Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 18:41
    Enschede-W
    22,5°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: W
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 18/8 18:43 Hans:
    Een prachtige start vanmorgen in Enschede-W met veel zon en later wat sluierbewolking. In de middag schoven er steeds meer uitgestrekte wolkenvelden over en verdween de zon. Maxtemp. 24.6, actueel 22.5 graden.
  • 17/8 23:42 Willem:
    na regen in de nacht ( neerslaghoeveelheid 6,5 mm) volgde er een mooie droge en zonnige zomerdag. de max temperatuur in spijkenisse was 22,0 gr . de min temperatuur bedroeg 14,8 gr
  • 17/8 22:29 Frank:
    Heerlijk weer vandaag in Zaandam, veel zon en inderdaad lekker frisse, verkwikkende, atmosfeer, zeer tegenvallende neerslag vannacht, minder dan 0,,1 mm , niet meetbaar.
  • 17/8 21:20 Hans:
    Na de 5.1 mm van vanochtend werd het een prima doe-dagje met een lekkere temperatuur van 24.1 graden.
  • 17/8 15:37 Pieter:
    Een mooie zomerdag, veel zon, weinig wind en een temperatuur van ca 22 C De zon maakt het voor het gevoel wel iets warmer
  • 17/8 12:25 Gerard:
    Wat een contrast met gisteren: toen de hele dag geheel bewolkt met af en toe miezerregen, nu vrijwel onbewolkt en heerlijk frisse schone lucht. De temperatuur is niet veel hoger.
  • 17/8 10:44 Bert:
    Eerbeek 10,9 mm en onweer tussen 3 en 4 uur lokale tijd.
  • 17/8 10:21 Ko:
    Breda hetzelfde oude liedje. Overdag zon en 's nachts soms wat regen, waarvan de bewolking 1 uur na zonsopkomst of 1 uur voor zonsondergang zichtbaar is. Al vele weken en maanden.
  • 17/8 09:04 Hans:
    Regenachtig nu in Enschede W bij 16.5 graden. Er is tot nu toe amper 5 mm gevallen.
  • 17/8 06:04 Gert:
    9mm dankbare millimeters en zo waar zit augustus hier nu rond normaal schat ik in
  • 16/8 22:26 Ivo:
    In BelgiŽ, meer bepaald te Ramsel vlakbij (Rock) Werchter, werd bij zonnig weer (licht bewolkt) de 25įC vandaag weer ruim overschreden: 27,1įC, voor de derde keer sinds het einde van de hittegolf op 8 augustus: de teller van zomerse dagen loopt hier nog verder
  • 16/8 20:17 Erik:
    De 25 graden uiteindelijk net niet gehaald in Bennekom: tussen half zes en zes uur werd het 24,8įC.
  • 16/8 19:30 Pieter:
    Opvallende dip in de temperaturen in het Noordwesten, Terwiijl de inwoners van Ell (Limburg) er nog warmpjes bij zitten met 26,4 C , Zitten de Leewarders te rillen bij slechts 16,4 C
  • 16/8 18:37 Marcel:
    Wolkenvelden uit het zuidwesten zullen De Bilts zomerse dagen record verpesten. Dat had de verwachting moeten zijn. De meteorologische ezel stootte zich tweemaal aan de wolkenveldensteen..... Kan zo op een tegeltje.....
  • 16/8 18:17 Klaas:
    In Workum de hele dag bewolkt en maar net 20 graden. Nu af en toe wat regen en ruim 16 graden. Een mooie meevaller na de verwachting van een warme, zonnige dag.
  • 16/8 17:59 Pieter:
    Het zou vandaag een warme dag worden, Maar veel bewolking en een stevige wind doen het vrij fris aanvoelen, Temp gezakt naar 18 C
  • 16/8 17:50 John:
    Dankzij de opklaringen die vanmiddag verschenen, werd het toch weer zomers warm. Het voelde buiten vrij klef aan. Ik heb liever 25 graden in droge polaire lucht. Ook wel populaire lucht genoemd.
  • 16/8 17:25 Jaap:
    Weinig spectaculair zomerweer, vandaag, gisteren en eergisteren. Een beetje een bolle wind uit W of ZW en de maxima rond de 22 gr. Wisselend bewolkt. Het voelt een beetje klammig aan, ondanks de wind. Vochtige lucht.
  • 16/8 16:08 Erik:
    De zon is hier in Bennekom nu toch weer doorgebroken en de temperatuur begint lekker op te lopen...
  • 16/8 13:39 Gerard:
    Het voelt als het verblijven in de warme sector van een depressie: geheel bewolkt, motterig en vlagerige wind. De temperatuur weet toch nog boven de 20 uit te komen waardoor de jas weer uit kan in gemeente Bergen.
  • 16/8 12:31 Hans:
    Ook in Ede bewolkt, 25C wordt inderdaad twijfelachtig
  • 16/8 12:06 Gert:
    Erik hier vergelijkbaar. Vrijwel onbewolkt daarna uitspreidende cumuli
  • 16/8 11:26 Erik:
    Het begon veelbelovend zonnig vanochtend, maar in Bennekom is de lucht het afgelopen uur helemaal bewolkt geraakt. Ik verwacht dat de temperatuur net als gisteren onder de 25 graden zal blijven.
  • 16/8 10:27 John:
    Het afgelopen uur heeft zich snel bewolking gevormd en nu is het grotendeels bewolkt in Rijen.
  • 16/8 09:04 Hans:
    Vrij helder weer in Enschede W bij 17 graden. Het wordt een warme zomerdag.
  • 15/8 20:43 Pieter:
    Een droge dag met vanochtend vrij veel zon vanmiddag meer bewolking maar aangename temperaturen van max 23 C
  • 15/8 20:42 Ko:
    Net niet zonloos, wel de meest sombere dag sinds 19 juni.
  • 15/8 18:03 John:
    Er waren wat meer wolken dan gisteravond voorzien. Ik vond het niet erg. Het was warm genoeg desondanks, nog steeds zonder jassen weer en dat houdt augustus vol.
  • 15/8 16:30 Ko:
    Tot nu toe in Breda een aangenaam bewolkt dagje. Desondanks opvallend genoeg toch weer 23 graden.
  • 15/8 11:39 Gerard:
    Ook hier vliegen om de oren en wespen, die komen struinen in de vijgenboom, ook vlinders vinden hun weg, gelokt ook door de vlinderboom. Het is half bewolkt en bijna 23 graden alweer, kortom: prettig zomerweer.
  • 15/8 11:07 John:
    De warme dagen vliegen ons om de oren, deze zomer, Gert. Zeker als men wat dieper landinwaarts woont.
  • 15/8 10:44 Gert:
    Ondertussen hier weer 20+
  • 15/8 09:13 Hans:
    Geheel bewolkte lucht (warmtefront) in Enschede-W bij 17.6 graden. Gisteren bijna zomers (24.7) na wat flutbuitjes in de ochtend (0.4 mm).
  • 14/8 20:31 Pieter:
    Onverwachts toch nog een buitje in Purmerend (0,5 mm) Nu al 62 mm augustusregen.
  • 14/8 20:19 Gerard:
    De Weerspiegel is binnen, met prachtige illustraties, die je op de digitale versie toch niet zo kunt aanschouwen als op papier. Vandaag een afwisseling van zon en wolken, eerst nog wat fris maar in de middag toch wel weer boven de 20 graden. Prima weer voor buitenactiviteiten.
  • 14/8 19:19 Hans:
    Vandaag nog 24.7 in Enschede W bij vrij zonnig weer met stapelwolken nadat er in de ochtend nog enkele lichte buitjes vielen. (0.4 mm)
  • 14/8 17:06 Pieter:
    Vandaag droog met een aangename temp, van ca 22 C Zon en wolken, Grasvelden worden weer groen in Purmerend
  • 14/8 13:52 Ko:
    Vannacht krap 2 mm Breda. Tot nu toe scoort aug nog maar 25 mm. In elk geval al beter dan juni en juli.
  • 14/8 12:09 John:
    Ik had vannacht 4 mm te Rijen. Maandtotaal de helft van Gert. Zomer 2018 nog een grote kans veruit de droogste te worden.
  • 14/8 09:13 Gert:
    Vannacht 13 mm opgevangen. Augustus totaal opgelopen naar 60 mm
  • 14/8 09:01 Bert:
    In Eerbeek gisteren 3 onweersbuien en 10 mm neerslag.
  • 13/8 21:51 Jaap:
    Vanavond terug in De Bilt. Vanmiddag in Diepenheim een paar stevige onweersbuien. In de vroege morgen was er ook al een bui. Max. daar 22 gr. Afgelopen dinsdag kwamen we aan bij 37 gr.!! Enige uren windkracht 9 ook daar diep in het binnenland, in die gedenkwaardige donderdagavond.
  • 13/8 20:33 Gert:
    Een korte maar stevige onweersbui 6mm
  • 13/8 19:22 Frank:
    In Zaandam/Westzaan vandaag 8,5 mm, totaal deze maand nu 51,1 mm, .het gele verdorde gras begint zowaar hier en daar al wat lichtjes op te groenen, ook de weilanden beginnen er weer wat frisser uit te zien.
  • 13/8 18:38 Marcel:
    Vandaag dik 7 mm in Hilversum. Niet indukwekkend. het is nog steeds wachten op de eerste echte plensbui van deze zomer, eentje die in korte tijd meer dan 10 mm brengt. Of het nog gaat lukken de komende weken???? Wel hebben de media nu ontdekt dat 2018 het droogterecord van 1976 niet gaat halen. Beter laat dan nooit zullen we maar zeggen.
  • 13/8 17:29 John:
    Schitterende buienluchten vanmiddag. Buienwolken in allerlei stadia. Minder geluk met de neerslaopbrenst in Rijen. Slechts 5 mm en naar het zich laat aanzien is de buiigheid hier voorbij nu. In de aanvoerrichting kleinere stapelwolken, die het ijskiemniveau niet meer halen.
  • 13/8 16:56 Klaas:
    Grote verschillen over vrij kleine afstand. Hier in Workum ruim 8 mm. Elders in Friesland meldde Damwoude 50 en Ad Vermaas (Siegerswoude) had liefst 61 mm binnen drie uren. Op sommige plaatsen viel nauwelijks meer dan 1 mm.
  • 13/8 16:55 Pieter:
    Vandaag n Purmerend nkele flinke buien, totaal 15 mm Augustus tot nu toe al 51 mm Ik zie de grasvelden al langzaam groen worden
  • 13/8 16:31 Jan:
    In Buitenpost vanmiddag 26,0 mm. uit een fikse onweersbui. Tot nu toe deze maand al 93,5 mm.
  • 13/8 15:58 Hans:
    Ook in Ede-Zuid onweer op afstand en zojuist een flinke stortbui
Bekijk het archief
Za 18 augustus 2018
Bezoekers online
Er zijn 4 leden aanwezig: Adrie, Henk, Peter Paul, Willem
Inloggen