Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 18:48
    Clinge het Zeegat
    22,7°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 4 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 26/6 22:58 Hans:
    Regionale hittegolf hier een feit vanaf zaterdag.
  • 26/6 22:56 Hans:
    Vandaag na een bewolkt begin een voluit zomerse dag met in de middag bij veel zon 29.2 graden. Enschede W. Nu een kille noordenwind! Zo kan het gaan van tropenwarmte naar lekkere frisheid. Beter zo..
  • 26/6 21:56 Jaap:
    Op mijn mobiel nog niet gecontroleerd. Doe ik morgen wel. Misschien de oplossing: de app geheel verwijderen en dan opnieuw downloaden. Ben je wellicht wel wat dingen voorgoed kwijt.
  • 26/6 21:42 Gert:
    ondertussen zeer warm in Frankrijk en Duitsland. Kortom we hebben geluk dat de atmosfeer bij wijze van spreken de ECMWF variant is gaan volgen
  • 26/6 21:22 John:
    Toch geen reeks van 7 tropische dagen in het zuiden. Dankzij grenslaagperikelen.
  • 26/6 21:22 John:
    Toch geen reeks van 7 tropische dagen in het zuiden. Dankzij grenslaagperikelen.
  • 26/6 21:20 John:
    F5 op een iPad? Ook op mijn mobiel nog steeds afwijkende VWK site.
  • 26/6 21:13 Marcel:
    Zelfs de 30 gr. is vandaag bijna nergens gehaald. Het zou verstandig zijn als media en diverse bureaus goed in de spiegel kijken in plats van onnodig onrust stoken. Vandaag derhalve een opfrisdag met dank aan die waterplas waaraan wij grenzen.
  • 26/6 20:39 Pieter:
    Vandaag zo,n 11 graden kouder dan gisteren, vooral vanochtend veel bewolking en fris ca 19 C Vanmiddag vrij zonnig en nog 23 C .
  • 26/6 18:39 Gert:
    ik ook maar f5 werkt
  • 26/6 18:30 Ko:
    Bij mij hetzelfde John. Heb nadien gekozen voor geavanceerd geschiedenis wissen, nu lukt het weer voor het eerst.
  • 26/6 18:22 Gerard:
    Op F5 drukken?
  • 26/6 17:31 John:
    Bij mij is de website nog steeds niet goed. Ik heb vernieuwd, ik heb cookies verwijderd. Wat kan ik nog doen?
  • 26/6 17:19 Jaap:
    De zon kwam hier rond 14.30 eensklaps erdoor. Daarvůůr een grijze brij met een temperatuur die moeite had de 20 te halen. Met de zon werd het maximum vandaag nog 23 gr.
  • 26/6 17:07 Jaap:
    Sorry, na VERNIEUWEN nu wel goed.
  • 26/6 17:07 Jaap:
    De website is bij mij nog niet goed
  • 26/6 17:07 Jaap:
    De website is bij mij nog niet goed
  • 26/6 17:06 Jaap:
    De website is bij mij nog niet goed
  • 26/6 16:48 Gerard:
    Stratus en wat kil in de ochtend maar tegen het middaguur begon de zon er door te komen, zodat het weer een zonnige middag is in Schoorl, bij een aangename koele bries!
  • 26/6 12:51 Frank:
    In Zaandam/Westzaan vannacht geleidelijk temp dalend naar 17 oC, heerlijk. Vanmorgen een bewolkte start en even prima weer om wat in de tuin te doen, maar nu (12.45 uur) klaart het snel op, blauwe luchten, de zon erbij en dan voelt het al snel weer broeierig warm.
  • 26/6 11:24 Erik:
    Nog steeds alle ramen en deuren open want Tbuiten lager dan Tbinnen. De zon lijkt langzaam door de wolken te breken. Ik ben benieuwd welke (buiten)temperatuur we aan het eind van de middag hebben. En overigens is het prettig dat de opmaak van de website weer op orde is. Was lastig navigeren gisteren.
  • 26/6 09:32 Hans:
    De website (frontend) werkt weer normaal. De storing is verholpen door AllUnited na het insturen van een ticket. Nogmaals pardon voor het ongemak. Belangrijk te benadrukken: de storing betrof alleen de opmaak van de site. Sylphide werkte en werkt normaal.
  • 26/6 07:33 Hans:
    Tweede tropennacht op rij met 21.4 als minimum in het enschedese. Toch woei er zo-even een wat verfrissend windje.
  • 26/6 00:17 Gerard:
    Koele verfrissende zeewind na passeren glazen front op dinsdagavond.
  • 25/6 23:24 Edward:
    Voor andere links moet je even doorscrollen, maar het is wel aanwezig.
  • 25/6 23:19 Edward:
    Even in 1 bericht: @iedereen: er is een probleem met een file die niet werkt en AllUnited zou dat morgen moeten oplossen, er is door Hans contact opgenomen (zie forum). Sylphidekaartjes dagextremen en maandextremen: https://www.vwkweb.nl/index.php?page=1824 Forum: https://forum.vwkweb.nl/
  • 25/6 22:39 Hans:
    Hete tropendag na tropennacht in Enschede W. Minimum was 20.6 maximum 36.7 graden. Zeer heet!! Mag van mij 15 graden lager...
  • 25/6 22:13 Jaap:
    De Bilt vandaag dik over de 32 gr. Vanavond draaide de wind naar het zuidwesten tot westen en nu is het 25 gr.
  • 25/6 21:20 Edward:
    Om precies te zijn niet met een "is groter dan", maar met een "is gelijk aan of groter dan"-symbool.
  • 25/6 21:19 Edward:
    @Pieter: criterium voor code geel/hitteplan is opeenvolgend 4x > 27 max. temp (of 1x > 35 max. temp).
  • 25/6 20:59 Gert:
    Dauwpunt 22 anderzijds nw-wind meldt zich
  • 25/6 19:56 Theo:
    Vandaag in Groesbeek de warmste juni dag met 35,4 sinds 1960. Vorige was 34,3 op 18 juni 2002.
  • 25/6 19:32 John:
    Eigenlijk voelt het buiten nog steeds zo. En zelf 's nachts amper effect van open ramen gehad.
  • 25/6 19:31 John:
    De tropisch hitte voelde ook in Rijen vies plakkerig aan door de combinatie met hoge dauwpunten.
  • 25/6 19:16 Ted:
    Smerig heet. Max.temp 32,7 gisteren 31,1 graden. Min.temp 2 nachten 20,5 graden. Vochtigheid gisteren 61% vandaag als laagste 60%. Vandaag meest l. bew.
  • 25/6 19:02 Gert:
    Vandaag boven de 35C op mijn station
  • 25/6 17:30 Pieter:
    Waarom geen hitteplan voor Noord Holland en Zuid Holland ??, zowel gisteren als vandaag overal boven de dertig graden.
  • 25/6 16:39 Johan:
    Een dagrecord in de Bilt
  • 25/6 16:03 Gerben:
    Volkel maandrecord
  • 25/6 15:48 Gerben:
    Hupsel op minder dan een graad van het maandrecord van Maastricht. Laagste RV en dauwpunt van Nederland. Goede omstandigheden.
  • 25/6 15:33 Wilco:
    In Almelo nu 35,1
Bekijk het archief
Wo 26 juni 2019
Bezoekers online
Er zijn 3 gasten en 8 leden aanwezig: Adrie, Bart, Bonne, Erik, Frank, Hans, Herman, Martijn
Inloggen