Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:56
    Sluis
    19,2°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 20:51
    Clinge
    19,7°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: W
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje Zenit

Luchtspiegeling

Luchtspiegelingen zijn beelden van objecten (meestal ver weg) die in een ander deel van de lucht geprojecteerd worden. Het werkelijke object kan hierbij ook te zien zijn, maar dat hoeft niet altijd. Luchtspiegelingen zijn zeer algemeen, en er zijn veel verschillende soorten en variëteiten meer dan je zou verwachten.

Luchtspiegelingen zijn verantwoordelijk voor veel merkwaardige en minder merkwaardige verschijnselen, zoals het "oase-effect" in de woestijn, de verhalen rondom de Vliegende Hollander, de groene flits van de zon, afplatting van de zon bij lage zonnestand, enzovoorts.

Ontstaanswijze

Luchtspiegelingen ontstaan door drukverschillen in de atmosfeer, die meestal door temperatuursverschillen ontstaan. Lichtstralen buigen af onder invloed van temperatuur- en drukverschillen. Vrijwel iedereen kent het effect van "water op de weg" bij zomers weer. Het wegdek en de lucht er vlak boven is hierbij veel warmer dan de lucht op circa. 1 meter hoogte, waardoor lichtstralen die in deze laag bewegen, omhoog afgebogen worden.
Onstaan luchtspiegelingIn figuur 1 is dit soort luchtspiegeling schematisch getekend. Hierbij is de lucht nabij het oppervlak warmer dan daarboven, en lichtstralen die nabij het oppervlak bewegen buigen daardoor naar boven af. Het effect van afbuigende lichtstralen zorgt ervoor dat objecten op een andere plaats afgebeeld worden, en hierbij gespiegeld.

297_luchtspiegeling2.jpgEnkele soorten luchtspiegelingen

De hierboven beschreven luchtspiegeling is het meest voorkomend, en heet "benedenwaartse luchtspiegeling" omdat het beeld van het object *onder* het eigenlijke object wordt afgebeeld.

Deze luchtspiegeling zorgt voor het natte-wegdek effect, en is ook vaak te zien aan de horizon van een meer of zee. Het lijkt alsof de objecten aan de horizon hoger zijn geplaatst, met de luchtspiegeling eronder; dit is grotendeels gezichtsbedrog.

De waarnemingshorizon is verlaagd en omdat tussen de echte horizon en de waarnemingshorizon veelal de lucht erboven gespiegeld wordt, is het verschil daarin niet te zien. Een ander soort luchtspiegeling die hieraan verwant is, is de bovenwaartse luchtspiegeling. Deze komt in onze streken nauwelijks voor. De lucht dient nu warmer te worden bij toenemende hoogte. Dit is bijvoorbeeld het geval in de poolstreken.

Bij bovenwaartse luchtspiegelingen wordt het beeld van het object boven het object zelf, gespiegeld afgebeeld. Dan bestaat het verschijnsel Fata Morgana. De Fata Morgana is een zeer zeldzaam soort luchtspiegeling, die een combinatie is van beneden- en bovenwaartse varianten. Bij de Fata Morgana worden lichtstralen zo kritisch verbogen ("gerefracteerd") dat er een complex beeld van het object ontstaat, waarbij het object sterk in de hoogte uitgerekt wordt.

 

LuchtspiegelingZelf waarnemen
Benedenwaartse luchtspiegelingen zijn niet zeldzaam. Deze zijn vaak te zien langs de Nederlandse kust (schepen aan de horizon), en langs de kust van het Markermeer en IJsselmeer. Meestal zijn ze goed met het blote oog te zien; een veldkijker is wel nuttig.

Bovenwaartse luchtspiegelingen zijn zeldzaam, en kunnen optreden in de wintermaanden, voornamelijk na een strenge winter juist wanneer de dooi invalt (de bovenlucht is daarbij warmer dan het aardoppervlak). Wanneer het IJsselmeer bevroren is, is soms zo'n luchtspiegeling (in sommige gevallen zelfs de Fata Morgana!) te zien.

Voor alle luchtspiegelingen geldt, dat het beeld sterk afhangt van de hoogte van de waarnemer. Sommige luchtspiegelingen (zoals het natte-wegdek) veranderen al wanneer je je hoofd maar enkele centimeters beweegt. Hierbij is de luchtspiegeling meestal sterker naarmate je dichter bij het oppervlak bent met je hoofd. Voor fotografie heb je minimaal een 200-mm telelens nodig, liefst groter (de foto's hier waren gemaakt met een 2-meter telelens). Tevens heb je een statief nodig. Verder zijn er geen speciale technieken vereist. 100 of 200 ISO film voldoet prima.

Luchtspiegeling Harald Edens Luchtspiegeling boven een zoutmeer in de Verenigde Staten.

 

 

Relevante links:
Merkwaardige lichtverschijnselen
De groene flits
Fotografie optische verschijnselen

 

Auteur: Harald Edens

13-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 297
  • 4/8 20:00 Jurgen:
    Vandaag nog een mooie dag met kleine stapelwolken en een heerlijke temperatuur van 22 graden. Intussen wordt de knop van de "oven" op voorverwarmen gezet. We zullen het gaan voelen...
  • 4/8 17:31 Pieter:
    Mooie dag met veel zon maar ook stapelwolken en een aangename 22 C
  • 3/8 22:00 Jaap:
    Karen = jaren .
  • 3/8 21:58 Jaap:
    In Diepenheim ook vandaag weer een warme dag. Het werd 21 graden. Dreigende luchten rondom, maar geen druppel. Droogte hier minder erg dan in de voorgaande 2 Karen. Maar nog wel aanwezig.
  • 3/8 20:15 Jurgen:
    Hier in Dordt nog 4 mm. Genoeg om m.n plantjes de komende periode van regenwater te kunnen voorzien..
  • 3/8 19:31 Kees:
    In Eindhoven vanmiddag wel donkere stapelwolken, maar slechts enkele regendruppels waargenomen. Ook hier zal de droogte verder toenemen, tenzij de verwachte hitte enkele warmte-onweders zal opleveren.
  • 3/8 18:49 Erik:
    De buienzone die vanmiddag op de buienradar deze kant op leek te schuiven is in de tussentijd verdampt en/of leeggeregend en we vissen hier weer naast het net. Dit betekent voor de komende dagen een ernstige verscherping van de droogte op de Zuid-Veluwe.
  • 3/8 18:25 Gert:
    Ton wel onweer maar hier slechts 1.2mm
  • 3/8 17:43 Ton:
    Net een enorme bui in Wezep/Hattemerbroek. Helaas moest ik er doorheen fietsen. Ik had 20 mm in ongeveer 20 minuten. Totaal 22 mm. Wat ik nog nooit had gezien: In de straat in Wezep waar ik doorheen fietste kwamen de riooldeksels omhoog doordat het riool het water niet snel genoeg af kon voeren.
  • 3/8 17:19 Gert:
    Toch nog onweer
  • 3/8 17:03 Frank:
    Wij treffen het in Zaandam 17,2 mm regen met windvlagen en onweer en stevige temp.daling, nu weer opgeklaard laat nu de hitte maar komen.
  • 3/8 17:02 John:
    Het is geheel bewolkt. Eerder op de middag mooi opbollende stapelwolken gezien, maar dus niet in mijn regio verzilverd.
  • 3/8 17:01 John:
    Wel koel in Rijen, van 23 naar 16 graden, maar geen regen.
  • 3/8 17:00 Erik:
    In Bennekom wel mooie wolkenluchten, maar nog geen drup regen en vooreerst niets in zicht.
  • 3/8 16:59 Ted:
    Bevestiging KNMI. De radar van Herwijnen heeft inderdaad problemen. Morgen 4 augustus wordt er naar gekeken. De enige die goede radarplaatjes geeft ligt er nog steeds uit. Dat is weatheronline.co.uk. . Nog even geduld. Vanmiddag wat gerommel van 14.55 tot 15.15 uur. Bui leverde 2,0mm op. Temperatuur daalde tot 15,0 graden om 15.00 uur. Nu (16.45 uur) 18,0 graden. Hoogste temperatuur is 19,9 graden om 11.50 en 12.19 uur. Misschien een max. temp. onder de 20 graden.
  • 3/8 16:52 Pieter:
    Hier in Purmerend rond 12.30 uur enorme stapelwolken in nw richting, vanaf ca 14.30 donkere luchten en onweer ,tijdelijk veel wind en regen, totaal 'slechts'5 mm Temp daling van 22 naar 16 C.
  • 3/8 16:04 Gerard:
    In Schoorl tot nu toe 2 mm uit een tijdelijk gestage regen, nu weer droog. Wel onweer op afstand gehad, maar geen stortregens.
  • 3/8 15:08 Frank:
    Het gaat hier in Zaandam prima al 11 mm en het giet nog steeds aardig door met af en toe onweer en windstoten, wat een weelde
  • 3/8 14:57 Kees:
    In Berkhout flink wat regen met een paar om weer klappen
  • 3/8 14:54 Bart:
    Bui sterft uit boven Haarlem en groeit daarachter weer aan.
  • 3/8 14:52 John:
    Fijn Jürgen. Heerlijk regenwater voordat een droge hittegolf aanbreekt, ik hoop in Rijen ook een actief celletje te krijgen, minstens 5-10 mm. 😃
  • 3/8 14:48 Gert:
    Jürgen. Geniet ervan 👍
  • 3/8 14:36 Jurgen:
    Van uitstel geen afstel! De buien zijn óók hier in Dordt aangekomen. Zonet prachtig dreigende rolwolkachtige structuren...In de verte gerommel.
  • 3/8 14:30 Frank:
    In Zaandam-west nu inzettende stevige regen, zeer welkom, nog even voordat de hitte periode losbarst, er zit weinig gang in de buienlijn dus de hoeveelhei kan nog de moeite waard worden, vooral in het westen.
  • 3/8 12:36 Gert:
    Ik heb er weinig vertrouwen in Jurgen. De buien volgen op dit moment de prognose van Harmonie
  • 3/8 12:14 Jurgen:
    Inmiddels komt er wel een buienlijn voor de kust van Zeeland tot ontwikkeling. Ben benieuwd hoever dat dat gaat activeren en het land op komt...
  • 3/8 11:46 Erik:
    Met het uitblijven van de buien begin ik me weer zorgen te maken over de droogte. Want na vandaag valt er de komende week weinig meer te verwachten terwijl het al weer behoorlijk uitgedroogd is. Dat wordt dus weer sproeien en gieteren in de tuin...
  • 3/8 11:11 Gert:
    Harmonie gaf gisteren al aan dat de buien landinwaarts zouden uitdoven
  • 3/8 10:53 Ko:
    De beloofde bewolking en regen laat voorlopig nog op zich wachten. Tot nu toe vrij zonnige ochtend en met bijna 20 graden al weer warm, vooral in de zon.
  • 3/8 09:47 Jurgen:
    De zon breekt hier nog door de middelbare bewolking heen in Dordrecht. Intussen flinke buien aan de kust Maar ze lijken zich niet in deze richting te verplaatsen...
  • 3/8 00:09 Erik:
    Het is fris: 11,8°C. Mooie maan.
  • 2/8 23:05 Jaap:
    Diepenheim zondag: wisselend bewolkt en rond het middaguur een bui, kort maar hevig. Het werd nog 23 graden. In de avond sterke afkoeling. Om 22.30 12 graden.
  • 2/8 22:10 Hans:
    Toch aan het eind van de dag nog 24.2 graden hier in de achtertuin (Enschede-W). Het werd steeds zonniger en tenslotte helder en actueel is het afgekoeld naar 18 graden.
  • 2/8 20:21 John:
    Dalende dauwpunten, bij 21-22 graden, leidde tot een opwekkende buitendag.
  • 2/8 18:09 Jurgen:
    Heerlijk dagje voor een mooie fietstocht. Westenwind blaast lekker door bij een heerlijk aangename 21 graden. Mooie kleine cumulus siert de hemel. Nog even van deze dagen genieten voordat de oven aan wordt gezet...
  • 2/8 16:31 Pieter:
    Mooie zomerdag, zon en (oplossende ) wolken , stevig windje en een aangename 21 C
  • 2/8 11:03 Klaas:
    In Schettens (Frl) ook geen onweer in juli. Is sinds het begin van de waarnemingen in 1969 niet voorgekomen. Een record waar ik niet op zat te wachten.
  • 2/8 09:42 Ko:
    Breda ook niet Gert, ook juli 2015 niet.
  • 2/8 08:18 Gert:
    Ik heb in de maand juli geen onweer waargenomen. Sinds begin van de waarnemingen ( 1988) heb ik dat nog geen keer mee gemaakt. Een triest record voor een liefhebber van onweer
  • 2/8 00:05 Bert:
    Eerbeek vanmorgen vroeg 0,2 mm. Geen onweer gehoord.
  • 1/8 22:38 Jaap:
    In Diepenheim vanmiddag toch weer de 30graden gehaald Twee tropische dagen hier In de nacht rond 5 00 een korte bui zonder onweer Verder droog en laat in de middag afkoeling door NW wind. Droge koufront-passage.
  • 1/8 22:18 Kees:
    Mooie zonsondergang in Berkhout (Nh) met windstil weer.Wat een mooie hobby we toch.
  • 1/8 20:41 Ted:
    Radarprobleem houdt aan. Heb dit bij het KNMI gemeld. Was vandaag lang nog klam. Na 17 uur liep er eindelijk drogere lucht binnen. Ook de zon ging volop schijnen. Max. temp. 23,5 graden (geldt voor 8 - 20 uur).
  • 1/8 15:32 Pieter:
    Een wolkenband trekt nu van west naar oost over Nederland met gematigde temperaturen Ca 21 C , Vanuit het zuidwesten weer opklaringen en stijgende temperaturen
  • 1/8 12:59 Ted:
    Eerste zomerse dag geldt natuurlijk voor augustus.
  • 1/8 12:58 Ted:
    Vanochtend een zonnetje. Nu bewolkt. Temperatuur 22,5 graden. Toch is de eerste zomerse dag al binnen. Om 2.15 uur vannacht was het 25,1 graden. Een kopie van 1 augustus 1983.
  • 1/8 12:55 Jurgen:
    Het is momenteel lekker weer hier in Dordrecht. 22 Graden en zwaar bewolkt. Het huis lucht lekker door!
  • 1/8 12:16 Pieter:
    De eerste officiele zomerse dag van augustsus is al binnen (De Bilt 25,0 C om 12 uur) juli had er meer moeite mee , verder lekker zomer weer met versluierde zon maar toch vrij warm.
  • 1/8 12:05 John:
    Heerlijk, de 🌞 is uit. ☁️
  • 1/8 11:14 Klaas:
    Gisteren Tx in Schettens 28,4 graden. Nu lekker afgekoeld met westenwind. Vannacht in Workum buitje (0,5 mm slechts). Juli eindigde hier op 97 mm bij een Tgem van 16,2 graden. Een heerlijke zomermaand dus.
Bekijk het archief
Di 04 augustus 2020
Bezoekers online
Er zijn 7 gasten en 6 leden aanwezig: Florian, Gert, Paul, Pieter, Theo, Wilco
Inloggen