Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:08
    Clinge
    11,4°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 06:31
    Sluis
    11,0°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 23:19
    Eesveen
    14,8°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 24/9 10:16 John:
    Opbrengst buiige regenval gisteravond/ vroege nacht te Rijen: 14 mm.
  • 24/9 09:14 Ko:
    Zonnig helder en blauwe luchten. Waar is de omslag gebleven??
  • 23/9 23:17 John:
    Buiige regen in Rijen in tweede deel van de avond. Heerlijk de geur, het getik tegen de ramen, het borrelen der dakgoten, gekletter op stoepen en straten. Lang op gewacht.
  • 23/9 23:09 Jurgen:
    Eindelijk is het hier lekker aan het plenzen...
  • 23/9 22:35 Hans:
    Warme woensdag nog hier in het enschedese met 23.4 en later op de dag een bui(tje) van 1 mm.
  • 23/9 21:59 Gerard:
    Alleen in de ochtend een bui in Schoorl gehad, vrij zonnige middag, wel erg winderig. Prima buitenwerkweer desondanks.
  • 23/9 21:55 Jurgen:
    2 Buitjes gehad hier in Dordt. Stelde niets voor. Met een temperatuur van 22 graden was het rond de middag nog vrij warm. Maar de zuidwester nam in de loop van de dag toe en de zon verdween achter de wolken. Heerlijk, laat het maar herfst worden. Genoeg zomer gehad dit jaar. Ik ben toe aan dynamiek en afwisseling...
  • 23/9 18:08 Gert:
    Eindelijk weer wat regen
  • 23/9 17:51 Pieter:
    In de ochtend nog wat zon, maa rin de middag meer bewolking en een paar buitjes slechts 1 mm , max 20 C
  • 23/9 16:51 Ko:
    Die 2 mm ook niet maar het zou wat serieus natter worden komende dagen in onze contreien. Ik zie de bomen hier met de dag verkleuren met bladval, alsof het al okt is.
  • 23/9 16:39 John:
    Wat bof je toch weer. In Rijen krap 0,1 mm. Dat gaat geen einde aan de droogte maken.
  • 23/9 16:36 Ko:
    Hier zojuist het eerste buitje gehad van 2 mm. Massale witte schuimkoppen op de weg van de extreme droogte.
  • 23/9 16:30 John:
    Vies stoffig weer door toename van de wind in Rijen. Stof en zand in de ogen en tussen de tanden. Waterballet nog niet in aantocht.
  • 23/9 16:12 Ronald:
    Hier in Spijkenisse sinds een uurtje flink wat regen en wind uit buien, lekker rustgevend weertype!!!
  • 23/9 11:37 Ko:
    Hier nog zon en al aan de warme kant. Nog altijd van hetzelfde laken een pak. Hopelijk de laatste keer boven 20 graden.
  • 23/9 08:41 Jurgen:
    Een vreemd verschijnsel aan de horizon: bewolking! Het startsein is gegeven voor een weersomslag...
  • 22/9 22:26 Edward:
    In dezelfde periode in Rotterdam overigens 3 keer zoveel, 333 mm.
  • 22/9 22:23 Edward:
    Hier in Mainz is de hoop gevestigd op de omslag naar enige wisselvalligheid (en koelere temperaturen) komende dagen. Zondag zijn er bijvoorbeeld modellen die met een "mooie" setting komen. Het automatische weerstation van DWD heeft in het afgelopen half jaar, de astronomische lente + zomer, slechts 116 mm kunnen meten. Daarmee is het het droogste zomerhalfjaar in ruim 70 jaar metingen, met 1976 die bijna even droog (123 mm) is en de rest op grote afstand daarachter (>180 mm). Veel vegetatie ziet er niet uit hier.
  • 22/9 22:15 Jaap:
    Als gisteren, met dien verstande, dat het in de vroege morgen mistig was. We kwamen nu aan 23 graden. Ja, de nachtelijke uitstraling duurt langer dan in de zomer. Minimum ongeveer 5 graden
  • 22/9 19:26 Pieter:
    Alweer zo.n mooie nazomer/ herfst dag met volop zon en maar weinig wind , Nog volop genoten van een mooi sluitstuk van een fraaie zomer
  • 22/9 11:11 Frank:
    Eerder vanochtend aardige foto's gemaakt van opvallende schaduwwerking van diverse Delftse kerktorens in de mist. Misschien dat er een paar in de foto-carrousel terechtkomen.
  • 22/9 11:07 Frank:
    Mist is ook bewolking, maar dan bewolking waarin je je bevindt, aan het aardoppervlak. Strikt genomen is een dag die met mist begint geen onbewolkte dag.
  • 22/9 10:31 Jurgen:
    Na ochtendmist wederom een zeer zonnige dag. De 6e onbewolkte dag op rij. Uniek! De hoeveelheid zon van 21 maart - 21 september is een record dit jaar. Een hoeveelheid zonuren dat niet onderdoet voor Zuid-Europa....
  • 22/9 09:11 John:
    Gisteren weer een zomerse dag in Oss, vandaag is met mist begonnen, maar de zon maakt daar nu korte metten mee.
  • 22/9 08:33 John:
    Het is weer een helder begin van de dag in Rijen. Nogmaals zal de zon ☀️ overheersen en wordt het vrij warm voor de tijd van het jaar. De eikels kraken onder je autobanden.
  • 22/9 08:13 Frank:
    Dichte mist in het centrum van Delft. Minimaal zicht naar schatting ongeveer 75 meter. De dikke-mist-sfeer doet 'Dickens-achtig' aan; komt niet vaak voor.
  • 22/9 00:18 Kees:
    Dit was voor mij een 100% Dag. Alles wat een dag als gister moest hebben. Zon haast geen wind lage R V. en een lekkere temperatuur. Met een mooi e zo'n ondergang als afsluiting. We
  • 21/9 22:58 Jaap:
    En nog een keer zonovergoten! Mogelijk morgen nog zo'n dag. Doordat er vrijwel geen wind was, kon het kwik wat verder omhoog. Het schommelde rond de zomerse grens van 25 graden.
  • 21/9 22:54 Hans:
    Een voluit zomerse nazomerdag met 26.3 graden in Enschede-W. Het kan gewoon niet op! Wat een schitterende dag!
  • 21/9 17:40 Jurgen:
    24 Graden bij ongehinderde zonneschijn hier in het Dordtse. Zomer 2020 is er een met hťťl lange adem. Het zou mij niets verbazen als er in oktober ook nog een nazomer komt, net als in 2018...
  • 21/9 16:46 Pieter:
    Het begint als normaal te voelen; Al weer een droge en zeer zonnige dag ,max 23 C ,maar door het bijna ontbreken van wind voelt het warmer aan n
  • 21/9 13:37 Gerard:
    Prima tennis- en klusweer! Zonnig Schoorl met in de schaduw nog gematigde temperatuur maar in de zon is het warm mede door het ontbreken van wind.
  • 21/9 12:18 Hans:
    Opnieuw heerlijk nazomerweer! Zeldzaam helder zonnig bij 19.2 graden. Op weg naar zomerse waarden?
  • 21/9 08:19 Jurgen:
    Zeldzaam lange reeks zonnige dagen voor september. Zullen we de 200+ uren zon nog halen over de hele maand? Dan hebben we 6x 200+ uren zon maanden achtereen op rij....
  • 20/9 23:11 Jaap:
    En opnieuw wolkenloos Nu maximaal 22 graden. Een minimum van 7 graden. Aparte reeks voor september. Boven de oostelijke zandgronden waren de minima nog een stuk lager.
  • 20/9 22:28 John:
    Door lage dauwpunten zijn de zomerse maxima in het zuiden niet meer zo warm aanvoelend. Overigens puur in de zon en uit de wind was het nog knap heet op de huid.
  • 20/9 21:59 Hans:
    Heerlijke nazomerdag! 24.5 het maximum.
  • 20/9 18:44 Gert:
    Net even een sounding boven Emmen bekeken maar wat is de lucht droog boven dat gebied en ook dus bij ons.
  • 20/9 16:38 Pieter:
    Het kan niet op !! Al weer een volledig droge en zonnige nazomer dag met max 21 C In Brabant en Limburg al weer2 zomerse dagen op rij
  • 20/9 10:28 Jurgen:
    Vandaag alweer een zonnige dag. Het is nauwelijks nog voor te stellen dat we nog in Nederland leven. Maar als de vooruitzichten ons niet bedriegen, gaat later in de week het roer drastisch om...
  • 20/9 10:02 Hans:
    -1.3 vlak boven de grond op voormalige vb twente. De eerste grond(nacht)vorst. Actueel zeer helder zonnig bij 11.1 in Enschede-W.
  • 19/9 21:50 Jaap:
    Geen wolkje. Rustige oostenwind met een max. van 23 graden. Prachtig weer, maar voor de natuur niet goed, want te droog. Veel bomen op de zandgronden staan er beroerd bij.
  • 19/9 20:12 Gerard:
    Mooi tuinweer in Schoorl en Alkmaar op zaterdag, geen wolken maar ook lang niet helder: veel egale cirruszweem gaf de hemel een lichtblauw uiterlijk.
  • 19/9 19:34 Ted:
    Oeps. Heb zitten suffen met de temperatuur. Verkeerd gekeken. Bij nu (17.10 uur) moest staan 20,6 graden ipv. 19,6. Max. temp. is 21,0 graden. Geen 20,0.
  • 19/9 19:27 Hans:
    Een zomerse vandaag met 25.2 in het enschedese.. Helemaal mooi toch?!
  • 19/9 17:25 Ted:
    Zeer zonnig. Temperatuur had last van het IJsselmeer. Nu 19,6 graden. Max.temp. 20,0 graden. Die 20 graden was werkelijk op het randje. Slechts 20 seconden.
  • 19/9 16:53 Hans:
    Natuurlijk vandaag het ideale wandelweer. Goed te doen, warm maar niet heet..
  • 19/9 16:51 Hans:
    Een gortdroge oostenwind, het kan niet op en alleen maar heldere zonneschijn. Zo-even 24.5 graden. Goed weer voor de maiscampagnes, die hier in het oosten al beginnen..
  • 19/9 16:49 Pieter:
    Weer een droge en zonnige dag de wind was vooral in de ochtend fris, nu iets warmer met 20 C
  • 19/9 13:55 Jurgen:
    Blauw, blauw en nog eens blauw...Al dagenlang geen noemenswaardige bewolking meer gezien en dit gaat nog minimaal 3 dagen door. We zijn weer aan een unieke maand bezig!
Bekijk het archief
Do 24 september 2020
Bezoekers online
Er zijn 3 gasten en 3 leden aanwezig: Jan, Mark, Sebastiaan
Inloggen