Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:18
    Eesveen
    4,4°C
    (1/8) Licht bewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 16/2 22:13 Jaap:
    Meer hoge bewolking dan gisteren (vrijdag), maar toch vrij zonnig. Ook wat meer wind uit Z. richtingen. De temp. bleef iets achter op deze zaterdag, maar het kwam toch tot 13 gr. Op andere plaatsen scheelde het iets meer. In de afgelopen nacht weer vorst aan de grond.
  • 16/2 21:26 Hans:
    Het NW van het land lag natuurlijk dichterbij het zwakke front op de Noordzee m.a.g. toch wat meer wolkensluiers. Hier in het oosten wel veel zon maar wat gedekte met cirrus.
  • 16/2 20:18 Gerard:
    Terugrijden rond 17 uur kwamen we vervolgens stratocumulusvelden tegen en sterke heiigheid (luchtverontreiniging) veroorzaakte een rode ondergaande zon en een blauwe waas in het vergezicht.
  • 16/2 20:16 Gerard:
    In het noordwesten veel minder zonlicht dan gisteren, vanwege natuurlijk en onnatuurlijke cirrus (cirrus homogenitus) maar toch nog ruim over de 10 graden. Rijdende naar Zuid-Holland steeg de temperatuur tot ruim 14 graden.
  • 16/2 19:15 Hans:
    Wederom een bijzonder zachte februaridag vandaag met wat meer sluierbewolking. Hierdoor mogelijk net iets minder instraling van de zon. Desalnietemin hier nog 14.2 als maximum (vrijdag 15.5). Superweer!
  • 16/2 16:45 Erik:
    Door de sluierbewolking iets minder extreem zacht dan gisteren: Tmax in Bennekom vandaag 14,2įC tegen 16,2įC gisteren.
  • 16/2 14:02 Pieter:
    De Bilt heeft met 13,1 C( tot 14 uur ) een datumrecord te pakken, het oude stond op 12,5 C
  • 16/2 12:12 Hans:
    Uiteindelijk minimum hier in Enschede W was 2.2 graden.
  • 16/2 12:10 Gerard:
    Door het opbreken van de lage inversie afgelopen nacht - door toename van de wind - was er op veel stations een temperatuurstijging te zien i.p.v. een temperatuurafname vanaf ongeveer middernacht, afhankelijk ook van de luwte bij een station.
  • 16/2 11:48 Hans:
    Actueel zonnig (9.7 graden) met wat sluierbewolking afkomstig van een noordelijk zwak front. Opnieuw een fraaie dag in het verschiet.
  • 16/2 11:47 Hans:
    Zelfs bij helder weer in de nacht is het niet tot vorst (minimum was 2.4) gekomen in het enschedese. Winden uit zuidelijke richtingen lieten dat niet toe.
  • 15/2 22:46 Jaap:
    Volledig onbewolkt. De lucht was zo helder, dat je al vroeg in de middag de maan zag staan en inderdaad soms wel 5 of 6 contrails tegelijkertijd zichtbaar. Zo doorzichtig de hemel dus. Max. 14 gr. min. 0 gr. Groot verschil! Juist in het vroege voorjaar zien we dit wel vaker, maar het blijft toch bijzonder.
  • 15/2 20:59 Hans:
    Enschede W vandaag 15.5 graden! Fantastische weerdag!
  • 15/2 20:55 Gerben:
    Arcen maakt in korte tijd een temperatuursprong van ruim 6 graden!
  • 15/2 18:44 Pieter:
    Als we deze weersomstandigheden in juli of augustus zouden hebben kwamen we weer op 30 + temperaturen
  • 15/2 17:48 John:
    In Rijen 17 graden geworden. Alleen op 4 februari 2004 was het warmer zo vroeg in de maand.
  • 15/2 16:40 Gert:
    Hier 15c
  • 15/2 16:21 Hans:
    De natuur "bakt ons een poets"! Maar wel een prachtige "poets". Fenomenaal februariweer!! Zou het ook nog weer (veel) kouder worden (maart??).
  • 15/2 16:13 Ko:
    Het is in een zonnig Brabant bijna 17 graden! Daarmee lopen we drie maanden voor en is het eigenlijk gewoon 15 mei vandaag. Idioot weer!
  • 15/2 15:45 Hans:
    In de buurt van Almelo: 15 graden! Staalblauwe lucht en droge lucht! Ben benieuwd wat mijn eigen station vanavond gescoord heeft.
  • 15/2 14:41 Gerard:
    Ook in Schoorl vanmorgen een winterse tint met ijs op auto en gras, met het klimmen van de zon werd het goed buitenweer! Vliegtuigsporen vrij snel oplossend, steeds 6 tot 7 tegelijk zichtbaar
  • 15/2 14:15 Pieter:
    Een grote dagelijks temperatuurverschil, Vaochtend vroeg nog witte weilanden, ijskrabben en zelfs ijs op sommige slootjes, nu volop zon en heerlijk lenteweer bij 14 C
  • 15/2 07:30 Hans:
    -1.8 momenteel in Enschede W bij helder weer. Het zal een fantastische (lente)dag worden. Weer heel bijzonder voor 15 februari maar aan dat soort "warme" bijzonderheden raken we langzamerhand wel gewend.
  • 15/2 06:40 Gert:
    Soundings afgelopen nacht geven een zeer droge atmosfeer weer in een groot deel van West - Europa
  • 14/2 22:48 Hans:
    In Enschede W kwam de temperatuur tot 11.6 bij veel zonneschijn. Midden op de middag was de wassende maan zelfs goed te zien in de droge lucht. Vanmorgen (toen de zon al ruim op was) is het hier toch nog iets onder nul gekomen (-0.3 was het minimum). Zo-even 1.8 graad.
  • 14/2 22:44 Gerard:
    Opmerkelijk grote temperatuurverschillen op korte afstanden, een bijzondere situatie.
  • 14/2 22:39 Jaap:
    Voorjaarsachtige donderdag. Max. 12 gr. bij een zwakke wind uit Z.richtingen. In de afgelopen nacht heeft het aan de grond gevroren. Nu in de avond daalt het kwik snel naar de regionen rond het vriespunt.
  • 14/2 21:09 Pieter:
    Na een mooie dag nu weer een snelle temperatuursdaling, Momenteel 3,6 C in Purmerend, maar op 10 cm hoogte iinEelde al -4,3 C en de nacht is nog lang !1
  • 14/2 20:48 Erik:
    En vanmiddag was het natuurlijk heerlijk. De crocussen reageren direct: allemaal open. De eerste bijen gezien.
  • 14/2 20:47 Erik:
    Het is nu in Bennekom 2 graden kouder dan gisterenavond om dezelfde tijd en helemaal helder. Ik verwacht daarom in de vroege ochtend ten minste twee graden vorst.
  • 14/2 20:40 Frank:
    Voorjaarsdag in de Zaanstreek zon, weinig wind en 11,7 oC. Was vanmiddag in Rotterdam centrum, op zich prima terrasweer alleen de uibaters werden kennelijk verrast door het mooie weer, meeste terassen waren (nog) dicht.
  • 14/2 16:51 Pieter:
    De dag begon met ijs krabben en gladde bruggetjes, daar veel zon weinig wind en een flinke temperatuurstijging van 1 naar 12 C,een lenteachtige dag
  • 14/2 13:57 Hans:
    Zo-even lekker buiten in het (bijna lente)zonnetje gezeten bij 10.5 graden. Heel soms kan dat in de sprokkelmaand. Wel uit de wind natuurlijk.
  • 14/2 07:45 Hans:
    Wel nachtvorst, nog geen vorst op anderhalve meter met een minimum van +0.3 in de thermometerhut. Licht bewolkt dus nog niet volslagen helder. Het wordt een prachtige februaridag!
  • 14/2 00:06 Hans:
    In de avond is het ook hier in het enschedese opgeklaard hoewel de lucht enigszins wazig bleef. Ik zie ook nog geen vorst komen in de donderdagnacht. Zo-even 3.8 graden. Maxtemp vandaag 6.5 graden.
  • 13/2 18:17 Hans:
    Hier in het oosten zo-even prachtige purperen kleuren bij zonsondergang. De hele dag bewolkt en kil en zojuist 5 graden. Maar de kleuren kondigen mooier weer aan..
  • 13/2 17:20 Gieny:
    kan wel janken maar dat mag je hier niet zeggen natuurlijk..........
  • 13/2 15:35 Gerard:
    De krokusvakantie is dan ook in aantocht! Daarbij wordt mooi zonnig weer gewenst, vandaag in Schoorl eveneens bloeiende krokussen alom en de zon is weer heel wat uren zichtbaar, wel nog een fris windje.
  • 13/2 15:04 Frank:
    In Zaandam west overgang van een zwaar bewolkte morgen naar nu 15.00 uur een mooie zonnige middag bij 9 oC, in de luwte bloeien de crocussen
  • 13/2 12:10 Hans:
    Hier in het duitse Ahaus (net over de grens bij Enschede) is het grijs en grauw bij 4/5 graden. Kil weer.
  • 13/2 09:35 Hans:
    Zouden we zoiets ooit nog weer meemaken Gert? Ik weet het nog zo goed! Vandaag grijs en weinig zeggend (winter?)weer bij nu 4.8 graden in Enschede W.
  • 13/2 08:20 Gert:
    In het dagblad Trouw staat vandaag een artikel over de sneeuwstorm van 1979. Ik heb het gelukkig mogen meemaken. Wat een dagen waren dat
  • 12/2 23:04 Hans:
    Vandaag (maximaal 8.7 graden) (sluier)wolkenvelden en fletse zon en droog.
  • 12/2 13:26 Gerard:
    Vandaag is nooit gisteren, in Schoorl op dinsdag flinke zonnige perioden met al ruim 8 graden is het bijna voorjaarsachtig.
  • 12/2 10:01 Hans:
    Het is nu geheel bewolkt geworden na flinke opklaringen vanochtend waarbij de temp. tot +0.7 was gedaald. Zo-even 3 graden in Enschede W
  • 11/2 23:21 Hans:
    Het was vandaag ook duidelijk waar te nemen dat het lichter wordt bij zonneschijn d.w.z. dat de zon significant hoger komt, derhalve toch een wat voorjaarsachtige gevoel.
  • 11/2 23:18 Hans:
    Vandaag hier een maximum van 8.4 graden en er vielen enkele buien/buitjes (een enkele keer met wat hagel). In de avond dalende temp. tot 2.6 maar later weer wat oplopend.
  • 11/2 20:53 Pieter:
    Na een zonnige ,lenteachtige dag met max 9 C nu een snelle daling van de temperatuur nu 2,3 C , Aan de grond gaat het zeker vriezen Actuele bodemtemp. in Rotterdam al -1,9 C
  • 11/2 17:36 John:
    Sinds zondagnacht tot vanochtend 07.00 uur totaal 29 mm mogen ontvangen in Rijen. Een hele eer.
  • 11/2 16:47 Jaap:
    Vanmorgen rond 9 uur was het prachtig: geen wind, zonnig en geen vorst. Later meer wolken, nog een buitje, maar ook steeds de zon. Een frisse noordwester. Het werd toch ruim 8 gr. Uit de wind en in de zon voel je de lente naderen.
Bekijk het archief
Zo 17 februari 2019
Bezoekers online
Er zijn 12 leden aanwezig: Adrie, Bart, Bert, BjŲrn, Edith, Gerard, Jannes, Martijn, Pieter, Richard, Ted, Theo
Inloggen