Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 09:52
    Clinge
    6,2°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:33
    Sluis
    7,3°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 11/12 17:12 Gert:
    Hier in ons Hollandse laagland een doorsnee decemberdag dwz een graad of 6 en vrij veel bewolking maar sinds een uur of 10 is het droog gebleven
  • 11/12 17:12 John:
    Afgelopen nacht 4 mm te Rijen.
  • 11/12 09:30 Frank:
    Vanmiddag pl.tijd veel hoge bewolking (Ci/Cs/As) boven Lembongan-eiland als gevolg van uitspreiding van buienaambeeldschermen. De buien-zelf zijn op afstand, boven (de bergen van) Bali en Lombok. Door de bewolking iets lagere max.temperatuur: ongeveer 33 gr.C. Alleen zaterdagavond de 7e een onweersbui te Sanur gehad, verder nog altijd droogte.
  • 11/12 06:44 Gert:
    afgelopen nacht 2.4 mm
  • 10/12 20:32 Pieter:
    nog 1 mm in de regenmeter maakt 32 mm decemberregen Vandaag vrij zonnig met een koude zuiden wind , vanavond wat lichte regen .
  • 9/12 21:17 Jaap:
    Buiige maandag, maar onweer of hagel hier niet waargenomen. Het werd nog 8graden,maar bij buien was dat lager.
  • 9/12 19:07 Gert:
    7.4 afgelopen 24 uur
  • 9/12 17:34 John:
    Sterk wisselend weerbeeld. Overdag viel er nog 4 mm te Rijen.
  • 9/12 17:28 Pieter:
    Hier in Purmerend 12 mm uit diverse buien.
  • 9/12 15:52 Ko:
    Tot nu toe 13 mm, eindelijk weer eens een dag met wat langduriger regen.
  • 9/12 14:08 Gerard:
    Akelige windstoten bij een striemende regen en soms wat hagel in Schoorl, het gaat flink tekeer met deze noordelijke wind.
  • 9/12 12:24 Ko:
    Mooie buien en tussendoor felle opklaringen. Dit weertype past meer bij maart dan december.
  • 9/12 09:00 John:
    In Rijen 4,5 mm gevallen sinds gisteravond 19.00 uur.
  • 9/12 07:13 Hans:
    Zonet begonnen te regenen (0.1 mm) in Enschede-W bij 6.7 graden.
  • 8/12 23:37 Bert:
    Vanmorgen 4,4 mm en vanaf het middaguur droog. De buien gingen/gaan steeds noord en zuid langs.
  • 8/12 22:57 Ko:
    Vanochtend flink wat motregen, nadien geheel droog met veel zon. Ook vanavond geen code geel toestanden.
  • 8/12 22:25 Hans:
    Hier in het enschedese (nog) niets aan de hand. Wel jagende luchten en veel wind bij ruim 8 graden (maxtemp 10.6).
  • 8/12 21:47 Gert:
    Wit van de hagel
  • 8/12 21:38 Gert:
    Nu ook onweer
  • 8/12 21:29 Gert:
    Hier hagel
  • 8/12 20:45 Pieter:
    Toch in Purmerend een korte felle bui met hagel en 1 flits en een doffe dreun.
  • 8/12 19:05 Frank:
    In Zaandam/west zojuist toch wel (18.30 uur) een kort maar stevig buitje met even flink wat smeltende hagel, even een enorme herrie , gerammel op de dakkoepels
  • 8/12 18:45 Pieter:
    Code geel voor heel Nederland voor buien met hagel, onweer en zware windstoten, Op de buienradar is er weinig van te zien !!
  • 8/12 15:58 Kees:
    Ook in Eindhoven klaarde het vanmiddag flink op. Prima weer voor een wandeling om lekker uit te waaien !
  • 8/12 14:44 Hans:
    Waarom nu weer dubbele berichten? Ik schijn weer wat fout te hebben gedaan??
  • 8/12 14:43 Hans:
    Lucht nu mooi opgeklaard na regen vannacht (front bracht tot nu toe 3 mm). Het vliegt er gewoon overheen. Actueel 10.4 graden. Winter in december? Ik geloof er niet meer in....
  • 8/12 14:43 Hans:
    Lucht nu mooi opgeklaard na regen vannacht (front bracht tot nu toe 3 mm). Het vliegt er gewoon overheen. Actueel 10.4 graden. Winter in december? Ik geloof er niet meer in....
  • 7/12 19:23 Ko:
    Er viel hier nog wat lichte regen tegen het middaguur. Echt meetbaar was het niet.
  • 7/12 17:01 John:
    Prima buitenweer in Rijen. Goeddeels droog, beduidend minder wind en zacht.
  • 7/12 11:48 Bert:
    Gisteren was zo'n typische regendag (wind en motregen) met een afwijking met de Hellmann en digitaal: Hellmann 18,6 digitaal 15,4 mm.
  • 7/12 09:36 Frank:
    Hier in Sanur op Bali al dagenlang geen druppel regen en overvloedige zonneschijn. Wel enkele buien en zwakke donder op afstand. De droge tijd duurt nog steeds voort,(hoewel de regentijd normaliter nu zou zijn begonnen) met ongewoon hoge temperaturen: ruim 34 gr.C. als maximum, en 27 gr. als minimum; dauwpunt ongeveer 25 gr.C. De hoge zonnestand rond het middaguur (ongeveer 75 graden) is daar debet aan. Op 850 hPa-niveau een oostelijke stroming, en ook de grondwind heeft een oostcomponent. .
  • 6/12 22:38 Pieter:
    In Purmerend viel vanavond 7 mm Dagtotaal 13 mm .
  • 6/12 22:04 Frank:
    Zaandam west, vanavond in ca. 1 uur 6,5 mm. Met soms zware regenval, totaal vandaag 9,5 mm
  • 6/12 21:34 Gert:
    Ook op de radar zichtbaar onweer dus
  • 6/12 21:29 Frank:
    In Zaandam/west vanavond zware regen (buien,) zojuist zelfs met 1 slag onweer
  • 6/12 20:57 Hans:
    Echt decemberweer zoals het hoort en heel gewoon is in Nederland.
  • 6/12 20:56 Hans:
    Enschede-W beleefde de overgang naar zachter weer met winderig weer met af en toe regen en motregen bij in de loop van de dag geleidelijk oplopende temperaturen. Actueel 7.1 graden bij vrij veel wind en motregen. 8.3 mm tot nu toe...
  • 6/12 20:30 Gert:
    Hier wel de hele dag regen maar de totale opbrengst valt tegen. 3mm . Het wachten is op de buien die naderen vanuit het westen
  • 6/12 17:40 John:
    In Rijen tot nu toe vandaag 7 mm opgevangen. Vanochtend nog waterkoud aanvoelend, later wat milder.
  • 6/12 17:33 Pieter:
    Een donkere grijze dag met van tijd tot tijd regen en motregen, 6 mm en veel wind
  • 6/12 17:00 Ko:
    Mooie herfstdag! Regen en slagregens brachten tot vanmiddag 11 mm. Verder winderig en zonloos bij 7 graden.
  • 6/12 13:02 Gerard:
    Compleet herfstweer in Schoorl, harde wind en regen, soms zware regenval. Dit bij 8 graden ruim en zuidwesten windrichting.
  • 6/12 09:07 Ko:
    In Breda is het ook lekker aan het regenen, al bijna 4 mm.
  • 6/12 07:49 Hans:
    Regen in Enschede W (1 mm tot nu toe) bij een waterkoude 3.5 graden.
  • 5/12 23:07 Hans:
    Koude dag in Enschede W met pas in de avond 2.9 graden (het maximum). Grijs, grijs, en als je niet beter wist zou je sneeuw verwachten, zo grijs was het in de middag.
  • 5/12 17:53 John:
    In delen van Frankrijk en Duitsland aanzienlijk kouder vandaag dan in het zuiden van ScandinaviŽ. Onder ruggen kan het nog wat winters afkoelen. Men moet wat als de kou niet naar je toe komt.
  • 5/12 17:21 Edward:
    In Mainz (mijn nieuwe omgeving) vandaag de eerste ijsdag van de winter, zeer waarschijnlijk: het is heel de dag mistig en maximaal -1 geweest tot nu toe dit etmaal. Dit onder een inversie, in het middelgebergte niet overal een ijsdag.
  • 5/12 15:42 Pieter:
    Heldere koude nacht met -2 C, van 8 tot 10 uur mistig met ca 0 C van 10 tot 12 zon MET CA 2 c ddaarna een grijze wolkenlaag met max 4 C
  • 5/12 13:34 Ko:
    En toch weer onverwacht zonnig. Grote contrasten in korte tijd.
  • 5/12 11:26 Ko:
    De mist is hier zojuist weer dichter geworden bij temp rond vriespunt. Interessante dag!
Bekijk het archief
Wo 11 december 2019
Bezoekers online
Er zijn 4 gasten en 6 leden aanwezig: Andrť, Bart, Lucas, Sebastiaan, Waling, Wilfred
Inloggen