Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 13:05
    Enschede-W
    19,8°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Matige regenbui
  • 11:25
    Eesveen
    19,3°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 10:00
    Eesveen
    17,6°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 09:05
    Clinge het Zeegat
    17,1°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
    Lichte regenbui
  • 08:52
    Enschede-W
    17,5°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 07:54
    Clinge het Zeegat
    15,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 06:56
    Sluis
    15,0°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:33
    IJsselmuiden
    15,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windkracht: 0 = Windstil
    Nevel
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 29/6 14:12 Renťe:
    gisteren 34 mm afgetapt in Beilen en na 20 uur is er nog 4 mm bijgevallen
  • 29/6 13:04 Hans:
    Er valt nu een stevige bui boven Enschede-W bij 20 graden!
  • 29/6 08:55 Hans:
    Het werd op de woensdag nog wel 24 graden hier, maar het was geen lekkere warmte..
  • 29/6 08:54 Hans:
    Vanmorgen was het nevelig en klam met stratus. Zo-even 17.5 graden en geheel bewolkt.
  • 29/6 08:53 Hans:
    Hier in Enschede-W gisteren "maar"8.9 mm, elders in Overijssel 30 tot 40 mm plaatselijk..
  • 29/6 07:59 Frans:
    In Ouddorp ZH gisterennacht 2.5 mm, gisterenmiddag wat licht gespetter onder de 0,2mm. Droogte wordt vrij kritiek in de duinen, dus laten we hopen dat er morgen wat komt.
  • 29/6 07:02 Dick:
    Gisteren hier in Capelle aan den IJssel slechts 9 mm. Resultaat van een buitje midden in de nacht en een urenlang lauwwwarm regentje vanaf ongeveer 13.30.
  • 28/6 22:55 Jan:
    Workum noord 30mm
  • 28/6 22:02 Klaas:
    Extreme neerslag in delen van Friesland. Hier in Workum slechts 31 mm, maar Hallum ten noorden van Leeuwarden meldde 55 mm en tussen Burgum (60 mm) en Drachten viel in het dorp Opeinde liefst 83 mm (bron: Jelle Booi, betrouwbaar). Dat is de grootste junisom in Friesland sinds 29/30 juni 1997.
  • 28/6 21:09 John:
    In Rijen 7,5 mm. Uiteraard veel te weinig om de droogte echt aan te pakken.
  • 28/6 20:49 Kees:
    Hier in Eindhoven begon het aan het einde van de middag flink op te klaren. Dus toch nog enkele uren zon hier en bepaald geen einde aan de droogte in tegenstelling tot het noordoosten .
  • 28/6 20:27 Gert:
    25mm ondertussen
  • 28/6 20:01 Pieter:
    Hier in Purmerend hoofdzakelijk lichte regen vandaag totaal 8 mm, Wat opviel dat het vanmiddag een bijna warme regen was bij ca 20 C.
  • 28/6 19:35 Gert:
    21 mm vandaag met soms onweer. ( vp- meting)
  • 28/6 18:54 Ko:
    Breda slechts zo'n 8 mm. Beter iets dan niets. Met 46 mm is juni geen zeer droge maand meer. Nog maar zo'n 13 mm nodig tot de normaal, misschien lukt het nog morgen en overmorgen.
  • 28/6 17:37 Tonnis:
    In Biddinghuizen vandaag al ruim 40mm , droogte voorbij, het verhaal van neerslagtekorten klinkt voor mij voor dit gebied als onzinnig
  • 28/6 16:37 Kees:
    Hier in de regio Eindhoven valt het toch weer tegen met de hoeveelheid regen. Vandaag enkele korte plensbuien gehad, maar om een einde aan de droogte te maken, is nog veel meer regen nodig.
  • 28/6 15:54 Dick:
    Woudenberg krijgt ook aan regen wat de regio nodig heeft. Het valt bijtijde met bakken naar beneden.
  • 28/6 12:08 Ko:
    Dit keer wel een stevige bui. Plassen in de straten en het regent nog goed door.
  • 28/6 11:20 Ko:
    Breda nog zonloos vandaag. Er komt volgens de radar een volgende portie regen aan John maar ja, zo betrouwbaar zijn die rode plukken niet meer gezien de tegenvallers de laatste week.
  • 28/6 10:58 John:
    Tijdens wat bleke zon vanochtend voelde het erg zwoel aan.
  • 28/6 10:56 John:
    In Rijen alleen gisteravond wat gedruppel. Nog geen halve millimeter gevangen.
  • 28/6 08:35 Hans:
    Zo-even een stevige plensbui hier in Enschede-W
  • 28/6 07:49 Hans:
    Afgelopen nacht/vroege ochtend 1.2 mm, nu ook matige regen(bui) bij 17.1 graden. Gisteravond laat ook een bui en om middernacht kon ik 3.1 mm aftappen. Maxtemp. op dinsdag 22.7 graden.
  • 28/6 06:34 Gert:
    vannacht weinig neerslag gehad ondanks dat de modellen er voor gingen. Vandaag nieuwe kansen
  • 28/6 00:44 Gerard:
    Na de tennis verscheen er rond 21:40 een langzaam groter wordende regenboog aan de oostelijke hemel. Het leek erop dat we regen zouden krijgen in Schoorl, maar de neerslag bleef beperkt tot enkele druppels, blijkbaar verdampte vrijwel alles onderweg van wolk naar aardoppervlak. De "bui" trok niet alleen langs, maar ook over de waarnemer heen.
  • 27/6 23:12 Ko:
    Boven BelgiŽ was het nog aardig wat, richting NL inderdaad verbrokkelend. Als het de komende dagen ook steeds zo gaat .... :(
  • 27/6 23:03 John:
    Kanshebber? Kijken we naar dezelfde radar? Ik zie een sterk verbrokkelend beeld nabij Brabant en weinig compacts. Wel aanmaak van buien boven Gelderland. Dat kan wel eens verder uitgroeien en ook verder noordwaarts komen.
  • 27/6 21:55 Ko:
    Momenteel vanuit BelgiŽ een volgende kanshebber onderweg. Vandaag wel vrijwel bewolkt aangenaam weer. Voorlopig geen zomerse dagen meer.
  • 27/6 21:48 John:
    Een paar liter. Ik denk aan bakken water, liefst in fases, maar totaal minstens 40 mm in 24 of 48 uur.
  • 27/6 21:47 Joost:
    Wat ben ik blij met de 1,4 mm die is gevallen hier in Woensdrecht waar we wat regen betreft over het algemeen minder bedeeld worden.
  • 27/6 21:17 Jaap:
    we kunnen wel een paar liter gebruiken
  • 27/6 18:27 Gert:
    Hirlam en GFS komen met aardig wat neerslag ( 12 uur run)
  • 27/6 18:06 John:
    Het wordt puur geluk hebben en hopelijk een paar fikse buien precies over krijgen. Eenmaal dieper ik koele lucht neemt de kans hierop alweer af.
  • 27/6 18:05 John:
    Het was van zo weinig betekenis dat ik het hier niet eens durfde te melden. Verschijnselen van droogte nemen verder toe.
  • 27/6 16:24 Ko:
    En na 85 druppels hield het al weer op. Het schiet echt niet op zo!
  • 27/6 15:02 Ko:
    Het is hier lichtjes gaan regenen.
  • 27/6 11:50 Ko:
    Hoofdzakelijk bewolkt vanochtend, wachtend op de regen vanuit BelgiŽ.
  • 27/6 08:42 Hans:
    Veel cirrostratus (half bewolkt) bij 14.4 graden. Maandag 's middags mooi weer met zon/stapelwolken en nog 22.7 als maximum. Heldere maandagavond!
  • 26/6 17:10 Kees:
    Het werd in de loop van de dag steeds zonniger hier in Eindhoven. Een prima zomerdag met een draaglijke temperatuur.
  • 26/6 11:39 Ko:
    In Breda is het in 2 weken hard achteruit gegaan. Gras en bermen fors geel bruin gekleurd, alles dor en stoffig. Even volhouden nog, al morgen later op de dag wat regen volgens de app. Vanaf woensdag het grotere werk.
  • 26/6 09:51 John:
    Fijn Hans, hier in Rijen nog geen beginnende aanpak van de droogte. De motregenbutjes kregen het zand amper nat.
  • 26/6 09:02 Hans:
    Gisteren 4.3 mm afgetapt en vanmorgen al weer 4 mm in de meter. Het begin van de droogtedoorbraak is er. Maar de natuur komt nog veel te kort, dat moge duidelijk zijn...
  • 26/6 09:01 Hans:
    Dikke pakken stratocumulus langs de hemel maken het geheel bewolkt bij 16.4 graden in het enschedese. Soms lijkt het wat op te klaren en dat zal vandaag ook nog wel gebeuren en dan wordt het een heel redelijke dag.
  • 25/6 22:04 Jaap:
    Gisteren en vandaag af en toe van die stofregenbuitjes. Niet echt een aanval op de droogte. Neerslagtekort ook hier zeker 100 mm. Als het al wordt ingelopen, dan pas in augustus. Winderig vandaag en weinig zon, minder dan ons was beloofd in de verwachtingen. Max. 19 gr.
  • 25/6 21:27 Pieter:
    Door de bewolking en de wind opvallend kleine temp. verschillen tussen dag en nacht, In Den Helder slechts 0,8 C en Wijk aan zee slechts 1,0 C
  • 25/6 21:25 Pieter:
    Een dag met een herfstachtige sfeer met veel bewolking, klein beetje motregen en stevige westen wind, max 19 C, Van mij mag de zon weer gaan schijnen !!
  • 25/6 20:58 Jan:
    Afgelopen nacht 13,8 mm. in Buitenpost. Dit is goed voor de natuur.
  • 25/6 19:13 Sebastiaan:
    Filmpje Jan Buisman nav prijsuitreiking te zien op het forum. Het weer is toch vrij koel. Dus alle tijd om even te kijken.
  • 25/6 11:14 John:
    In Rijen is er 1,5 mm gevallen aan pruttelregen. Het is nog niet echt de klapper waar de natuur op wacht. Verdamping is in elk geval minder,
Bekijk het archief
Do 29 juni 2017
Bezoekers online
Er zijn 46 gasten en 2 leden aanwezig: Gerben, Sjoerd
Inloggen