Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:48
    Sluis
    18,3°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: O
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Onweerscomplexen

Een onweersbui is er niet zomaar. Daarvoor is onstabiele lucht nodig. Die ontstaat wanneer door instraling van de zon het onderin de atmosfeer warm genoeg wordt of doordat op grotere hoogte koudere lucht wordt aangevoerd. De warme lucht stijgt dan vanuit de onderste luchtlaag op. Vaak ontstaat door deze opstijgende warme lucht een individuele bui. In onze omgeving spelen samenkomende luchtstromingen, veranderde windvelden of veranderingen aan het aardoppervlak een belangrijke rol. Deze effecten zorgen vaak voor extra stijging van de warme lucht. Zo een warmtebui bestaat uit één onweerscel en leeft hooguit 30 tot 60 minuten. Doordat de vallende neerslag de lucht afkoelt ontstaan dalende luchtstromingen die de warme opstijgende luchtstromen van de bui afsnijden. Deze dooft vervolgens uit. De regen uit een bui is kort en hevig en soms zijn kleine hagelsteentjes mogelijk. Na een tijdje klaart het op en blijft de warmte voortduren.

Langlevend buiencluster.
Wanneer de wind op de juiste manier met de hoogte verandert zorgen de dalende luchtstromen juist voor het versterken van de warme stijgstroom aan de voorzijde van de bui. Er kunnen dan nieuwe buiencellen ontstaan. De kans bestaat dat deze buien clusteren tot een buiencluster (multicell storm). Een systeem waar aan de flanken van het systeem elke keer nieuwe onweerscellen ontstaan. In de warme onstabiele lucht is dit voldoende om nieuwe onweersbuien te laten ontstaan. Gemiddeld elke 15 minuten ontstaan nieuwe actieve onweerscellen. De oudere onweerscellen doven uit, maar geven wel regen. Het onweer zit aan de randen van het systeem, terwijl in het midden matig gelijkmatige regen valt. Aan de rand van het systeem komen, als de omstandigheden daar goed voor zijn, windhozen en windstoten voor.


Onweerscomplex

Mesoscale Convective System.
Wanneer een dergelijk systeem groot is geworden spreken meteorologen over een Mesoscale Convective System (MCS) of een Mesoscale Convective Complexes (MCC). Beide systemen zijn ontstaan uit de geclusterde buien, hebben dezelfde eigenschappen, maar verschillen toch met elkaar. Belangrijkste verschil is dat een MCC een MCS is dat aan bepaalde vereisten voor de afmetingen voldoet, op grond van satellietfoto's.
.
Nachtelijk windmaximum ((Nocturnal) Low-level jet)

Een MCS is in tegenstelling tot de geclusterde onweerscellen in staat de nacht te overleven. Sterker nog, het systeem is 's nachts op zijn hoogtepunt. Dit is mogelijk door het ontstaan van een windstroom tussen de 300 en 3000 meter hoogte. Deze stroom is een nachtelijke straalstroom op lagere nivo's. Deze mag niet worden verward met de straalstroom op grote hoogte die depressies naar Europa aanvoert. De nachtelijke straalstroom ontstaat 's avonds als de verhitte luchtlagen stabiliseren. Op enige hoogte neemt de wind toe en wordt warme en vochtige lucht de bui ingevoerd. Dit nachtelijk windmaximum kan onweersbuien doen ontstaan of in stand houden.

Doorgaans ontstaat een MCS in de tropen. Zomers komen ze ook in Europa voor en ontstaan dan vaak boven Frankrijk aan het eind van de dag. Vooral op een plaats waar warme en vochtige lucht uit het zuidoosten en relatief koele en drogere lucht uit het westen elkaar ontmoeten. Bij een zuidelijke stroming trekt het systeem 's nachts naar onze omgeving of Duitsland.

Grootte en vorm van een MCS.
Twee systemen trekken achter elkaar over DuitslandEen MCS heeft vanuit de satelliet gezien een ovaalvorm. Een dergelijk systeem kan 100.000 vierkante kilometer beslaan (ruim 300 bij 300 kilometer groot) en wordt meegevoerd met de heersende wind tussen 3 en 6 kilometer hoogte.
Soms lijkt de trekrichting afwijkend, maar dat komt doordat er aan één zijde vaker nieuwe cellen ontstaan dan aan de andere zijde. Zo lijkt het dat het buiencluster naar het noordenoosten koerst maar naar het noordnoordoosten.

Een MCS is niet altijd hetzelfde. Zo kan het voorkomen dat aan de rand van een MCS een nieuwe cel ontstaat. Dit kan een zeer krachtige onweerscel zijn met sterke stijgwinden waar hagel en windhozen in voorkomen. Zo'n chaotische MCS noemen we asymmetrisch. Is de MCS mooi ovaal dan heet die symmetrisch. Een MCS kan een enorme bliksemintensiteit geven. Vooral rond middernacht kan de bliksemfrequentie oplopen tot boven de 100 ontladingen per minuut. Het onweerscomplex gaat gepaard met hevige weertypes als hagel en windstoten. Vooral aan de randen van het systeem. Middenin komt meer gestage regen voor.

Het verdwijnen van een MCS.
Als 's ochtends het nachtelijk windmaximum afzwakt, verdwijnt de aanvoer van de warmte en daarmee de buiigheid. Een tweede effect is de infraroodafkoeling. De bovenkant van de wolken in de MCS koelen 's nachts sterker af dan de wolken eronder. Ook hierdoor blijft de buiigheid in stand. Als de zon vervolgens opkomt stopt het proces van afkoeling. De buien zakken als een plumpudding in elkaar. Bij een MCS stopt de onweersactiviteit vaak vlak na zonsopkomst.

Effecten op afstand.
Bij grote complexen is er ook sprake van een outflow-proces. Daalstromen uit het systeem en neerslag zorgen ervoor dat grote hoeveelheden koude lucht van hoog in de atmosfeer op het aardoppervlak komt. Deze lucht wordt voor de buien uitgeduwd, waarop vervolgens op enige afstand van het systeem, door optilling een nieuwe buienlijn wordt gevormd. Rond een MCS is het heersende windveld verstoord. De wind waait uit een andere richting en neemt toe. In de avond kunnen de hoge buientoppen tot op grote afstand hun schaduw op het aardoppervlak werpen.

 

Hoe herken je van de grond een MCS?
Een MCS is niets meer dan een dreigende donkere lucht voornamelijk in het zuiden of zuidwesten. In de nacht gaat dit gepaard met heftig weerlicht dat naderbij komt. Een MCS komt alleen in de zomer voor. Het is moeilijk te zien aan de lucht of sprake is van een MCS. Satellietfoto's en radarbeelden geven een beter beeld. Maar zware onweersactiviteit in de zomernacht wordt bijna altijd door een MCS veroorzaakt.

Een Mesoscale Convective Complexes (MCC) is een MCS waar de grootte van de wolkenkap aan bepaalde afmetingen moet voldoen. Een MCC is altijd groter dan een MCS.

 

 

Relevante links:

Merkwaardige onweersmeldingen
Het voorkomen van onweer
De soorten onweer
Uitleg van onweer



met medewerking van Adrie Huiskamp

14-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 322
  • 18/9 17:03 Ted:
    Fraaie nazomerdag. Max.temp. 22,2 graden. Moet morgen nog maar zien of het weer zo mooi wordt. Boven NO-helft van Duitsland ligt een gesloten wolkenplakaat.
  • 18/9 13:45 Erik:
    Vanmorgen weer met de duizendknoopbrigade in het Bennekomse bos gewerkt. In de najaarszon was het gewoon warm. Ik verbaas me erover dat het op de thermometer pas rond de 20°C is - het voelt warmer. In elk geval een mooie dag voor de Airbornedroppings. We hoorden in het bos de Herculesvliegtuigen rondje na rondje overkomen.
  • 18/9 12:04 Bert:
    Mist gaat over in lage wolken
  • 18/9 11:58 John:
    Warm in de zon, nog best hoge dauwpunten, weinig wind. Beeld in Rijen.
  • 18/9 08:27 Hans:
    Enschede-W: licht bewolkt met wat sluierbewolking bij 12.4 (minimum 12.3)
  • 17/9 20:56 Jaap:
    We gaan rustig door met warme dagen. Ook vandaag in Diepenheim ruim 20 graden, zoals op veel andere plaatsen. Droog hier, terwijl er elders wel buien waren. Weinig wind. Weer een mooie dag, waarbij we aldoor buiten konden zitten.
  • 17/9 19:33 John:
    Vrij zonnig, zacht en rustig in Rijen vandaag.
  • 17/9 18:01 Ted:
    Toch nog 2 flinke plensbuien met totaal 6 mm. De eerste rond 9.15 en de 2e rond 12 uur. Bij de 2e even de straten blank. Van middag vrij zonnig. Max. temp. 20,6 graden.
  • 17/9 12:08 Pieter:
    Rond 9.30 uur Vrij onverwachts een bui die 2 mm bracht, Nu af en toe de zon er bij wat meteen warm aan voelt
  • 17/9 10:06 John:
    Brave ochtend in Rijen tot nu toe. Zonnige momenten en ijle wolkenveldjes. Weinig wind.
  • 17/9 07:53 Hans:
    Enschede-W: rustig weer, wat fris en half bewolkt bij 12.8 (minimum 12.1)
  • 16/9 22:49 Nico:
    Hele dag zonnig in Breda, met cirrus. Maximum 22,6 graden. Aangenaam weer.
  • 16/9 21:40 Jaap:
    Na een druilerige ochtend kwamen er opklaringen. De wind bleef zwak en we haalden toch weer de grens van 20 graden. Dit was dus in Diepenheim.
  • 16/9 16:47 Pieter:
    Vannacht 2 mm regen gevallen, overdag aangenaam zomerweer met zon en wolken bij max 21 C
  • 15/9 22:58 Jaap:
    In Diepenheim heeft het de hele morgen flink doorgeplensd. Maar dat was een relatief klein gebied in het oosten van het land. Een groot deel van Nederland bleef vandaag vrijwel droog. Vanmiddag kwamen we tijdelijk in vochtige warme lucht. Het werd broeierig en 22 graden. Later koelde het weer af.
  • 15/9 18:53 Pieter:
    De eerste heft van september heeft hier in Purmerend slechts 2 mm opgeleverd , droge september na een vrij natte zomer
  • 15/9 17:27 Pieter:
    De dag begon met dichte mist die overging in lage bewolking temp 19 a 20 C De verwachte opklaringen zijn uitgebleven
  • 15/9 11:44 Kees:
    In Eindhoven is het nu droog, maar eerder in de ochtend geruime tijd lichte tot matige regen.
  • 15/9 11:33 Hans:
    Enschede-W: al 7 mm! En er zijn plekken in het oosten met nog veel meer neerslag. Een sterk activerend regengebied trekt over onze omgeving NO-waarts.
  • 15/9 10:22 John:
    Dampig weer zeg. Ik kan die hoge dauwpunten missen.
  • 15/9 07:42 Hans:
    Enschede-W: soms wat druilerig bij een zachte 17.9 graden.
  • 14/9 23:30 Jaap:
    Nu in Diepenheim weer een warme dag. Het werd 23 graden. Nog altijd weinig wind. In de late middag trok de hemel dicht, vervolgens wel dreiging, maar tot nu, 23.30, nauwelijks neerslag.
  • 14/9 18:48 Ted:
    Nergens in Nederland een zomerse dag. Hoek van Holland was met 24,3 graden het hoogst. Het was geen misser met de verwachte 26 graden. Is binnen de marge voor een goede verwachting.
  • 14/9 18:44 Hans:
    Enschede-W: de lucht is nu geheel dicht getrokken en de eerste druppels gesignaleerd. Toch vandaag hier in de bebouwing nog 24.6!
  • 14/9 18:44 Ted:
    Tot rond 15.45 uur behoorlijk zonnig. Daarna bewolkt met vanaf 17 uur af en toe een paar spatten. Meetpunt Assendelf wat ik altijd doorgeef. Droog. Geen enkele spat.
  • 14/9 16:47 Pieter:
    Na een grotendeels zonnige dag trekt de lucht nu snel dicht, niet koud bij ca 22 C
  • 13/9 21:18 Jaap:
    Vandaag kwamen we in Diepenheim net niet aan de 20 graden. Er was veel bewolking, maar ook heel weinig wind. Daardoor toch een aangename dag.
  • 13/9 20:50 Jaap:
    Duidelijk minder zo'n gezien dan verwacht. Bleef een beetje tobben met die zon. En ook nu nog gaat het met het door het KNMI aangekondigde licht bewolkt niet helemaal lekker. Ik zag de maan het zojuist steeds moeilijker krijgen in de cirrostratus en altostratus totdat hij tenslotte compleet het onderspit dolf. Hopelijk gaat het morgen beter met de zon. Laten we daar maar vanuit gaan.
  • 13/9 19:06 Hans:
    Enschede-W: vanmorgen grijs door stratus en wat motregen (0.1 mm), 's middags wat opklarend maar zeker niet overtuigend. Maxtemp 19.4
  • 13/9 17:59 Ted:
    Iets opklarend. Temperatuur nu 18,6 graden. Het max is (voorlopig) 18,9 graden. Hoorde op de radio dat het morgen mogelijk tropisch kan worden. Het lijkt mij veel te hoog gegrepen. Spreiding blijft extreem groot.
  • 13/9 12:11 Ted:
    Geheel bewolkt en fris. Verkwikkend. Temperatuur nu (11.55 uur) 17,4 graden. Afwachten wat het morgen wordt. Tussen warmste en koudste model zeer groot verschil. Tussen 20 en 29 graden als max voor De Bilt.
  • 13/9 07:37 John:
    Tintelend fris vanochtend in Rijen. Minima ruim beneden de 10 graden.
  • 12/9 23:47 Bert:
    In Eerbeek meest zwaar bewolkt en rond 17 uur nog een mini-buitje.
  • 12/9 21:08 Jaap:
    Redelijk prettige dag in Diepenheim. Vrij veel bewolking, maar ook wel eens wat zon. Droog. Niet veel wind. De 20 graden werd ook vandaag weer gehaald.
  • 12/9 18:13 Hans:
    Enschede-W: bruikbare septemberdag (maxtemp 21.3) met wat zon en (sluier)bewolking.
  • 12/9 17:10 Ted:
    Temperatuur nu (16.55 uur) 18,2 graden. Bijzonder temperatuursverloop.
  • 12/9 14:23 Ted:
    Vrij zonnig, maar er komt wel belangrijk koelere lucht binnen. Om 12.40 uur 21,7 graden, maar nu (14.09 uur) is het nog maar 19,8 graden. Normaal loopt de temperatuur nog op.
  • 12/9 08:35 Hans:
    Enschede-W: zwaar bewolkt bij 15.6 (minimum 15.6) Wind voelt wat frisser aan.
  • 11/9 23:04 Renée:
    Na een bui vannacht en een zwaarbewolkte ochtend kwamen er in de middag nog een paar korte, felle buien, zodat ik vanavond 9 mm kon aftappen, in Beilen.
  • 11/9 21:42 Jaap:
    Weer de rit van De Bilt naar Diepenheim. Bij vertrek om ca.14.45 een bui, onderweg een bui en vanavond hier ook weer. Niet koud. Beide plaatsen overschreden de 20 graden-grens. Er was dan ook weinig wind.
  • 11/9 18:48 Hans:
    Enschede-W: momenteel wat buiïge regen na een droge dag met in de middag wat fletse zon. Maxtemp met 21.6 niet gek...
  • 11/9 18:03 John:
    Malse buien in afgelopen uur in Rijen. Het kletterde er weer lekker uit.
  • 11/9 17:28 Ted:
    Sombere dag met af en toe een buitje. Toch nog 21 graden.
  • 11/9 09:57 John:
    Neerslagsom over de afgelopen 24 uur te Rijen: 25 mm.
Bekijk het archief
Za 18 september 2021
Bezoekers online
Er zijn 6 gasten en 5 leden aanwezig: Gerard, Pieter, Sebastiaan, Theo, Ton
Inloggen