Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 00:04
    Eesveen
    11,1°C
    (2/8) Licht bewolkt
  • 20:55
    Sluis
    17,8°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: WNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 20:16
    Clinge het Zeegat
    18,7°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestraling

Zonnestraling is een belangrijk, maar lastig te meten grootheid. Er zijn vele toepassingen. Zo kan de zonneschijnduur worden geregistreerd via de zonnestralingsmetingen. Straling is belangrijk om warmte (en dus energie) door de ruimte en atmosfeer te verplaatsen en hiermee kan de energie van de zon ons bereiken, maar ook in de atmosfeer zelf spelen stralingsprocessen een extreem belangrijke rol. Maar straling is niet eenvoudig te meten. Eerst stellen we de vraag welke straling er kan worden gemeten. Straling wordt gemeten met een pyranometer, pyrheliometer en pyrgeometer, waarbij het eerste deel van het woord van πυροϛ komt, het Griekse woord voor vuur. Het tweede deel komt van de woorden voor zon en aarde. Het gaat hier dus om verschillende stralingscomponenten afkomstig van de zon en van onze eigen planeet.

Indeling straling
De straling die kan worden gemeten is verdeeld in kortgolvige en langgolvige straling. Straling kan worden uitgezonden door elk voorwerp (in principe met een temperatuur ongelijk aan het absolute nulpunt, dus elk voorwerp). De aarde en de zon zenden straling uit, net als de andere hemellichamen. Met het beschouwen van de energie die binnenkomt op hemellichamen (in ons geval de aarde) en die uitgezonden wordt, kan inzicht worden verkregen in de energiebalans. We beschouwen daarom de inkomende kortgolvige straling (vanaf de zon), de inkomende langgolvige straling (vanuit de atmosfeer), de uitgaande langgolvige straling (vanaf het aardoppervlak), de uitgaande kortgolvige straling (gereflecteerd door het aardoppervlak) en de som daarvan waarbij uitgaande straling als negatief geldt omdat het om een verlies gaat en de inkomende straling als positief omdat het om een winst gaat. Die som is de netto straling. Ook kunnen we appart de netto straling van de langgolvige en kortgolvige straling berekenen. Daarnaast kennen we de diffuse straling en de directe straling. Deze laatste directe staling zou loodrecht op de zon moeten worden gemeten, omdat de zon een puntbron is. De loodrechte directe straling kan omgerekend worden naar de directe straling in het horizontaal vlak. De diffuse straling is verstrooid door de moleculen en aerosolen die in onze atmosfeer aanwezig zijn (o.a. waterdamp, koolstofdioxide en in een bepaalde mate zelfs van zuurstof en stikstof). De diffuse straling zorgt ervoor dat het niet donker is als het bewolkt is.

Pyranometer KNMI (CM11)
Kipp en Zonen CM11 pyranometer

Hoe meten we straling?
De handigste manier om straling te meten die afkomstig is uit de atmosfeer en rechtstreeks van de zon is door twee temperaturen te meten in een twee geïsoleerde systemen (geen luchtverplaatsing). We meten de temperatuur van een zwart oppervlak dat alle straling absorbeert (het is donker omdat het geen kortgolvige straling reflecteert en transperant omdat het geen kortgolvige straling transmitteert/doorlaat). Deze straling zorgt ervoor dat de temperatuur van het zwarte oppervlak in een geïsoleerd systeem verhoogt en daarmee de temperatuur totdat er evenveel straling wordt uitgezonden als er binnenkomt. Met dit principe kunnen we aan de hand van de eerste temperatuur van stilstaande lucht en de tweede temperatuur van het zwarte oppervlak de hoeveelheid straling berekenen aan de hand van de Wet van Boltzmann. Dit kan voor globale straling worden gemeten door zo'n sensor in een horizontaal vlak te zetten. De diffuse straling wordt op dezelfde wijze gemeten, maar door de zon af te dekken met een zwarte bol zodat de directe straling niet gemeten wordt. Omgekeerd wordt de directe straling gemeten door juist een kleine opening van hooguit 5 graden op de zon te richten. De uitgaande kortgolvige straling kan gemeten worden door zo'n meetinstrument naar de aarde (ondersteboven dus) te richten. Door de uitgaande kortgolvige straling naar de atmosfeer te delen door de inkomende straling vanaf de zon en uit de atmosfeer berekent men het albedo van het lokale oppervlak.

Kortgolvig, langgolvig
Het (bij voorkeur dubbel) glaasje dat voor isolatie zorgt, zorgt er ook voor dat de kortgolvige straling wordt gemeten, want langgolvige straling kan daar niet doorheen.
Bij langgolvige straling wordt gebruik gemaakt van dezelfde techniek, maar hier gebruikt men een bekleding voor de sensor waar juist de langgolvige straling doorheen kan en de kortgolvige straling niet. Ook hier wordt de sensor naar de atmosfeer gericht om de straling afkomstig van luchtmoleculen te meten en naar de aarde toe om de door de aarde uitgezonden straling te meten.
Nu is elke stralingscomponent bekend en kan de netto straling worden bepaald.

Zonneschijn
De WMO definieert zonneschijn wanneer de sensor die kortgolvige directe straling meet, een waarde boven 120 Watt per vierkante meter registreert. Het KNMI wijkt daar vanaf en schat de zonneschijn aan de hand van de globale straling in verhouding met de zonshoogte. Voor meer over zonneschijn meten, klik hier.


VWKweb-78

18-01-2013 | Achtergrond_Zon | 78
Nu lid worden
  • 23/5 20:31 Gerard:
    Aan de kust was het zodanig fris dat een zomerjas nodig was, verder heel veel vliegtuigcirrus waar de zon wel doorheen schemerde met wisselend succes.
  • 23/5 19:03 Pieter:
    vandaag een warme zon in combnatie met een koele wind (max 19 C), lekker weer om buiten te werken
  • 23/5 08:48 Hans:
    Gisteren een mooie zomerdag met hier in Enschede-W 26 graden! Er was ook vrij veel stapelbewolking maar dat mocht de zomerse pret niet drukken. Nu zon en half bewolkt met sluierbewolking en toch ook al weer 17.4 graden..
  • 22/5 19:09 John:
    Wel fijn, die relatieve koelte aan het begin van de dag. De nachtperiode is al kort.
  • 22/5 08:57 Hans:
    Gisteren hier in Enschede-W 22 graden, wel veel sluierbewolking, maar toch een aangename dag! Nu zonnig met wat lichte bewolking bij 14.2 graden. Ik ga hier voor een mooie zomerse dag (25+)
  • 21/5 12:28 Gerard:
    Hier is respectievelijk Breda en IJsselmuiden. In Schoorl redelijk zonnig maar toch wel veel opkomende cirro-stratus neigend naar alto-stratus. bij een gematigde temperatuur van 15.7 graden.en een westelijk windje.
  • 21/5 12:12 Gert:
    Hier onstaat de nodige cumuli naast veel cirrusvelden. Overigens leent de hoge bewolking zich wel voor optische verschijnselen. Ik ben geen specialist op dat gebied maar volgens mij was de bovenraak boog hier zichtbaar.
  • 21/5 11:54 Ko:
    Hier net andersom, van helder naar vrij bewolkt. Voorlopig saai, bij de tot nu toe 37 mm van mei komt waarschijnlijk niks meer bij. Daarmee eindigt ook mei ruim te droog.
  • 21/5 10:41 Hans:
    De zon schijnt hier flets door de zwaar bewolkte cirrostratuslucht. Temp. 17.3 dus lekker weer! Op naar de zomer toe deze komende week!
  • 20/5 22:51 Gerard:
    Veel zon vandaag aan de Noord-Hollandse kust. Iets verder landinwaarts waren fraaie buienformaties te zien, compleet met aambeeld.In Schoorl echter zonovergoten gebleven. Middagtemp. tussen 16 en 17 graden was ruim voldoende voor buitenactiviteiten.
  • 20/5 15:45 Marcel:
    En daar was dan een kleine maar heftige bui met twee ontladingen en zware hagel. 8 mm in een kwartier. Het kan dus nog :)
  • 20/5 13:45 John:
    In Rijen een bui gehad van 4 mm met hagel als erwten.
  • 20/5 13:35 Ko:
    Daarstraks een paar regendrupjes, niet meetbaar.
  • 20/5 13:34 Gert:
    Land inwaarts is hier en daar onweer aannemer
  • 20/5 09:05 Hans:
    Gisteren ondanks de druilerigheid en kilheid in de middag toch maar 1.2 mm regen. De natuur heeft veel meer (druil)regen nodig... Actueel zonnige perioden bij 11.5 graden.
  • 19/5 20:03 Ko:
    En helaas toch net geen zonloze dag kunnen scoren door de laatste zon momenten van de avond.
  • 19/5 18:27 Ko:
    Tweede dag op rij dat ze er zo naast zitten met hun voorspelde regen. Nog erger dan gister, vandaag de hele dag droog! Daarentegen wel zonloos en al frisser aanvoelend dan gister.
  • 19/5 17:59 John:
    Het gaat er zuinig met de regen, ook in Rijen. De hele gefaseerde operatie afkoeling heeft in geen enkele fase regen meer dan stoepen nat laten zien. Er is achterstand in groei in de moestuin door te droge gronden. Met name frambozen laten dat goed zien.
  • 19/5 08:25 Hans:
    Grijs nu hier in Enschede-W bij 16.7 graden. Gisteren een koelere dag met zo'n 19 graden, veel bewolking en maar 0.3 mm regen. De natuur heeft veel meer nodig!
  • 18/5 20:21 Ko:
    Ik kan het hier in Breda als een zonloze dag beschouwen. Lucht werd vanmiddag soms wel lichter maar de zon kwam er niet door. Op wat lichte spetters na vanochtend vroeg verder een droge dag gebleven.
  • 18/5 18:57 Marcel:
    De roeptoeters hebben zoals zo vaak in 2017 weer toegeslagen. Onweer, buiige regen.... niets ervan. Nog geen mm in Hilversum. Zal er wat terechtkomen van de buien die vannacht zouden komen? Wij geven de planten maar water, want met al die roeptoeters in de media.....
  • 18/5 12:07 Ko:
    Haha zielig Ted? Ik vind het heel wat aangenamer dan gister. Van die regen en buien komt hier vandaag echter vrijwel niks terecht. Wederom verkeerd ingeschat. Tot nu toe wel een grijze dag.
  • 18/5 11:47 John:
    In Rijen 1 mm regen bij elkaar gesprokkeld. Vanochtend nog af en toe een spatje. Tamelijk grijs, soms is de zon bleek te zien door hogere bewolking heen.
  • 18/5 10:09 Ted:
    Zelfs vandaag (donderdag) een zomerse dag! Vannacht om 0.35 uur nog een laatste warme vleugje met 25,3 graden. In Assendelft is nog nooit in de nachtelijke uren een 25-plusser gemeten in mei sinds 1930. Nu (9.55 uur) is het nog maar een zielige 12,5 graden.
  • 18/5 09:02 Hans:
    Gisteren hier in het enschedese (bebouwde kom!) maar liefst 31.3 graden. Veel te vroege tropische warmte wat mij betreft. Nu soms wat druilerig maar veel stelt de regen nog niet voor. Temp. zo-even 18.8 (minimum 18 in de nacht!) Waar hebben we het over??
  • 17/5 18:52 Dick:
    Hier in Capelle aan den IJssel, in mijn relatief koele achtertuin, een max. van 28,2C. Rotterdam op een haar na tropisch. Mijn collega's en ik vonden het te warm, gisteren al.
  • 17/5 17:34 Sebastiaan:
    HvH 31c! Niemand had dit verwacht. Vies warm vind ik het momenteel. Op naar de afkoeling van morgen!
  • 17/5 16:46 John:
    Toch tropisch geworden te Gilze-Rijen KNMI. IK had het net niet verwacht, zie lenteforum.
  • 17/5 14:47 Gerben:
    Volkel als 1e tropisch
  • 17/5 14:27 John:
    Ik dacht het al te voelen. Op zich, gecombineerd met meer wind dan vanochtend, is het meer opwekkend warm geworden.
  • 17/5 14:16 Gerben:
    Het is goed te doen. Erg droge lucht en een laag dauwpunt.
  • 17/5 14:12 John:
    Ja hoor, zo juist al 29 graden te Rijen. Zo'n beetje het warmste plekje van het land op dit moment.
  • 17/5 13:25 Ko:
    Vanochtend zelfs nog kortstondig wat lichte regen. De stoepen waren licht vochtig te noemen.
  • 17/5 10:44 John:
    Ik moet er wel aan wennen ineens zo zomers, lauwe nachten, hogere dauwpunten. Geen enkel dekbed meer nodig. Benauwd aanvoelend zonnetje tijdens doorschijnende wolkenvelden.
  • 17/5 10:24 Hans:
    Gisteren hier in de bebouwde kom van Enschede-W in mijn achtertuin 27.5 graden! De eerste voluit zomerse dag! Vandaag bij veel zon in de richting van de tropische grens? Zo-even zonnig maar wel wat flets bij 24.6 graden (minimum 17 graden!).
Bekijk het archief
Wo 24 mei 2017
Bezoekers online
Er zijn 66 gasten en 10 leden aanwezig: Adrie, Bert, Gieny, Henk, Martijn, Ted, Theo, Theo
Inloggen