Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:51
    Sluis
    3,6°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 17/11 21:34 Jaap:
    Nu veel zon vandaag en weinig wind. Daardoor 11 gr. Fraaie dag
  • 17/11 19:32 Pieter:
    Onze zoon is misschien wel het eerste slachtoffer van de1e gladheid vanmorgen. hard gevallen op een glad bruggetje in Purmerend.
  • 17/11 17:35 John:
    Wat stralingskoude aan het begin van de dag. Verder deftig weer in brave polaire lucht.
  • 17/11 16:27 Gerben:
    Geen actie in november belooft een sneeuwrijke december : )
  • 17/11 16:13 Ko:
    Haha verschrikkelijk of mooi? Hier grotendeels dat eerste, al was het vanmiddag ook langere tijd bewolkt. Saaie stilstand, er zit totaal geen actie in november.
  • 17/11 14:32 Gerben:
    Wat een verschrikkelijk mooie dag!
  • 17/11 14:30 Frank:
    Ook in Zaandam/west vorst aan de grond, verder vandaag prima weer, rustig, half bewolkt met zonnige periioden
  • 17/11 09:52 Pieter:
    Tamelijk onverwachts was het voor veel mensen toch auto ruiten krabben Officieel minimum 2,3 C, maar aan de grond net onder nul, nu een mooi zonnetje
  • 16/11 22:23 Jaap:
    Tweede zonloze dag op rij. Ook vandaag weer af en toe motregen en vanavond wat intensievere regen door het passerende buienlijntje. Weer werd de 10 gr. gehaald.
  • 16/11 17:23 Pieter:
    Al de derde zonloze dag op rij in Purmerend Grijsheid met soms langdurige motregen Hopelijk morgen weer een zonnetje er bij.
  • 15/11 18:09 John:
    Vandaag motregen van werkelijk het fijnste type dat ik ken. En als brildragend ben ik mij van motregensoorten heel bewust.
  • 15/11 16:18 Ko:
    Er zit ook wat motregen bij.
  • 15/11 15:54 Ko:
    Vandaag in Breda eindelijk weer eens een grijze novemberdag, pas de tweede deze maand. Tot en met gister steeds dagelijks veel zon. Zelfs wat nevelig vanmiddag.
  • 15/11 09:12 Hans:
    Ja, gisteren inderdaad motregen (0.3 mm), niet te zien op de radar. Maar wel supergrijs en somber.
  • 15/11 09:11 Hans:
    Grijs novemberweer bij 8 graden. Het oogt duidelijk saai...Tijd van het jaar....
  • 14/11 16:43 Pieter:
    Vanmiddag urenlange motregen, 2,5mm, terwijl er op de buienradar vrijwel niets te zien was.Zelfs de motregenradar was blanco.
  • 14/11 13:13 Jan Willem:
    Temperatuur ligt ondertussen rond de 8 graden, gevoelsmatig is het echter een stuk kouder.
  • 14/11 08:53 Hans:
    Waterkoud in Enschede-W met wolkenvelden en 4.5 graden (minimum +0.8 toen het nog helder was).
  • 13/11 22:03 Gert:
    diverse plaatsen op 10cm al onder nul zie vwk waarnemingsnetwerk
  • 13/11 21:40 Pieter:
    Door de heldere lucht en maar weinig wind daalt de temperatuur nu snel nu . 4C in Purmerend In het ooisten en zuiden al grondtemperaturen beneden het vriespunt.
  • 13/11 21:29 Jaap:
    Storm van 13 nov. was 1972, 45 jaar geleden dus. Woonde ver in het binnenland, maar ook daar heftig. Vandaag: veel zon, hier geen buien en een rustige wind tussen W. en N. Daardoor werd de 10 gr. gehaald, een stuk zachter dan gisteren.
  • 13/11 18:59 Pieter:
    Op de Ziggo nieuwssite staat een fimpje van een KLM vliegtuig dat vlak na vertrek van Schiphol wordt getroffen door de bliksem Gelukkig geen schade of slachtoffers, wel een spectacular filmpje
  • 13/11 16:25 Gert:
    40 jaar geleden trok een zware storm over Nederland. Miljoenen bomen ontworteld en veel schade en helaas ook doden. Als jongen heeft dit een Ongelofelijke indruk op mij gemaakt
  • 12/11 18:31 Pieter:
    Sinds gistermiddag al weer 11 mm opgevangen in Purmerend, Temp nu 5 C Als het vannavond/ vannacht opklaart is grondvorst best mogelijk.
  • 12/11 16:55 Gert:
    Hier ook weinig buien en in de middag wat zon
  • 12/11 16:45 Ko:
    Breda heel weinig buien en overheersend droog met zonnige momenten. Over de hele dag slechts 1,5 mm.
  • 12/11 16:26 Jaap:
    Talrijke buien vandaag tot nu toe, maar hagel en onweer was er niet bij. De wind is ook rustig. Max. van ruim 6 gr. Guur dagje. Midden in de winter soms hogere maxima, maar evenzeer lagere natuurlijk.
  • 12/11 16:04 Pieter:
    Ondanks de soms pittige regenbuien hier in Purmerend ( nog) geen hagel, geen onweer en de wind houdt zich ook rustig Niet echt een code geel situatie
  • 12/11 15:50 John:
    Hoogste delen Ardennen en aangrenzende Eifel wat sneeuw deze dag, gezien via webcams.
  • 12/11 14:09 Herman:
    Wouw, de eerste bui met hagel dient zich aan bij een temp van 5,6 įC en gaat over in een hagelbui.
  • 12/11 13:56 Gerard:
    Daarbij een temperatuur die slechts 2 tot 3 graden boven nul was.
  • 12/11 13:55 Gerard:
    Vanmorgen zware hagelbuien in de regio noord van Alkmaar. De binnenweg van Alkmaar naar Schoorl was slechts behoedzaam berijdbaar vanwege de hagelbrij, fietspaden waren wit, het was even een winters beeld.
  • 12/11 13:31 Gerben:
    Had een mogelijke sinterklaaswinter verwacht. Jammer dat het pepernoten zijn 😂😂
  • 12/11 12:13 John:
    Ik word geacht hier geen namen te plaatsen. Onvoldoende opgelet, excuus aan beheerders.
  • 12/11 12:11 John:
    Zo gaat dat Ko. Zeewater een belangrijke voedingsbodem voor buien, afnemend boven kouder land, tenzij er een storing overtrekt of de stroming vanaf zee sterk ontwikkeld is.
  • 12/11 12:01 Ko:
    Breda heeft wederom een ochtend met veel zon. Tien minuten terug bewoog een donkere lucht zich over de stad maar daar viel geen regen uit. Op de radar is goed te zien dat de fut van die bui minder werd naarmate het dichterbij kwam. Lucht wordt ook al snel weer lichter.
  • 12/11 11:43 Pieter:
    De buien volgen elkaar snel op in Purmerend. . Donkere luchten, Midden op de dag slechts 4,5 C Dit geeft een gevoel dat de winter in aantocht is, laat die sneeuw maar komen !!
  • 12/11 10:27 John:
    @Gerben: op de ALV waren in ruime hoeveelheid pepernoten aanwezig, dat is alles.
  • 12/11 09:51 Hans:
    Volop regenachtig hier in Enschede-W bij een lage temp. van 4.4 graden.
  • 12/11 08:48 Gerben:
    Wat is er met die sinterklaasperiode?
  • 11/11 19:21 John:
    Zeker, en er werd ook al enigszins ingespeeld op de naderende sinterklaasperiode. Een klein gebaar, dat gretig werd ontvangen.
  • 11/11 19:12 Pieter:
    Weer een leuke ,interessante en amusante VWK bijeenkomst in de Bilt gehad Bestuur bedankt voor de organisatie,!! Onderweg van Purmerend naar de Bilt en terug diverse buitjes gehad ,hier 4 mm gevallen
  • 10/11 23:22 Edward:
    Meer in het zuidwesten viel het heel erg mee, zoals Ko ook al aangeeft. Hier in Rotterdam ťťn bui van 1,5 mm en verder buitjes met verwaarloosbare hoeveelheden. Kort na het middaguur stond er enige tijd redelijk veel wind.
  • 10/11 20:06 Gert:
    hier nu een lekkere regenbui met behoorlijke windvlagen.
  • 10/11 17:26 John:
    In Rijen werden de opklaringen deze middag steeds breder. Naar het noorden gekeken wat meer cumuluswolken.
  • 10/11 16:25 Ko:
    Breda 0 mm en een weerbeeld niet volgens de verwachting. Het zou niet zo zonnig zijn vandaag volgens mín app.
  • 10/11 16:04 Pieter:
    Afwisselend opklaringen en felle buien in Purmerend al 9 mm opgevangen
Bekijk het archief
Vr 17 november 2017
Bezoekers online
Er zijn 56 gasten en 7 leden aanwezig: BjŲrn, Ger, Gert, Henk, Jannes, Johan, Leen
Inloggen