Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 16:27
    Clinge
    9,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 5 = Vrij krachtige wind
    Na regen, nu droog
  • 09:14
    Clinge
    6,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 5 = Vrij krachtige wind
    Matige regen
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 19/1 17:06 John:
    In Rijen 9 mm tijdens donker, nog 4,5 mm tijdens daglicht erbij. Vanmiddag goeddeels droog.
  • 19/1 15:20 Pieter:
    Langdurige (mot) regen levert 18 mm op, wel zacht en veel wind
  • 19/1 13:17 Hans:
    11 mm nu in het enschedese en de temp is opgelopen naar 7.7 graden. De verzachting komt er duidelijk in..
  • 19/1 12:44 Jurgen:
    Met precies 10.0 graden is de 1e januari 10plusser een feit. 17 mm regen tot nu toe in het Dordtse.
  • 19/1 11:50 Erik:
    Alweer 8,5įC, veel wind en veel regen (15,8mm sinds gisterenochtend). De grondwatertekorten worden verder aangevuld.
  • 19/1 11:27 Frank:
    In Zaandam.zw, somber en regenachtig en winderig, temperatuur bijna dubbele cijfers en tot op heden 16 mm regen, inderdaad herfstweer Ko maar heerlijk?????
  • 19/1 09:57 Ko:
    Heerlijk herfstweertje! Wind en regen, vannacht al maar ook vanochtend. Nog steeds goed en welkom voor de natuur.
  • 19/1 07:47 Jurgen:
    Bulderende wind en striemende regen in Dordt. 9mm over de afgelopen nacht. Januari lijkt een natte maand te gaan worden, zeker met de vooruitzichten ..
  • 19/1 07:13 Hans:
    Enschede-W: volop regen bij 4.5 graden. Sinds middernacht 1.8 mm maar dat zal nog wel meer worden inclusief de temp.
  • 18/1 17:39 Jurgen:
    Ook hier in Dordrecht waterkoud weer bij 6 graden. Nu een paar buitjes. Het is wachten op de zachte lucht die komen gaat...
  • 18/1 13:39 Hans:
    Smal regenbandje stelde weinig voor hier in het enschedese. 5.2 graden en dus wat waterkoud hier..
  • 18/1 11:39 Dick:
    Woudenberg geheel bewolkt en droog. Wel waterkoud nog.
  • 17/1 22:58 Hans:
    Enschede-W: De temp is in de avond opgeklommen tot 5.2 graden (nu weer wat dalend) en ik kon over het etmaal (incl gesmolten sneeuw) 4.2 mm aftappen. Vanmorgen nog sneeuw, natte sneeuw, regen, zelfs wat ijsregen. Gebroken sneeuwdekje van 2.5 Š 3 cm verdween vrij snel.
  • 17/1 19:58 Jurgen:
    Fraaie dag met open luchten, een paar buien en bij maximaal 7 graden was de sneeuw al vůůr het middaguur weggedooid...
  • 17/1 18:06 Gerben:
    Behoorlijk wat regen nu!
  • 17/1 17:31 Pieter:
    Een dag met zon ,maar ook een paar buien na 3 mm ontdooide sneeuw nog 3 mm buiige regen Max 7 C , Nu helder snel dalend 4 C.
  • 17/1 10:23 John:
    Vogels fluiten, de zon schijnt, de laatste restjes sneeuw in het gras verdwijnen. Als ik niet beter wist zou ik denken dat maart is begonnen.
  • 17/1 09:40 Hans:
    Enschede-W: een gebroken dekje van 2, hier en daar 3 cm vanmorgen en zojuist viel nog wat lichte sneeuw bij 0.4 graad. Snel een paar foto's nog gemaakt want wanneer zien we dit weer???
  • 17/1 09:36 Pieter:
    Hier alleen nog sneeuwrestjes op grasvelden, autoruiten enz , het is al weer 2,8 C
  • 17/1 09:16 Ko:
    Nog wat kleine sneeuwresten, dat was het voorlopig weer. Maar super dat het er even was!
  • 17/1 00:00 Bonne:
    In Grou 2 cm sneeuw
  • 16/1 23:52 Hans:
    De nieuwe pluim lijkt wat op een bergetappe in de Tour de France....
  • 16/1 23:51 Hans:
    Enschede-W: 2.5 cm gebroken sneeuwdek en tot laat op zaterdagavond lichte tot matige sneeuwval. Uiteindelijk -0.5 graad. Toch nog wat...
  • 16/1 23:47 Jaap:
    Hier, De Bilt, lichte sneeuw na 15 30u. In de loop van de avond werd het weer droog. Niet veel meer dan 1 cm gevallen. Kort wintertje.
  • 16/1 22:29 Frank:
    In Zaandam 2,5 cm sneeuw
  • 16/1 22:23 Bert:
    In Eerbeek 1 cm op de grond en 2 cm elders
  • 16/1 22:17 Piet:
    Hier in Boven Hardinxveld 1.5 cm sneeuw tussen 15 en 19 uur temperatuur -0.4 loopt langzaam op en dooi nadert
  • 16/1 21:33 John:
    Oss 2 cm sneeuw.
  • 16/1 21:28 Jurgen:
    De dooigrens nadert hier in Dordrecht alweer snel. Momenteel -0.2 Morgenochtend zal er niet veel meer van de sneeuw over zijn...
  • 16/1 20:14 Ted:
    Om 19 uur droog geworden. Sneeuwdek 0,9 centimeter.
  • 16/1 19:50 Sjoerd:
    In Rijswijk ZH uiteindelijk een laagje van 1 cm.
  • 16/1 19:31 Bert:
    In Eerbeek sneeuwt het vanaf 17 uur meestal licht, zelden matig
  • 16/1 19:24 Hans:
    Sinds 18.30 lichte tot matige sneeuwval met kleine vlokken. Lichte witvorming komt op gang maar nog niet op stoepen en straten. Temp 0.8
  • 16/1 19:19 Pieter:
    Purmerend 2 cm sneeuw en het sneeuwt nog steeds
  • 16/1 17:58 Ted:
    Sneeuw is niet zuiver. Temperatuur nu (17.37 uur) -0,7 Grondtemperatuur -0,2 graden. Sneeuwvloktwemperatruur 0,3 graden. Vlokverhouding droog/nat 44 om 56%. Doordat de sneeuw zelf boven nul is, is de sneeuwdek een stumperige 0,7 cm. 40 jaar terug had dit een dik pak sneeuw geweest.
  • 16/1 17:48 Julien:
    Even na 14 u sneeuwval; Eerst licht, dan matig en de hele namiddag aangehouden meestal licht met nu een 3 tal cm in de tuin. Ook temp daling naar beneden het vriespunt. Een witte wereld in dit nieuwe jaar 2021 voor Bonheiden gelegen 15 km ten noorden van het beroemde dorp WERCHTER met zijn zomerfestivals
  • 16/1 17:32 Herman:
    Wouw, einde sneeuwval 17:30 sneeuwdek slechts 1 cm. .,
  • 16/1 17:07 Kees:
    Amsterdam wůrdt wit. Alleen de straat wil niet vlotten.
  • 16/1 17:04 Jurgen:
    Sneeuw lijkt hier al over het hoogtepunt heen in Dordt. Toch een mooi laagje op bomen en het gras. Net op tijd om het op de foto vast te leggen. 1 cm ongeveer..
  • 16/1 17:04 Erik:
    Het motsneeuwt al een poosje in Bennekom en de daken en tuinen worden een beetje wit. Maar het overtuigt allerminst. Dat moet nog een keer beter deze winter.
  • 16/1 17:04 Piet:
    Sinds 15 uur meest lichte sneeuwval temperatuur gedaald van +1.8 naar_0.7 wind zzo 4bft sneeuwdek ruim 1cm
  • 16/1 16:39 Hans:
    Sneeuw in Ede-Zuid bestaat blijkbaar nog, bij temp ca. vriespunt, natte bol < 0.
  • 16/1 16:13 Pieter:
    Sneeuw hecht nog niet aan het wegdek omdat de wegdektemperaturen lagen in bijna heel Nederland boven het vriespunt lagen of nog liggen , pas als het langer door sneeuwt wordt de grond ook kouder
  • 16/1 15:53 Sjoerd:
    Schuurdaken, gras en auto's worden wit. Op stoep en straat blijft het niet echt liggen in Rijswijk ZH.
  • 16/1 15:51 Pieter:
    Temperatuur gezakt van 3 naar 0 C en het wordt langzaam witter
  • 16/1 15:40 Gerard:
    Matige sneeuw in Schoorl, net als bij Ted in de Zaanstreek, grastemperatuur -0,3, zuiden wind. Sneeuwhoogte 1 cm.
  • 16/1 15:24 Ted:
    Matige sneeuw. Situatie 15.05 uur. Temperatuur -0,7 graden. Grondtemperatuur 0,7 graden sneeuwvloktemperatuur 0,6 graden. Vlokverhouding droog/nat 28 om 72%. Sneeuwdekvorming zal slecht toenemen omdat de sneeuw te nat is.
  • 16/1 15:16 Ko:
    Ook Breda sneeuwt het! Het begint zelfs te blijven liggen op grasvelden en daken.
  • 16/1 15:13 Hans:
    Enschede-W natuurlijk nog droog... De neerslagzone lijkt vrij smal. Ben benieuwd of er nog wat voor het oosten over blijft....???
  • 16/1 15:12 Pieter:
    Grasvelden en autoruiten beginnen wit te worden in Purmerend
Bekijk het archief
Di 19 januari 2021
Bezoekers online
Er zijn 5 gasten en 8 leden aanwezig: Bonne, Dick, Gert, Jan, Jannes, Luca, Paul, Sebastiaan
Inloggen