Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:48
    Sluis
    1,5°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
    Dichte mist (<200m)
  • 18:59
    Clinge
    1,4°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 21/1 20:35 Gerben:
    Maastricht matige vorst!
  • 21/1 18:36 Ko:
    Tiende zonloze dag tot nu toe deze januari. Met circa 0,5 graden koudste dag sinds 31 januari 2019.
  • 21/1 18:11 Pieter:
    Auto ruiten krebben, bij zonsopkomst was het helder , maar in de loop van de ochtend trokken mistvelden en lage bewolking binnen, een kille dag met max 5 C
  • 21/1 16:08 Erik:
    Vanmorgen vroeg was het helder, maar al snel werd het hier in Bennekom mistig waardoor het koud bleef. Tmax tot nu toe: +0,3įC. Eindelijk weer eens de sensatie van een lage temperatuur, een vleugje winter, ook al is dit niet mijn mijn lievelingsweer.
  • 21/1 15:56 Gerard:
    Tijdelijk mooi zonnig in de middag na een grijze start van de dag, weinig wind,temp. iets boven 7 graden in Schoorl rond 16:00 uur.
  • 21/1 15:52 Ko:
    Breda ook nog nevelig en temp iets boven nul. Een koude dag dankzij mistig weer, schitterend! Eerste keer tot nu toe deze winter.
  • 21/1 12:10 Hans:
    In Ede-Zuid nog altijd onder 0 en mistig
  • 21/1 12:00 Bert:
    In Eerbeek zitten we nog steeds op de rand van het mistgebied met volop zon: Tact 3,7. Een paar km verderop is het net boven nul.
  • 21/1 11:13 Johan:
    De Bilt nog steeds onder 0, het wordt spannend. Welof geen ijsdag.
  • 21/1 08:57 Hans:
    Zo-even -0.6 bij een wat toegenomen wind en sterk nevelig, zelfs wat mistig in Enschede-W. Toch een wat winters gevoel.
  • 21/1 08:37 Ko:
    Lichte vorst en mistig. Ook komende nachten wat lichte vorst. Toch nog wat licht winters, ook al is het normaal januari weer.
  • 20/1 23:47 Henk:
    Bergambacht, Krimpenerwaard, 1047,7 hPa
  • 20/1 23:29 Bert:
    Hoogste druk hier 1048,4 (10:37 uur). Een record voor Eerbeek sinds 1982.
  • 20/1 21:28 Jaap:
    Nu 1046 en nog wat in De Bilt. Een persoonlijk record?Zou kunnen. Ik heb de luchtdruk nooit goed bijgehouden.
  • 20/1 17:52 Dick:
    Hoogste luchtdruk vandaag 1048;8 hPa hier in Capelle aan den IJssel. Zou voor best wel eens een persoonlijk record kunnen zijn.
  • 20/1 17:19 Jurgen:
    Vanmorgen een prachtige zonsopgang met torenhoge barometerstanden. Dit met een temperatuur van iets onder nul...Maar momenteel voert grijs weer de boventoon. Het lijkt opmerkelijk veel op winter 88-89!
  • 20/1 17:04 Pieter:
    Ondanks de hoge luchtdruk nog veel bewolkimg, na wat grondvorst liep de temperautuur nog op tot 8 C .
  • 20/1 12:31 Emiel:
    Nu al opgelopen naar 1047 hPa, bij 6 ℃, volledig bewolkt, wind ZW 2 bft
  • 20/1 12:23 Emiel:
    Momenteel de luchtdruk in Almere 1046,2 Hpa
  • 20/1 10:16 Ted:
    In de omgeving van Exeter (ZW-Engeland) is een luchtdrukwaarde gemeten van 1050,4 hPa. Hoogste luchtdruk in Nederland is 1048,8 hPa in Maastricht. Wilhelminadorp (KNMI) heeft kuren met de luchtdruk. Registratie lijkt op een krasblok.
  • 20/1 06:53 Ko:
    Zowel zaterdagnacht als nu vriest het licht. Gelukkig geen vorstloze januari.
  • 20/1 06:41 Gert:
    Ik heb nu ook een stationsrecord sinds begin van de metingen eind jaren '80. Vanmorgen 1046.6
  • 19/1 23:42 Ted:
    Luchtdruk is in De Bilt gestegen tot 1046,9 hPa Vlissingen 1047,6 hPa. Voor De Bilt is de stand van 16 februari 2008 overtroffen. Toen was het 1046,8 hPa. Allertijden is het 1050,4 hPa voor DeBilt. Hoogste luchtdruk in Nederland is hieronder NIET JUIST. Deze is ruim 1053 hPa in Groningen op 23 januari 1907.
  • 19/1 22:30 Hans:
    Mooie dag trouwens (maxtemp 6.6) met vrij veel stratus maar later op de dag helder. Zo-even +0.9 maar het gaat licht vriezen komende nacht.
  • 19/1 22:28 Hans:
    Hier in Enschede-W zo-even 1042.9 hpa! Nog nooit zo hoog gemeten! De Bilt in 1932 op 26 januari 1050 hpa! Hoogste luchtdruk Nederland!
  • 19/1 21:50 Gert:
    1045 hpa. Een nieuw januari record voor mijn station die al ruim 30 jaar actief is.
  • 19/1 20:24 Pieter:
    Na grondvorst in de vroege ochtend werd het een zonnige dag met een frisse nw wind max 8 C, nu snel dalend naar 3 C , In zuidoost Nederland al grondvorst ( Woensdrecht -2,5 C )
  • 19/1 18:58 Ko:
    Hele weekend was droog zonnig en saai. Voor het gevoel is het nu half maart. Sombere januari gevoel is meteen weg. Met nog maar 28 mm nog steeds te droog.
  • 19/1 16:17 Ted:
    Triest record: bui bij 1041,8 hPa. Nooit eerder voorgekomen. Record stond op 1040,0 hPa op 24 feb. 1979. Bui (14.15 uur) leverde 0,3 mm op. Verder vrij zonnig bij een fris noorden windje.
  • 19/1 13:41 Hans:
    Wattige wolkenvelden stratus bij 6.2 graden in Enschede-W.
  • 19/1 11:14 Erik:
    In Bennekom alles mooi berijpt vanochtend bij -1,1į stralingsvorst. De Veenkampen in het Binnenveld (ca 3 km hiervandaan) kwam niet onder nul.
  • 19/1 10:33 Dick:
    Actuele luchtdruk in Capelle aan den IJssel 1040,1. Scheelt wel haast 1 hPa met Rotterdam-Zestienhoven. Heb geen verklaring voor dat verschil, ik meet met een Vantage Pro2?
  • 19/1 10:03 Hans:
    Mooie, enigszins winterse ochtend (minimum -0.4) met wolkenvelden en mooie opklaringen. Plaatselijk glad vanmorgen maar er was gestrooid.
  • 18/1 21:58 Jaap:
    Wel een paar buien, maar geen hagel of sneeuw gezien. Met 7graden was het nog niet zo heel koud. Tussendoor brede opklaringen.
  • 18/1 19:47 Frank:
    In Zaandam/west vanmiddag rond 14.30 -16.00 uur vies buiig weer met tussendoor smeltende hagel . (2 mm) De weekmarkt zag de omzet verdrinken!
  • 18/1 19:20 Jurgen:
    Prachtige wolkenluchten vandaag. Hier in Dordrecht alleen in de ochtend een bui gehad. En dat bij een verkwikkende 7 graden. Maar nog steeds te zacht...
  • 18/1 19:09 Pieter:
    Na wat regen en hagelbuitjes is het nu opgeklaard en temperatuur gezakt naar 2,5 C , kans op (grond0 vorst !!
  • 18/1 19:05 Ted:
    Overdag tot ongeveer 15 uur talrijke buien sommige met hagel. Neerlag januari nu (18-1 18.55 uur) 45,1 mm. Neerslag is deze maand ongeveer normaal.
  • 18/1 17:24 Hans:
    Hier in het enschedese ook enkele lichte buitjes (0.1 'a 0.2 mm) maar de buienluchten (mooi weer eens..) heb ik ook gezien..Een beetje maart-achtig.
  • 18/1 17:17 Gert:
    Naast hagel vanmiddag ook een onweersklap gehoord. Leuke weerdag om in de boeken bij te schrijven
  • 18/1 16:56 Gerard:
    Leuke wolkenpartijen in Schoorl, afgewisseld met wat zon, nu en dan een hagelbui(tje), dat bij momenteel iets boven de 5 graden.
  • 18/1 15:19 Pieter:
    Vanmiddag in Amsterdam ook een flinkel hagelbui
  • 18/1 14:08 Ko:
    Breda nog geen druppel. En gezien de radar komt er ook niks van terecht. Bijna alleen maar zon en zacht met 7 graden, saai!
  • 18/1 13:40 Frank:
    Het lagedrukgebied dat met name in Queensland, Australie voor zware regens en overstromingen verantwoordelijk is, veroorzaakt hier op Bali al enkele dagen een zuidwestelijke stroming op vooral 850 hPa die tamelijk droge, heldere en iets koelere maritiem Tropische lucht van iets zuidelijker breedte aanvoert. Zowel luchttemperatuur als dauwpunt ziijn iets lager dan in de doorgaans maritiem Equatoriale lucht. De felle zon en de verfrissende wind zorgen voor meer verdamping en ventilatie, waardoor de warmte voor velen wat draaglijker is.
  • 18/1 13:20 Erik:
    En nu zowaar hagel!
  • 18/1 13:19 Erik:
    Hier in Bennekom tot nu toe alleen wat lichte regenbuitjes en een poging tot regenboog.
  • 18/1 13:07 Gert:
    Hier ook een ouderwetse hagelbui. Het kan nog
  • 18/1 11:38 Pieter:
    Vrij onverwachts valt er een hagelbui in Purmerend,bij een temp van 6 C Een teken dat de bovenlucht kouder wordt vanaf gisteren 8 mm regen gevallen .
  • 18/1 10:08 Gert:
    GFS gaat voor 1048 in delen van NL in de nacht van zondag op maandag. Zeer hoog dus
  • 17/1 21:37 Hans:
    Vind ik een hele goeie, de ZW-passaat!
Bekijk het archief
Di 21 januari 2020
Bezoekers online
Er zijn 10 gasten en 4 leden aanwezig: BjŲrn, Cees, Herman, Theo
Inloggen