Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 06:46
    Sluis
    4,2°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: NNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 23:32
    Eesveen
    4,4°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
  • 20:51
    Sluis
    6,4°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 10/12 23:33 Hans:
    Vandaag toch nog her en der buitjes in wat killere noordelijke lucht (maxtemp. 7 graden). Etmaalneerslag 1.2 mm. Eerste decemberdecade 45.6 mm in Enschede-W
  • 10/12 22:34 Ted:
    Enkel buien, in de middag meest droog. Geen hagel. Max.temp. 7,9 graden.
  • 10/12 22:02 Jaap:
    Ook op deze maandag talrijke buien, maar ze waren kort. Tussendoor flinke opklaringen. De NW-wind was vrij koud. Met 7 gr. hadden we het gehad.
  • 10/12 19:56 Pieter:
    Een dag met afwisselend zon en buien,som ook met hagel 4 mm en zelfs een mooie regenboog max 8 C
  • 9/12 23:38 Hans:
    Vanochtend sterk regenachtig met een echte herfstwind (4.2 mm), in de middag meevallend weer met opklaringen en meest droog en zo-even vrij helder bij 5.9 graden in Enschede-W. Maxtemp. vandaag 9.2
  • 9/12 23:09 Herman:
    Hagelbui te Wouw
  • 9/12 16:18 Jaap:
    Evenals gisteren, zaterdag, ook vandaag erg buiig. Vandaag wat meer opklaringen er tussendoor. De temperatuur levert geleidelijk wat in: vandaag kon het nog 9 gr. worden. De wind werd NW. Benieuwd naar de duur van de aangekondigde koude periode.
  • 9/12 15:57 Ko:
    Breda naast zonnige momenten ook mooie buienluchten en soms enkele mm's regen met plasvorming. Vooral vanochtend ook winderig. Volop actie in de atmosfeer.
  • 9/12 11:50 Pieter:
    Na buien in de avond en nacht totaal 20 mm regen opgevangen in Purmerend
  • 9/12 11:48 Frank:
    In Zaandam west vannacht 8 mm en veel wind rond 7 bf en vlagen van ruim 70 km/u, nu wat vriendelijker, bij een4/8 bewolking regelmatig wat zon
  • 9/12 00:13 Bert:
    Eerbeek om 23:10 uur regen, hagel en onweer. Windstoot 14,8 m/s en rainrate max 90,8 mm/u
  • 8/12 22:59 Richard:
    12 mm neerslag vandaag in Veenendaal en zojuist rommelde het zelfs.
  • 8/12 22:22 Edward:
    En het zicht liep flink terug tot een paar honderd m.
  • 8/12 22:22 Edward:
    Zware regen (tot 113 mm/u volgens de Davis) en windstoten (17 m/s) in Rotterdam nu.
  • 8/12 18:58 Pieter:
    Vandaag geruime tijd droog met af en toe een zonnetje, ,maar wel veel wind, een deel van onze boodschappen is door een rukwind zelfs in de sloot beland
  • 7/12 21:54 Jaap:
    Druilerig tot in de namiddag. Toen enige tijd flinke plensbuien. De buien werden niet voorafgegaan door opklaringen. Ze zaten verborgen iboven de lage regenwolken. Het werd eerst nog 11 gr., later enige daling.
  • 7/12 21:26 Ko:
    Zojuist onweer in Breda! Grote zeldzaamheid in december.
  • 7/12 17:39 Ko:
    Het is zelfs uitgelopen op een onvervalste regenmiddag. Schitterend! Inmiddels over de 10 mm, nog 300 mm nodig qua achterstand.
  • 7/12 17:36 Pieter:
    vanochtend , vanmiddag enkele uren intensieve regenval 13 mm en dalende temperaturen nu 6,9 C
  • 7/12 12:54 Ko:
    Toch nu ook overdag een mooi buitje regen. Ben ik niet gewend tegenwoordig.
  • 7/12 09:51 Ko:
    De regen speelde zich hier weer hoofdzakelijk in de nacht af. Desondanks nog steeds geen grote hoeveelheden.
  • 7/12 08:05 Hans:
    Regenachtig begin van de vrijdag met zo-even een zachte 11.2 graden in Enschede-W. Ruim 2 mm sinds middernacht, en er zou nog wel eens wat bij kunnen komen in de loop van de dag bij onvervalst HERFSTWEER!
  • 6/12 23:07 Jaap:
    De temp. jojo't een beetje Nu weer 12 gr., gisteren 8. Alweer geheel zonloos. De lampen moeten om 15.30 al aan. Na 14 dec. gaan de dagen in de namiddag alweer een beetje lengen, maar 's morgens korten ze nog tot na de Kerst.
  • 6/12 20:26 Pieter:
    Vandaag geen weer !! Morgen beter
  • 6/12 13:26 Hans:
    Zompig weer met nu en dan motregen bij 11.3 graden in Enschede-W. Echt de donkere dagen voor....
  • 5/12 23:32 Jaap:
    Na een mooie dag gisteren (dinsdag) nu weer zonloos en in de loop van de middag ook weer lichte regen of motregen. Met 8 gr. ook niet zo zacht.
  • 5/12 22:57 Ted:
    Zwaar tot geheel bewolkt. Vanaf 9.50 uur af en toe lichte regen. Even flinke regen rond 15.30 uur. Daarna meest lichte regen en af en toe ook droog. Overdag waterkoud met 5 en later rond 6 graden. Max.temp 7,7 graden (19 uur). Nu (22.45 uur) 8,8 graden. Kans is groot dat het minimum ook 7,7 graden gaat worden.
  • 5/12 21:37 Pieter:
    Grijs en zacht Sinterklaasweer Vanochtend drrog, vanmiddag en vanavond regen en motregen, totaal 4 mm
  • 5/12 14:07 Gerard:
    Idem in Schoorl, alwaar vanmorgen een v-teken aan de lucht, met blijkbaar vooruitziende blik, rumoerig of humeurig naar het zuiden trok.
  • 5/12 10:09 John:
    Af en toe wat gespetter in Rijen.
  • 4/12 22:53 Jaap:
    Mooie dinsdag achter de rug. Veel zon en weinig wind. Hier zijn geen buien actief geweest, verderop wel een paar. Onder deze omstandigheden voelde het bij ca. 9 gr. een beetje lente/achtig aan.
  • 4/12 21:57 Hans:
    Een fraaie zonnige dinsdag met "maar" 8.2 als maxtemp. Komende (woensdag)nacht is zeer wel wat lichte vorst mogelijk. Zo-even 0.5 graad in Enschede-W
  • 4/12 21:39 Ted:
    Rond 10.20 uur flinke plensbui. Daarna flink zonnig. Max.temp. 9,0 graden. De wind was NW-3. Om 10 uur NW-2, 10.30 uur NNO-2, 10.45 uur O-2, 11 uur ZO-2 11.25 ZZW-2. Begin van de middag ZW-2 later weer ZZW-2. IJmuiden had ook die winddraai-ing.
  • 4/12 21:35 Ted:
    Juiste neerslagsom Eindhoven 3 december is 18,3 mm.
  • 4/12 21:13 Pieter:
    Een koude verrassing Temperatuurin Purmerend gezakt tot 1,5 C Twente innmiddels -1,9 C en aan de grond zelfs -4,1 C
  • 4/12 19:03 Frank:
    In Zaandam een mooie dag, smorgens nog even een kort dipje met wat donkere luchten en een enkele spat, smiddags prachtig , helder zonnig weer en bij nauwelijks wind en ruim 9 oC, een prachtige middag.
  • 4/12 17:07 Pieter:
    Vanochtend vrij onverwachts nog enkele pittige buien,zelfs met hagel totaal 5 mm Vanmiddag helder zonniig en rustig weer.
  • 4/12 16:11 Ko:
    Ramen en deuren hele middag open gehad bij een zonovergoten 10 graden. Meer voorjaar dan december :(
  • 4/12 00:00 Adrie:
    In Eindhoven is niet meer dan 5-10 mm gevallen, die 60 is onzin, storing in de apparatuur na die Onweers Shit van van8.
Bekijk het archief
Di 11 december 2018
Bezoekers online
Er zijn 12 gasten en 3 leden aanwezig: Harm, John, Stefan
Inloggen