Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 06:38
    Sluis
    21,2°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: WNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 23:10
    Eesveen
    20,4°C
    (0/8) Onbewolkt
  • 21:23
    Sluis
    26,3°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: NO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 13/8 06:49 Gert:
    Estofex 2 afgekondigd
  • 13/8 00:36 Jaap:
    Diepenheim 12 Augustus: 33 graden, iets lager dan de dag ervoor. Om 23u 20 graden, ook iets lager dan de dag ervoor .Veel zon en geen bui gezien. Droogte neemt toe hier.
  • 12/8 23:26 Hans:
    8ste tropische dag vandaag (34.7) in het enschedese vanaf vorige week woensdag.
  • 12/8 22:20 John:
    Belachelijk weer. Om 22 uur nog 28 graden in Rijen. Ramen en deuren kunnen nog niet open of we laten weer warmte binnen.
  • 12/8 21:45 Ted:
    Amsterdam koelt niet af. Assendelft ook niet. Hier ook nu (21.30 uur) nog 29,3 graden. Dat meetpunt is juist ver van de bebouwing.
  • 12/8 21:31 Kees:
    In Amsterdam koelt het door al die steene bebouwing haast niet af. Nu noch steeds 29 graden.
  • 12/8 20:37 Pieter:
    Ted, Ik zie dikke buien boven Duitsland op de buienradar kijk ook eens op Weerplaza regenradar
  • 12/8 20:22 Ted:
    Na 4 uur is de radarstoring weer terug. Ik geef het op! Nederland heeft helaas geen fatsoenlijke radar.
  • 12/8 19:56 Jurgen:
    Onweersbuien lijken er voor de Dordtse regio vandaag niet in te zitten. Het is nog 30 graden hier buiten. Dat wordt de 3e tropen nacht op rij. Superlatieven schieten tekort om deze hittegolf te omschrijven!
  • 12/8 18:26 Ted:
    Radarstoring is na 15 dagen voorbij. Sinds 12 augustus 14.40 uur klopt het weer.
  • 12/8 17:51 Gerben:
    Maastricht meldt wolkbreuk
  • 12/8 17:18 John:
    Gisteren keek ik naar een Utrechtse buienkap, nu zie ik vanuit Rijen wat cumuli zonder motivatie.
  • 12/8 17:18 John:
    Ja, ook te Rijen net iets minder warm, maar effect is amper merkbaar door tamelijk hoge dauwpunten, die nog gaan stijgen morgen en vrijdag.
  • 12/8 16:56 Jurgen:
    Het maximum valt vandaag wat lager uit, maar met 32 graden voelt het alles behalve behaaglijk aan in Dordrecht. Ik kijk uit naar een zeewind, die ons van deze on-Nederlandse temperaturen gaat verlossen. Morgen waarschijnlijk, en dan met knetterend onweer...
  • 12/8 16:29 Erik:
    De lucht ziet er een stuk rustiger uit dan gisteren. Er zijn wel wat Cumuli, maar die lijken niet door te groeien. Gisteren was de lucht om deze tijd een stuk chaotischer.
  • 12/8 15:49 Gert:
    Hier ook een tweede troepennacht en de 7e tropische dag ruim in de 30c en een heatindex die nog hoger ligt
  • 12/8 15:11 Gerben:
    Buien ontstaan nu boven de Ardennen
  • 12/8 14:13 Gerard:
    De drie KNMI-stations in NH-Noord hebben allemaal wind van wateroppervlak. Geen beeld van wat er zich afspeelt op het continentale deel van dit gebied: wel overal 30+
  • 12/8 11:15 John:
    In Rijen midden op de avond ook gelijkmatige regen. Krap 1,5 mm. ongeveer 9 kilometer naar het noordwesten ( Oosterhout 11 mm). We zagen de regengordijnen hangen. Imposant was weer het langdurig gedonder en gerommel, continu, door elkaar heen.
  • 12/8 10:06 Erik:
    In totaal 2,2mm neerslag gisterenavond en vannacht. De tweede tropennacht op rij, maar met een Tmin van 20,8įC iets minder zwoel dan de nacht ervoor (Tmin 21,5įC). De regen is mooi gelijkmatig gevallen en de tuin is zichtbaar opgefrist, Slechts 12km naar het noorden, in Lunteren, stonden de straten blank! De zon brandt nu de laatste wolkenrestanten weg: het belooft weer een hete dag te worden.
  • 12/8 09:40 Bert:
    Hier de 2de tropennacht: 9de 20,4 en nu 21,3. Ik had nog nooit een tropennacht gehad in augustus (waarnemingen va 1983). De start is met wolken.
  • 12/8 08:57 Jurgen:
    Wederom een tropen nacht hier in Dordt. En nu weer op naar de volgende tropische dag. Intussen stijgt het warmte getal van zomer 2020 met ijltempo. In de weekeinde wellicht in de top 10...
  • 12/8 07:51 John:
    Vannacht wel onweer, maar geen neerslag.
  • 12/8 06:50 Gert:
    ruim 21C. En de koperen bol is uit zijn hol dus de temperatuur gaat zo weer stijgen. Als de verwachting uit komt kunnen we de 7e tropische dag op rij uitschrijven
  • 11/8 23:55 Jaap:
    23.30u in Diepenheim nog 26 graden. Dit is niet normaal meer. Geen druppel tot nu toe. Wel weerlicht op afstand.
  • 11/8 23:27 Jaap:
    In Diepenheim geen druppel tot nu. Ben ik niet thuis in De Bilt en mis ik de hele show. Zit niet op mini _tornado's te wachten zoals vorig jaar op 4 juni. Dat hoeft nu ook weer niet.
  • 11/8 23:07 Gerben:
    Nieuwe buien regio Nijmegen
  • 11/8 22:29 Herman:
    Na een flink onweer daalde de temp van 32 naar 18,2 į en leverde tot 2200 uur 17,5 mm.
  • 11/8 22:25 Renťe:
    Het is al bijna niet meer bijzonder: vandaag 35.4 graden in Beilen, de 6e dag op rij dat het boven de 30 gr is. Nu is het nog 26.8, een fantastische zomeravond.
  • 11/8 21:43 Ko:
    Na 11 mm nog soms wat regen flitsen en gerommel.
  • 11/8 21:24 Frank:
    Rond 20.35 uur te Delft geslaagde foto's gemaakt van de rand van het grote indrukwekkende aambeeldscherm van het complex dat momenteel boven ZW-Nederland hangt. Komen misschien in de foto-carrousel.
  • 11/8 21:04 Pieter:
    Dit keer vers water in Brabant, maar hier in Purmerend geen druppel Moest toch weer zelf de planten water geven, de hoogste temperaturen nu in Noord Holland met Wijk aan zee nog 29,0 C .
  • 11/8 21:04 John:
    De bui afgelopen middag boven Utrecht ook mooi te zien vanuit Rijen. Dus vanuit zuidelijke positie.
  • 11/8 21:02 Jurgen:
    Fijn voor je Ko! Ook hier in Dordt is het heerlijk opgefrist na 10 mm regen. Ik heb me lekker zeiknat laten regenen. Een heerlijke opfrisser!
  • 11/8 21:02 John:
    Lekker gerommel en gedonder, weerlicht en bliksem te Rijen al een tijd. Geen regen. Handvol druppels niet meegeteld. Het rook wel sterk naar regen. Nabij ook stortregen zien vallen.
  • 11/8 20:57 Ko:
    Mooie onweersbui en afkoeling het afgelopen uur. Nu pas de eerste aug regen. Beetje verbaasd, meestal wordt Breda overgeslagen op hete dagen.
  • 11/8 20:19 Jurgen:
    Bui barst los hier momenteel...
  • 11/8 20:11 Frank:
    Het kan geen kwaad om straks in het donker (en morgenavond) op zogenoemde Sprites ver weg boven actieve onweersbuien te letten. Voor zover ik weet, zijn ze hier vanuit NL nog niet waargenomen / gefotografeerd. Een afstand van 75 a 100 km tot de bui schijnt het meest geschikt te zijn. Verwar Sprites niet met gewoon weerlicht in de onweerswolk..
  • 11/8 20:08 Gerard:
    Om 20:00 uur nog 31 graden in Schoorl, zo absurd nog niet eerder meegemaakt, met die infraroodschermen in de bovenlucht koelt het niet af en de wind is ook nog eens gaan liggen.
  • 11/8 20:02 Jurgen:
    Na weer zinderend hete dag met 33.6 graden in Dordt begint het te rommelen in het zuiden...Vanmiddag rond 16:00 was de bui boven Utrecht en Gelderse Vallei goed te zien.
  • 11/8 19:55 Hans:
    In Ede-Zuid echte effecten van een hittegolf, vanaf 18.00 uur onweer, dat in westelijke richting verder trok, inclusief stevige regen!
  • 11/8 19:26 Bert:
    Onweersbui ontstond ten NW van Eerbeek. Het is hier droog gebleven met tussen 18 en 18:30 onweer op afstand.
  • 11/8 19:24 Kees:
    In Eindhoven even na 18.00 u. een heerlijk verfrissende onweersbui.
  • 11/8 18:18 Jaap:
    Het kan nog heter. Diepenheim vanmiddag ruim 34 graden. Nu dreigende luchten in het zuiden en westen. De zon is weg de wind neemt toe. Nog droog.
  • 11/8 18:07 Edward:
    In Mainz weer een maximum van 35,6 behaald en daarna lichte daling (stijging Td), na de passage van outflow van een onweersbui. Maar in Rotterdam is het weer meer zweten, beide plekken nu 33,1, maar in Rotterdam met een Td van 23,7 op de Davis.
  • 11/8 17:54 Frank:
    Desalnietemin een schitterend interessante situatie, John. Daar heb ik wel wat transpiratie voor over. Misschien kun je blij worden gemaakt met een verfrissende douche thuis..
  • 11/8 17:54 Hendrik-Jan:
    Staat nu 10.6 mm op de teller, het rommelt nog wat na en lichte regen. Temperatuur terug naar 23.4 graden
  • 11/8 17:47 Hendrik-Jan:
    Staat nu 10.6 mm op de teller, het rommelt nog wat na en lichte regen. Temperatuur terug naar 23.4 graden
  • 11/8 17:41 John:
    Spectaculaire buiengroei op diverse plaatsen. Fantastisch hoe snel het gaat. We zien ook outflow effecten op de radar. Binnen een half uur nieuwe actieve cellen. Vanuit het benauwde Rijen zie ik alleen maar aambeelden heel ver weg en opbollende stapelwolken iets dichterbij. Of je blij moet zijn met regen? Walgelijk hoge dauwpunten tot 23 graden in Zeeland na lichte regen.
  • 11/8 17:39 John:
    Hier in Oss nu lichte regen en onweer. Temperatuur gedaald van ruim 35 naar 33 graden...
Bekijk het archief
Do 13 augustus 2020
Bezoekers online
Er zijn 5 gasten en 6 leden aanwezig: Adrie, Bonne, DaniŽl, Frans, John, Richard
Inloggen