Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 00:04
    Eesveen
    11,1°C
    (2/8) Licht bewolkt
  • 20:55
    Sluis
    17,8°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: WNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 20:16
    Clinge het Zeegat
    18,7°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Klimaatinformatie over Oost-Siberië (Rusland)

Oymyakon/Jakutija Sacha (Oost-Siberië)

Geografische positie: 63.16 NB 143.09 OL, hoogte 740 meter.

Siberië
Russisch Siberië verschijnt in de winter nog wel eens in het nieuws. Veel mensen, waaronder vooral oudere mensen en kinderen vonden vroeger nog wel eens de dood doordat verwarming en elektriciteit in huis niet werkten. Op zich is de kou in deze maanden niet zo opmerkelijk voor dit gebied. Wat voor klimaat is dat nu eigenlijk met 's winters regelmatig -40 tot -60 op de thermometer?

Kaart Oymyakon en omgeving Geografie
Siberië is een immens groot gebied dat deel uitmaakt van Rusland. Het maakt met zijn oppervlakte van 12,8 miljoen km2, 57% van Rusland uit. In het noorden grenst het aan de Noordelijke IJszee, in het zuiden merendeels aan China en Mongolië.

Het bestaat uit het West-Siberische laagland, zich uitstrekkend van het Oeralgebergte tot de rivier de Jenisej, en wordt grotendeels ingenomen wordt door moerassig laagland, naaldwoudgebied (taiga) en naar het zuidwesten toe door steppegebied. Het Midden-Siberische hoogland bevindt zich tussen de Jenisej, de Lena en het 640 km lange Bajkalmeer (het diepste zoetwatermeer ter wereld).

In het noorden ligt het uitgestrekte toendragebied van het Noord-Siberische laagland en we vinden een grillig heuvellandschap in het centrum en zuiden met gemiddelde hoogten van 500-700 meter. Hoger is het Poetoranagebergte met de hoogste berg, de Gora Kamen (1701 m hoog). Voorts hebben we Oost-Siberië, zich uitstrekkend vanaf de Lena tot de Beringstraat, waarvan het gedeelte ten oosten van de waterscheiding van de naar de Grote Oceaan afvloeiende rivieren, door de Russen het Verre Oosten (Jakutija Sacha) wordt genoemd.

We beperken ons in dit artikel tot het gebied rondom Oymyakon, een kleine stad van circa 4000 inwoners in het laatstgenoemde gebied. Het ligt aan de rivier Indigirka, in feite in een lager gelegen gebied tussen het Hrebet Cerskogo Tsierskigebergte aan de noordkant en het Hrebet Suntar Hajatagebergte aan de zuidkant waar toppen voorkomen van rond de 3000 m hoog. Hemelsbreed ligt het 454 km van kustlijn af, de Noordelijke IJszee ligt zelfs op 895 km er vandaan. Ten noordwesten, op 624 km afstand, ligt Verkhojansk (op de kaart nog te zien), een stadje dat in dit verhaal nog belangrijk wordt.

Klimaat Oymyakon
We bespreken het gebied rondom Oymyakon, een kleine stad in het noordoosten van Siberië. Het meest opvallende aan het klimaat in een groot deel van Oost-Siberië is dat het puur continentaal is. Door de grote afstanden van de kust, is de invloed van het zeewater nihil en hebben we te maken met één der meest uitgesproken landklimaten ter wereld. Het kent enorme verschillen tussen zomer en winter en heeft daarom een zéér grote jaarlijkse gang. De zomers zijn warm tot zeer warm en de winters uitgesproken streng.

Gemiddeld ligt het verschil tussen zomer- en wintertemperatuur op ongeveer 64 graden. Rond Verkhojansk en Ojmjakon is dat verschil wel eens meer dan 100 graden per jaar als we uitgaan van het verschil tussen de absoluut laagste en absoluut hoogste temperatuur. Ojmjakon heeft zelfs een grootste verschil van 104 graden, wat uit de tabel hieronder blijkt. Opvallend is ook de snelle overgang van winter naar zomer en omgekeerd. Er is wel sprake van een lente en een herfst maar deze zijn in feite van vrij korte duur aangezien de zomer eind mei plotseling inzet en andersom de winter vanaf september al zijn eerste schreden achterlaat.

Winter
Ondanks Ojmjakon op dezelfde breedtegraad als Reykjavik en het Noorse Trondheim ligt, bevindt het zich in een gebied waar de allerlaagste temperaturen van het noordelijk halfrond voorkomen. De allerlaagste waarde werd gemeten in januari 1964 en bedroeg -71,1 graden Celsius. Zo koud wordt het zelfs op zowel het centrale deel van Groenland als ook op de Noordpool niet.
Jarenlang wordt al een bepaalde strijd gevoerd in dit gebied, namelijk: welke plaats de laagste temperatuur nu werkelijk op zijn naam mag zetten. Ook Verkhojansk wil met de eer strijken al vonden wij in de boeken een laagste minimum van "slechts" -67.8 terug (3 januari 1885).

De winter wordt beheerst door een krachtig hogedrukgebied, het Siberische hoog, dat de gehele winter boven het centrale deel van Siberië ligt en soms uitlopers in de richting van Europa als ook richting het uiterste oosten van Rusland vormt. Het is een systeem dat voor een deel onze motor vormt voor het winterweer op het noordelijk halfrond, gevuld met koude luchtmassa's die zich weinig verplaatsen dankzij de geringe luchtdrukverschillen. Door de constante dalende lucht wordt in het najaar al een inversie gevormd die tot aan het aardoppervlakte duidelijk aanwezig is en met het kouder worden van de luchtlaag aan de grond steeds scherper wordt. OymyakonDe omgeving toont een gedeeltelijke vegetatie, die vooral uit naaldhout bestaat. Daarnaast: op 70 meter hoogte doen wetenschappers onderzoek naar ijskristallen in de permafrost. Beneden in een ijsmist gehuld en dus onzichtbaar Oymyakon.

Vanaf september vriest het 's nachts regelmatig, soms wordt het al beneden de -15. Tegen begin november zitten we gemiddeld al op -20 met een verschil van ca. 10 graden tussen de minimum en maximumtemperatuur. De koudste maand is januari met -50 als gemiddelde. De hoeveelheid ontvangen globale straling is gemiddeld 2,5 KJ/cm2. De minima liggen half en eind januari tussen de -52 en -58 met soms waarden beneden de -60.

Vanaf half februari loopt de temperatuur - vooral overdag - langzaam op. De zon komt duidelijk hoger te staan en de hoeveelheid ingekomen straling stijgt zodanig dat de invloed op de maximumtemperatuur groter wordt. Het verschil tussen minimum en maximum wordt hiermee duidelijk groter maar de strenge tot zeer strenge vorst blijft een nog steeds dagelijks terugkerend item aangezien 's nachts de lucht snel afkoelt. Ook in april kunnen 's nachts nog gemakkelijk waarden van -25 tot -35 voorkomen.

KristallenonderzoekHet is behalve een zéér koude winter ook een vrij droge periode met relatief weinig neerslag. Van oktober tot april valt normalerwijze 50 mm. In een etmaal zijn hoeveelheden hoger dan 5 mm meer uitzondering dan regel. De sneeuw die er hartje winter ligt, valt doorgaans al vanaf eind september en begin oktober en vormt een dek van 20 tot 30 cm. Het blijft er grotendeels tot aan het begin van de zomer liggen. Soms is er een dag met wat lichte motsneeuw of poolsneeuw.

Regelmatig vallen er zogenaamde ijsnaaldjes of ijsplaatjes die in een wolkenloze lucht ontstaan door direkte sublimatie van waterdamp in ijs (ook wel diamantenstof genoemd vanwege de schittering in het zonlicht). Een ander fenomeen is ijsmist die eveneens ontstaat door sublimatie van waterdamp in kleine ijsdeeltjes en een soms prachtige witte waas kan geven (zie foto boven), in tegenstelling tot onze Europese grijze mist.

Zomer
Het voorjaar bestaat uit een overgangsperiode van enerzijds nog flinke vorst en anderzijds een temperatuur die in mei soms de 20 graden al overschrijdt. De warmte hoopt zich op boven het grote land en het koude hogedrukgebied wijkt voor een zogenaamde thermische depressie. Deze depressie ontstaat door de grote verschillen tussen land en zee en blijft er gewoonlijk op zijn plaats liggen. Deze depressie zorgt evenwel voor wat grotere wisselvalligheid in deze periode. Dat zien we ook terug in de neerslagcijfers. Het is de natste periode van het jaar; de maand juli is meestal de natste met 40 mm, gevolgd door augustus met 37. In de overgebleven periode van april tot begin oktober komen we gemiddeld op 153 mm uit zodat we jaarlijks in Ojmjakon op ongeveer 200 mm uitkomen.

Vanaf eind mei wordt de kans op neerslag snel groter met vooral een buiig weertype waarin ook onweer (zo'n 2 tot 4 dagen per maand) zeker tot de mogelijkheden behoort. Het is in deze tijd wat vaker bewolkt maar ligt de vochtigheidsgraad desondanks in veel gevallen wat lager dan in de winter.

De echte zomer begint pas tegen het einde van de maand juni wanneer de laatste vorstdag net voorbij is. Met temperaturen in de vroege ochtend van soms tegen het vriespunt, stijgt het kwik overdag snel naar waarden van 25 graden. Juli is met 14,5 de gemiddeld warmste maand met maxima die dan de 30 graden gemakkelijk bereiken. Ook dan koelt het door het aanwezige landklimaat snel af maar blijft de nachttemperatuur in de meeste gevallen tussen 5 en 10 graden steken.

Extreem kwam het ook in deze maand een keer tot vorst met ooit -5 als laagste juliwaarde. De lengte van de vorstvrije periode ligt gewoonlijk rond de 45 Monumentdagen die ergens in de derde week van juni aanvangt en in de tweede week van augustus alweer zijn einde vindt. Het bovenste dunne laagje van de grond (talik) ontdooit hierbij langzaam maar vanaf geringe diepte (ca. 15 cm) blijft de grond bevroren (het permafrost).

Zodra deze laag smelt kan het regenwater de deels in de grond wegzakken. Veel regen wil in deze tijd nog wel eens voor overstromingen en dus problemen zorgen wanneer er niet voldoende drainage is. De grond is aan het eind van de zomer nogal drassig. Dit vocht bevriest vooral vanaf begin oktober snel.

Koude pool van de noordelijke wereld
In januari 1964 daalde de temperatuur naar -71,1 graden Celsius en werd daarmee de allerlaagste waarde die ooit op het Noordelijk Halfrond werd geregistreerd. Er werd een monument opgericht die een plaats kreeg aan de rand van een bos tussen het stadje Oymyakon zelf en het op 30 km afstand gelegen Tomtor waar in feite het weerstation van Oymyakon ligt.

Later haalde een gemeente-ambtenaar van Tomtor de zuil naar Tomtor (zie foto rechts). Daar waren ze in Oymyakon niet mee eens, aangezien het weerstation volgens de WMO (de Wereld Meteorologische Organisatie) de naam van Oymyakon draagt en dus het laagterecord op naam staat van laatstgenoemde plaats. Uiteindelijk is er een nieuw monument in deze plaats gekomen.
Ook in het stadje zelf werd van 1979 tot 1996 temperatuurmetingen gedaan.

Echter, doordat zijn salaris niet meer werd uitbetaald, weigerde Ipatiy Atlasov zijn reeks voort te zetten. Toen in 1997 zijn salarissen alsnog werden uitbetaald, hield hij het toch voor gezien. De thermometer was inmiddels door hem aan een school weggegeven.

 

Klimaattabel Oymyakon (WMO stationsnr. 24688)
Grootheid Jan Feb Mrt Apr Mei Juni Juli Aug Sep Okt Nov Dec Jaar
gem. temp. °C -50.1 -44.3 -32.0 -14.8 1.7 11.4 14.5 10.4 2.4 -14.8 -36.1 -47.1 -16.5
gem. min. °C -52 -50 -43 -27 -8 4 9 3 -6 -23 -43 -50  
gem. max. °C -48 -41 -22 -5 7 18 21 18 8 -10 -32 -42  
abs. min. °C -71.1 -70 -64 -57 -30 -10 -5 -11 -25 -48 -62 -68 -71.1
abs. max. °C -16 -11 4 11 28 31 33 31 24 11 3 -8 33
neerslag (mm) 7 6 5 4 10 32 40 37 20 12 11 9 193
neerslag-
dagen
12 10 8 5 8 12 12 12 10 11 15 12 125
onweers-
dagen
0 0 0 0 <1 4 4 2 0 0 0 0 10
mistdagen 6 2 1 <1 0 1 1 4 2 1 6 7 31
sneeuwdek-
dagen
31 28 31 30 9 <1 0 0 5 28 30 31 235
windrichting ZO ZO ZO ZO O O O NW NW NW NW ZO NW
snelheid (m/s) 0.3 0.3 0.8 1.5 2.4 2.4 1.9 1.5 1.6 1.5 0.6 0.3 1.3
luchtdruk (hPa) 1023 1025 1026 1015 1009 1004 1005 1008 1014 1018 1020 1023 1015
zonuren 29 115 224 268 261 268 273 214 140 75 42 2 1911

 

 

Weerlinks:
Het klimaat van Alaska
Het klimaat van Mongolië
Het klimaat van China

Auteur: Mario Egthuijsen

06-03-2013 | Klimaat_Azie | 486
Nu lid worden
  • 23/5 20:31 Gerard:
    Aan de kust was het zodanig fris dat een zomerjas nodig was, verder heel veel vliegtuigcirrus waar de zon wel doorheen schemerde met wisselend succes.
  • 23/5 19:03 Pieter:
    vandaag een warme zon in combnatie met een koele wind (max 19 C), lekker weer om buiten te werken
  • 23/5 08:48 Hans:
    Gisteren een mooie zomerdag met hier in Enschede-W 26 graden! Er was ook vrij veel stapelbewolking maar dat mocht de zomerse pret niet drukken. Nu zon en half bewolkt met sluierbewolking en toch ook al weer 17.4 graden..
  • 22/5 19:09 John:
    Wel fijn, die relatieve koelte aan het begin van de dag. De nachtperiode is al kort.
  • 22/5 08:57 Hans:
    Gisteren hier in Enschede-W 22 graden, wel veel sluierbewolking, maar toch een aangename dag! Nu zonnig met wat lichte bewolking bij 14.2 graden. Ik ga hier voor een mooie zomerse dag (25+)
  • 21/5 12:28 Gerard:
    Hier is respectievelijk Breda en IJsselmuiden. In Schoorl redelijk zonnig maar toch wel veel opkomende cirro-stratus neigend naar alto-stratus. bij een gematigde temperatuur van 15.7 graden.en een westelijk windje.
  • 21/5 12:12 Gert:
    Hier onstaat de nodige cumuli naast veel cirrusvelden. Overigens leent de hoge bewolking zich wel voor optische verschijnselen. Ik ben geen specialist op dat gebied maar volgens mij was de bovenraak boog hier zichtbaar.
  • 21/5 11:54 Ko:
    Hier net andersom, van helder naar vrij bewolkt. Voorlopig saai, bij de tot nu toe 37 mm van mei komt waarschijnlijk niks meer bij. Daarmee eindigt ook mei ruim te droog.
  • 21/5 10:41 Hans:
    De zon schijnt hier flets door de zwaar bewolkte cirrostratuslucht. Temp. 17.3 dus lekker weer! Op naar de zomer toe deze komende week!
  • 20/5 22:51 Gerard:
    Veel zon vandaag aan de Noord-Hollandse kust. Iets verder landinwaarts waren fraaie buienformaties te zien, compleet met aambeeld.In Schoorl echter zonovergoten gebleven. Middagtemp. tussen 16 en 17 graden was ruim voldoende voor buitenactiviteiten.
  • 20/5 15:45 Marcel:
    En daar was dan een kleine maar heftige bui met twee ontladingen en zware hagel. 8 mm in een kwartier. Het kan dus nog :)
  • 20/5 13:45 John:
    In Rijen een bui gehad van 4 mm met hagel als erwten.
  • 20/5 13:35 Ko:
    Daarstraks een paar regendrupjes, niet meetbaar.
  • 20/5 13:34 Gert:
    Land inwaarts is hier en daar onweer aannemer
  • 20/5 09:05 Hans:
    Gisteren ondanks de druilerigheid en kilheid in de middag toch maar 1.2 mm regen. De natuur heeft veel meer (druil)regen nodig... Actueel zonnige perioden bij 11.5 graden.
  • 19/5 20:03 Ko:
    En helaas toch net geen zonloze dag kunnen scoren door de laatste zon momenten van de avond.
  • 19/5 18:27 Ko:
    Tweede dag op rij dat ze er zo naast zitten met hun voorspelde regen. Nog erger dan gister, vandaag de hele dag droog! Daarentegen wel zonloos en al frisser aanvoelend dan gister.
  • 19/5 17:59 John:
    Het gaat er zuinig met de regen, ook in Rijen. De hele gefaseerde operatie afkoeling heeft in geen enkele fase regen meer dan stoepen nat laten zien. Er is achterstand in groei in de moestuin door te droge gronden. Met name frambozen laten dat goed zien.
  • 19/5 08:25 Hans:
    Grijs nu hier in Enschede-W bij 16.7 graden. Gisteren een koelere dag met zo'n 19 graden, veel bewolking en maar 0.3 mm regen. De natuur heeft veel meer nodig!
  • 18/5 20:21 Ko:
    Ik kan het hier in Breda als een zonloze dag beschouwen. Lucht werd vanmiddag soms wel lichter maar de zon kwam er niet door. Op wat lichte spetters na vanochtend vroeg verder een droge dag gebleven.
  • 18/5 18:57 Marcel:
    De roeptoeters hebben zoals zo vaak in 2017 weer toegeslagen. Onweer, buiige regen.... niets ervan. Nog geen mm in Hilversum. Zal er wat terechtkomen van de buien die vannacht zouden komen? Wij geven de planten maar water, want met al die roeptoeters in de media.....
  • 18/5 12:07 Ko:
    Haha zielig Ted? Ik vind het heel wat aangenamer dan gister. Van die regen en buien komt hier vandaag echter vrijwel niks terecht. Wederom verkeerd ingeschat. Tot nu toe wel een grijze dag.
  • 18/5 11:47 John:
    In Rijen 1 mm regen bij elkaar gesprokkeld. Vanochtend nog af en toe een spatje. Tamelijk grijs, soms is de zon bleek te zien door hogere bewolking heen.
  • 18/5 10:09 Ted:
    Zelfs vandaag (donderdag) een zomerse dag! Vannacht om 0.35 uur nog een laatste warme vleugje met 25,3 graden. In Assendelft is nog nooit in de nachtelijke uren een 25-plusser gemeten in mei sinds 1930. Nu (9.55 uur) is het nog maar een zielige 12,5 graden.
  • 18/5 09:02 Hans:
    Gisteren hier in het enschedese (bebouwde kom!) maar liefst 31.3 graden. Veel te vroege tropische warmte wat mij betreft. Nu soms wat druilerig maar veel stelt de regen nog niet voor. Temp. zo-even 18.8 (minimum 18 in de nacht!) Waar hebben we het over??
  • 17/5 18:52 Dick:
    Hier in Capelle aan den IJssel, in mijn relatief koele achtertuin, een max. van 28,2C. Rotterdam op een haar na tropisch. Mijn collega's en ik vonden het te warm, gisteren al.
  • 17/5 17:34 Sebastiaan:
    HvH 31c! Niemand had dit verwacht. Vies warm vind ik het momenteel. Op naar de afkoeling van morgen!
  • 17/5 16:46 John:
    Toch tropisch geworden te Gilze-Rijen KNMI. IK had het net niet verwacht, zie lenteforum.
  • 17/5 14:47 Gerben:
    Volkel als 1e tropisch
  • 17/5 14:27 John:
    Ik dacht het al te voelen. Op zich, gecombineerd met meer wind dan vanochtend, is het meer opwekkend warm geworden.
  • 17/5 14:16 Gerben:
    Het is goed te doen. Erg droge lucht en een laag dauwpunt.
  • 17/5 14:12 John:
    Ja hoor, zo juist al 29 graden te Rijen. Zo'n beetje het warmste plekje van het land op dit moment.
  • 17/5 13:25 Ko:
    Vanochtend zelfs nog kortstondig wat lichte regen. De stoepen waren licht vochtig te noemen.
  • 17/5 10:44 John:
    Ik moet er wel aan wennen ineens zo zomers, lauwe nachten, hogere dauwpunten. Geen enkel dekbed meer nodig. Benauwd aanvoelend zonnetje tijdens doorschijnende wolkenvelden.
  • 17/5 10:24 Hans:
    Gisteren hier in de bebouwde kom van Enschede-W in mijn achtertuin 27.5 graden! De eerste voluit zomerse dag! Vandaag bij veel zon in de richting van de tropische grens? Zo-even zonnig maar wel wat flets bij 24.6 graden (minimum 17 graden!).
Bekijk het archief
Wo 24 mei 2017
Bezoekers online
Er zijn 68 gasten en 10 leden aanwezig: Adrie, Bert, Gieny, Henk, Martijn, Ted, Theo, Theo
Inloggen