Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:34
    Eesveen
    9,4°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 20:55
    Sluis
    10,8°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 4 = Matige wind
  • 19:19
    Clinge het Zeegat
    11,2°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 20/2 22:08 Jaap:
    We hadden in de afgelopen winter een aantal dagen, waarin het onbewolkt was, maar geheel zonloze dagen ook. Vandaag weer zo'n zonloze dag, met nu en dan motregen en vanavond tijdelijk intensievere regen. Zacht: max. 10 gr. min. 7 gr.
  • 20/2 21:12 Willem:
    de minimum temperatuur in spijkenisse vandaag 6,9 gr, maximum 10.0 gr , op 10 cm bedroeg de temperatuur 5.4 gr.er viel 2.8 mm regen .
  • 20/2 19:23 John:
    Inderdaad een overtuigend dagje grijze druilerigheid. Zo een dag tussendoor kan ik nog wel waarderen, maar het moet geen gewoonte worden.
  • 20/2 16:30 Kees:
    Somberheid troef hier in Best. Hoewel de zon pas rond 18.00 u. ondergaat, begint het nu al te schemeren.
  • 20/2 07:40 Hans:
    Er is tot nu toe alleen wat lichte motregen gevallen (<0.1 mm) hier in het enschedese. Temp. 7.2 en het lijkt nog zachter te worden...
  • 19/2 21:33 Willem:
    de max temperatuur in spijkenisse vandaag 8,6 gr,minimum temperatuur 2,9 gr. afgelopen nacht vorst aan de grond temp -1.5 gr
  • 19/2 09:53 Hans:
    Even heeft het wat gesputterd (<0.1 mm) en vanmorgen was er mooi morgenrood te zien. Er naderen wat strokerige neerslaggebiedjes. Actuele temp. is 4.5
  • 18/2 21:59 Jaap:
    Hier in het midden des lands vanmorgen aanvankelijk dichte mist, daarna nevelig en bewolkt en in de middag flinke zonnige perioden. Zacht, met een maximum dat aan de 10 gr. tipte.
  • 18/2 20:01 Gerard:
    In Schoorl wel wat kortdurende doorschemering van de zon meegemaakt, maar geen echte opheldering, van mist naar nevel en de nevel en stratus bleef overheersen.
  • 18/2 17:58 Hans:
    Vandaag toch weer een hele redelijke februaridag met 9.4 graden als maximum Bewolking/opklaringen en nu, om 17.57 uur vrij helder bij 8.1 graden.
  • 18/2 14:02 Gert:
    Ongetwifeld subsidentie in het hogedrukgebied
  • 18/2 12:02 Ko:
    Wel snel gegaan hoe de zon de dichte mist heeft opgeruimd.
  • 18/2 10:24 Ko:
    Het is hier bevorderd naar dichte mist.
  • 18/2 09:41 Gerard:
    In Schoorl mistig en druipende bomen. Vrij koel met 4.2 graden. Zuidelijke wind, wel vrij licht.
  • 18/2 09:03 Hans:
    Nog vrij veel bewolking hier in Enschede-W bij 4.4 graden. Rustig hogedrukweer..
  • 18/2 08:30 Ko:
    Het is vrij mistig in Breda.
  • 17/2 17:51 John:
    We krijgen geen winterse periode meer, dus je gevoel is prima Kees van de Pol.
  • 17/2 16:33 Kees:
    Na af en toe wat regen kwamen er aan het begin van de middag enkele flinke opklaringen in Best. Maar intussen is de lucht weer helemaal dichtgeslibd. In de zon voelde het lente-achtig aan. Ik heb totaal niet het gevoel, dat we nog een winterse periode krijgen.
  • 17/2 10:31 Hans:
    Van tijd tot tijd buiÔge regen bij 6.5 graden. Er is tot nu toe 1.8 mm gevallen. Valt erg mee dus...
  • 16/2 23:31 Hans:
    Vandaag toch duidelijk minder (zeer) zacht dan woensdag. Het maximum kwam uit op nog altijd een mooie 9.4 graden. Vrij veel bewolking met opklaringen. Zo-even half bewolkt bij 4.9
  • 16/2 20:01 Gerard:
    De dubbele cijfers zijn in Schoorl - in de Siberische tuin - nog niet bereikt. Gisteren Tmax van 9.2, voldoende om de 5 cm sneeuwdeken op de tuintafel en andere sneeuwresten te doen smelten, Nog wel flink ijs in een emmer gisteravond aanwezig.
  • 16/2 16:49 Pieter:
    De laatste ijs en sneeuwresten smelten nu snel weg temp 7C en een frisse wind
  • 16/2 08:36 Hans:
    Ouderwets boven nul afgelopen nacht. Geen regen! Nu 4.1 graden en half bewolkt met sluierbewolking. Het wordt een meevallende dag! Gisteren hier lente-achtig bij 13.4
  • 15/2 23:37 Gerard:
    Vanmorgen nog dik sneeuw op de tuintafel zo'n 4 cm, 's avonds alles weg. In de omgeving nog wel wat sneeuwrestanten te zien in greppels en grasvelden buiten bereik van de zon.
  • 15/2 23:31 Edward:
    Vanavond nog een regenbui van 0,6 mm in Rotterdam (in vrij korte tijd gevallen, registratie neerslagintensiteit 8 mm/u). Andere plaatsen in West-NL ook, zie radar of neerslagkaartje.
  • 15/2 19:54 Pieter:
    Ondanks de hoge temperaturen liggen er nog sneeuwresten op schaduwplekken.
  • 15/2 19:34 Pieter:
    Heerlijke lente achtige dag in Purmerend een dag die wel koud begon ,sommige sloten die gisteren nog open lagen waren nu wel bevroren, maar vanmiddag bij weinig wind en veel zon max 12 C
  • 15/2 16:37 Jaap:
    In de afgelopen nacht is het netaan boven nul gebleven. Het maximum komt uit op 13 gr. Zeer zonnige morgen, maar vanmiddag af en toe wat hoge bewolking. De wind uit zuidelijke richtingen is niet meer dan zwak. Een dag met lentegevoel.
  • 15/2 12:11 Frank:
    Voorjaar in Zaandam/Westzaan, zonovergoten, rustig weer en pijlsnel oplopende temp. Om 12.00 uur al 8,5 oC. Dit bij nog aardig wat sneeuwresten in schaduwgebieden, lijkt wel wintersport zonder bergen.
  • 15/2 08:06 Gerard:
    Het minimum is op 0.5 blijven steken in Schoorl. Wel veel sneeuwrestanten die weer hard zijn geworden en rijpaanslag op auto's en grasvelden. Onbewolkt nog en de smogdeken overal aanwezig zowel fijnstof als stikstofdioxide, dat laatste vooral dankzij de 130 km/uur.
  • 15/2 07:41 Hans:
    Mooie winterse ochtend met nu -2.2 De temperatuuramplitude zal vandaag wel groot zijn want we gaan naar 13/14 graden hier in het oosten.
  • 14/2 23:04 Jaap:
    Wederom volkomen onbewolkt en een stukje zachter in de middag dan gisteren; nu max. 9 gr. De wind was ook minder en meer ZO. In de afgelopen nacht is het nog ietsje onder 0 geweest. Op plekken, waar de zon niet komt ligt er nog wat sneeuw.
  • 14/2 21:56 Hans:
    Wederom een mooie zonnige dag! 9.2 was het maximum hier in Enschede-W
  • 14/2 18:17 Pieter:
    De tulpen prikken door de smeltende sneeuwlaag heen, duidelijk voorbeeld hoe de winter plaats maakt voor de lente.
  • 14/2 11:06 Kees:
    In de zon en uit de wind al terrasjesweer vandaag. Gelet op de weerkaarten voor de komende dagen en de voortgang van het seizoen lijkt de echte winter voorbij.
  • 14/2 08:33 Hans:
    Nog weer koud en helder vanmorgen. Actueel -2 (gevoelstemp. -5). Nog niets doet aan de lente denken maar toch gaan de maxima zienderogen omhoog.
  • 14/2 00:00 Gerard:
    Ook vandaag weer een flinke blauwzweem in de lucht, onterecht betiteld als nevel door de weerpraatjehouders. Het is een flinke smogdeken die al dagenlang over Nederland ligt. Deels van eigen land, deels van oostelijke landen. Nu 0.8 graden in Schoorl en de dooi is weer even gestopt. Oppervlaktemperatuur rond nul.
Bekijk het archief
Di 21 februari 2017
Bezoekers online
Er zijn 95 gasten en 3 leden aanwezig: Ed, Henk, Henk
Inloggen