Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 06:49
    Sluis
    13,5°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
    Na regen, nu droog
  • 23:40
    Eesveen
    15,2°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
  • 20:51
    Sluis
    17,6°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZZO
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 20:23
    Clinge het Zeegat
    18,2°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 19/10 18:22 Jaap:
    En weer noteer ik een warme dag - uitzonderlijk voor deze tijd - , want het werd ruim 20 gr. maximaal. Daarbij veel zon, want de bewolkingstoename liet nog op zich wachten.
  • 19/10 12:53 Hans:
    Het is hier in het enschedese zwaar bewolkt maar met sluierbewolking dus de zon is flets. Temp. 17.4 graden.
  • 18/10 22:41 Gerard:
    In Petten was het veel aangenamer dan gisteren ondanks dat de temperatuur nauwelijks hoger was, het was de windkoelte die ontbrak. Veel vliegtuigcirrus tegen de avond, ongeveer 7/8 van de hemel was ermee bedekt en het was in min of meerdere mate doorschijnend.
  • 18/10 22:16 Jaap:
    Ik was vanmiddag in Breda. Prachtig weer daar en het is er 20 gr. geworden, dat was ook goed voelbaar. In De Bilt werd het 18 gr. Ook daar vrij veel zon. De wind zat weer in de zo-hoek en was zwak.
  • 18/10 10:07 Theo:
    In Groesbeek is de situatie nog net zo als gisteren, vanmorgen eerst een zichtbare hemel. Daarna weer grijs en nu vanaf 9.15 uur mist.
  • 18/10 09:21 Hans:
    Lekker, wat fris weer in Enschede-W. Er is wat sluierbewolking maar toch is de bovenlucht goed zichtbaar, toch anders dan gisteren met die stoffige atmosfeer en die rode zon! Temp. nu 10.9
  • 17/10 22:47 Jaap:
    Ik heb genoten van de afgelopen dagen. Eerst 2 dagen volop zo'n en warmte, vandaag die bijzondere sfeer met die rode zon in een rossige hemel. Zoiets heb ik nog nooit gezien en velen met mij, denk ik
  • 17/10 21:55 Jaap:
    Veel hoge bewolking vandaag en daardoorheen die oranje zon. Zo nog nooit gezien. Volgens de deskundigen bleef de temp. daardoor achter. Hier werd het 18 gr. en de wind was niet sterk.
  • 17/10 21:40 Gerard:
    Blijkbaar kijken de heren naar de verkeerde verwachting, die op deze site was binnen 1 graad nauwkeurig voor de Tmax. In het noordwesten was het in vergelijking met maandag een gure winderige dag met een Tmax zoals verwacht werd (hier).
  • 17/10 20:47 Dick:
    Wonderlijke ervaring: de hele dag die oranje zon. Het had iets van een winterdag, met alleen niet de bijpassende temperaturen.
  • 17/10 18:59 Pieter:
    Als gevolg van rook en stof in de atmosfeer is de temp overal 3 a 4 graden achtergebleven bij de verwachting, Best wel bijzonder !!
  • 17/10 18:44 Ko:
    En voor het aanzicht toch een vrij bewolkte dag.
  • 17/10 17:38 John:
    Dankzij rook en zand op hoogte, minder warm dan voorzien. Een tweede verrassing in een week voor de amateur weerman.
  • 17/10 08:44 Hans:
    Gisteren een bijzonder warme dag met 23.8 op de thermometer. Zonnig en nazomers in Enschede-W. De derde warme dag op rij! Nu is het wat nevelig in de lucht, dus niet echt helder bij 13.2 graden maar het wordt opnieuw een prima dag, weliswaar niet meer zo warm als op maandag maar een twintiger moet er nog wel net in zitten..
  • 17/10 06:49 Gert:
    Hellmannwedstrijd is geopend zie VWK forum
  • 16/10 22:58 Edward:
    Hier in Rotterdam is het record voor late zomerse dag ruim verbeterd (meetreeks van 10 jaar): van 2 oktober (2011) naar 16 oktober, met 25,1 als Tx vandaag. Ook een paar druppels regen vannacht, maar ook hier onmeetbaar weinig. Het was allemaal convectie op voor onze omgeving heel grote hoogte (onderkant) op zo'n 4 km (toppen 8 km), met daaronder RV's van 40-70% waardoor heel weinig de grond kon bereiken.
  • 16/10 15:45 Jaap:
    Ik kwam vanmorgen pas om 8.30 buiten en zag toen wat onstabiliteit in het westen. Dat trok later weer weg en het werd weer volop zonnig en uitzonderlijk warm. Datumrecord in de maak. Het maximum zal net onder de 25 gr. blijven, denk ik.
  • 16/10 15:35 Gert:
    stationrecord in IJsselmuiden. Ruim 24C
  • 16/10 12:16 Richard:
    Onderweg op de fiets bij Ingen ook enkele spetters rond 07.15 uur.
  • 16/10 11:57 John:
    Ik was ook verrast toen ik het vannacht hoorde regenen in Rijen. Er is hier 0,3 mm gevallen.
  • 16/10 08:22 Renťe:
    Beilen, 6.05 uur, wat hoor ik? Regendruppels!! Een heel kort buitje. Nauwelijks te meten, zo weinig, maar toch een grote verrassing.
  • 16/10 07:27 Hans:
    Fenomenale dag gisteren! Zaterdag al 21.3, zondag 22.6 als maximum bij strak zonnig weer. Nu half bewolkt in Enschede-W bij 13.8 graden.
  • 15/10 23:00 Edward:
    Ik roep het nog maar eens: we zijn nu halverwege de periode dat men kan inzenden voor de Hellmannwedstrijd. De inzendpagina is links op de voorpagina te vinden, op dit moment onder Ophelia en de warmte van nu.
  • 15/10 21:34 Jaap:
    Tja, eerst leken we volop in de herfst beland te zijn, maar vandaag was het een zomerse sfeer. Alleen de korte dagen gaven een ander gevoel. Volop zon, max. 22 gr. en een rustige ZO-wind.
  • 15/10 18:14 Gert:
    Ijsselmuiden 22.5
  • 15/10 17:50 John:
    Het is ook een bijzondere dag door het ontbreken van vliegtuigsporen. De hele dag blauw overal.
  • 15/10 13:52 Dick:
    Hier in Capelle aan den IJssel al bijna 20 C. Gisteren een max van 21,3 dankzij tuineffect.
  • 15/10 11:19 John:
    Voor De Bilt is alles warmer dan 23,6 graden de recordgrens. Weinig verschil met Gilze-Rijen, dankzij oktober 1990.
  • 15/10 11:17 John:
    Kan interessant worden voor het midden van Brabant qua warmte vandaag of morgen. Voor ons is 24 graden de te halen recordgrens.
  • 14/10 22:24 Jaap:
    Ik noteer voor het midden des lands een warme dag, zij het nipt. Halverwege de morgen trok de lage bewolking weg en werd het vrij zonnig, met af en toe wat lichte bewolking. De zuidwestenwind was behoorlijk aanwezig, maar vanavond viel die weg.
  • 14/10 18:40 Frans:
    Wat een ontzettend leuke dag in Oosterhout. Hulde voor de organisatie!
  • 14/10 16:54 Gerard:
    Na een zonnig intermezzo zitten we weer met veel stratus in Schoorl. Het is dan ook direct kil als de zon weg is.
  • 14/10 16:29 Hans:
    Prachtige zonnige, nazomerse herfstdag in Enschede-W. 21.1 graden is het nu..
  • 14/10 15:01 Gert:
    Een warme dag kan in de boeken bijgeschreven worden . De eerste van een serie
  • 14/10 12:00 Jaap:
    in Oosterhesselen geheel bewolkt 15.8 gr.C
  • 14/10 07:49 Hans:
    Schitterend helder weer nu in Enschede-W bij 13.4 graden. Gisteren werd het precies 19 graden.
  • 13/10 18:00 John:
    Zonnige momenten en perioden met vrij veel wolken wisselende elkaar af vandaag in Rijen.
  • 13/10 10:54 Hans:
    Het is nu geheel bewolkt geworden na nog wat opklaringen vanmorgen. 12.6 graden is het nu in Enschede-W
Bekijk het archief
Vr 20 oktober 2017
Bezoekers online
Er zijn 20 gasten en 2 leden aanwezig: Richard, Theo
Inloggen