Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 19:00
    Clinge het Zeegat
    0,9°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: ZO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 16:08
    Clinge het Zeegat
    2,6°C
    (1/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
  • 19/1 15:23 Pieter:
    Wandeling gemaakt door het Purmerbos, vr koude wind Vveel sloten liggen al dicht gevroren , In de schaduw het nog wit van hagelbuien op donderdagavond, temp nu 3 C
  • 19/1 10:49 Erik:
    Iets minder koude nacht in Bennekom: -3,9⁰C tegen 4,2⁰C de nacht ervoor (op station Veenkampen -4,5⁰C tegen -5,3⁰C de nacht ervoor) waarschijnlijk door de hoge bewolking. Even voor zes uur begon de temperatuur op te lopen.
  • 19/1 10:43 Frank:
    Mooie morgen in de Zaanstreek, nog lichte vorst, en zonnig, ijsvorming in het Westzijderveld is minimaal, op enkele vliesjes na nog open water.
  • 19/1 10:35 Adwin:
    Hellmann de Bilt niet meer 0
  • 19/1 09:52 Pieter:
    Helder en rustig winterweer met net als gisteren een minimum van -2,1 C
  • 19/1 07:28 Hans:
    Ja, ook gezien in Enschede W gisteravond laat. Afgelopen nacht wederom lichte vorst (-3.4). Zet niet echt zoden aan de dijk voor de schaatsers. Nu vrij helder bij -3
  • 19/1 01:19 Gerard:
    Fraaie maanhalo zichtbaar, kleine kring 22 graden, wel ongelijkmatig qua sterkte, bovenste deel het lichtste.
  • 18/1 23:44 Hans:
    Hier zo-even-2.8 (Enschede W) en nog vrij helder.
  • 18/1 23:43 Hans:
    Fraaie dag vandaag met een winters karakter. Nog 4 graden bereikt vandaag bij volop zon in droge lucht.
  • 18/1 23:39 Pieter:
    Er kruipt een gebied met lage bewolking en mist over het land , dat betekend meestal weinig vorst, Momenteel -1 C in Purmerend
  • 18/1 22:41 Jaap:
    Mooie licht-winterse vrijdag. Weinig wind en veel zon; later wat meer bewolking en vanavond ook laaghangende bewolking. Afgelopen nacht -3, overdag max. +4. Het had gisteravond eerst nog flink geregend en gehageld, zodat de auto's dik onder het ijs zaten. Ramen en deuren vastgevroren. Kon pas tegen de middag de zaak eraf krabben.
  • 18/1 20:47 Ted:
    Flinke vorst afgelopen nacht. Om 6.30 uur was het nog -2,8 graden, maar daalde nog flink door naar een minimum van -4,4 om 7.20 uur. Overdag tot 14 uur flink zonnig, daarna hogere bewolking die de zon flink tegenhield. Max.temp. 5,0 graden.
  • 18/1 19:34 Frank:
    In de Zaanstreek een mooie, licht winterse dag met tot in de voormiddag vrij zonnig weer, daarna wat toenemendehogere wolkenvelden, toch nog 5 oC Vanmiddag in de duinen bij Egmond gelopen. In diverse laag gelegen meertjes (koudeputjes) lag tot mijn verrassing bijna 1 cm ijs.
  • 18/1 17:34 Adwin:
    Arcen is ook heel vaak het koudste station in de winter.
  • 18/1 17:11 Pieter:
    Arcen , vaak het warmste station van Nederland, haalde vandaag net geen ijsdag met maximaal +0,6 C
  • 18/1 15:47 John:
    In Rijen lijken hagelrestanten van gisteravond de dag te overleven.
  • 18/1 14:55 Pieter:
    Mooie tamelijk zonnige dag max 5 C na een nacht met lichte vorst -2,1 C, Vanochtend lokaal wit door eerdere hagelbuien
  • 18/1 12:35 Hans:
    Fantastisch zonnig winters weer bij nu 1.5 graad.
  • 18/1 10:53 Erik:
    Alles mooi wit in Bennekom door een dun laagje korrelsneeuw in combinatie met rijp. Om half negen werd een minimumtemperatuur van -4,2⁰C bereikt. Op de Veenkampen tussen Wageningen en Rhenen werd het nog net wat kouder: -5,3⁰C.
  • 18/1 07:37 Thieu:
    Behoorlijke lange krabtijd vanmorgen. Een door mist ontstane dikke ijslaag op de auto. Matige vorst aan de grond hier.
  • 18/1 07:32 Hans:
    Sneeuwbuitje van gisteravond. Niet overdrijven...
  • 18/1 07:31 Hans:
    Zo-even -3.9 op de thermometer bij vrij helder weer. Een beetje winter dus met nog enkele sneeuwresten van een sneeuwbuitjes van gisteravond.
  • 18/1 01:47 Gerard:
    Geen idee Pieter, ik zal er naar kijken. Momenteel mooi helder weer in Schoorl met een felle driekwart maan. Veel hagel ligt nog in het gras, straten vriezen hier en daar op.
  • 17/1 23:52 Hans:
    Ja, dat is me ook opgevallen, die mooie helder blauwe luchten met felle zonnige perioden, ook die waren present..
  • 17/1 23:50 Hans:
    Vandaag in Enschede-W enkele buien met een ietwat winters karakter (totaal 7.6 mm). Vaak regen maar ook was wat natte sneeuw te bespeuren en rond 22.30 viel een lekkere sneeuwbui met wat witvorming bij +0.5 graad.
  • 17/1 22:13 Jaap:
    Veel neerslag uit buiige regen. Vanmiddag ook een paar sneeuwvlokken gezien. In de avond was er af en toe hagel, waardoor het even wit werd. Max. 4 gr.
  • 17/1 21:43 Frank:
    In Zaandam is het na een sneeuw/hagelbui gevaarlijk glad op stoepen en wegen, deels blijft, door opvriezen, bij oplarende luchten de witte smurrie nu liggen, gevaarlijk weer voor op de weg.
  • 17/1 18:45 Pieter:
    Felle hageblui iin Purmerend, stoepen en straten tijdelijk wit bij 2 C
  • 17/1 17:43 Frank:
    In de Zaanstreek is het nog niet veel winterser dan wat smeltende, onduidelijke winterse neerslag.
  • 17/1 17:08 Pieter:
    Beste Gerard de webmaster, Gisteravond heb ok twee stukjes geschreven op het forum-winter 2019 over de kans op schaatsijs, beide stukjes zijn nu verdwenen Hoe kan dat ?
  • 17/1 17:06 John:
    Eindelijk een dagje met gure buien en korte opklaringen, Natte sneeuw, korrelhagel, korrelsneeuw, naast ook regen. De sneeuwfractie is hier niet toegenomen vanmiddag. De beste vlokken waren er vanochtend.
  • 17/1 17:00 Pieter:
    Een dag met zon. wolken en buien met regen,,hagel en natte sneeuw maximaal 6 C en buien slechts 3 C
  • 17/1 16:37 Gerard:
    Na enkele hagelbuien, diepblauwe hemel met wat witte en donkergrijze wolken. Echt (van oorsprong) maritiem-arctische lucht die over het land uitstroomt: fris en schoon en ozonrijk.
  • 17/1 13:24 Hans:
    Tot nu hier in het enschedese meest koude regen met vanmorgen enkele kletsnatte vlokken. De koude bovenlucht moet nog boven het oosten arriveren. Actueel ruim 3 graden.
  • 17/1 13:13 Ko:
    Ook hier een mooi sneeuwbuitje vanochtend. Daarnaast ook nu nog een regenbuitje. Elke mm is nog steeds welkom voor de grondwaterstand.
  • 17/1 11:27 Theo:
    Ook in Groesbeek nu wat natte sneeuw tussen de regen, ook hier nog meest regen.
  • 17/1 11:18 Hans:
    Kletsnatte vlokken nu hier bij 2.8 graden.
  • 17/1 10:38 Hans:
    Enschede W: regen met ijsdeeltjes (gesmolten korrelhagel), meest nog regen bij 4.1 graden.
  • 17/1 10:27 John:
    Regen en natte sneeuw in Rijen. Grote kletsnatte(!) vlokken.
  • 17/1 10:23 Cees:
    natte sneeuw hier in buitenpost , temp plus 3.6
  • 16/1 23:30 Hans:
    Waterkoud en winderig weer hier in het enschedese bij zo-even 5.4 graden maar het voelt veel kouder aan (maxtemp 7.6). Ook viel wat lichte regen (0.1 mm).
  • 16/1 21:35 Jaap:
    Af en toe matige regen, vanaf de late middag. Max. vandaag nog 7 gr.
  • 16/1 17:59 Pieter:
    Veel bewolking met een beetje (mot)regen en veel wind, met 8 C nog steeds zacht winterweer.
  • 16/1 07:50 Hans:
    Zo-even hele lichte motregen bij 6.7 graden in Enschede-W
  • 15/1 21:51 Jaap:
    De zoveelste zonloze dag. Geen regen of motregen van betekenis. De wind terug in de wzw-hoek en het werd 8 gr. We gaan afwachten, hoeveel het kouder wordt.
  • 15/1 08:31 Hans:
    Grijs en waterkoud voor een zwak warmtefront uit. Actueel 3.9 graden.
  • 14/1 17:33 John:
    Het was lekker om weer eens een open weerbeeld te hebben, met zicht op buienwolken en af en toe een korte bui met regen en hagel.
  • 14/1 17:10 Pieter:
    Een wisselend weertype met glasheldere zonnige perioden afgewisseld met donkere luchten met stevige regen en hagelbuien en zelfs een mooie regenboog, Max. 6 C
  • 14/1 12:18 Bert:
    In Eerbeek zitten we in een buientrein met tot nu toe 7,8 mm regen. De 10,4 mm van gisteren mocht er ook wel wezen.
  • 14/1 12:10 Hans:
    Fraai zonnig weer hier! Wat een helderheid! Net of je al kunt merken dat de zon hoger komt...Temp. nu 4.9 graden.
Bekijk het archief
Za 19 januari 2019
Bezoekers online
Er zijn 6 gasten en 15 leden aanwezig: BjŲrn, Frank, Gerard, Homme, Jan, Johan, John, Karel, Martijn, Martijn, Pieter, Richard, Sebastiaan, Vincent
Inloggen