Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 07:55
    Clinge
    12°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 06:38
    Sluis
    10,3°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 23:04
    Eesveen
    11,3°C
    (0/8) Onbewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 28/5 09:04 John:
    Het best blauw buiten in Rijen. Al wat meer wind dan voorgaande ochtenden. De nacht was wederom toch redelijk prikkelend fris.
  • 27/5 22:16 Hans:
    Een bijna zomerse dag vandaag in Enschede-W met 24.8 graden. Later in de middag en avond stak de wind kil op en daalde de temperatuur.
  • 27/5 21:46 Jaap:
    Gisteren 23 graden, vandaag netaan 20. De noordenwind ging aantrekken. Af en toe licht bewolkt, maar blijvend droog. Het droogt nog verder uit. Neerslagtekort naar 150 mm. Dat haal je niet meer in, behalve bij plaatselijke plensregens bij onweer. De derde droge zomer op rij, althans op de hogere gronden komt er aan. Ramp voor de natuur en de land- en tuinbouw.
  • 27/5 19:32 Ko:
    En goed te weten dat het in Limburg 3 graden warmer was. Eindelijk eens een keertje midden Brabant niet de warmste plek van NL.
  • 27/5 17:13 John:
    In het midden van Brabant, momenteel met 22 graden 2 graden minder warm dan gisteren rond deze tijd.
  • 27/5 16:55 Ted:
    Vrijwel onbewolkt bij N-4. Temperatuur zakt zeer snel. Om 13.35 uur was het max. van 20,3 graden. Nu is het nog maar 16,5 graden. We zijn duidelijk in een koelere luchtsoort gekomen.
  • 27/5 08:40 John:
    Vanmorgen hier in Oss een vrij zeldzaam natuurverschijnsel: mist!
  • 26/5 22:51 Jurgen:
    Vandaag weer een prima dag met wederom veel zon en een paar stapelwolken. De zomer van 2020 begint op stoom te komen....
  • 26/5 19:55 John:
    Nog 22 graden om 20 uur. Komt over als een vrij zomerse avond. Het is best zo. Liever dan nog boven de 30 graden.
  • 26/5 19:53 John:
    Toch ruim 24 graden in Rijen. De 26e warme dag deze lente. Het kunnen er precies 31 worden. Evenaring van het record.
  • 26/5 17:21 Pieter:
    Een zonnige dag met weinig wind waardoor de zon best warm aan voelt, max 24 C
  • 26/5 09:12 Hans:
    Fraai zonnig maar wel met sluierbewolking in Enschede-W.
  • 25/5 22:30 Hans:
    Uiteindelijk is het later vandaag volledig helder geworden (fraaie maansikkel nu te zien tegen een glasheldere lucht) maar lange tijd was er hier een zware bewolking te zien. Werd langzaam dunner en nam af. Maximum 19.3 graden.
  • 25/5 22:22 Gerard:
    Meer een kleine meloen, die moet je hier ook niet op het dak krijgen. Mooie blauwe dag in Schoorl, met gematigde temperaturen en een verfrissende wind!
  • 25/5 21:37 Herman:
    wolkenfoto van supercel waarbij hagelstenen zo groot als sinaasappels.https://jeugdjournaal.nl/artikel/2334912
  • 25/5 16:25 John:
    Verkwikkend of opwekkend weer, wel alweer boven de 21 graden in Rijen. Daarmee 25 warme dagen deze lente. Record is 31 uit lente 2018. We gaan Nog een eind komen.
  • 25/5 14:09 Jurgen:
    Mooie kleine stapelwolken in een felblauwe lucht. Dit bij aangename temperaturen. Ideaal weer!
  • 25/5 10:13 Koos:
    Nog redelijk wat bewolking, maar zal straks verder gaan opklaren. 5,5 mm afgetapt. Mei nu 22 mm, zal waarschijnlijk de eindstand zijn
  • 25/5 08:16 Hans:
    Mooi rustig weer met wolkenvelden in Enschede-W. Vanmorgen tijdens een wandeling kon je zien dat de natuur opgefleurd was na de 12 mm van gisteren.
  • 24/5 23:42 Renťe:
    Ik heb vandaag 7 mm afgetapt. En de onweersbui van vannacht heeft brand veroorzaakt in Amen (dorp iets ten zuiden van Assen)
  • 24/5 23:04 Hans:
    Uiteindelijk 12 mm In Enschede-W. Het "buide" vanavond nog wat na. We zijn er blij mee!
  • 24/5 21:28 Richard:
    Vandaag de natste dag sinds 13 maart. Hoe bijzonder is dat ? 4,5 mm maar liefst 😳
  • 24/5 20:27 Marcel:
    6,5 welkome mm' s in nunspeet.
  • 24/5 20:18 Ko:
    Bewolkte middag en avond met soms nog wat lichte regen. Nog tot 2,5 mm gekomen.
  • 24/5 20:06 Erik:
    In Bennekom gaat het nog steeds af en aan met (mot) regen en zitten we nu op 3,5mm - boven al mijn verwachtingen!
  • 24/5 19:59 Jurgen:
    Toch nog net genoeg regen om de ton te vullen...1.5 mm in totaal. Verder een grijze dag. Bijzonder in deze zonnige tijden!
  • 24/5 19:58 Gert:
    Ik mag niet klagen in totaal 5.6 millimeter
  • 24/5 19:53 Jaap:
    Bewolkt en fris.Het werd ruim 14 graden. Af en toe lichte regen, maar veel was het niet. Het blijft dus zeer droog, nog weken.
  • 24/5 19:09 Hans:
    En nu, opnieuw buiige regen...
  • 24/5 18:38 Hans:
    Juist! Zo-even na de flinke plensbui van rond 18.00 toch maar even 10 mm ontvangen. Hoeraaa! Dat hadden we even nodig. Ook niet meer verwacht maar dat kan zomaar gebeuren in de retro-stand...
  • 24/5 17:56 Hans:
    Prijs de dag niet voor het avond is. Nu een lekkere buiige regen in Enschede-W. Laat dit nog maar even doorgaan....
  • 24/5 17:52 Ted:
    Regende tot 13.05 uur. Neerslag 4,5 graden. Tijdens de regen was het steeds 12 tot 13 graden. Nu is het bijna 15 graden. Om 15.40 uur was het voorlopige maximum van 15,0.
  • 24/5 17:27 Pieter:
    Na regen komt vandaag geen zonneschijn, zwaar bewolkt met een stevige frisse wind ca 14 C , Een heel verschil met hemelvaartsdag ,toen zonnig,weinig wind en 26 C
  • 24/5 16:59 Kees:
    In Eindhoven niet meer dan af en toe gespetter aan het einde van de ochtend en begin van de middag. Met een sterk hogedrukgebied in de buurt (alweer !) zal de komende dagen de droogte hier steeds ernstiger worden.
  • 24/5 16:02 John:
    Ik ben in Rijen tot 2 mm gekomen. De zandgronden zijn een vingertopje vochtig geworden. De komende week verdamp er dagelijks een veelvoud.
  • 24/5 15:48 Frank:
    In Zaandam-west 4 mm regen !!! Het is magertjes, maar alles is meegenomen en wij zullen het er voorlopig weer mee moeten doen.
  • 24/5 14:42 Ko:
    Breda ruim 1,5 mm. Zie zelfs plasvorming op de platte daken. Sinds 2 mei niet meer voorgekomen.
  • 24/5 14:26 Gert:
    Op grond van de Solar gegevens van onze site lijkt het mij dat het in het noordwesten alweer is opgeklaard
  • 24/5 14:18 Hans:
    Regen (0.2 mm) stelt geen drup voor. Hogedruk perst de regen er uit. Het is en blijft kurkdroog!!
  • 24/5 14:14 Erik:
    Bijna klaar met de regen hier in Bennekom. Anderhalve millimeter. Niet veel, maar meer dan ik had durven hopen.
  • 24/5 13:57 Pieter:
    Hier in Purmerend is het nu droog met zelfs een waterig zonnetje, opbrengst; 5 mm regen ,Hier moeten we het waarschijnlijk weer een tijd mee doen
  • 24/5 12:51 Jurgen:
    Zowaar even een lekker mals regentje. Een opkikkertje voor de natuur. Niet veel, maar alle beetjes helpen. Na dit zijn we wellicht weer vertrokken voor de volgende langdurige droogte periode....
  • 24/5 11:29 Gert:
    0.6 mm
  • 24/5 11:28 Ko:
    Lichte regen. Straten en stoepen zijn inmiddels al nat te noemen.
  • 24/5 11:22 John:
    Joepie meer druppeltjes stuifregen.
  • 24/5 11:08 Ko:
    Er komt voor ons ook nog wel wat aan. Nu al wat licht gespetter.
  • 24/5 11:03 John:
    Af net toe waait er een druppeltje voorbij in Rijen.
  • 24/5 10:57 Pieter:
    Ik kijk naar buiten en jawel !! Het regent in Purmerend ! dat zijn we niet meer gewend ,, wel een verfrissing voor de natuur Tpt nu toe 2,5 mm.
  • 24/5 10:54 Gert:
    Eindelijk wat regen
  • 24/5 10:48 Ted:
    Zacht en teder regentje sinds 8.50 uur. Goed voor de bodem. Tot 7.50 uur zonnig, daarna liep de lucht dicht. Even heerlijk dat de felle schitterzon weg is. Neerslag tot 10.35 uur 1,7 mm.
Bekijk het archief
Do 28 mei 2020
Bezoekers online
Er zijn 3 gasten en 2 leden aanwezig: Helga
Inloggen