstoten 84 knopen; zicht: 2 km; regenbui; temp: 23 gr.C / dauwpunt 23 gr.; luchtdruk: 967 hPa.
  • 12/10 13:21 Frank:
    Klam in de context van de weersverwachting voor morgen, hier in NL, heeft de betekenis van Warm en Vochtig. Blijkens de prognosekaarten wordt er morgen in een warme sector maritiem subtropische lucht over ons land aangevoerd.
  • 12/10 10:55 Ronald:
    Vies weer hier in Spijkenisse. Motregen, grijs en tact 12.5 C maken het een weerkundig gezien nare dag tot nu. Zag zojuist in de KNMI verwachting voor morgen dat een klamme dag wordt voorspeld, een term die in een weerbericht van die instantie niet vaker heb gezien. Belooft dus ook voor morgen niet veel, en dit terwijl eerder deze week nog zomers weer werd voorzien, een visie die alweer breed in de media door MG en Weerplaza werd gedeeld. Tweede misser in de korte tijd al, want van die koude maandagochtend eerder deze week is ook niks uitgekomen, de nacht naar maandag gaf geen eens grondvorst. Het lijkt of weerberichten onbetrouwbaarder worden in de strijd om het kwartiertje waarover Andy Warhol destijds sprak.
  • 12/10 10:53 Fred:
    Nu reeds op 120 mm, tegen normaal 99mm voor de maand
  • 12/10 10:49 Pieter:
    Purmerend nu op 120 mm oktoberneerslag.
  • 12/10 10:49 Gert:
    hier zitten we rond de 55. Al met al een trend. Het relatieve droge zuidoosten en het kletsnatte noordwesten
Bekijk het archief
Do 17 oktober 2019
Bezoekers online
Er zijn 9 leden aanwezig: Bart, Bert, Gerard, Gerben, Hans, Jan, Jannes, Kees
Inloggen