Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 07:15
    Sluis
    12,6°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Onweerscomplexen

Een onweersbui is er niet zomaar. Daarvoor is onstabiele lucht nodig. Die ontstaat wanneer door instraling van de zon het onderin de atmosfeer warm genoeg wordt of doordat op grotere hoogte koudere lucht wordt aangevoerd. De warme lucht stijgt dan vanuit de onderste luchtlaag op. Vaak ontstaat door deze opstijgende warme lucht een individuele bui. In onze omgeving spelen samenkomende luchtstromingen, veranderde windvelden of veranderingen aan het aardoppervlak een belangrijke rol. Deze effecten zorgen vaak voor extra stijging van de warme lucht. Zo een warmtebui bestaat uit één onweerscel en leeft hooguit 30 tot 60 minuten. Doordat de vallende neerslag de lucht afkoelt ontstaan dalende luchtstromingen die de warme opstijgende luchtstromen van de bui afsnijden. Deze dooft vervolgens uit. De regen uit een bui is kort en hevig en soms zijn kleine hagelsteentjes mogelijk. Na een tijdje klaart het op en blijft de warmte voortduren.

Langlevend buiencluster.
Wanneer de wind op de juiste manier met de hoogte verandert zorgen de dalende luchtstromen juist voor het versterken van de warme stijgstroom aan de voorzijde van de bui. Er kunnen dan nieuwe buiencellen ontstaan. De kans bestaat dat deze buien clusteren tot een buiencluster (multicell storm). Een systeem waar aan de flanken van het systeem elke keer nieuwe onweerscellen ontstaan. In de warme onstabiele lucht is dit voldoende om nieuwe onweersbuien te laten ontstaan. Gemiddeld elke 15 minuten ontstaan nieuwe actieve onweerscellen. De oudere onweerscellen doven uit, maar geven wel regen. Het onweer zit aan de randen van het systeem, terwijl in het midden matig gelijkmatige regen valt. Aan de rand van het systeem komen, als de omstandigheden daar goed voor zijn, windhozen en windstoten voor.


Onweerscomplex

Mesoscale Convective System.
Wanneer een dergelijk systeem groot is geworden spreken meteorologen over een Mesoscale Convective System (MCS) of een Mesoscale Convective Complexes (MCC). Beide systemen zijn ontstaan uit de geclusterde buien, hebben dezelfde eigenschappen, maar verschillen toch met elkaar. Belangrijkste verschil is dat een MCC een MCS is dat aan bepaalde vereisten voor de afmetingen voldoet, op grond van satellietfoto's.
.
Nachtelijk windmaximum ((Nocturnal) Low-level jet)

Een MCS is in tegenstelling tot de geclusterde onweerscellen in staat de nacht te overleven. Sterker nog, het systeem is 's nachts op zijn hoogtepunt. Dit is mogelijk door het ontstaan van een windstroom tussen de 300 en 3000 meter hoogte. Deze stroom is een nachtelijke straalstroom op lagere nivo's. Deze mag niet worden verward met de straalstroom op grote hoogte die depressies naar Europa aanvoert. De nachtelijke straalstroom ontstaat 's avonds als de verhitte luchtlagen stabiliseren. Op enige hoogte neemt de wind toe en wordt warme en vochtige lucht de bui ingevoerd. Dit nachtelijk windmaximum kan onweersbuien doen ontstaan of in stand houden.

Doorgaans ontstaat een MCS in de tropen. Zomers komen ze ook in Europa voor en ontstaan dan vaak boven Frankrijk aan het eind van de dag. Vooral op een plaats waar warme en vochtige lucht uit het zuidoosten en relatief koele en drogere lucht uit het westen elkaar ontmoeten. Bij een zuidelijke stroming trekt het systeem 's nachts naar onze omgeving of Duitsland.

Grootte en vorm van een MCS.
Twee systemen trekken achter elkaar over DuitslandEen MCS heeft vanuit de satelliet gezien een ovaalvorm. Een dergelijk systeem kan 100.000 vierkante kilometer beslaan (ruim 300 bij 300 kilometer groot) en wordt meegevoerd met de heersende wind tussen 3 en 6 kilometer hoogte.
Soms lijkt de trekrichting afwijkend, maar dat komt doordat er aan één zijde vaker nieuwe cellen ontstaan dan aan de andere zijde. Zo lijkt het dat het buiencluster naar het noordenoosten koerst maar naar het noordnoordoosten.

Een MCS is niet altijd hetzelfde. Zo kan het voorkomen dat aan de rand van een MCS een nieuwe cel ontstaat. Dit kan een zeer krachtige onweerscel zijn met sterke stijgwinden waar hagel en windhozen in voorkomen. Zo'n chaotische MCS noemen we asymmetrisch. Is de MCS mooi ovaal dan heet die symmetrisch. Een MCS kan een enorme bliksemintensiteit geven. Vooral rond middernacht kan de bliksemfrequentie oplopen tot boven de 100 ontladingen per minuut. Het onweerscomplex gaat gepaard met hevige weertypes als hagel en windstoten. Vooral aan de randen van het systeem. Middenin komt meer gestage regen voor.

Het verdwijnen van een MCS.
Als 's ochtends het nachtelijk windmaximum afzwakt, verdwijnt de aanvoer van de warmte en daarmee de buiigheid. Een tweede effect is de infraroodafkoeling. De bovenkant van de wolken in de MCS koelen 's nachts sterker af dan de wolken eronder. Ook hierdoor blijft de buiigheid in stand. Als de zon vervolgens opkomt stopt het proces van afkoeling. De buien zakken als een plumpudding in elkaar. Bij een MCS stopt de onweersactiviteit vaak vlak na zonsopkomst.

Effecten op afstand.
Bij grote complexen is er ook sprake van een outflow-proces. Daalstromen uit het systeem en neerslag zorgen ervoor dat grote hoeveelheden koude lucht van hoog in de atmosfeer op het aardoppervlak komt. Deze lucht wordt voor de buien uitgeduwd, waarop vervolgens op enige afstand van het systeem, door optilling een nieuwe buienlijn wordt gevormd. Rond een MCS is het heersende windveld verstoord. De wind waait uit een andere richting en neemt toe. In de avond kunnen de hoge buientoppen tot op grote afstand hun schaduw op het aardoppervlak werpen.

 

Hoe herken je van de grond een MCS?
Een MCS is niets meer dan een dreigende donkere lucht voornamelijk in het zuiden of zuidwesten. In de nacht gaat dit gepaard met heftig weerlicht dat naderbij komt. Een MCS komt alleen in de zomer voor. Het is moeilijk te zien aan de lucht of sprake is van een MCS. Satellietfoto's en radarbeelden geven een beter beeld. Maar zware onweersactiviteit in de zomernacht wordt bijna altijd door een MCS veroorzaakt.

Een Mesoscale Convective Complexes (MCC) is een MCS waar de grootte van de wolkenkap aan bepaalde afmetingen moet voldoen. Een MCC is altijd groter dan een MCS.

 

 

Relevante links:

Merkwaardige onweersmeldingen
Het voorkomen van onweer
De soorten onweer
Uitleg van onweer



met medewerking van Adrie Huiskamp

14-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 322
Nu lid worden
  • 22/4 10:46 John:
    Toppen van buienwolken zichtbaar in Rijen, in zuidelijke en zuidwestelijke richting. Boven BelgiŽ zat er nog onweer op.
  • 22/4 10:31 Pieter:
    Nog steeds mooi weer hier in Purmerend,, zonnig en 17 C Vanmiddag gaan we lekker de natuur in
  • 21/4 19:10 Ted:
    Van 14.10 tot 17.55 uur was het steeds 19,7 t/m 19,9 graden. Maar... het heeft nooit 20,0 geweest. Er is hogere sluierbeolking sinds halverwege de middag. De lucht was erg droog. Laagste waarde was 32%.
  • 21/4 07:23 Ko:
    Of het kan weet ik niet maar ik dacht vannacht een onweersklap gehoord te hebben.
  • 20/4 22:08 Jaap:
    Met max. 26 gr. weer een echt zomerse dag. Ongekend, nou ja, 2007 ligt nog wel in het geheugen. De wind was zwak en variabel, maar later op de dag uit W. richtingen, waardoor het wel afkoelde, maar niet dramatisch
  • 20/4 20:55 Pieter:
    Na een prachtige zonnige en warme dag met max. 24 C nu een NW windje en afgekoeld naar 15 C , nog steeds helder
  • 20/4 20:38 John:
    Derde zomerse dag. Huidige fase brengt mij echt terug naar medio april 2007.
  • 20/4 16:31 Ted:
    Gisteren was echt uniek. Eerst een minimum van 9,0 graden, dan een maximum van 29,0 en gisteravond laat (23.30 uur) 8,8 graden. Binnen 24 uur eerst 20 graden omhoog en dan 20 graden omlaag! Ook een record. Vandaag een maximum van 24,7 om 14.35 uur. Nu 22,1 bij steeds een W-2 tot 3. Verder onbewolkt.
  • 20/4 10:55 Theo:
    Maximum gisteren in Groesbeek 28,7 was net geen april record, blijft 21 april 1968 met hier 28,8 toen.
  • 20/4 08:36 Hans:
    Schitterende (zomerse) lentemorgen hier in het enschedese bij een onbewolkte lucht en 13.9 graden. Wat maken we weer mee...
  • 20/4 00:22 Hans:
    Hier ongelooflijk in de bebouwde kom van Enschede-W een temperatuur van 30.7 kunnen meten. 19 April! Een droge zuidoostelijke warmte! Mediteraan!
  • 19/4 21:07 Ted:
    Max. temp. 29,0 graden. Maandrecord met 1,1 graden gesneuveld. Record was 27,9 op 15 april 2007. Reeks vanaf 1930. Gehele dag vrijwel onbewolkt tot onbewolkt. Opvallend is dat vrijwel geheel Noord-Holland aan de westzijde 2 graden warmer is geweest dan de oostkant.
  • 19/4 18:26 Ko:
    Volgende week max 13 graden, een val van 16 graden! Nederland is echt een land van erop of eronder.
  • 19/4 18:07 Gert:
    De 29 plus in Lelystad schijn een absoluut temperatuur record te zijn voor april
  • 19/4 17:48 Pieter:
    Wat een superdag !! Droog, zonnig, niet veel wind en een top temperatuur van maar liefst 27 C Er zijn heel wat dagen in de zomer die hier niet aan kunnen tippen De natuur explodeert Voor sommige plaatsen net geen tropische dag ( Lelystad; 29,6 C )
  • 19/4 16:07 Jaap:
    Het maximum zal hier aan de 27 gr. tippen. Uitzonderlijke aprildag. We hadden ze ook in o.a. 2007 en 2011. Het zal wel weer een datum-record worden. Inmiddels nemen de kansen op een mindere zomer toe.
  • 18/4 23:38 Hans:
    Met 26.7 graden een schitterende zomerse aprildag hier in het enschedese.
  • 18/4 23:27 Edward:
    Hier in de tuin werd het wel zomers (25,7). Daarmee de hoogste apriltemperatuur sinds 2011 en de vroegste zomerse dag voor mijn reeks (m'n metingen begonnen eind 2007, dus voor april sinds 2008).
  • 18/4 23:23 Jaap:
    Uitzonderlijk mooi. Veel zon en hier een ruime 23 gr. Ik was overdag enige tijd aan zee, in Noordwijk en Katwijk. Er was een zwakke zeewind, maar het scheelde maar een paar graden met het binnenland. Een paar km landinwaarts was de zeewind al weg. Eerst zuidoostelijk, later vandaag wat krimpend.
  • 18/4 23:22 Edward:
    Elsenborn (net ten zuiden van de Hoge Venen) had vandaag een sterke dagelijkse gang van 0,7 naar 24,2.
  • 18/4 16:51 Gert:
    24.8 net geen zomerse dag. Morgen waarschijnlijk de eerste
  • 18/4 16:20 Erik:
    Hier in Bennekom de eerste zomerse dag van 2018. Het sylphidestation hier ter plaatse meldt 25,3 graden en de thermometers in mijn tuin (simpele, geen weerhut) geven in de schaduw ruim boven de 26 graden aan.
  • 18/4 08:28 Hans:
    Fraai helder zonnig in Enschede-W bij 8.4 graden. Wat lichte wolkensluiers te zien.. Vandaag op weg naar de 25 ?? Ik had hier trouwens eerder in de maand al een zomerse dag te pakken.. We maken een fraaie grasmaand mee!
  • 17/4 22:26 Ted:
    Mooie dag licht bewolkt met 19,7 als maximum. Opvallend was vandaag langs de Nederlandse kust. Er stond geen zeewind, geen landwind, maar STRANDWIND. De wind stond precies in de lengterichting (ZZW) van het strand. Wonder dat er geen zeewind kwam.
  • 17/4 22:21 Jaap:
    Zondag t/m dinsdag in Diepenheim (Ov.) Zal komend seizoen vaker gebeuren (seizoensplaats). Daar vandaan geen berichten mijnerzijds. Verschillen: zondagmiddag in De Bilt een flinke bui, maar in Diepenheim niets gevallen. Vandaag dinsdag, een mooie dag met wel wat bewolking. In Diepenheim de 20 gr. niet gehaald, in De Bilt wel, zij het nipt.
  • 17/4 21:07 Hans:
    Mooie warme aprildag met 21.9 als maximum. De zonneschijn was wel wat flets door sluierbewolking.
  • 17/4 13:55 Gieny:
    wat hebben wij het qua temperatuur het dan slecht hier in het westen! vanmorgen nog met de winterjas gefietst en dat was echt nodig!
  • 17/4 11:30 Sebastiaan:
    Vrijwel onbewolkte hemel. Heerlijk weer. 1 april tm 16 april 2018 verliep zeer zacht, slechts drie keer eerder was het warmer.
  • 16/4 21:38 Hans:
    Mooie maandag met in de middag vrij veel stapelbewolking later meer in wolkenstraten. De zon was er later weer goed bij en later op de middag verdween de bewolking en werd het helder. Maxtemp in Enschede-W 18.9 graden. Het gaat een frisse nacht worden.
  • 16/4 17:49 John:
    Er werd overdag nog behoorlijk wat bewolking aangemaakt, naast veldjes die van elders kwamen.
  • 16/4 17:48 John:
    Er werd over nog behoorlijk war bewolking aangemaakt, naast veldjes die van elders kwamen.
  • 16/4 08:51 Hans:
    Mooie start van de dag met na wolkenvelden nu de zon er goed bij. 11.4 graden nu in Enschede-W (minimum 9.8)
  • 15/4 23:12 Hans:
    Enschede Enschede-W vandaag een warme dag met 20.6 graden. De 4 mm etmaalneerslag was nog van de nacht.
  • 15/4 20:15 Gert:
    onweer hoorbaar. Bui ten noorden van IJsselmuiden
  • 15/4 17:36 Pieter:
    Vanochtend veel bewolking, Vanmiddag af en toe zon en aangenaam ( 16 C ) gevolgd door enige tijd lichte regen en temp daling tot 13, C
  • 15/4 10:29 John:
    Afgelopen nacht is er 14 mm gevallen in Rijen. April is al een te natte maand hier. Wel fijn voor het zaaigoed in de moestuin, maar er mag nu best een droge week aanbreken.
  • 15/4 09:43 Hans:
    Een groeizaam regentje afgelopen nacht en vanmorgen vroeg. 4 mm is er gevallen en nu is het droog, geheel bewolkt bij 11.5 graden.
  • 15/4 07:03 Gert:
    Een lekkere zachte regen tot nu toe 4.5 mm
Bekijk het archief
Zo 22 april 2018
Bezoekers online
Er zijn 7 gasten en 3 leden aanwezig: Gerben, Gert, Martijn
Inloggen