Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:01
    Clinge het Zeegat
    8,8°C
    (1/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 07:25
    Enschede-W
    10,3°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:51
    Sluis
    8,9°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:34
    IJsselmuiden
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windkracht: 0 = Windstil
  • 23:42
    Eesveen
    9,9°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 20/9 07:28 Hans:
    Wolkenvelden trekken over maar de neerslag blijft waarschijnlijk ten oosten van ons. Temp. nu 10.3 in Enschede-W. Gisteren maxtemp. 15.8 en na de aanvankelijke grijsheid waren er in de middag nog flinke perioden met zon en 's avonds viel een buitje (<0.1 mm)
  • 20/9 06:28 Gert:
    MAria 908 hpa
  • 19/9 23:04 Gerard:
    De nieuwe weerfoto's geven het wisselvallige weerbeeld van augustus mooi weer.
  • 19/9 22:05 Jaap:
    Ook vanmiddag nog majestueuze stapelwolken gezien, vooral in westelijke richting. Er trokken ook nog wel buien over in de nabije omgeving, maar hier bleef het vrijwel droog. Weer weinig wind en de temp. haalde netaan de 17 gr.
  • 19/9 20:06 Ko:
    Ook toevallig, dat vorig jaar maart, oktober en november allen koud verliepen ;)
  • 19/9 18:41 John:
    Zeker. Maar als ik er een koude oktober,, november of maart mee kan krijgen vind ik dat ook aardig weer eens mee te maken.
  • 19/9 18:27 Ko:
    Scandinavische hogedruk in de winter zou fijner zijn.
  • 19/9 17:46 John:
    Ik volg met aandacht de berekeningen omtrent hogedruk boven ScandinaviŽ of noordoost Europa.
  • 19/9 17:45 John:
    Vandaag en overgangs dagje waarin de ontwikkeling van stapelwolken al minder in het oog springend was. Vermoedelijk gaan hoge stapelwolken en buienwolken voor langere tijd geen deel meer uitmaken van ons weerbeeld.
  • 19/9 08:41 Hans:
    Grijs en nevelig, het rustige herfstweer! Er komt nu rust in de atmosfeer. Temp. nu 10.9 graden. Gisteren 15 graden en 7.7 mm neerslag.
  • 19/9 06:57 Gert:
    Maria cat 5
  • 18/9 22:51 Edward:
    Uitzichten op de Cb waren ook helder af en toe.
  • 18/9 22:50 Edward:
    Hier iets verder op, een km of 7-8 ten W van Dick, slechts 3 mm over de laatste 24 uur en uit diezelfde richting een onweersklap t.h.v. de Hollandse IJssel kort voor 14 uur. Vanavond onweer hoorbaar en zichtbaar naar het N boven Zoetermeer rond 21 uur.
  • 18/9 21:27 Hans:
    Ook te Holsloot weer puik zicht op de grote gure kolossen, John. Hoewel ik liever wat warmer septemberweer zie, verveelt de lucht in elk geval geen seconde.
  • 18/9 20:43 Dick:
    Alweer 24 mm erbij vandaag, vooral 's nachts gevallen. Tussenstand september 162,5 mm hier in Capelle aan den IJssel.
  • 18/9 18:02 John:
    Fantastische polaire buienlouchten vandaag. Buienwolken in allerlei stadia te zien. Tussen 16.30 en 17.00 uur vormde zich een bui in eigen omgeving. Niet groot, wel intens en hopla in een handomdraai toch weer 6 mm.
  • 18/9 17:25 Gerard:
    Zowel aan de drukkaart als aan de beelden op buienradar is te zien dat de kern van het (hoogte)laag boven het IJsselmeer ligt.
  • 18/9 17:16 Gerard:
    In de vroege ochtend een continu gerommel van de donder in Schoorl, dat stopte abrupt rond 07:45 waarna de regen overging in zwaardere regenval tot ongeveer 08:20. overdag toenemend zonnig en ook felle zonneschijn, waardoor het buiten snel aangenaam werd. Nog steeds hoog optorende cumuli zichtbaar.
  • 18/9 16:59 Ko:
    Het is zelfs nog een hoosbui geworden.
  • 18/9 16:46 Pieter:
    Vannacht en vanochtend regen , vanmiddag een aangenaam zonnetje Het september neerslagtotaal hier in Purmerend is opgelopen tot maar liefst 216 mm.
  • 18/9 16:42 Ko:
    Op moment van plaatsen vorige bericht toch nog een klein buitje.
  • 18/9 16:29 Ko:
    Tot nu toe wordt Breda wederom overgeslagen. Er zou wat regen vallen over de hele dag, het is juist de zon die er regelmatig is bij droog weer.
  • 18/9 16:21 Kees:
    Na een alleszins redelijke zondag in het Eindhovense kregen we vandaag ook een portie regen te verwerken. Aan het begin van de middag twee flinke hoosbuien, waarvan de tweede ook met onweer.
  • 18/9 13:04 Rene:
    Vanmorgen gedurende enkele uren af en toe onweer, vooral richting zee. Met nog 10 mm van vannacht en vanmorgen staat september hier in Alkmaar voorlopig op 225mm.
  • 18/9 08:42 Hans:
    Vanmorgen heel vroeg en ook later nog viel er regen (6.2 mm) van betekenis. Nu droog en zwaar bewolkt in Enschede-W bij 10.3 graden. Gisteren slechts 0.2 mm uit enkele lichte buitjes en ook was wat onweer te horen. Maxtemp. zondag 17.3
  • 17/9 22:49 John:
    Toegenomen cyclonaliteit in de bovenlucht laat buien toe ook verder landinwaarts.
  • 17/9 17:05 Jaap:
    De dag begon met mist hier. Verder westwaarts is er minder mist geweest, want we waren al bijtijds onderweg naar Linschoten, bij Woerden.. Terug hier was het vrij zonnig, met stapelwolken. Die lossen nu weer wat op, zodat het misschien hi9er wel een droge dag wordt. De temp. haalde nog net de 17 gr.
  • 17/9 16:59 Ted:
    Correctie op zonnestand. Deze is nu rond 26 maart. Eindelijk een droge dag met zonnige perioden en 16 graden.
  • 17/9 14:44 Ko:
    Aan de zonnestand kun je goed zien dat we weerkundig al in de herfst zitten. Ongeveer net zo laag nu als half maart. Bewolking begint hier toe te nemen na een zonnige ochtend met kortstondig mist.
  • 17/9 13:26 Gerben:
    Het regent in Singapore 😀.
  • 17/9 11:41 Pieter:
    In de zon en uit de wind is weer voelbaar dat het eigenlijk nog zomer is. Geniet er van zolang het kan !!
  • 17/9 11:21 Kees:
    In Eindhoven een zonnig begin van de zondag. Inmiddels beginnen er stapelwolken te ontstaan. En nu maar afwachten, of ze uitgroeien tot een of meer buien. Gisteren is het hier vrijwel droog gebleven.
  • 17/9 10:17 John:
    Een heerlijk tintelend begin van de dag na een minimum van 4 graden te Rijen.
  • 17/9 09:52 Hans:
    Ik heb hier in de bebouwde kom geen mist gezien.
  • 17/9 09:52 Hans:
    Lekkere frisse nacht met 5.6 als minimum. Momenteel licht bewolkt bij 8.7 graden. Gisteren viel hier in Enschede-W de neerslag (0.1 mm) erg mee..Maxtemp. op zaterdag 15.5
  • 17/9 09:06 Gert:
    IJsselmuiden ook wat mist ondertussen weer opgelost
  • 17/9 08:32 Ko:
    Na vele maanden weer eens een keer vrij dichte mist te Breda. Jammer dat de zon het zo snel oplost.
  • 16/9 22:32 Ted:
    Nu 270,9. Overdag maar 0,8 mm erbij. Alleen koud met een max. van 13,6 graden.
  • 16/9 21:10 Pieter:
    Na de regen van vannacht is het hier droog gebleven Op de radar was te zien dat regen gebieden zowel ten noorden als ten zuiden van Purmerend lagen. maar die lagen vrijwel stil 199 mm septemberregen is wel even genoeg.
  • 16/9 19:50 Ko:
    Voor de moeite nog een klein buitje gehad van 1 mm. Ook net geen zonloze dag.
  • 16/9 16:09 Jaap:
    Vanaf de vroege morgen onafgebroken lichte regen bij vrijwel windstil weer Het lijkt nu in het westen wat lichter te worden.
  • 16/9 15:41 Hans:
    Een deel van de 800 parachutisten is geland op de Ginkelse heide in Ede. Zoals wel vaker gooide het weer roet in het eten met vanochtend veel te veel lage bewolking en later veel te veel regen. Jammer! Mogelijk landt straks nog een deel.
  • 16/9 12:47 Jaap:
    Vrijdagavond tegen middernacht begon het weer wat te regenen. Van de afgelopen nacht weet ik het niet zeker, maar vanaf vanmorgen vroeg gestaag lichte regen. Dit kun je geen buien meer noemen; het is een origineel regengebied. Zo zat het gisteren niet in de verwachting. Vanmorgen geen berichten beluisterd.
  • 16/9 12:21 Ko:
    Met de regen gaat het vandaag hier niks worden. Maar dat zat ook niet in de planning volgens de weerberichten. Het leek alleen zo mooi op de radar ;)
  • 16/9 12:09 Kees:
    Een opmerkelijk tafereel vandaag: een vrijwel stilliggende band met regen dwars van zuidwest naar noordoost over het land. Het zuidoosten lijkt het droog te houden.
  • 16/9 11:56 Dick:
    Hier in mijn achtertuin in Capelle aan den IJssel is de tussenstand 138,5 mm.
  • 16/9 11:33 Pieter:
    Sorrie, ik was een tussentijdse meting vergeten, het totaal komt nu op 199 mm regen in september in Purmerend.
  • 16/9 11:27 Ted:
    Nu 270,1 mm tot 16 sep. 11.15 uur in Assendelft Westzaan 256,5 mm. De metingen in Assenelft zijn met een 2e regenmeter gecontroleerd en de afwijking was maar 1,5%.
  • 16/9 10:14 Pieter:
    Bij het legen van de regenmeter kon ik mijn ogen bijna niet geloven !! Al weer 22 mm er bij In totaal nu 187 mm septemberregen in Purmerend
  • 16/9 09:12 Gert:
    vannacht weer een kleine 6mm maar het einde van de zondvloed lijkt in zicht
Bekijk het archief
Wo 20 september 2017
Bezoekers online
Er zijn 57 gasten en 6 leden aanwezig: Ewald, Henk, Ko, Paul, Sebastiaan, Wilfred
Inloggen