Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:18
    Eesveen
    4,4°C
    (1/8) Licht bewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Onweerscomplexen

Een onweersbui is er niet zomaar. Daarvoor is onstabiele lucht nodig. Die ontstaat wanneer door instraling van de zon het onderin de atmosfeer warm genoeg wordt of doordat op grotere hoogte koudere lucht wordt aangevoerd. De warme lucht stijgt dan vanuit de onderste luchtlaag op. Vaak ontstaat door deze opstijgende warme lucht een individuele bui. In onze omgeving spelen samenkomende luchtstromingen, veranderde windvelden of veranderingen aan het aardoppervlak een belangrijke rol. Deze effecten zorgen vaak voor extra stijging van de warme lucht. Zo een warmtebui bestaat uit één onweerscel en leeft hooguit 30 tot 60 minuten. Doordat de vallende neerslag de lucht afkoelt ontstaan dalende luchtstromingen die de warme opstijgende luchtstromen van de bui afsnijden. Deze dooft vervolgens uit. De regen uit een bui is kort en hevig en soms zijn kleine hagelsteentjes mogelijk. Na een tijdje klaart het op en blijft de warmte voortduren.

Langlevend buiencluster.
Wanneer de wind op de juiste manier met de hoogte verandert zorgen de dalende luchtstromen juist voor het versterken van de warme stijgstroom aan de voorzijde van de bui. Er kunnen dan nieuwe buiencellen ontstaan. De kans bestaat dat deze buien clusteren tot een buiencluster (multicell storm). Een systeem waar aan de flanken van het systeem elke keer nieuwe onweerscellen ontstaan. In de warme onstabiele lucht is dit voldoende om nieuwe onweersbuien te laten ontstaan. Gemiddeld elke 15 minuten ontstaan nieuwe actieve onweerscellen. De oudere onweerscellen doven uit, maar geven wel regen. Het onweer zit aan de randen van het systeem, terwijl in het midden matig gelijkmatige regen valt. Aan de rand van het systeem komen, als de omstandigheden daar goed voor zijn, windhozen en windstoten voor.


Onweerscomplex

Mesoscale Convective System.
Wanneer een dergelijk systeem groot is geworden spreken meteorologen over een Mesoscale Convective System (MCS) of een Mesoscale Convective Complexes (MCC). Beide systemen zijn ontstaan uit de geclusterde buien, hebben dezelfde eigenschappen, maar verschillen toch met elkaar. Belangrijkste verschil is dat een MCC een MCS is dat aan bepaalde vereisten voor de afmetingen voldoet, op grond van satellietfoto's.
.
Nachtelijk windmaximum ((Nocturnal) Low-level jet)

Een MCS is in tegenstelling tot de geclusterde onweerscellen in staat de nacht te overleven. Sterker nog, het systeem is 's nachts op zijn hoogtepunt. Dit is mogelijk door het ontstaan van een windstroom tussen de 300 en 3000 meter hoogte. Deze stroom is een nachtelijke straalstroom op lagere nivo's. Deze mag niet worden verward met de straalstroom op grote hoogte die depressies naar Europa aanvoert. De nachtelijke straalstroom ontstaat 's avonds als de verhitte luchtlagen stabiliseren. Op enige hoogte neemt de wind toe en wordt warme en vochtige lucht de bui ingevoerd. Dit nachtelijk windmaximum kan onweersbuien doen ontstaan of in stand houden.

Doorgaans ontstaat een MCS in de tropen. Zomers komen ze ook in Europa voor en ontstaan dan vaak boven Frankrijk aan het eind van de dag. Vooral op een plaats waar warme en vochtige lucht uit het zuidoosten en relatief koele en drogere lucht uit het westen elkaar ontmoeten. Bij een zuidelijke stroming trekt het systeem 's nachts naar onze omgeving of Duitsland.

Grootte en vorm van een MCS.
Twee systemen trekken achter elkaar over DuitslandEen MCS heeft vanuit de satelliet gezien een ovaalvorm. Een dergelijk systeem kan 100.000 vierkante kilometer beslaan (ruim 300 bij 300 kilometer groot) en wordt meegevoerd met de heersende wind tussen 3 en 6 kilometer hoogte.
Soms lijkt de trekrichting afwijkend, maar dat komt doordat er aan één zijde vaker nieuwe cellen ontstaan dan aan de andere zijde. Zo lijkt het dat het buiencluster naar het noordenoosten koerst maar naar het noordnoordoosten.

Een MCS is niet altijd hetzelfde. Zo kan het voorkomen dat aan de rand van een MCS een nieuwe cel ontstaat. Dit kan een zeer krachtige onweerscel zijn met sterke stijgwinden waar hagel en windhozen in voorkomen. Zo'n chaotische MCS noemen we asymmetrisch. Is de MCS mooi ovaal dan heet die symmetrisch. Een MCS kan een enorme bliksemintensiteit geven. Vooral rond middernacht kan de bliksemfrequentie oplopen tot boven de 100 ontladingen per minuut. Het onweerscomplex gaat gepaard met hevige weertypes als hagel en windstoten. Vooral aan de randen van het systeem. Middenin komt meer gestage regen voor.

Het verdwijnen van een MCS.
Als 's ochtends het nachtelijk windmaximum afzwakt, verdwijnt de aanvoer van de warmte en daarmee de buiigheid. Een tweede effect is de infraroodafkoeling. De bovenkant van de wolken in de MCS koelen 's nachts sterker af dan de wolken eronder. Ook hierdoor blijft de buiigheid in stand. Als de zon vervolgens opkomt stopt het proces van afkoeling. De buien zakken als een plumpudding in elkaar. Bij een MCS stopt de onweersactiviteit vaak vlak na zonsopkomst.

Effecten op afstand.
Bij grote complexen is er ook sprake van een outflow-proces. Daalstromen uit het systeem en neerslag zorgen ervoor dat grote hoeveelheden koude lucht van hoog in de atmosfeer op het aardoppervlak komt. Deze lucht wordt voor de buien uitgeduwd, waarop vervolgens op enige afstand van het systeem, door optilling een nieuwe buienlijn wordt gevormd. Rond een MCS is het heersende windveld verstoord. De wind waait uit een andere richting en neemt toe. In de avond kunnen de hoge buientoppen tot op grote afstand hun schaduw op het aardoppervlak werpen.

 

Hoe herken je van de grond een MCS?
Een MCS is niets meer dan een dreigende donkere lucht voornamelijk in het zuiden of zuidwesten. In de nacht gaat dit gepaard met heftig weerlicht dat naderbij komt. Een MCS komt alleen in de zomer voor. Het is moeilijk te zien aan de lucht of sprake is van een MCS. Satellietfoto's en radarbeelden geven een beter beeld. Maar zware onweersactiviteit in de zomernacht wordt bijna altijd door een MCS veroorzaakt.

Een Mesoscale Convective Complexes (MCC) is een MCS waar de grootte van de wolkenkap aan bepaalde afmetingen moet voldoen. Een MCC is altijd groter dan een MCS.

 

 

Relevante links:

Merkwaardige onweersmeldingen
Het voorkomen van onweer
De soorten onweer
Uitleg van onweer



met medewerking van Adrie Huiskamp

14-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 322
  • 16/2 22:13 Jaap:
    Meer hoge bewolking dan gisteren (vrijdag), maar toch vrij zonnig. Ook wat meer wind uit Z. richtingen. De temp. bleef iets achter op deze zaterdag, maar het kwam toch tot 13 gr. Op andere plaatsen scheelde het iets meer. In de afgelopen nacht weer vorst aan de grond.
  • 16/2 21:26 Hans:
    Het NW van het land lag natuurlijk dichterbij het zwakke front op de Noordzee m.a.g. toch wat meer wolkensluiers. Hier in het oosten wel veel zon maar wat gedekte met cirrus.
  • 16/2 20:18 Gerard:
    Terugrijden rond 17 uur kwamen we vervolgens stratocumulusvelden tegen en sterke heiigheid (luchtverontreiniging) veroorzaakte een rode ondergaande zon en een blauwe waas in het vergezicht.
  • 16/2 20:16 Gerard:
    In het noordwesten veel minder zonlicht dan gisteren, vanwege natuurlijk en onnatuurlijke cirrus (cirrus homogenitus) maar toch nog ruim over de 10 graden. Rijdende naar Zuid-Holland steeg de temperatuur tot ruim 14 graden.
  • 16/2 19:15 Hans:
    Wederom een bijzonder zachte februaridag vandaag met wat meer sluierbewolking. Hierdoor mogelijk net iets minder instraling van de zon. Desalnietemin hier nog 14.2 als maximum (vrijdag 15.5). Superweer!
  • 16/2 16:45 Erik:
    Door de sluierbewolking iets minder extreem zacht dan gisteren: Tmax in Bennekom vandaag 14,2įC tegen 16,2įC gisteren.
  • 16/2 14:02 Pieter:
    De Bilt heeft met 13,1 C( tot 14 uur ) een datumrecord te pakken, het oude stond op 12,5 C
  • 16/2 12:12 Hans:
    Uiteindelijk minimum hier in Enschede W was 2.2 graden.
  • 16/2 12:10 Gerard:
    Door het opbreken van de lage inversie afgelopen nacht - door toename van de wind - was er op veel stations een temperatuurstijging te zien i.p.v. een temperatuurafname vanaf ongeveer middernacht, afhankelijk ook van de luwte bij een station.
  • 16/2 11:48 Hans:
    Actueel zonnig (9.7 graden) met wat sluierbewolking afkomstig van een noordelijk zwak front. Opnieuw een fraaie dag in het verschiet.
  • 16/2 11:47 Hans:
    Zelfs bij helder weer in de nacht is het niet tot vorst (minimum was 2.4) gekomen in het enschedese. Winden uit zuidelijke richtingen lieten dat niet toe.
  • 15/2 22:46 Jaap:
    Volledig onbewolkt. De lucht was zo helder, dat je al vroeg in de middag de maan zag staan en inderdaad soms wel 5 of 6 contrails tegelijkertijd zichtbaar. Zo doorzichtig de hemel dus. Max. 14 gr. min. 0 gr. Groot verschil! Juist in het vroege voorjaar zien we dit wel vaker, maar het blijft toch bijzonder.
  • 15/2 20:59 Hans:
    Enschede W vandaag 15.5 graden! Fantastische weerdag!
  • 15/2 20:55 Gerben:
    Arcen maakt in korte tijd een temperatuursprong van ruim 6 graden!
  • 15/2 18:44 Pieter:
    Als we deze weersomstandigheden in juli of augustus zouden hebben kwamen we weer op 30 + temperaturen
  • 15/2 17:48 John:
    In Rijen 17 graden geworden. Alleen op 4 februari 2004 was het warmer zo vroeg in de maand.
  • 15/2 16:40 Gert:
    Hier 15c
  • 15/2 16:21 Hans:
    De natuur "bakt ons een poets"! Maar wel een prachtige "poets". Fenomenaal februariweer!! Zou het ook nog weer (veel) kouder worden (maart??).
  • 15/2 16:13 Ko:
    Het is in een zonnig Brabant bijna 17 graden! Daarmee lopen we drie maanden voor en is het eigenlijk gewoon 15 mei vandaag. Idioot weer!
  • 15/2 15:45 Hans:
    In de buurt van Almelo: 15 graden! Staalblauwe lucht en droge lucht! Ben benieuwd wat mijn eigen station vanavond gescoord heeft.
  • 15/2 14:41 Gerard:
    Ook in Schoorl vanmorgen een winterse tint met ijs op auto en gras, met het klimmen van de zon werd het goed buitenweer! Vliegtuigsporen vrij snel oplossend, steeds 6 tot 7 tegelijk zichtbaar
  • 15/2 14:15 Pieter:
    Een grote dagelijks temperatuurverschil, Vaochtend vroeg nog witte weilanden, ijskrabben en zelfs ijs op sommige slootjes, nu volop zon en heerlijk lenteweer bij 14 C
  • 15/2 07:30 Hans:
    -1.8 momenteel in Enschede W bij helder weer. Het zal een fantastische (lente)dag worden. Weer heel bijzonder voor 15 februari maar aan dat soort "warme" bijzonderheden raken we langzamerhand wel gewend.
  • 15/2 06:40 Gert:
    Soundings afgelopen nacht geven een zeer droge atmosfeer weer in een groot deel van West - Europa
  • 14/2 22:48 Hans:
    In Enschede W kwam de temperatuur tot 11.6 bij veel zonneschijn. Midden op de middag was de wassende maan zelfs goed te zien in de droge lucht. Vanmorgen (toen de zon al ruim op was) is het hier toch nog iets onder nul gekomen (-0.3 was het minimum). Zo-even 1.8 graad.
  • 14/2 22:44 Gerard:
    Opmerkelijk grote temperatuurverschillen op korte afstanden, een bijzondere situatie.
  • 14/2 22:39 Jaap:
    Voorjaarsachtige donderdag. Max. 12 gr. bij een zwakke wind uit Z.richtingen. In de afgelopen nacht heeft het aan de grond gevroren. Nu in de avond daalt het kwik snel naar de regionen rond het vriespunt.
  • 14/2 21:09 Pieter:
    Na een mooie dag nu weer een snelle temperatuursdaling, Momenteel 3,6 C in Purmerend, maar op 10 cm hoogte iinEelde al -4,3 C en de nacht is nog lang !1
  • 14/2 20:48 Erik:
    En vanmiddag was het natuurlijk heerlijk. De crocussen reageren direct: allemaal open. De eerste bijen gezien.
  • 14/2 20:47 Erik:
    Het is nu in Bennekom 2 graden kouder dan gisterenavond om dezelfde tijd en helemaal helder. Ik verwacht daarom in de vroege ochtend ten minste twee graden vorst.
  • 14/2 20:40 Frank:
    Voorjaarsdag in de Zaanstreek zon, weinig wind en 11,7 oC. Was vanmiddag in Rotterdam centrum, op zich prima terrasweer alleen de uibaters werden kennelijk verrast door het mooie weer, meeste terassen waren (nog) dicht.
  • 14/2 16:51 Pieter:
    De dag begon met ijs krabben en gladde bruggetjes, daar veel zon weinig wind en een flinke temperatuurstijging van 1 naar 12 C,een lenteachtige dag
  • 14/2 13:57 Hans:
    Zo-even lekker buiten in het (bijna lente)zonnetje gezeten bij 10.5 graden. Heel soms kan dat in de sprokkelmaand. Wel uit de wind natuurlijk.
  • 14/2 07:45 Hans:
    Wel nachtvorst, nog geen vorst op anderhalve meter met een minimum van +0.3 in de thermometerhut. Licht bewolkt dus nog niet volslagen helder. Het wordt een prachtige februaridag!
  • 14/2 00:06 Hans:
    In de avond is het ook hier in het enschedese opgeklaard hoewel de lucht enigszins wazig bleef. Ik zie ook nog geen vorst komen in de donderdagnacht. Zo-even 3.8 graden. Maxtemp vandaag 6.5 graden.
  • 13/2 18:17 Hans:
    Hier in het oosten zo-even prachtige purperen kleuren bij zonsondergang. De hele dag bewolkt en kil en zojuist 5 graden. Maar de kleuren kondigen mooier weer aan..
  • 13/2 17:20 Gieny:
    kan wel janken maar dat mag je hier niet zeggen natuurlijk..........
  • 13/2 15:35 Gerard:
    De krokusvakantie is dan ook in aantocht! Daarbij wordt mooi zonnig weer gewenst, vandaag in Schoorl eveneens bloeiende krokussen alom en de zon is weer heel wat uren zichtbaar, wel nog een fris windje.
  • 13/2 15:04 Frank:
    In Zaandam west overgang van een zwaar bewolkte morgen naar nu 15.00 uur een mooie zonnige middag bij 9 oC, in de luwte bloeien de crocussen
  • 13/2 12:10 Hans:
    Hier in het duitse Ahaus (net over de grens bij Enschede) is het grijs en grauw bij 4/5 graden. Kil weer.
  • 13/2 09:35 Hans:
    Zouden we zoiets ooit nog weer meemaken Gert? Ik weet het nog zo goed! Vandaag grijs en weinig zeggend (winter?)weer bij nu 4.8 graden in Enschede W.
  • 13/2 08:20 Gert:
    In het dagblad Trouw staat vandaag een artikel over de sneeuwstorm van 1979. Ik heb het gelukkig mogen meemaken. Wat een dagen waren dat
  • 12/2 23:04 Hans:
    Vandaag (maximaal 8.7 graden) (sluier)wolkenvelden en fletse zon en droog.
  • 12/2 13:26 Gerard:
    Vandaag is nooit gisteren, in Schoorl op dinsdag flinke zonnige perioden met al ruim 8 graden is het bijna voorjaarsachtig.
  • 12/2 10:01 Hans:
    Het is nu geheel bewolkt geworden na flinke opklaringen vanochtend waarbij de temp. tot +0.7 was gedaald. Zo-even 3 graden in Enschede W
  • 11/2 23:21 Hans:
    Het was vandaag ook duidelijk waar te nemen dat het lichter wordt bij zonneschijn d.w.z. dat de zon significant hoger komt, derhalve toch een wat voorjaarsachtige gevoel.
  • 11/2 23:18 Hans:
    Vandaag hier een maximum van 8.4 graden en er vielen enkele buien/buitjes (een enkele keer met wat hagel). In de avond dalende temp. tot 2.6 maar later weer wat oplopend.
  • 11/2 20:53 Pieter:
    Na een zonnige ,lenteachtige dag met max 9 C nu een snelle daling van de temperatuur nu 2,3 C , Aan de grond gaat het zeker vriezen Actuele bodemtemp. in Rotterdam al -1,9 C
  • 11/2 17:36 John:
    Sinds zondagnacht tot vanochtend 07.00 uur totaal 29 mm mogen ontvangen in Rijen. Een hele eer.
  • 11/2 16:47 Jaap:
    Vanmorgen rond 9 uur was het prachtig: geen wind, zonnig en geen vorst. Later meer wolken, nog een buitje, maar ook steeds de zon. Een frisse noordwester. Het werd toch ruim 8 gr. Uit de wind en in de zon voel je de lente naderen.
Bekijk het archief
Zo 17 februari 2019
Bezoekers online
Er zijn 2 gasten en 11 leden aanwezig: Adrie, Bart, Bert, BjŲrn, Edith, Gerard, Martijn, Pieter, Richard, Ted, Theo
Inloggen