Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:45
    Sluis
    14,7°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: N
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 19:54
    Clinge het Zeegat
    17,3°C
    (0/8) Onbewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zelf een weerballon oplaten

Verslag van het oplaten van een weerballon op 22 november 2016 om 12.55 in Dülmen-Buldern, Duitsland.
Het begint met het idee dat je eens zou moeten nagaan of de inhoud van SkewT-diagrammen ook te meten is. Het SkewT-diagram geeft de vertikale structuur en dynamiek weer van de atmosfeer. Een belangrijk instrument voor het inschatten van de kans op convectieve weersverschijnselen.

Om dit te doen moet je metingen van de grond tot boven in de atmosfeer verrichten. Het klassieke instrument hiervoor is de weerballon met sonde. Iedereen die toestemming krijgt van de luchtvaartautoriteiten c.s. kan een weerballon oplaten.
De toestemming is binnengehaald. De materialen zijn gekocht, de techniek hoe je de onderdelen moet samenknopen is bekend: eerst de ballon, vijf meter eronder de parachute en 10 meter daaronder je sonde met meet- en registratieapparatuur.

Om de ballon te laten stijgen vul je hem met heliumgas, dit kun je kopen bij erkende gasbedrijven. Dit is allemaal overzichtelijk genoeg, maar dan blijkt op de tijd waarop je de ballon moet oplaten (een tijd afgesproken met de luchtvaartdiensten) dat alle details wel moeten kloppen en dat is dan weer spannend.
En waar gaat de ballon naar toe? Je moet hem ten slotte ook weer terugvinden om de resultaten te kunnen zien. Een hulpmiddel is de vluchtvoorspelling.
Start Dülmen-Buldern en verwachte route
Er zijn websites voor om je te helpen met je voorspelling, opmerkelijk genoeg moet je de voorspelling al twee week van te voren vastleggen in het kader van je aanvraag om toestemming. Daarna kun je voor jezelf kijken hoe de voorspelling zich ontwikkelt.
Volgens de voorspelling zal hij ten noordoosten van Bremen landen, het vertrekpunt is Dülmen.
Daarnaast kun je ook naar weersvoorspelling en de voorspelling van de Jetstream kijken. De laatste vertelt hoe het op ~10 km hoogte er aan toe gaat.

GFS voorspelling voor 22-11-2016

Twee weersvoorspellingen voor 12.00 UTC van 11 november: GFS (boven) en Rmets (onder).

MetOffice voorspelling voor 22-11-2016

De isobaren horen je een idee te geven over de richting van de wind.
Met meer detail is er de Zygrib windvoorspelling. Hier wordt de windrichting door het programma expliciet aangegeven in de kaart en zie je dat een algemene gissing weinig precies is.

NOAA-GFS voor 22-11-2016

De vertikale struktuur van de atmosfeer wordt weergegeven in het SkewT diagram.
(Rood is temperatuur en blauw is relatieve vochtigheid.)

NOAA-GFS SkewT

De SkewT lijkt een dikke wolkenlaag te voorspellen vanaf 4 km hoogte.
De wolkenlaag bleek volgens filmbeelden op 7 km hoogte te beginnen.
Bovendien wordt in de SkewT een idee gegeven van de windrichting en windsterkte op grotere hoogte.
Het nadeel is dat de SkewT voorspelt voor één plek, niet voor een heel gebied.

Voor het overzicht wat er op grote hoogte gebeurt zijn er voorspellingen over de Jetstream:
JetStream 22-11-2016
Volgens deze voorspelling gaat het zo’n 120 km/u (80 mijl) richting NNO, op waarschijnlijk 9 á 10 km hoogte voor het traject waar de sonde volgens de voorspelling zal zweven.

De Sonde
De sonde moet vooral licht zijn. Belangrijk is dat de koude, die op grote hoogte optreedt, zo lang mogelijk buiten de deur gehouden wordt. Batterijen houden niet van koude. Terwijl je meet- en videoapparatuur wel van de batterijen afhankelijk zijn.
Ook de gaten (koude inlaten) voor de camera’s mag je zelf maken en zo construeren dat er zo weinig mogelijk koude naar binnenkomt.
De radiosonde voor vertrek
Rechts van de sonde, tegen de rechter vleugel aan zijn de sensoren zichtbaar voor de buitenlucht-metingen.
De ‘vleugels’ dienen om het draaien te verminderen.
Vullen van de ballon met Helium
Je hebt op zijn minst drie mensen nodig om het kunststukje van het oplaten van de ballon voor elkaar te krijgen: één voor het gas, de ander voor het vasthouden en de derde voor het afbinden van de gasinlaat van de ballon.

Het rode ‘ding’ op het gras is de parachute.

Deze keer werken de regelmechanismen van de heliumfles niet goed. We moeten daardoor op inschatting beoordelen of er voldoende heliumvulling in de ballon zit hetgeen niet aan de rust van de handeling bijdraagt.

Het is ook relatief spannend, omdat je ook niet weet of er toch nog een windvlaagje langskomt die je ballon te pakken neemt.

Het oplaten van de ballon Gevolgt op 15 meter lager de sonde
Daar gaat ie!  Je ziet hem vliegen.
Voor je oriëntatie: er zit 5 meter lijn tussen ballon en rode parachute ...



en 10 meter onder de parachute hangt de sonde.


Op het moment van loslaten, hier op de foto, de sonde lijkt nog voor het grijpen te zijn, is mij duidelijk dat er te weinig gas in de ballon zit.
Nu is de vraag: wat zal de ballon gaan doen met te weinig gasvulling? Eerlijk gezegd: geen idee.
Het gewenste gedrag van de ballon is dat hij tot 30 km stijgt, daar explodeert en de sonde daalt hangend aan de parachute vredig naar beneden. Je hebt vervolgens geen idee waar hij terecht komt.

Otto wordt moed ingesproken

Om het terugvindprobleem op te lossen zitten er twee GPS-trackers in de sonde. Als ze in het gebied zijn van het mobiele telefoonnet kun je ze bellen en sturen ze een sms-bericht met de gps-coördinaten terug.

12.55 uur is de ballon opgelaten, na 2 ½u, volgens de voorspelling, ongeveer half vier, moeten de gps-trackers weer bereikbaar zijn.
We rijden alvast naar het noorden, naar de plek waar de ballon volgens de voorspelling zal aankomen.

Na enige tijd wordt het duidelijk dat we geen contact kunnen krijgen.

Misschien is hij wel in een ‘Funkloch’ terecht gekomen en is het maar te hopen dat iemand hem vindt en het telefoonnummer belt dat op de sonde vermeld staat.

We blijven tot laat in de avond proberen of we een response krijgen, niets!





De volgende ochtend vroeg… niets!
Om 10 uur nog een keer geprobeerd en daar is hij!!
Gevonden op:
In één blik is het wel duidelijk dat dit een eind weg is.
De snelheid is 0 km/u, in de loop van de dag blijft hij braaf op dezelfde plek liggen

Google maps laat zien hoe ver dit weg is:
De rechtelijn afstand
Litouwen, hemelsbreed 1067 kilometer. Over de weg blijkt het iets meer dan 1500 km te zijn.
Je kunt ook met het vliegtuig gaan en in Litouwen een auto huren, maar hoe neem je dan je spullen mee… en als je hem vindt, hoe neem je nog meer spullen weer mee terug, dus toch maar met de auto.

Als je doorrijdt kun je de afstand in 15 uur afleggen, ten noorden van Warschau is het grotendeels tweebaansweg, ‘s middags om 13 uur vertrokken, de volgende dag om ongeveer 13.00 uur aangekomen.
Terugkijkend had ik een middelgrote detailkaart moeten hebben.
De landingsplaats in Litouwen
Ik had twee Googlemapprints bij me, een overzichtskaart van het landingsgebied en één detailkaart.

DeDetail landingsplaats in Litouwen In een boom?
De landingsplaats in detail

Met een kaart zoals hierboven had ik niet eerst terug naar Warschau hoeven gaan om te ontdekken wat voor fout ik bij het eerste bezoek had gemaakt. Ik dacht nameliijk dat ik met de auto op dit mogelijke weggetje stond dat midden door het beeld loopt. Lang autorijden en de regels van het land niet kennen doen kennelijk een aanslag op je denkvermogen.
De fout die ik maakte zag ik pas toen ik in Warschau weer een Wifi verbinding had. Ik stond op de parallele weg.

Weer teruggereden naar dezelfde plek en enkele honderden meters verder door weilanden gebaggerd, de sloot overgeprongen en hem gevonden, waarna de weg terug naar de auto weer gemaakt kon worden in extreem slecht weer, harde wind, regen en kou. De dag ervoor had de zon nog geschenen, hoe dom kun je zijn.
In drie delen uiteen gevallen
Dit is de landingsplek. Bovenin de struik links van de centrale boom is de parachute als driehoekje te zien, rechts aan de voet van enkele boompjes is de sonde te zien en links tussen de bomen is de ballon te zien.
Veel wordt al duidelijk. Hij is met ballon en al naar beneden gekomen en wel vanuit het zuidwesten. De ballon is dus niet geëxplodeerd maar in een soort evenwichtsniveau gekomen.

De sensoren en filmtoestellen waren in goede orde, dat wil zeggen, één filmtoestel had niets opgenomen: met het op zijn plaats drukken bij het inrichten van de sonde was kennelijk de opnameknop ingedrukt van de draaiende camera, waardoor de opname stopte, maar de camera voor het oog wel aanbleef. De tweede camera had ruim vijf en een half uur film opgenomen.

De GPS-informatie uit de sensoren geven aan dat van het traject de eerste 4 u 40 min bekend is: hij is beginnend bij Dülmen (links op de kaart bij nummer 43) begonnen. Dit traject gaat net ten zuiden van Bremershaven langs, over Kiel en eindigt boven de Oostzee. Om vervolgens rechts op de kaart bij nummer A12 weer te beginnen. Tijdens het hele tussenstuk, waarschijnllijk over de Oostzee en de Russische enclave Kaliningrad, is er geen informatie vastgelegd.

Opvallend is dat de camera bijna een uur langer bleef doorwerken dan de sensor. De camera produceert waarschijnlijk zoveel warmte dat hij zijn eigen batterij warm genoeg houdt om te functioneren.

Opmerkelijk aan het eerste deel van het traject is dat het ruimschoots ten Westen van het voorspelde traject loopt
Wat wel klopt is de vorm van het traject: eerst NNO, dan Oost en vervolgens weer NNO.

Bij het kijken van de film zijn vliegtuiggeluiden te horen en op een gegeven moment zijn er condensstrepen te zien van vliegtuigen die veel lager vliegen dan de hoogte van de ballon.

Het eerste gedeelte van de route
De eerste 360 kilometers hemelsbreed gaat van Dülmen naar de Oostzee.

Het laatste stukje voor de landing
De laatste 12 kilometer in Litouwen zijn ook weer geregistreerd: het rode streepje ten noorden van Taurage geeft het traject aan. Hij moet dus wel over de Kaliningrad gevlogen zijn.

Het duidelijke GPS traject
Een hier in detail van de laatste 12 kilometer.
Ik weet nu uit ervaring dat de wegen op de kaart allemaal zandwegen zijn die tamelijk glibberig worden als het regent.

Wat is bekend van de vlucht die gemaakt is, naast het traject dat de ballon afgelegd heeft. Twee samenvattingen:
1e traject: Van Dülmen naar de Oostzee
Hier is zichtbaar dat hij tot op ~21 km hoogte is gekomen.
Uit de gegevens lijkt het alsof hij daar zijn evenwicht vindt totdat hij, om wat voor reden dan ook, leegloopt.
Traject mogelijkheid 1
De hoogste snelheid over de grond is veel hoger dan de Jetstreamvoorspelling liet vermoeden.
Ook lijkt het dat lithium batterijen er bij –34 graden Celsius mee ophouden. Zou ik ook doen overigens.

2e traject: de landing in Litouwen
Hier is te zien dat bij -22.54 graden Celsius de lithium batterij weer begint te werken.
Traject mogelijkheid 2
De sensor schakelt van zelf weer aan als er spanning komt, dit in tegenstelling tot de camera’s.

Wat bijzonder is, is dat ik met mijn telefoon geen bereik had op de plek waar de sonde terecht is gekomen en de beide GPS-trackers wel in staat waren om een bericht te ontvangen en te verzenden.

In het tweede artikel wordt meer ingegaan op de atmosferische metingen en de dynamiek in de atmosfeer.




© Enschede 2016 – Otto Huizinga

VWKweb-1954



25-12-2016 | WS_Vrij_Diversen | 1954
  • 24/5 22:15 Ted:
    Maximum weer vroeg 19,3 graden om 11.53. Deze maand nog geen enkele 20er. Ook in 1984 en 1991. In 1991 was er geen 20er in april, mei en juni. De eerste was toen op 2 juli. Dit jaar zijn er al wel 20ers geweest in april.
  • 24/5 21:37 Pieter:
    Een aangename zonnige dag ,matige westen wind en max 21 C
  • 24/5 20:49 Hans:
    Zomerse dag in Enschede W met 25.1 graden.
  • 23/5 23:46 Hans:
    Fraaie warme dag met 23.7 graden hier in het enschedese. Er waren stapelwolken en ook was er sluierbewolking maar de zon had de hoofdrol. Echter nog geen aanzet tot standvastig zomerweer.
  • 23/5 23:16 Jaap:
    Mooi weer, 21 gr., maar die droogte! Ik heb nu 15 jaar deze volkstuin op het zand. Meer dan de helft van deze jaren een (kurk)droog voorjaar.
  • 23/5 18:16 Ted:
    Fraaie zonnige dag. Alleen viel het maximum (19,9) graden op een vreemd tijdstip. 11.25 uur terwijl de zon nog klimmende was.
  • 23/5 17:21 Pieter:
    Een prachtige lentedag met veel zon, niet veel wind en max. 20 C.
  • 23/5 17:00 John:
    Ik vind het warm buiten. In deze meimaand voelt 21 graden in Brabant warm. Vorig jaar was 21 graden relatief koel, naast 15 zomerse dagen in Rijen.
  • 23/5 16:57 Gerard:
    Hier ook overdag de hemel bezoedeld met vliegtuigcirrus en condenssporen, later in de middag weer grotendeels opgelost. Perfect lenteweer.
  • 22/5 23:11 Hans:
    Er waren in de avond volop vliegtuigcontrails te zien..
  • 22/5 23:10 Hans:
    Prima dag met zon/stapelwolken. Net geen warme dag met 19.9 graden in het enschedese...
  • 22/5 21:55 Jaap:
    Door meer zon een stuk aangenamer dan in de twee voorgaande dagen. Nu werd het rond 18 gr. De wind ging later op de dag wat krimpen naar westelijke richtingen. Neerslagtekort neemt weer snel toe. Is ook niet weggeweest, ook in de winter niet. Ik hoop toch op spoedige neerslag, maar wel met wat hogere temperaturen.
  • 22/5 17:07 Pieter:
    Het weer van vandaag is een stuk aangenemer dan de 2 voorgaande dagen, droog met regelmatig de zon er bij ,niet veel wind en een aangename 18 C , heerlijk lenteweer !!
  • 22/5 09:18 Ko:
    Het is in Breda al zonnig sinds zonsopkomst dus voor hier klopt de verwachting (weer) niet.
  • 22/5 06:42 Gert:
    opnieuw een grijze start. De sounding van afgelopen nacht geeft aan dat de vochtige laag een stuk dunner is dan gisteren. Kortom de kans op zon neemt toe wat ook in de verwachting zit
  • 21/5 23:19 Hans:
    Soms wat lichte motregen (0.1 mm).
  • 21/5 23:18 Hans:
    Zeer grijze kille dag. Geen zon gezien...16 graden als maximum en in de avond werd het ronduit kil.
  • 21/5 22:44 Jaap:
    Alweer zo'n nare dag:kil en zinloos. Max. Slechts 13 gr. Droogte duurt voort.
  • 21/5 22:43 Jaap:
    Alweer zo'n nare dag:kil en zinloos. Max. Slechts 13 gr. Droogte duurt voort.
  • 21/5 22:43 Jaap:
    Alweer zo'n nare dag:kil en zinloos. Max. Slechts 13 gr. Droogte duurt voort.
  • 21/5 18:47 Ko:
    Nu en ook rond het middaguur soms zonnig, dus lang niet zo grijs als gister.
  • 21/5 18:46 Kees:
    In Eindhoven was het vandaag niet geheel zonloos. In de loop van de middag brak af en toe even de zon door.
  • 21/5 18:14 Pieter:
    Net als gisteren een grijze zonloze en frisse dag met slechts 13 C , van mij mag de zon weer door komen.
  • 21/5 17:58 Gert:
    Grijze en tamelijk kille dag vandaag
  • 21/5 17:55 Ted:
    Motregen valt vandaag gedurende 15,1 uur met 20 duizendste millimeter tot 17.40 uur. Gister 2,7 uur motregen vanaf 21.17 uur met 0,003mm. Van 21.17 uur 20 mei t/m 13.40 uur 21 mei heeft het nooit droog geweest.
  • 21/5 09:38 Hans:
    Grijs hier in het oosten en ik heb ook al wat licht gespetter waargenomen. Temp nu 13.4 graden.
  • 20/5 23:07 Hans:
    Maar nog altijd boven de 15 graden hier..
  • 20/5 23:04 Hans:
    Veelal een stratusdag in het enschedese. Spaarzame opklaringen maar nog wel vrij warme lucht. Maxtemp 21.7 graden. In de avond werd het killer..
  • 20/5 21:50 Jaap:
    Zonloos en nogal kil, howel het toch nog ruim 15 gr. werd. Weer droog. Ook gisteren niets gehad, terwijl elders in het O. toch een flinke bak viel. De droogte neemt hier weer toe. Een neerslagoverschot hebben we hier in geen maanden gehad.
  • 20/5 20:55 Ted:
    Pieter, jij hebt nog mazzel. Ik moest het met 13,1 graden doen. Lijkt inderdaad november. Sinds een half uur bijna mist. Zicht schommelt tussen de 1200 en 1500 meter.
  • 20/5 19:14 Pieter:
    De hele dag een egaal grijze massa, een kille wind en maximaal 15 C , het lijkt wel niovember
  • 20/5 17:38 John:
    Bewolkt weer, een oase van rust.
  • 20/5 16:49 Kees:
    Al weer een teleurstellende meidag in Eindhoven. Nog geen zon gezien en onder de bewolking voelt het buiten kil aan.
  • 20/5 16:04 Ko:
    Temp rond 15 gr terwijl 20 was verwacht, meevaller! Ook nog geheel zonloos tot nu toe. Heel anders dan gister.
  • 20/5 14:09 Wim:
    Tsja, de droogte gaat op veel plekken gewoon door. Ook in Bennekom. Nieuw gras krijg ik gewoon niet aan de groei, zelfs niet met om de andere dag sproeien. De diepere grondlagen, dichtbij de zandlaag, zijn na vorig jaar en de droge april gewoon te droog; het water is zů verdwenen.
  • 20/5 06:47 Erik:
    In Bennekom een magere 04 mm, maar ik zie dat net ten westen van ons helemaal niets is gevallen, dus we mogen hier op het zand van geluk spreken. Ik hoop nu maar dat er vandaag nog wat komt -- je weet het nooit. Buienradar was gisteren trouwens waardeloos. Gaf vanaf eind van de middag regelmatig regen bij ons aan terwijl er niets viel.
  • 20/5 06:43 Gert:
    6.5 mm sinds gisteravond
  • 19/5 23:45 Hans:
    Enschede W vandaag zomers met 26 graden. Een beetje gerommel en amper 1 mm regen. De droogte duurt voort...
  • 19/5 23:27 Tonnis:
    Rond Biddinghuizen plaatselijk ruim 25 mm vandaag
  • 19/5 22:47 Bert:
    Eerbeek: 11,4 mm (zie Sylphide) en ongeveer anderhalf uur onweer. Zowel neerslag intensiteit als onweer niet spectaculair. Hoogste rainrate 32 mm.
  • 19/5 22:24 Renťe:
    In Beilen geen regen van betekenis gevallen. Letterlijk: alleen een enkel spatje, het miezert nu een beetje. 26.4 graden als maximum.
  • 19/5 21:54 Gerben:
    Blijft inderdaad maar doorgaan met regenen. Geen onweer meer
  • 19/5 21:03 Adwin:
    En dan zegt het KNMI : in Brabant nog een enkele onweersbui.Maar dan wel een paar uur lang. Het is hier noodweer en op de Veluwe en straks in midden van het land straks ook.
  • 19/5 20:46 Gerben:
    Schijndel ook. Het blijft hier steeds matig tot zwaar regenen met regelmatig onweer
  • 19/5 20:35 Adwin:
    Gemert 35 mm in 40 min en het wordt nog veel meer als ik de radar moet geloven.
  • 19/5 20:18 Gert:
    2 mm al hier. Op weatherlink.com zie ik behoorlijk wat regen o.a in Nieuwleuzen en Zwolle
  • 19/5 19:31 Pieter:
    Na een vrij zonnige middag is de lucht weer helemaal dicht getrokken met lage stratusbewolking, temp gezakt van 19 naar 13 C daarbij een stevige noorden wind en het zomergevoel is weer totaal verdwenen.
  • 19/5 18:55 Gert:
    buien hier zichtbaar en onweer hoorbaar. Sylphide stations melden 12 mm op een bepaalde plek in het oosten
  • 19/5 17:48 Gerard:
    Ostgewitter! Hier en daar kan het even flink ontladen, elektrisch zowel als van water. Stijgingsregen door optilling van de warme (boven)lucht over de koele en vochtige zeelucht. Hoe ver de buien westwaarts komen is nu de vraag.
  • 19/5 17:24 Gert:
    Hier ruim 22 heerlijk weer
Bekijk het archief
Vr 24 mei 2019
Bezoekers online
Er zijn 5 gasten en 9 leden aanwezig: Adrie, Bert, Niek, Pieter, Ron, Ted, Wilco
Inloggen