Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:08
    Clinge
    11,4°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 3 = Matige wind
  • 06:31
    Sluis
    11,0°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 23:19
    Eesveen
    14,8°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
  • 24/9 10:16 John:
    Opbrengst buiige regenval gisteravond/ vroege nacht te Rijen: 14 mm.
  • 24/9 09:14 Ko:
    Zonnig helder en blauwe luchten. Waar is de omslag gebleven??
  • 23/9 23:17 John:
    Buiige regen in Rijen in tweede deel van de avond. Heerlijk de geur, het getik tegen de ramen, het borrelen der dakgoten, gekletter op stoepen en straten. Lang op gewacht.
  • 23/9 23:09 Jurgen:
    Eindelijk is het hier lekker aan het plenzen...
  • 23/9 22:35 Hans:
    Warme woensdag nog hier in het enschedese met 23.4 en later op de dag een bui(tje) van 1 mm.
  • 23/9 21:59 Gerard:
    Alleen in de ochtend een bui in Schoorl gehad, vrij zonnige middag, wel erg winderig. Prima buitenwerkweer desondanks.
  • 23/9 21:55 Jurgen:
    2 Buitjes gehad hier in Dordt. Stelde niets voor. Met een temperatuur van 22 graden was het rond de middag nog vrij warm. Maar de zuidwester nam in de loop van de dag toe en de zon verdween achter de wolken. Heerlijk, laat het maar herfst worden. Genoeg zomer gehad dit jaar. Ik ben toe aan dynamiek en afwisseling...
  • 23/9 18:08 Gert:
    Eindelijk weer wat regen
  • 23/9 17:51 Pieter:
    In de ochtend nog wat zon, maa rin de middag meer bewolking en een paar buitjes slechts 1 mm , max 20 C
  • 23/9 16:51 Ko:
    Die 2 mm ook niet maar het zou wat serieus natter worden komende dagen in onze contreien. Ik zie de bomen hier met de dag verkleuren met bladval, alsof het al okt is.
  • 23/9 16:39 John:
    Wat bof je toch weer. In Rijen krap 0,1 mm. Dat gaat geen einde aan de droogte maken.
  • 23/9 16:36 Ko:
    Hier zojuist het eerste buitje gehad van 2 mm. Massale witte schuimkoppen op de weg van de extreme droogte.
  • 23/9 16:30 John:
    Vies stoffig weer door toename van de wind in Rijen. Stof en zand in de ogen en tussen de tanden. Waterballet nog niet in aantocht.
  • 23/9 16:12 Ronald:
    Hier in Spijkenisse sinds een uurtje flink wat regen en wind uit buien, lekker rustgevend weertype!!!
  • 23/9 11:37 Ko:
    Hier nog zon en al aan de warme kant. Nog altijd van hetzelfde laken een pak. Hopelijk de laatste keer boven 20 graden.
  • 23/9 08:41 Jurgen:
    Een vreemd verschijnsel aan de horizon: bewolking! Het startsein is gegeven voor een weersomslag...
  • 22/9 22:26 Edward:
    In dezelfde periode in Rotterdam overigens 3 keer zoveel, 333 mm.
  • 22/9 22:23 Edward:
    Hier in Mainz is de hoop gevestigd op de omslag naar enige wisselvalligheid (en koelere temperaturen) komende dagen. Zondag zijn er bijvoorbeeld modellen die met een "mooie" setting komen. Het automatische weerstation van DWD heeft in het afgelopen half jaar, de astronomische lente + zomer, slechts 116 mm kunnen meten. Daarmee is het het droogste zomerhalfjaar in ruim 70 jaar metingen, met 1976 die bijna even droog (123 mm) is en de rest op grote afstand daarachter (>180 mm). Veel vegetatie ziet er niet uit hier.
  • 22/9 22:15 Jaap:
    Als gisteren, met dien verstande, dat het in de vroege morgen mistig was. We kwamen nu aan 23 graden. Ja, de nachtelijke uitstraling duurt langer dan in de zomer. Minimum ongeveer 5 graden
  • 22/9 19:26 Pieter:
    Alweer zo.n mooie nazomer/ herfst dag met volop zon en maar weinig wind , Nog volop genoten van een mooi sluitstuk van een fraaie zomer
  • 22/9 11:11 Frank:
    Eerder vanochtend aardige foto's gemaakt van opvallende schaduwwerking van diverse Delftse kerktorens in de mist. Misschien dat er een paar in de foto-carrousel terechtkomen.
  • 22/9 11:07 Frank:
    Mist is ook bewolking, maar dan bewolking waarin je je bevindt, aan het aardoppervlak. Strikt genomen is een dag die met mist begint geen onbewolkte dag.
  • 22/9 10:31 Jurgen:
    Na ochtendmist wederom een zeer zonnige dag. De 6e onbewolkte dag op rij. Uniek! De hoeveelheid zon van 21 maart - 21 september is een record dit jaar. Een hoeveelheid zonuren dat niet onderdoet voor Zuid-Europa....
  • 22/9 09:11 John:
    Gisteren weer een zomerse dag in Oss, vandaag is met mist begonnen, maar de zon maakt daar nu korte metten mee.
  • 22/9 08:33 John:
    Het is weer een helder begin van de dag in Rijen. Nogmaals zal de zon ☀️ overheersen en wordt het vrij warm voor de tijd van het jaar. De eikels kraken onder je autobanden.
  • 22/9 08:13 Frank:
    Dichte mist in het centrum van Delft. Minimaal zicht naar schatting ongeveer 75 meter. De dikke-mist-sfeer doet 'Dickens-achtig' aan; komt niet vaak voor.
  • 22/9 00:18 Kees:
    Dit was voor mij een 100% Dag. Alles wat een dag als gister moest hebben. Zon haast geen wind lage R V. en een lekkere temperatuur. Met een mooi e zo'n ondergang als afsluiting. We
  • 21/9 22:58 Jaap:
    En nog een keer zonovergoten! Mogelijk morgen nog zo'n dag. Doordat er vrijwel geen wind was, kon het kwik wat verder omhoog. Het schommelde rond de zomerse grens van 25 graden.
  • 21/9 22:54 Hans:
    Een voluit zomerse nazomerdag met 26.3 graden in Enschede-W. Het kan gewoon niet op! Wat een schitterende dag!
  • 21/9 17:40 Jurgen:
    24 Graden bij ongehinderde zonneschijn hier in het Dordtse. Zomer 2020 is er een met hťťl lange adem. Het zou mij niets verbazen als er in oktober ook nog een nazomer komt, net als in 2018...
  • 21/9 16:46 Pieter:
    Het begint als normaal te voelen; Al weer een droge en zeer zonnige dag ,max 23 C ,maar door het bijna ontbreken van wind voelt het warmer aan n
  • 21/9 13:37 Gerard:
    Prima tennis- en klusweer! Zonnig Schoorl met in de schaduw nog gematigde temperatuur maar in de zon is het warm mede door het ontbreken van wind.
  • 21/9 12:18 Hans:
    Opnieuw heerlijk nazomerweer! Zeldzaam helder zonnig bij 19.2 graden. Op weg naar zomerse waarden?
  • 21/9 08:19 Jurgen:
    Zeldzaam lange reeks zonnige dagen voor september. Zullen we de 200+ uren zon nog halen over de hele maand? Dan hebben we 6x 200+ uren zon maanden achtereen op rij....
  • 20/9 23:11 Jaap:
    En opnieuw wolkenloos Nu maximaal 22 graden. Een minimum van 7 graden. Aparte reeks voor september. Boven de oostelijke zandgronden waren de minima nog een stuk lager.
  • 20/9 22:28 John:
    Door lage dauwpunten zijn de zomerse maxima in het zuiden niet meer zo warm aanvoelend. Overigens puur in de zon en uit de wind was het nog knap heet op de huid.
  • 20/9 21:59 Hans:
    Heerlijke nazomerdag! 24.5 het maximum.
  • 20/9 18:44 Gert:
    Net even een sounding boven Emmen bekeken maar wat is de lucht droog boven dat gebied en ook dus bij ons.
  • 20/9 16:38 Pieter:
    Het kan niet op !! Al weer een volledig droge en zonnige nazomer dag met max 21 C In Brabant en Limburg al weer2 zomerse dagen op rij
  • 20/9 10:28 Jurgen:
    Vandaag alweer een zonnige dag. Het is nauwelijks nog voor te stellen dat we nog in Nederland leven. Maar als de vooruitzichten ons niet bedriegen, gaat later in de week het roer drastisch om...
  • 20/9 10:02 Hans:
    -1.3 vlak boven de grond op voormalige vb twente. De eerste grond(nacht)vorst. Actueel zeer helder zonnig bij 11.1 in Enschede-W.
  • 19/9 21:50 Jaap:
    Geen wolkje. Rustige oostenwind met een max. van 23 graden. Prachtig weer, maar voor de natuur niet goed, want te droog. Veel bomen op de zandgronden staan er beroerd bij.
  • 19/9 20:12 Gerard:
    Mooi tuinweer in Schoorl en Alkmaar op zaterdag, geen wolken maar ook lang niet helder: veel egale cirruszweem gaf de hemel een lichtblauw uiterlijk.
  • 19/9 19:34 Ted:
    Oeps. Heb zitten suffen met de temperatuur. Verkeerd gekeken. Bij nu (17.10 uur) moest staan 20,6 graden ipv. 19,6. Max. temp. is 21,0 graden. Geen 20,0.
  • 19/9 19:27 Hans:
    Een zomerse vandaag met 25.2 in het enschedese.. Helemaal mooi toch?!
  • 19/9 17:25 Ted:
    Zeer zonnig. Temperatuur had last van het IJsselmeer. Nu 19,6 graden. Max.temp. 20,0 graden. Die 20 graden was werkelijk op het randje. Slechts 20 seconden.
  • 19/9 16:53 Hans:
    Natuurlijk vandaag het ideale wandelweer. Goed te doen, warm maar niet heet..
  • 19/9 16:51 Hans:
    Een gortdroge oostenwind, het kan niet op en alleen maar heldere zonneschijn. Zo-even 24.5 graden. Goed weer voor de maiscampagnes, die hier in het oosten al beginnen..
  • 19/9 16:49 Pieter:
    Weer een droge en zonnige dag de wind was vooral in de ochtend fris, nu iets warmer met 20 C
  • 19/9 13:55 Jurgen:
    Blauw, blauw en nog eens blauw...Al dagenlang geen noemenswaardige bewolking meer gezien en dit gaat nog minimaal 3 dagen door. We zijn weer aan een unieke maand bezig!
Bekijk het archief
Do 24 september 2020
Bezoekers online
Er zijn 6 gasten en 2 leden aanwezig: Frans, Jan
Inloggen