Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 09:52
    Enschede-W
    15,2°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: N
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 08:51
    IJsselmuiden
    13,1°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: NNW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 07:05
    Sluis
    12,3°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: N
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 24/6 10:45 John:
    Het doorlopend potentieel neerslagtekort zal fors oplopen de komende 10 dagen. We komen ruim in het gebied 120-150 mm tekort.
  • 24/6 10:36 John:
    Ik geloof er helemaal in. Juni wordt record droog in Rijen. Een maandsom van 2,1 mm. Top 10 droogste junimaanden allemaal uit het nieuwe klimaat.
  • 24/6 09:56 Hans:
    Bewolkte aangelegenheid in Enschede-W bij 15.2 graden. Zolang de stroming NNW is zal de bewolking aanhouden. Gisteren net aan 20 graden...
  • 23/6 23:07 Jaap:
    Later op de dag meer zon en de NW-wind hield zich rustig. Daardoor kwamen we in de buurt van de 20 gr. Net wel of net niet; mij ontbreekt de juiste apparatuur en ook de juiste plek voor plaatsing. Is ook alleen voor de statistiek van belang. Inmiddels bleef het droog en dat zal ook de komende dagen het geval zijn. Het wordt steeds meer merkbaar in de natuur.
  • 23/6 17:34 John:
    De zon is vanmiddag flink tevoorschijn gekomen. Een warme dag is het geworden met nu 21graden te Rijen.
  • 23/6 11:04 John:
    Een wisselende hoeveelheid bewolking in Rijen. Korte opklaringen. Er staat weinig wind, voor het gevoel een stuk warmer daardoor.
  • 23/6 11:04 Gerard:
    Bij de weersomslag van woensdag op donderdag nam de windsterkte dusdanig toe dat populieren flink in de rui kwamen in Schoorl: vingerdikke takken van soms meer dan een meter waren afgerukt; omgeven door talloze bladeren gaf dit een herfstige indruk. Dat op het begin van de astronomische zomer.
  • 23/6 10:52 Samuel:
    We begonnen hier in Purmerend met zon maar nu heerst de grijze meuk weer. Nog een paar dagen doorbijten en dan kunnen we ons in de warmte vermeien. Ik ben blij met dit forum waarin niet elke verschuiving van een model aanleiding is tot klaagzangen of juichkoren. Laten we het nemen zoals het valt en genieten van mooie zomerdagen en die runs naast je neerleggen.
  • 22/6 21:25 Frank:
    In de Zaanstreek koud, herfstachtig, hebben de verwarming vanavond aan, en nu 21.20 uur breekt de zon stevig door.
  • 22/6 08:06 Pieter:
    Trek vandaag voor het eerst in lange tijd maar weer een trui aan , Grijze lucht. felle kille wind en een beetje motregen bij slechts 12 C brrrr !
  • 22/6 07:56 Hans:
    Vanmorgen koud en eerst regenachtig (ruim 3 mm) in Enschede-W. Zo-even maar 10.7 graden. Zomer even van slag dus!
  • 21/6 22:44 Jaap:
    Vandaag voor enkele dagen weer terug in De Bilt. Vanmorgen vroeg in Diepenheim, waar onze caravan staat, de hele zomer, een flinke bui.. Overdag verder af en toe een paar spatten, maar wel veel wind. Nare temperatuursprong: gisteren daar ong. 26 gr., vandaag 17. En de droogte daar is nog lang niet voorbij. Hier ook niet. Van warm en droog naar koud en droog, dat schiet niet op. En volgende week waarschijnlijk weer warm en nog altijd droog.
  • 21/6 19:58 John:
    Ik bedoel dan droog polair gecombineerd met koel. Dat is lang geleden in Rijen.
  • 21/6 19:57 John:
    Wat een heerlijk verfrissend weer, ook in het zuiden. Prettig toeven in droge polaire lucht. Dat is hier heel lang geleden.
  • 21/6 19:54 Ted:
    Half tot zwaar bewolkt en vanaf 14.30 uur af en toe licht buitje. Max. temp. 15,5 graden bij een NW-5. Heerlijk verfrissend weer.
  • 21/6 19:34 Pieter:
    De zomer is officieel begonnen, maar het weer is er niet naar, Veel wolken, enkele buien, veel wind en lage temeperaturen ( 16 c Max.)Hopelijkis dit geen voorbode voor het verdere verloop van deze zomer
  • 21/6 11:42 Hans:
    Juni tot nu toe hier nog maar ruim 14 mm en het lijkt een erg droge maand te worden als de voortekenen niet bedriegen.
  • 21/6 11:39 Hans:
    Een bolle noordwester met fraaie stapelwolken. Vanochtend dus een paar stevige buien en later nog een buitje (5.6 mm tot nu toe) in Enschede-W. De zon laat zich ook soms zien. Best wel verkwikkend weer deze dagen...
  • 21/6 07:55 Hans:
    Vanmorgen hier stevige buien in Enschede W (ruim 5 mm). Nu grijs met nog wat lichte regen bij 16 graden.
  • 20/6 22:50 Erik:
    Om 13:40 werd in Bennekom de 20-graden overschreden en van 16:20 tot 19:20 was het boven de 25 graden. Zo snel kan het gaan als de zon goed doorbreekt.
  • 20/6 21:37 Frank:
    In de Zaanstreek kunnen wij de lichtende nachtwolken wel vergeten, uit het nw nadert in snel tempo massieve bewolking onze regio.
  • 20/6 21:11 Frank:
    In de Zaanstreek ook pas na 14.00 uur overgang naar vrij zonnig, later voluit zonnig weer. In het weerpraatje van Peter Kuipers Munneke vanavond gaf hij aan dat er na zonsondergang kans was op lichtende nachtwolken, ik geef het maar even door.
  • 20/6 20:25 Pieter:
    Ook in Purmerend kwam de zon er in de middag goed bij,Het werd meteen warmer( 23 C) wel stond er een stevige Zw wind Juni lijkt af te stevenen op een droge maand, Geef iedere avond de tuinplanten water
  • 20/6 17:30 Ted:
    Tot 13.40 uur geh.bew.. Daarna begon langzaam de zon door te breken. Om 15 uur l.bew. Daarna bleef in westelijke richting wolkenflarden zichtbaar. Slechts 22,0 graden bij een WZW-5 tot 6.
  • 20/6 17:29 John:
    Aangename dauwpunten boven de noordelijke Noordzee. Circa 6 graden. Laat maar komen!
  • 20/6 17:23 John:
    Na het middaguur volop zon en ruimschoots een zomers warme dag. De zoveelste dit jaar.
  • 20/6 15:43 Christ:
    De zon laat zich hier in Deurne (N.Br.) van haar beste kant zien. Af en toe een witte wolk aan de strak blauwe lucht.
  • 20/6 13:25 Ko:
    Hier in Breda ook een grijze aangename ochtend. Helaas met die doorgekomen zon begint het nu gelijk vies warm te worden.
  • 20/6 12:28 Samuel:
    Hier in Purmerend om half 1 ook nog steeds grijze meuk vanaf de Noordzee en krapaan 20 į. Wordt niks vandaag; geen zomerse dag.
  • 20/6 12:06 Erik:
    Het is hier in Bennekom nog steeds grijs en vrij koel: ik zie het vandaag geen 25 graden meer worden (en ben daar niet rouwig om).
  • 19/6 22:13 John:
    Grijs, vrij rustig en lauw weer in Rijen.
  • 19/6 21:28 Hans:
    Vandaag in Enschede-W bewolkt met soms zelfs een enkel licht buitje (0.1 mm). Maxtemp 21.6 Het voelde al weer wat warmer. Voorbode zomerse woensdag?
  • 19/6 14:52 Frank:
    Gisteren in Zaandam/westzaan 2.1 mm, totaal deze maand nu 8.0 mm. Vandaag meest geheel bewolkt en doordat de bewolking niet al te dik is, komt er toch aardig wat straling door van de hoogstaande zon, zoadat het vrij broeierig, klefferig aanvoelt.
  • 19/6 09:29 Hans:
    Laatste dagen was het hier overwegend bewolkt bij wel nog net twintigers en gisteren 0.6 mm regen.
  • 19/6 09:28 Hans:
    Even geleden hier in het enschedese toch nog weer een heel licht spetterbuitje bij grijs weer uit het NW (het bekende/beruchte juniweer) en 17 graden. Morgen een zomerse eendagsvlieg gevolgd door opnieuw NW-weer en koeler.
  • 18/6 17:38 John:
    Wouw, 5 mm duurregen in Noord Holland. We dromen er alleen van. Zelfs bij bewolkt weer staan de tuinplanten slapjes bij.
  • 18/6 17:29 Pieter:
    De verwachting luidde Wolkenvelden en mogelijk een buitje, Op de buienradar was ook weinig te zien Maar de de realiteit was langdurige lichte regen en motregen, Tussen 8 en 15 uur is het vrijwel niet droog geweest,Totaal 5 mm Nu pas een paar zonnestraaltjes in Purmerend Totaal 5 mm
  • 18/6 14:28 Erik:
    In Bennekom eindelijk de lang verhoopte regen. Eerst motregen, nu echte regen.
  • 18/6 12:26 Ted:
    Correctie: Lichte regen en motregen moet zijn lichte tot matige motregen. Nu ging ik dus zelf in de fout.
  • 18/6 12:00 Ted:
    Lichte regen en motregen en 16,5 graden.
  • 17/6 17:09 John:
    Een buitje in Rijen gehad. Stoepen werden spiegelend nat. Een beeld dat ik zelden zie deze maand. De maand gaat hier nog ruimschoots aan kop als droogste juni sedert het begin der metingen. Ik zit op 1,5 mm als maandsom.
  • 17/6 17:02 Gert:
    net een welkom buitje gehad. 1.6mm
  • 17/6 11:44 Erik:
    Wat eerste spetjes in Bennekom. De buienradar geeft hoop op nog wat meer aan het begin van de middag.
  • 17/6 07:38 Gert:
    Jaap. Hier hetzelfde beeld.
Bekijk het archief
Zo 24 juni 2018
Bezoekers online
Er zijn 8 gasten en 8 leden aanwezig: Bert, Gerben, Gert, Peter, Sebastiaan, Stefan, Ted
Inloggen