Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 06:34
    Sluis
    14,6°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: O
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Onweerscomplexen

Een onweersbui is er niet zomaar. Daarvoor is onstabiele lucht nodig. Die ontstaat wanneer door instraling van de zon het onderin de atmosfeer warm genoeg wordt of doordat op grotere hoogte koudere lucht wordt aangevoerd. De warme lucht stijgt dan vanuit de onderste luchtlaag op. Vaak ontstaat door deze opstijgende warme lucht een individuele bui. In onze omgeving spelen samenkomende luchtstromingen, veranderde windvelden of veranderingen aan het aardoppervlak een belangrijke rol. Deze effecten zorgen vaak voor extra stijging van de warme lucht. Zo een warmtebui bestaat uit één onweerscel en leeft hooguit 30 tot 60 minuten. Doordat de vallende neerslag de lucht afkoelt ontstaan dalende luchtstromingen die de warme opstijgende luchtstromen van de bui afsnijden. Deze dooft vervolgens uit. De regen uit een bui is kort en hevig en soms zijn kleine hagelsteentjes mogelijk. Na een tijdje klaart het op en blijft de warmte voortduren.

Langlevend buiencluster.
Wanneer de wind op de juiste manier met de hoogte verandert zorgen de dalende luchtstromen juist voor het versterken van de warme stijgstroom aan de voorzijde van de bui. Er kunnen dan nieuwe buiencellen ontstaan. De kans bestaat dat deze buien clusteren tot een buiencluster (multicell storm). Een systeem waar aan de flanken van het systeem elke keer nieuwe onweerscellen ontstaan. In de warme onstabiele lucht is dit voldoende om nieuwe onweersbuien te laten ontstaan. Gemiddeld elke 15 minuten ontstaan nieuwe actieve onweerscellen. De oudere onweerscellen doven uit, maar geven wel regen. Het onweer zit aan de randen van het systeem, terwijl in het midden matig gelijkmatige regen valt. Aan de rand van het systeem komen, als de omstandigheden daar goed voor zijn, windhozen en windstoten voor.


Onweerscomplex

Mesoscale Convective System.
Wanneer een dergelijk systeem groot is geworden spreken meteorologen over een Mesoscale Convective System (MCS) of een Mesoscale Convective Complexes (MCC). Beide systemen zijn ontstaan uit de geclusterde buien, hebben dezelfde eigenschappen, maar verschillen toch met elkaar. Belangrijkste verschil is dat een MCC een MCS is dat aan bepaalde vereisten voor de afmetingen voldoet, op grond van satellietfoto's.
.
Nachtelijk windmaximum ((Nocturnal) Low-level jet)

Een MCS is in tegenstelling tot de geclusterde onweerscellen in staat de nacht te overleven. Sterker nog, het systeem is 's nachts op zijn hoogtepunt. Dit is mogelijk door het ontstaan van een windstroom tussen de 300 en 3000 meter hoogte. Deze stroom is een nachtelijke straalstroom op lagere nivo's. Deze mag niet worden verward met de straalstroom op grote hoogte die depressies naar Europa aanvoert. De nachtelijke straalstroom ontstaat 's avonds als de verhitte luchtlagen stabiliseren. Op enige hoogte neemt de wind toe en wordt warme en vochtige lucht de bui ingevoerd. Dit nachtelijk windmaximum kan onweersbuien doen ontstaan of in stand houden.

Doorgaans ontstaat een MCS in de tropen. Zomers komen ze ook in Europa voor en ontstaan dan vaak boven Frankrijk aan het eind van de dag. Vooral op een plaats waar warme en vochtige lucht uit het zuidoosten en relatief koele en drogere lucht uit het westen elkaar ontmoeten. Bij een zuidelijke stroming trekt het systeem 's nachts naar onze omgeving of Duitsland.

Grootte en vorm van een MCS.
Twee systemen trekken achter elkaar over DuitslandEen MCS heeft vanuit de satelliet gezien een ovaalvorm. Een dergelijk systeem kan 100.000 vierkante kilometer beslaan (ruim 300 bij 300 kilometer groot) en wordt meegevoerd met de heersende wind tussen 3 en 6 kilometer hoogte.
Soms lijkt de trekrichting afwijkend, maar dat komt doordat er aan één zijde vaker nieuwe cellen ontstaan dan aan de andere zijde. Zo lijkt het dat het buiencluster naar het noordenoosten koerst maar naar het noordnoordoosten.

Een MCS is niet altijd hetzelfde. Zo kan het voorkomen dat aan de rand van een MCS een nieuwe cel ontstaat. Dit kan een zeer krachtige onweerscel zijn met sterke stijgwinden waar hagel en windhozen in voorkomen. Zo'n chaotische MCS noemen we asymmetrisch. Is de MCS mooi ovaal dan heet die symmetrisch. Een MCS kan een enorme bliksemintensiteit geven. Vooral rond middernacht kan de bliksemfrequentie oplopen tot boven de 100 ontladingen per minuut. Het onweerscomplex gaat gepaard met hevige weertypes als hagel en windstoten. Vooral aan de randen van het systeem. Middenin komt meer gestage regen voor.

Het verdwijnen van een MCS.
Als 's ochtends het nachtelijk windmaximum afzwakt, verdwijnt de aanvoer van de warmte en daarmee de buiigheid. Een tweede effect is de infraroodafkoeling. De bovenkant van de wolken in de MCS koelen 's nachts sterker af dan de wolken eronder. Ook hierdoor blijft de buiigheid in stand. Als de zon vervolgens opkomt stopt het proces van afkoeling. De buien zakken als een plumpudding in elkaar. Bij een MCS stopt de onweersactiviteit vaak vlak na zonsopkomst.

Effecten op afstand.
Bij grote complexen is er ook sprake van een outflow-proces. Daalstromen uit het systeem en neerslag zorgen ervoor dat grote hoeveelheden koude lucht van hoog in de atmosfeer op het aardoppervlak komt. Deze lucht wordt voor de buien uitgeduwd, waarop vervolgens op enige afstand van het systeem, door optilling een nieuwe buienlijn wordt gevormd. Rond een MCS is het heersende windveld verstoord. De wind waait uit een andere richting en neemt toe. In de avond kunnen de hoge buientoppen tot op grote afstand hun schaduw op het aardoppervlak werpen.

 

Hoe herken je van de grond een MCS?
Een MCS is niets meer dan een dreigende donkere lucht voornamelijk in het zuiden of zuidwesten. In de nacht gaat dit gepaard met heftig weerlicht dat naderbij komt. Een MCS komt alleen in de zomer voor. Het is moeilijk te zien aan de lucht of sprake is van een MCS. Satellietfoto's en radarbeelden geven een beter beeld. Maar zware onweersactiviteit in de zomernacht wordt bijna altijd door een MCS veroorzaakt.

Een Mesoscale Convective Complexes (MCC) is een MCS waar de grootte van de wolkenkap aan bepaalde afmetingen moet voldoen. Een MCC is altijd groter dan een MCS.

 

 

Relevante links:

Merkwaardige onweersmeldingen
Het voorkomen van onweer
De soorten onweer
Uitleg van onweer



met medewerking van Adrie Huiskamp

14-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 322
  • 16/6 14:13 Johan:
    In Ede is het bewolkt
  • 16/6 08:29 Erik:
    Vanochtend vroeg duidelijk verschil ('stadseffect') in temperatuur tussen station De Veenkampen in het Binnenveld en in Bennekom: Tmin op de Veenkampen was 10,5°C, In Bennekom kwamen we niet lager dan 12,3°C. Verder blijft het behoorlijk saai weer: elke dag zon en geen drup regen, al wekenlang.
  • 15/6 23:20 Jaap:
    Prima temperatuur: 23 graden. Eerst wat bewolking, maar verder volop zon. Helaas maar tijdelijk. We gaan klamme hitte krijgen. Ook droogte dreigt.
  • 15/6 18:16 Ted:
    Temperatuur heeft vandaag een plat dak. Om 11 uur alweer 20,3 graden. Daarna stootte deze tegen een dak. Het is tot 18.00 uur nooit warmer geweest dan 20,6 graden. Verder zonnig van 8 tot 14 uur. Daarna 'smeerde' de bewolking wat uit.
  • 15/6 09:26 Eltje:
    Hier in Appingedam zijn er al flinke perioden met zon bij 17,6 graden. Min. hier 12,4 en op 10 cm hoogte 11,7 graden. Zie ook www.meteoappingedam.nl
  • 15/6 09:03 Erik:
    Door de bewolking is het hier niet erg afgekoeld vannacht (Tmin 15,1°C), maar door diezelfde bewolking (in combinatie met noordenwind) warmt het nu ook niet erg op: Tact 15,8°C. Prettig koel, zo vlak voor de klamme nachten en hete dagen die er aan zitten te komen.
  • 14/6 19:08 Pieter:
    Net geen tropische dag in Nederland Ell en Eindhven haalden 29, 3 C en Arcen zelfs 29,7 C De Bilt haalde met 27,4 C de warmste dag dit jaar tot nu toe
  • 14/6 18:35 Gerard:
    Koele wind van zee in Schoorl, nu nog netaan 20 graden, vrij veel cirrus.
  • 14/6 17:52 Jaap:
    28 graden in Diepenheim. Tot nu toe weinig bewolking. De wind zwiebert wat tussen ZW en NW. Tropische hitte op komst. Hoeft voor ons echt niet.
  • 14/6 15:22 Erik:
    Het is buiten inderdaad warm en de zon steekt, maar de dertig graden gaan we denk ik toch niet halen vandaag (gelukkig!). Ik wacht op regen & verkoeling aan het eind van de week.
  • 14/6 12:22 Ko:
    Het was voor het middaguur al 25 graden hier, nu al 26. Voelt onaangenaam in combi met steekzon. De 30 gaat met gemak gehaald worden op deze manier.
  • 14/6 10:17 Hans:
    Enschede-W: helder zonnig bij 21.5 graden. Een fantastische zomerdag! Net als op de zondag toen het hier in de beb. kom alweer 25.4 werd.
  • 13/6 18:42 Jaap:
    De komende week meld ik me weer uit Diepenheim. Onderweg weinig bewolking gezien. In De Bilt en Diepenheim 23graden, maar door weinig wind voelde het warmer aan
  • 13/6 11:56 Pieter:
    Na een glasheldere ochtend vormen zich nu wat cumulus wolken ;
  • 13/6 10:32 John:
    Weer intens blauw en geen vliegtuigsporen te zien vanuit Rijen. Modern zomerweer.
  • 13/6 10:11 Pieter:
    Koude nacht met vorst aan de grond in Twente (- 1,3 C )
  • 12/6 23:57 Jaap:
    Het koufront gaf vanmorgen veel bewolking, maar het klaarde later breed op. De 20 graden werd gehaald. Mooi weer,maar het droogt scherp .
  • 12/6 19:54 Ted:
    Heerlijk verkwikkend weer met zonnetje. Een fietstocht van 50 km. Op de ruimte stond er een volle 5. Max. temp. 18,8 graden om 13.20 uur. In de loop van de middag kwam beduidend frissere lucht binnen. Na 16 uur was het niet meer boven de 17,0 geweest.
  • 12/6 19:05 Hans:
    Enschede-W: aanvankelijk dikke wolkenpakketten, in de middag steeds zonniger met fraaie cumuluspartijen. Maxtemp 23.6
  • 12/6 17:25 Kees:
    Het schrikbeeld van ernstige droogte begint al weer op te doemen. Weliswaar heeft het hier in de regio Eindhoven op vrijdagavond 4 juni nog flink gehoosd, maar de vele zonuren van afgelopen week hebben gezorgd voor een grote verdamping. De bovenlaag van de grond is al weer kurkdroog.
  • 12/6 16:32 Pieter:
    Deze hele week geen jas aan gehad maar nu is het op de wind wel jaswaardig fris weer
  • 12/6 15:33 John:
    Droogte bovenste spahelft begroeide zandgronden neemt in Rijen duidelijk toe. Planten groeien hard, bouwsteen water domineert.
  • 12/6 15:31 John:
    Verkwikkend buitenweer dankzij lagere temperatuur, maar vooral lager dauwpunt. Scheelt 7 graden met gisteren.
  • 12/6 14:14 Gerard:
    De zeedamp en stratus van vrijdag zijn verdwenen en Schoorl verkeert weer in een vrolijker, maar zeer koel, weertype. Wat cirrusbewolking en een krachtige noordelijke wind, bij nog geen 18 graden momenteel.
  • 12/6 13:03 Ko:
    De bewolking weet nog grotendeels de boventoon te voeren tot nu toe. Of dat nog lang zo blijft is twijfelachtig. Eerste vergeelde stukken gras ook weer zichtbaar.
  • 12/6 11:27 Pieter:
    Gisteren was er meer bewolking dan werd verwacht, Vandaag meer zon dan verwacht werd, wel een fris windje
  • 11/6 23:34 Jaap:
    Veel meer bewolking dan gisteren. Toch wel af en toe de zon. Aangenaam weer door een maximum van 24 graden.
  • 11/6 20:30 Pieter:
    Aan de stranden was het de hele dag grijs en kil bij ca 15 C (Wijk aan zee 0,5 uur zon ), Hier in Purmerend nog redelijk zonnig en max. 21 C
  • 11/6 18:40 Ko:
    Wat zon? Hier weer vanaf 11.00u de hele verdere dag! Alleen nu soms een stapelwolkje.
  • 11/6 17:55 Ted:
    Pieter had nog geluk met wat zon. Hier tot 14 uur slechts 20 minuten zon. Van 14.30 tot 16.45 redelijk wat zon. Daarna zwaar tot geheel bewolkt. Temperatuur kwam pas om 14.50 uur op 20 graden. Max.temp. slechts 20,5 om 15.30 uur. Nu (17.40 uur) weer rillerig bij 18,0 graden. De wind was met kracht 5 fors.
  • 11/6 12:45 Pieter:
    Veel bewolking tot ca 9 uur, daarna afwisselend zon en lage wolkenflarden bij een frisse westen wind
  • 11/6 10:08 John:
    Redelijk wat gelaagde bewolking ook in Rijen tot nu toe deze ochtend. De zon piept er wel door heen.
  • 11/6 00:26 Gerard:
    Bij windstilte was er donderdagavond nog voor zonsondergang fraaie mistvorming boven de open velden bij Schoorl. Wel een vrij droge lucht overdag, maar nu sterke afkoeling in de onderste luchtlagen.
  • 10/6 23:19 Jaap:
    Ook hier weer een strakblauwe hemel vandaag. Het droogt snel. Een graadje warmer; 26 graden.
  • 10/6 17:51 Ted:
    Lichtsterkte nam niet sterk af tijdens zonsverduistering. Om 12.23 uur was deze 97700 eenheden. Na 13.31 uur was deze 100160 eenheden. Nu was 18% van de zon verduisterd. Pas bij meer dan 60% is het visueel iets merkbaar. De zonnestraling neemt meer af dan de lichtsterke. Wat Sjoerd zegt klopt.
  • 10/6 17:09 Sjoerd:
    Zonsverduistering van vandaag is goed terug te zien in de Zonnestraling grafieken van Sylphide.
  • 10/6 13:53 John:
    Idem vanuit Oss. ;-)
  • 10/6 13:33 John:
    Waarneming vanuit Rijen.
  • 10/6 13:33 John:
    Zoals veel vaker de afgelopen jaren en ook al eerder deze maand, is de lucht weer diep blauw en ontbreken de vliegtuigstrepen.
  • 9/6 23:50 Jaap:
    Ook op woensdag in De Bilt een zomerse dag met maximaal ruim 25 graden. Veel zon met wat lichte bewolking in de middag.
  • 9/6 23:02 Hans:
    Enschede-W: hier in de stadsachtertuin met het nodige "broeikaseffect" bijna tropisch met 29.4! Dikke stapelwolken vanmiddag maar droog!
  • 9/6 17:04 Pieter:
    De hele dag warme zon en een verkoelend windje maken het aangenaam , max 24 C
Bekijk het archief
Wo 16 juni 2021
Bezoekers online
Er zijn 6 gasten en 1 lid aanwezig: Jannes
Inloggen