Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:01
    Clinge het Zeegat
    8,8°C
    (1/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 07:25
    Enschede-W
    10,3°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:51
    Sluis
    8,9°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:34
    IJsselmuiden
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windkracht: 0 = Windstil
  • 23:42
    Eesveen
    9,9°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
Nu lid worden
  • 20/9 07:28 Hans:
    Wolkenvelden trekken over maar de neerslag blijft waarschijnlijk ten oosten van ons. Temp. nu 10.3 in Enschede-W. Gisteren maxtemp. 15.8 en na de aanvankelijke grijsheid waren er in de middag nog flinke perioden met zon en 's avonds viel een buitje (<0.1 mm)
  • 20/9 06:28 Gert:
    MAria 908 hpa
  • 19/9 23:04 Gerard:
    De nieuwe weerfoto's geven het wisselvallige weerbeeld van augustus mooi weer.
  • 19/9 22:05 Jaap:
    Ook vanmiddag nog majestueuze stapelwolken gezien, vooral in westelijke richting. Er trokken ook nog wel buien over in de nabije omgeving, maar hier bleef het vrijwel droog. Weer weinig wind en de temp. haalde netaan de 17 gr.
  • 19/9 20:06 Ko:
    Ook toevallig, dat vorig jaar maart, oktober en november allen koud verliepen ;)
  • 19/9 18:41 John:
    Zeker. Maar als ik er een koude oktober,, november of maart mee kan krijgen vind ik dat ook aardig weer eens mee te maken.
  • 19/9 18:27 Ko:
    Scandinavische hogedruk in de winter zou fijner zijn.
  • 19/9 17:46 John:
    Ik volg met aandacht de berekeningen omtrent hogedruk boven ScandinaviŽ of noordoost Europa.
  • 19/9 17:45 John:
    Vandaag en overgangs dagje waarin de ontwikkeling van stapelwolken al minder in het oog springend was. Vermoedelijk gaan hoge stapelwolken en buienwolken voor langere tijd geen deel meer uitmaken van ons weerbeeld.
  • 19/9 08:41 Hans:
    Grijs en nevelig, het rustige herfstweer! Er komt nu rust in de atmosfeer. Temp. nu 10.9 graden. Gisteren 15 graden en 7.7 mm neerslag.
  • 19/9 06:57 Gert:
    Maria cat 5
  • 18/9 22:51 Edward:
    Uitzichten op de Cb waren ook helder af en toe.
  • 18/9 22:50 Edward:
    Hier iets verder op, een km of 7-8 ten W van Dick, slechts 3 mm over de laatste 24 uur en uit diezelfde richting een onweersklap t.h.v. de Hollandse IJssel kort voor 14 uur. Vanavond onweer hoorbaar en zichtbaar naar het N boven Zoetermeer rond 21 uur.
  • 18/9 21:27 Hans:
    Ook te Holsloot weer puik zicht op de grote gure kolossen, John. Hoewel ik liever wat warmer septemberweer zie, verveelt de lucht in elk geval geen seconde.
  • 18/9 20:43 Dick:
    Alweer 24 mm erbij vandaag, vooral 's nachts gevallen. Tussenstand september 162,5 mm hier in Capelle aan den IJssel.
  • 18/9 18:02 John:
    Fantastische polaire buienlouchten vandaag. Buienwolken in allerlei stadia te zien. Tussen 16.30 en 17.00 uur vormde zich een bui in eigen omgeving. Niet groot, wel intens en hopla in een handomdraai toch weer 6 mm.
  • 18/9 17:25 Gerard:
    Zowel aan de drukkaart als aan de beelden op buienradar is te zien dat de kern van het (hoogte)laag boven het IJsselmeer ligt.
  • 18/9 17:16 Gerard:
    In de vroege ochtend een continu gerommel van de donder in Schoorl, dat stopte abrupt rond 07:45 waarna de regen overging in zwaardere regenval tot ongeveer 08:20. overdag toenemend zonnig en ook felle zonneschijn, waardoor het buiten snel aangenaam werd. Nog steeds hoog optorende cumuli zichtbaar.
  • 18/9 16:59 Ko:
    Het is zelfs nog een hoosbui geworden.
  • 18/9 16:46 Pieter:
    Vannacht en vanochtend regen , vanmiddag een aangenaam zonnetje Het september neerslagtotaal hier in Purmerend is opgelopen tot maar liefst 216 mm.
  • 18/9 16:42 Ko:
    Op moment van plaatsen vorige bericht toch nog een klein buitje.
  • 18/9 16:29 Ko:
    Tot nu toe wordt Breda wederom overgeslagen. Er zou wat regen vallen over de hele dag, het is juist de zon die er regelmatig is bij droog weer.
  • 18/9 16:21 Kees:
    Na een alleszins redelijke zondag in het Eindhovense kregen we vandaag ook een portie regen te verwerken. Aan het begin van de middag twee flinke hoosbuien, waarvan de tweede ook met onweer.
  • 18/9 13:04 Rene:
    Vanmorgen gedurende enkele uren af en toe onweer, vooral richting zee. Met nog 10 mm van vannacht en vanmorgen staat september hier in Alkmaar voorlopig op 225mm.
  • 18/9 08:42 Hans:
    Vanmorgen heel vroeg en ook later nog viel er regen (6.2 mm) van betekenis. Nu droog en zwaar bewolkt in Enschede-W bij 10.3 graden. Gisteren slechts 0.2 mm uit enkele lichte buitjes en ook was wat onweer te horen. Maxtemp. zondag 17.3
  • 17/9 22:49 John:
    Toegenomen cyclonaliteit in de bovenlucht laat buien toe ook verder landinwaarts.
  • 17/9 17:05 Jaap:
    De dag begon met mist hier. Verder westwaarts is er minder mist geweest, want we waren al bijtijds onderweg naar Linschoten, bij Woerden.. Terug hier was het vrij zonnig, met stapelwolken. Die lossen nu weer wat op, zodat het misschien hi9er wel een droge dag wordt. De temp. haalde nog net de 17 gr.
  • 17/9 16:59 Ted:
    Correctie op zonnestand. Deze is nu rond 26 maart. Eindelijk een droge dag met zonnige perioden en 16 graden.
  • 17/9 14:44 Ko:
    Aan de zonnestand kun je goed zien dat we weerkundig al in de herfst zitten. Ongeveer net zo laag nu als half maart. Bewolking begint hier toe te nemen na een zonnige ochtend met kortstondig mist.
  • 17/9 13:26 Gerben:
    Het regent in Singapore 😀.
  • 17/9 11:41 Pieter:
    In de zon en uit de wind is weer voelbaar dat het eigenlijk nog zomer is. Geniet er van zolang het kan !!
  • 17/9 11:21 Kees:
    In Eindhoven een zonnig begin van de zondag. Inmiddels beginnen er stapelwolken te ontstaan. En nu maar afwachten, of ze uitgroeien tot een of meer buien. Gisteren is het hier vrijwel droog gebleven.
  • 17/9 10:17 John:
    Een heerlijk tintelend begin van de dag na een minimum van 4 graden te Rijen.
  • 17/9 09:52 Hans:
    Ik heb hier in de bebouwde kom geen mist gezien.
  • 17/9 09:52 Hans:
    Lekkere frisse nacht met 5.6 als minimum. Momenteel licht bewolkt bij 8.7 graden. Gisteren viel hier in Enschede-W de neerslag (0.1 mm) erg mee..Maxtemp. op zaterdag 15.5
  • 17/9 09:06 Gert:
    IJsselmuiden ook wat mist ondertussen weer opgelost
  • 17/9 08:32 Ko:
    Na vele maanden weer eens een keer vrij dichte mist te Breda. Jammer dat de zon het zo snel oplost.
  • 16/9 22:32 Ted:
    Nu 270,9. Overdag maar 0,8 mm erbij. Alleen koud met een max. van 13,6 graden.
  • 16/9 21:10 Pieter:
    Na de regen van vannacht is het hier droog gebleven Op de radar was te zien dat regen gebieden zowel ten noorden als ten zuiden van Purmerend lagen. maar die lagen vrijwel stil 199 mm septemberregen is wel even genoeg.
  • 16/9 19:50 Ko:
    Voor de moeite nog een klein buitje gehad van 1 mm. Ook net geen zonloze dag.
  • 16/9 16:09 Jaap:
    Vanaf de vroege morgen onafgebroken lichte regen bij vrijwel windstil weer Het lijkt nu in het westen wat lichter te worden.
  • 16/9 15:41 Hans:
    Een deel van de 800 parachutisten is geland op de Ginkelse heide in Ede. Zoals wel vaker gooide het weer roet in het eten met vanochtend veel te veel lage bewolking en later veel te veel regen. Jammer! Mogelijk landt straks nog een deel.
  • 16/9 12:47 Jaap:
    Vrijdagavond tegen middernacht begon het weer wat te regenen. Van de afgelopen nacht weet ik het niet zeker, maar vanaf vanmorgen vroeg gestaag lichte regen. Dit kun je geen buien meer noemen; het is een origineel regengebied. Zo zat het gisteren niet in de verwachting. Vanmorgen geen berichten beluisterd.
  • 16/9 12:21 Ko:
    Met de regen gaat het vandaag hier niks worden. Maar dat zat ook niet in de planning volgens de weerberichten. Het leek alleen zo mooi op de radar ;)
  • 16/9 12:09 Kees:
    Een opmerkelijk tafereel vandaag: een vrijwel stilliggende band met regen dwars van zuidwest naar noordoost over het land. Het zuidoosten lijkt het droog te houden.
  • 16/9 11:56 Dick:
    Hier in mijn achtertuin in Capelle aan den IJssel is de tussenstand 138,5 mm.
  • 16/9 11:33 Pieter:
    Sorrie, ik was een tussentijdse meting vergeten, het totaal komt nu op 199 mm regen in september in Purmerend.
  • 16/9 11:27 Ted:
    Nu 270,1 mm tot 16 sep. 11.15 uur in Assendelft Westzaan 256,5 mm. De metingen in Assenelft zijn met een 2e regenmeter gecontroleerd en de afwijking was maar 1,5%.
  • 16/9 10:14 Pieter:
    Bij het legen van de regenmeter kon ik mijn ogen bijna niet geloven !! Al weer 22 mm er bij In totaal nu 187 mm septemberregen in Purmerend
  • 16/9 09:12 Gert:
    vannacht weer een kleine 6mm maar het einde van de zondvloed lijkt in zicht
Bekijk het archief
Wo 20 september 2017
Bezoekers online
Er zijn 48 gasten en 4 leden aanwezig: Henk, Paul, Sebastiaan, Wilfred
Inloggen