Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:14
    Clinge
    1,4°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 06:44
    Sluis
    2,7°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 31/3 10:51 Hans:
    Fraai zonnig weer in Enschede-W na een lichte vorstnacht van -1.3 Actueel 3.6 graden
  • 30/3 21:34 Jaap:
    De eerste uren van de dag waren zonnig. Minimum ca.-3. Maximaal rond +9. Dat kon door veel minder wind.. Aan het eind van de middag en het begin van de avond een paar kleine buien. Geen winterse neerslag waargenomen.
  • 30/3 20:39 Pieter:
    De dag begon helder en koud met -1 C overdag zon en wolken, max 9 C een paar buitjes, rond 18.30 een flinke hagelbui, nu helder en dalende temperaturen 4 C Vannacht kans op gladheid !!
  • 30/3 19:01 John:
    Een paar piep kleine buitjes te Rijen. Stoepen net nat. Er zat soms wat korrelhagel bij.
  • 30/3 17:12 Ted:
    Half tot zwaar bewolkt en af en toe een bui. Afgelopen nacht de laagste temperatuur van gehele winter. -2,0 graden! Was tot nu toe -1,9. Record sinds 1930.
  • 30/3 15:47 Gert:
    hier wat korrelhagel momenteel
  • 30/3 10:33 Theo:
    In Groesbeek ook afgelopen nacht de koudste met minimum -4,8 en grondvorst -8,2.
  • 30/3 10:08 Erik:
    In Bennekom ook de koudste nacht van de afgelopen winter met -3,8įC. Komende nacht weer koud: ik vrees voor flinke vorstschade.
  • 30/3 08:54 Frans:
    op 30 maart je eerste vorst meten...
  • 30/3 07:41 Jurgen:
    Hier in Dordrecht ook vorstig met -1.4 graden. Wat jammer dat het geen 2 maanden eerder was....
  • 30/3 07:14 Hans:
    Hier in het enschedese ook -4 graden momenteel, de laagste temperatuur van dit hele winterseizoen! Helder weer met weinig wind.
  • 30/3 06:49 Ko:
    Met -4 gr koudste nacht van hele winterseizoen. Toch nog gelukt op de valreep.
  • 29/3 19:58 Pieter:
    Een vrij zonnige dag met een harde koude NNO wind en max 8 C gevoelsmatig koud
  • 29/3 19:04 Gerard:
    Met de krachtige tot harde wind en iets meer dan 4 graden onaangenaam buiten in Schoorl en zo ook in de rest van NL. Perfect weer dus.
  • 29/3 18:28 Hans:
    Na wat gevlok in de ochtend en nog langdurig veel bewolking is het nu zonnig geworden met wat platte stapelwolken bij 6 graden. (Enschede W)
  • 29/3 18:17 Piet:
    Vanmorgen een beetje sneeuw en hagel, wel met een snerpende wind...
  • 29/3 14:18 Ted:
    Meest licht bewolkt. Wind NNO-7 met vlagen tot 9. Temperatuur is 7 graden.
  • 29/3 11:38 Hans:
    Zomertijd is ingegaan, meteen voor het eerst in het winter halfjaar sneeuw in Ede-Zuid
  • 29/3 11:31 Kees:
    Ook in Eindhoven een bui met korrelsneeuw.
  • 29/3 11:17 Erik:
    De eerste sneeuw van deze winter in Bennekom. Met een bizar bulderende noordoostenwind.
  • 29/3 10:59 Hans:
    Voortdurend lichte sneeuw. Temp gedaald tot 3.6 nu..
  • 29/3 09:59 Hans:
    Korrelsneeuw bij 4.2 graden in Enschede-W. Koud!
  • 29/3 08:29 Gert:
    Wat buien boven de Noordzee. De bovenlucht is zo koud dat een van de buien vanmorgen een ontlading liet zien ondanks de hoge luchtdruk
  • 28/3 18:53 Edward:
    Vandaag duidelijk warmer in Mainz dan in Nederland. Een graad of 17-19 vanmiddag om 16 uur en op open plateaus daarbij ook redelijk wat N/NO wind, al was er vorige week wel duidelijk nog wat meer wind.
  • 28/3 18:03 Jaap:
    Een ander hogedrukgebied neemt het over. Een soort glazen front. In de middag werd het licht tot half bewolkt. Een straffe no. tot n.wind deed het koud aanvoelen, maar het werd nog 11 graden. Het droogt snel uit. April wellicht weer erg droog?
  • 28/3 17:41 Gerard:
    In Schoorl overwegend half bewolkt en een gure noordenwind, door de windkoelte minder aangenaam dan gisteren, de 10 graden sowieso niet bereikt. De gieter als wapen tegen uitdroging van het gewas al gehanteerd.
  • 28/3 16:55 Ko:
    Zonnige weertype is hardnekkig, ook vandaag nog (tegen verwachting in) een volle dag zon. Bijna ongeloofwaardig dat het morgen winters is met max beneden de 10 gr. en een bui?
  • 28/3 12:40 Pieter:
    Waarschijnlijk heeft deze week een record aantal zonuren opgeleverd, voor het eerst vandaag een paar schapenwolkjes tegen de blauwe lucht,in de zon en uit de wind is het echt aangenaam lenteweer.
  • 28/3 12:26 Frank:
    Verstilde steden onder een paradoxaal strak blauwe lucht en helder beschenen door de welkome lentezon houden de adem in gespannen wachtend voor code groen. Terwijl de schrale noordooster door de vrolijk ogende voorjaarsbloesems in de kleuren als die van een krans blaast. Het onzichtbare in de dampkring - microscopisch klein laat weer eens zien wie de baas is.
  • 26/3 21:07 Edward:
    Hier in Mainz (Duitsland) vandaag een mooie zonsondergang (zie fotocarrousel) bij vanuit het zuidoosten binnentrekkende vrij dikke hoge bewolking. Vorige werkweek veel zon en alle middagen rond 18 graden, deze week (tot nu toe) en het weekend was vergelijkbaar met NL, maar zeker niet de koudste nachten van de winter of dit jaar tot zover (het was eerder al -6, maar deze week tot -3). In Rotterdam juist wel de koudste twee nachten van het kalenderjaar 2020 tot nu toe gemeten.
  • 26/3 14:13 Gerard:
    Voor het huis zomer, achter het huis winter, het typische maartse lenteweer. 9.6 graden maar een straf windje in Schoorl.
  • 26/3 11:54 Jurgen:
    Voor de 6e dag op rij vrijwel onbewolkt. Wat een verademing na de lange herfst met de zuidwest passaat!
  • 26/3 09:51 Anton:
    Stralend blauwe lucht, 6 graden, gortdroog (<45%) en ruim voldoende pollen (want geel laagje op de auto): mooie voorjaarsdag, behalve voor hooikoortslijders.
  • 25/3 22:58 Hans:
    Toch hier in de achtertuin in superdroge lucht 14.1 als maximum (Enschede-W) Wel sluierbewolking en wat dalende barometer...
  • 25/3 21:07 Pieter:
    In de vroege ochtend witte grasvelden en autoruiten krabben, daarna een heerlijke zonnige lentedag tot 11 C , Vanavond weer snelle temp. daling, Leleystad al weer -0,7 C aan de grond.
  • 25/3 09:43 Erik:
    De bosanemoontjes achter mijn raam liggen door de vorst slap op de grond. Met -1,6įC de koudste van de de afgelopen nachten.
  • 24/3 19:45 Pieter:
    Na zonsondergang een snelle temperatuursdaling, Hupsel aan de grond al -1,2 C
  • 24/3 19:25 Jaap:
    Echt in alles is deze dinsdag een kopie van gisteren. Misschien iets minder wind.
  • 24/3 19:22 Pieter:
    Net als gisteren droog en zonnig weer met een koude start en s,middags aangenaam met ca 10 C.
Bekijk het archief
Di 31 maart 2020
Bezoekers online
Er zijn 7 gasten en 6 leden aanwezig: Adrie, Bart, Bert, BjŲrn, Henk, Stefan
Inloggen