Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:50
    Sluis
    8,5°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: WNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 20:03
    Clinge het Zeegat
    9,4°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: WNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaathistorie

Tijdschalen en mondiaal versus regionaal
Weeramateurs kijken vaak naar het klimaat op een korte tijdschaal, d.w.z. geologisch gezien, over (een paar) honderd jaar. Toch kende het mondiale klimaat in het verre verleden veel interessante veranderingen. Vaak duurden die duizenden jaren, soms nog veel langer. Belangrijk in het klimaat op zeer lange tijdschalen, is de samenstelling van de atmosfeer. Deze is niet altijd geweest zoals die nu is.

Nu zijn de belangrijkste gassen 78% stikstof, 21% zuurstof, 1% argon en 0.04% koolstofdioxide; aangevuld met waterdamp dat het weer bepaalt. De waterdamp bevindt zich vooral nabij de evenaar op geringe hoogte boven zeeniveau. Weeramateurs kijken ook graag naar regionale verschillen in klimaat. Men moet beseffen dat over de regionale verschillen op zo'n tijdschaal niet heel veel bekend is. We kijken al gauw naar het mondiale klimaat.

De geschiedenis van de atmosfeer, zon en Aarde
Zo'n 4.600 miljoen jaar begon het verhaal van ons zonnestelsel. Ruimtemateriaal (gassen) kwam samen door de eigen zwaartekracht en door de vrijkomende zwaarte-energie werd onze zon gevormd zoals die nu ongeveer is, alsmede planeten. Dat duurde wel nog even, want pas enkele honderden miljoenen jaren later was de maan bijvoorbeeld ook present.

Leven
Zo'n ruime drie tot krappe vier miljard jaar geleden (zo denkt de wetenschap op dit moment) startte het leven op aarde. Een belangrijk probleem was dat er nog geen zuurstof was. Het leven van toen putte energie uit andere chemische reacties dan de fotosynthese van koolstofdioxide naar zuurstof die we nu kennen (door planten). Er werd toen koolstofdioxide en waterstof gebruikt om methaan te vormen. Daarmee is het niet vreemd dat de concentraties methaan en koolstofdioxide in die tijd (drie miljard jaar geleden) veel hoger lagen, dan nu. Dit betekent dat het broeikaseffect zoals we dat nu kennen ook veel sterker was. Niet zo gek, want de energieproductie op de zon door de processen die daar plaatsvinden was nog lager. Als we dit tegen elkaar weg zetten, een nog sterker broeikaseffect, maar een zwakkere zon, is het ook niet vreemd dat er toen een enigszins vergelijkbaar klimaat met nu heerst, met als belangrijkste kenmerk vloeibaar water. Voor het bestaan van vloeibaar water op Aarde in die tijd is bewijs. Hoe het er is gekomen, is nog niet duidelijk. Eén van de hypotheses is dat het vloeibare water door kometen (die bestaan ten dele uit ijs) hier werd gebracht. Dat is geen vreemd idee, want in die tijd waren er veel meer inslagen van kometen, dan nu op Aarde.

Zuurstof
Zo'n 2.200 tot 2.400 miljoen jaar geleden kwam er zuurstof in de aardatmosfeer. Voor sommige organismen was zuurstof giftig en voor deze organismen was de zuurstoftoename een regelrechte ramp. Die moesten zich terugtrekken tot milieus zonder directe connectie met de atmosfeer. Andere organismen profiteerden juist en versterkten de zuurstofproductie. Met die sterke zuurstofproductie ging de aardatmosfeer lijken op de huidige.
Zuurstof komt in de atmosfeer
Zuurstoftoename in de atmosfeer van 0 tot circa 5% ruim 2000 miljoen jaar geleden.

Een volgend probleem in deze periode was de afname van concentraties koolstofdioxide en methaan (methaan en zuurstof gaan slecht samen, zuurstof zorgt voor een afname van methaanconcentraties door betrokken chemische reacties). Het broeikaseffect werd veel minder. De zonne-energie was tevens minder dan nu (zo'n 15% zwakker) en er werd een afkoeling ingezet. De aarde werd een sneeuwbal met temperaturen van tientallen graden onder nul (welke winterliefhebber wil daar niet eens beelden van zien?!). Geleidelijk werd de koolstofdioxideconcentratie weer wat opgebouwd (op een sneeuwbal heb je nauwelijks verliezen van koolstofdioxide) en werd het broeikaseffect weer sterker. Zo ontsnapte de aarde na honderdduizenden jaren weer aan sneeuw en ijs. Nu kon de koolstofdioxide weer wat afnemen tot een meer stabiele waarde en er was een veel stabieler klimaat. Soms was het wat warmer, soms wat kouder. Maar over het algemeen was de temperatuur gemiddeld over de aardbol boven het vriespunt van water en onder de circa 35 graden Celsius (nu 14-15 graden Celsius). De precieze temperatuur hangt vooral af van de concentratie van koolstofdioxide af.

IJstijden
De laatste twee miljoen jaren werd het klimaat op Aarde vooral gekenmerkt door een afwisseling van ijstijden en tussen-ijstijden. In een ijstijd was de gemiddelde temperatuur over de hele aardbol weinig boven het vriespunt, in de buurt van 0-10 graden. Tussen de ijstijden in was de gemiddelde temperatuur op Aarde boven de 10 graden, maar niet boven de 20 graden Celsius. De afwisseling tussen ijstijden vond plaats door de zogenaamde Milankovisch Cycli. Dit zijn drie cycli die totale instraling en verschillen tussen regio's van onze Aarde bepalen. Ze ontstaan door de baan van de Aarde om de zon.
De belangrijkste oorzaak van een ijstijd is de afname van de hoeveelheid instraling op de hoge geografische breedtegraden in de zomer. Deze bepalen namelijk hoe ver het ijs in de zomer smelt. IJs op zijn beurt heeft weer invloed op de straling. Dit komt doordat ijs veel straling terugkaast (wat aangeduid wordt met de term Albedo). Daardoor is het bij de aanwezigheid van ijs in de zomer kouder dan bij de afwezigheid van ijs. Dit heeft weer invloed op het smelten van ijs. Zo'n zichzelf versterkend mechanisme wordt ook wel positieve terugkoppeling genoemd en is een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van ijstijden.
Zo'n tienduizend jaar geleden kwam onze Aarde uit een ijstijd. In ijstijden is het met name op hoge breedtegraden kouder door het ijs dat daar aanwezig is. De laatste tienduizend jaar zitten we dus in een warme periode.
Milankovisch
Stralingscycli: de drie cycli eerst apart. Daarna de som van deze cycli,
van toepassing op 65 noorderbreedte. Daaronder de temperaturen die
erbij horen.

Klimaatverandering
Het is zeer waarschijnlijk dat we door de huidige klimaatverandering, de uitstoot van koolstofdioxide de laatste honderdvijftig jaar, ontsnappen aan het komen van een nieuwe ijstijd. De koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer is gedurende de cycli van ijstijden zo'n 50 tot 70% van de huidige geweest, waarmee we met de uitstoot van koolstofdioxide relatief onbekend terrein zullen verkennen. Dit betekent dat andere gevoelige onderdelen van het klimaatsysteem zouden kunnen gaan wankelen. Daarom zijn modellen een belangrijk onderdeel van klimaatverwachtingen. Hierin worden zoveel mogelijk van de door het verleden bekende onderdelen van het systeem Aarde met haar klimaat verwerkt om een verwachting van de toekomst te maken. Om te controleren of die verwachting voldoet, worden zulke modellen ook vaak met metingen uit verleden vergeleken. Tevens worden allerlei metingen gebruikt om de Aarde te monitoren.

Auteur: Edward Groot

16-12-2015 | Klimaat_Historie | 1652
Nu lid worden
  • 28/4 12:11 Gerard:
    6.4 mm is er vannacht in de regenmeter neergedaald in Schoorl. Vanmorgen zeer heldere en schone lucht met diepblauwe lucht. Toch weer van arctische oorsprong gezien de hoge ozongehaltes. Wintersport tot laat dit jaar in de Alpen.
  • 28/4 11:50 Pieter:
    Wij klagen over de ko uin Nederland, dat is niets vegeleken met de Alpenlanden, daar zijn opnieuw grote hoeveelheden sneeuw gevallen( boven ca 500 meter) Zie hiervoor de site "Grootbeeld webcams Alpen".
  • 27/4 22:48 Edward:
    @Pieter er zaten gisteren en eergisteren een paar losse ontladingen bij buien, maar beide dagen waren ze landelijk op een hand te tellen per dag. Vandaag geen onweer, maar de buiendiepte was daar vandaag zeker te klein voor, dus hoefde er niet eens rekening mee te worden gehouden. Hier in Rotterdam viel vandaag wel ruim 1 mm uit een buitje vanmorgen vroeg.
  • 27/4 22:02 Jaap:
    Koude Koningsdag. Amper de 10 gr. gehaald en vannacht heeft het iets gevroren. Er waren overdag wel weer buienwolken, maar hier viel niets. Nu en dan was er de zon. April gaat droog worden, gemiddeld en ook koud.
  • 27/4 21:27 Pieter:
    Veel wolken, maar ook de zon er bij en slechts een enkel licht buitje, Echter wel een koude wind op deze koningsdag Opvallend dat erde laatste dagen in de verwachting regelmatig onweer vermeldt wordt, Voor zover ik weet heeft het nergens in Nederland geonweerd
  • 27/4 18:33 Ted:
    Bij mij ook geen buien, maar wel bibberend koud. Te koud om op de vrijmarkt te zijn. Omdat er een storing nadert stabiliseerde de situatie.
  • 27/4 17:56 John:
    Het is jammer Ko. Ik heb ze ook gemist: buien van betekenis. Wel genoten van de wolkenluchten op zich.
  • 27/4 16:53 Ko:
    Van de vele aangekondigde buien is er hier ook vandaag wederom geen druppel gevallen. Tevens wederom meer zon dan bewolking. Apr raakt z'n zeer droge status niet meer kwijt.
  • 27/4 16:42 Gerard:
    Het neerslaggebied bleek later weer op te lossen boven de Noordzee, er is niet veel meer van over. Het is hier bij een enkele lichte bui gebleven. Warmer dan 9.5 graden zal het niet worden.
  • 27/4 11:52 Gerard:
    Na een nacht met opnieuw ijsvorming op de auto's was het vanmorgen bitter koud. De wind was echter afgezwakt en de zon scheen wat het milder maakte. Zojuist weer een bui gehad en een neerslaggebied breidt zich uit op de Noordzee. Dat bereikt ons hopelijk niet eerder dan einde middag.
  • 27/4 09:20 Gert:
    Gisteren naar Amsterdam gereden en genoten van de veelzijdigheid van de Hollandse wolkenluchten. Onderweg een prachtige hagelbui gehad
  • 26/4 23:39 Pieter:
    Dit wordt een hele koude koningsnacht, lokaal ligt de temperatuur aan de grond nu al beneden het vriespunt, Hopelijk komt de Oranjezon er morgen goed bij !!
  • 26/4 23:07 Jaap:
    Weer ongezellig koud vandaag, maar de majestueuze cumuli vergoedden veel. Rondom buien zien vallen, maar hier in De Bilt geen neerslag van betekenis. Koude nachten ook. Hortensia in mijn volkstuin bevroren. De bloesem van de vruchtbomen ziet er ook niet goed uit. Bijen of hommels blijven ook thuis.
  • 26/4 19:23 Gerard:
    Alleen buien op afstand kunnen aanschouwen vandaag, ze krijgen boven land een extra lift door de toch wel flinke zoninstraling. Nog steeds ruim onder de 10 graden in de middag.
  • 26/4 18:41 Ted:
    Volop winterweer met vrijmarkt. Sinds 16.00 uur talrijke buien. De temperatuur bereikte om 15.55 uur 10,0 graden (max. temp.). Nu ook met hagel en wit buiten. Het is nu (18.35 uur) slechts 1,5 graden.
  • 26/4 17:23 John:
    Mogelijk doordat we in Rijen verder landinwaarts zitten, maar ik zag hier regelmatig kleine buitijes, waarbij de neerslag verdampte eer de grond bereikt werd. Van die typische buitjes waar je vlot onderdoor kijkt en dan weer een heldere horizon ziet.
  • 26/4 16:44 Pieter:
    Vanochtend begon koud met witte grasvelden en ijzige autoruiten, daarna zon en prachtige wolkenluchten waaruit buitjes met hagel vielen Totaal vandaag in Purmerend 3 mm
  • 26/4 09:55 Gerard:
    Ook hier mooie vergezichten op klassieke wolkenpartijen met majestueuze buien langs het zwerk. Toch nog maar 0.7 mm. Het meeste is blijkbaar langsgetrokken. Met 6.5 graden nog steeds fris. De lucht is in ieder geval niet schoner te krijgen dan nu.
  • 26/4 09:33 John:
    Na zicht op buienwolken op afstand, eerder vanochtend, vormen zich nu te Rijen ook de eerste 'verse' stapelwolken. De lucht is heerlijk tintelend fris.
  • 26/4 08:57 Kees:
    Ik ben benieuwd waar de gemiddelde apriltemperatuur op uitkomt. Wordt april kouder dan maart ? Dat zou bizar zijn .
  • 25/4 22:34 Jaap:
    IJzig koud vond ik het. Maartweer in april en in maart hadden we april-dagen. Vanmorgen rond 9u was hier een beste bui, waarin ik ook natte sneeuw zag. Later vandaag hagel. Het maximum haalde de 10 gr. niet.
  • 25/4 18:11 Ko:
    Ook buiten in de open lucht. Het was soms wat winderig maar dat voelde door de vele zonuren niet koud aan, in elk geval niet zoals bij jou en vele anderen boven de rivieren.
  • 25/4 17:39 Gerard:
    Warm aanvoelend achter het glas inderdaad, heb ik ook ervaren vandaag. Maar de mensen die van buiten kwamen vertelden dat het bitter koud is. Zojuist trok een winterse bui langs die vooral verderop neerslag gaf. Kenmerkende witte virga die bij dat buientype hoort.
  • 25/4 14:12 Ko:
    Behalve dat zeer kortstondige buitje is het hier verder alleen maar zonnig voorjaarsweer. Warm aanvoelend dus helaas geen (na)winters gevoel verder.
  • 25/4 14:11 Gieny:
    koud maar prachtig aan zee in Katwijk ( terug op het honk ;-)
  • 25/4 13:30 Hans:
    Ook in Ede rond 11.00 uur hagelbuitje, een winters aandoende voorjaarsdag...
  • 25/4 12:07 Gieny:
    ik zeg het niet gauw maar ooooh, wat is het bitterkoud vandaag!
  • 25/4 11:56 Ko:
    Piepklein hagelbuitje, maar helaas niet meetbaar zo kort.
  • 25/4 10:56 Gerard:
    Heerlijk frisse arctische lucht met in Schoorl net als in Zwolle afwisseling van felblauw met felwitte wolken. Koud, dat wel.
  • 25/4 10:36 Ko:
    Hier saaiheid troef. Zon en blauwe luchten blijven steeds maar overheersend, dag in dag uit.
  • 25/4 09:54 Gert:
    Prachtige wolkenluchten. Vanmorgen vroeg een behoorlijke hagelbui
  • 24/4 20:18 Pieter:
    Overdag af en toe wat regen, tussendoor korte zonnige momenten, Nu meer aanhoudende regen, het front passeert, overigens is er nog maar weinig neerslag gevallen, de droge grond kan nog wel wat water gebruiken
  • 24/4 19:29 John:
    Zojuist een ter plaatse ontstaan buitje met regen en hagel te Rijen. Het zal duidelijk zijn dat we hier nog niet in de koude lucht zitten.
  • 24/4 12:14 Gert:
    Hier nu ook licht buitje . Opwarming begin mei blijft in de modellen in zitten.
  • 23/4 11:19 Gerard:
    De buitjes blijven toch nog met regelmaat verschijnen zoals we op buienradar kunnen bekijken, maar ook een bik op het raam en de tuin laat eigenlijk hetzelfde beeld zien als gisteren. Flutbuitjes en lichtere perioden wisselen elkaar af. Bij net boven 7 graden is het nog steeds koud, met name in de wind.
  • 22/4 23:05 Gerard:
    Om 23:15 toch nog een bui in Rijen en hier om 23:00 een lichte bui die het totaal van vandaag op 0.7 mm brengt.
  • 22/4 19:40 Frans:
    Wat een leuke dag bij de alv. Organisatie bedankt!
  • 22/4 10:28 John:
    Het is sterk opgeklaard te Rijen na amper 1 mm regen. Het zal hier het hele weekend verder droog blijven.
  • 22/4 09:44 Gerard:
    Na een lichte regenbui heldert het weer op. Wel koud met ruim 7 graden en nog wel een stevige wind.
Bekijk het archief
Za 29 april 2017
Bezoekers online
Er zijn 127 gasten en 11 leden aanwezig: Adrie, Bert, BjŲrn, Edward, Gerben, Henk, Jacques, Jan, Marcel, Ted, Wilco
Inloggen