Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:50
    Sluis
    8,5°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: WNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 20:03
    Clinge het Zeegat
    9,4°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: WNW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
Nu lid worden
  • 28/4 12:11 Gerard:
    6.4 mm is er vannacht in de regenmeter neergedaald in Schoorl. Vanmorgen zeer heldere en schone lucht met diepblauwe lucht. Toch weer van arctische oorsprong gezien de hoge ozongehaltes. Wintersport tot laat dit jaar in de Alpen.
  • 28/4 11:50 Pieter:
    Wij klagen over de ko uin Nederland, dat is niets vegeleken met de Alpenlanden, daar zijn opnieuw grote hoeveelheden sneeuw gevallen( boven ca 500 meter) Zie hiervoor de site "Grootbeeld webcams Alpen".
  • 27/4 22:48 Edward:
    @Pieter er zaten gisteren en eergisteren een paar losse ontladingen bij buien, maar beide dagen waren ze landelijk op een hand te tellen per dag. Vandaag geen onweer, maar de buiendiepte was daar vandaag zeker te klein voor, dus hoefde er niet eens rekening mee te worden gehouden. Hier in Rotterdam viel vandaag wel ruim 1 mm uit een buitje vanmorgen vroeg.
  • 27/4 22:02 Jaap:
    Koude Koningsdag. Amper de 10 gr. gehaald en vannacht heeft het iets gevroren. Er waren overdag wel weer buienwolken, maar hier viel niets. Nu en dan was er de zon. April gaat droog worden, gemiddeld en ook koud.
  • 27/4 21:27 Pieter:
    Veel wolken, maar ook de zon er bij en slechts een enkel licht buitje, Echter wel een koude wind op deze koningsdag Opvallend dat erde laatste dagen in de verwachting regelmatig onweer vermeldt wordt, Voor zover ik weet heeft het nergens in Nederland geonweerd
  • 27/4 18:33 Ted:
    Bij mij ook geen buien, maar wel bibberend koud. Te koud om op de vrijmarkt te zijn. Omdat er een storing nadert stabiliseerde de situatie.
  • 27/4 17:56 John:
    Het is jammer Ko. Ik heb ze ook gemist: buien van betekenis. Wel genoten van de wolkenluchten op zich.
  • 27/4 16:53 Ko:
    Van de vele aangekondigde buien is er hier ook vandaag wederom geen druppel gevallen. Tevens wederom meer zon dan bewolking. Apr raakt z'n zeer droge status niet meer kwijt.
  • 27/4 16:42 Gerard:
    Het neerslaggebied bleek later weer op te lossen boven de Noordzee, er is niet veel meer van over. Het is hier bij een enkele lichte bui gebleven. Warmer dan 9.5 graden zal het niet worden.
  • 27/4 11:52 Gerard:
    Na een nacht met opnieuw ijsvorming op de auto's was het vanmorgen bitter koud. De wind was echter afgezwakt en de zon scheen wat het milder maakte. Zojuist weer een bui gehad en een neerslaggebied breidt zich uit op de Noordzee. Dat bereikt ons hopelijk niet eerder dan einde middag.
  • 27/4 09:20 Gert:
    Gisteren naar Amsterdam gereden en genoten van de veelzijdigheid van de Hollandse wolkenluchten. Onderweg een prachtige hagelbui gehad
  • 26/4 23:39 Pieter:
    Dit wordt een hele koude koningsnacht, lokaal ligt de temperatuur aan de grond nu al beneden het vriespunt, Hopelijk komt de Oranjezon er morgen goed bij !!
  • 26/4 23:07 Jaap:
    Weer ongezellig koud vandaag, maar de majestueuze cumuli vergoedden veel. Rondom buien zien vallen, maar hier in De Bilt geen neerslag van betekenis. Koude nachten ook. Hortensia in mijn volkstuin bevroren. De bloesem van de vruchtbomen ziet er ook niet goed uit. Bijen of hommels blijven ook thuis.
  • 26/4 19:23 Gerard:
    Alleen buien op afstand kunnen aanschouwen vandaag, ze krijgen boven land een extra lift door de toch wel flinke zoninstraling. Nog steeds ruim onder de 10 graden in de middag.
  • 26/4 18:41 Ted:
    Volop winterweer met vrijmarkt. Sinds 16.00 uur talrijke buien. De temperatuur bereikte om 15.55 uur 10,0 graden (max. temp.). Nu ook met hagel en wit buiten. Het is nu (18.35 uur) slechts 1,5 graden.
  • 26/4 17:23 John:
    Mogelijk doordat we in Rijen verder landinwaarts zitten, maar ik zag hier regelmatig kleine buitijes, waarbij de neerslag verdampte eer de grond bereikt werd. Van die typische buitjes waar je vlot onderdoor kijkt en dan weer een heldere horizon ziet.
  • 26/4 16:44 Pieter:
    Vanochtend begon koud met witte grasvelden en ijzige autoruiten, daarna zon en prachtige wolkenluchten waaruit buitjes met hagel vielen Totaal vandaag in Purmerend 3 mm
  • 26/4 09:55 Gerard:
    Ook hier mooie vergezichten op klassieke wolkenpartijen met majestueuze buien langs het zwerk. Toch nog maar 0.7 mm. Het meeste is blijkbaar langsgetrokken. Met 6.5 graden nog steeds fris. De lucht is in ieder geval niet schoner te krijgen dan nu.
  • 26/4 09:33 John:
    Na zicht op buienwolken op afstand, eerder vanochtend, vormen zich nu te Rijen ook de eerste 'verse' stapelwolken. De lucht is heerlijk tintelend fris.
  • 26/4 08:57 Kees:
    Ik ben benieuwd waar de gemiddelde apriltemperatuur op uitkomt. Wordt april kouder dan maart ? Dat zou bizar zijn .
  • 25/4 22:34 Jaap:
    IJzig koud vond ik het. Maartweer in april en in maart hadden we april-dagen. Vanmorgen rond 9u was hier een beste bui, waarin ik ook natte sneeuw zag. Later vandaag hagel. Het maximum haalde de 10 gr. niet.
  • 25/4 18:11 Ko:
    Ook buiten in de open lucht. Het was soms wat winderig maar dat voelde door de vele zonuren niet koud aan, in elk geval niet zoals bij jou en vele anderen boven de rivieren.
  • 25/4 17:39 Gerard:
    Warm aanvoelend achter het glas inderdaad, heb ik ook ervaren vandaag. Maar de mensen die van buiten kwamen vertelden dat het bitter koud is. Zojuist trok een winterse bui langs die vooral verderop neerslag gaf. Kenmerkende witte virga die bij dat buientype hoort.
  • 25/4 14:12 Ko:
    Behalve dat zeer kortstondige buitje is het hier verder alleen maar zonnig voorjaarsweer. Warm aanvoelend dus helaas geen (na)winters gevoel verder.
  • 25/4 14:11 Gieny:
    koud maar prachtig aan zee in Katwijk ( terug op het honk ;-)
  • 25/4 13:30 Hans:
    Ook in Ede rond 11.00 uur hagelbuitje, een winters aandoende voorjaarsdag...
  • 25/4 12:07 Gieny:
    ik zeg het niet gauw maar ooooh, wat is het bitterkoud vandaag!
  • 25/4 11:56 Ko:
    Piepklein hagelbuitje, maar helaas niet meetbaar zo kort.
  • 25/4 10:56 Gerard:
    Heerlijk frisse arctische lucht met in Schoorl net als in Zwolle afwisseling van felblauw met felwitte wolken. Koud, dat wel.
  • 25/4 10:36 Ko:
    Hier saaiheid troef. Zon en blauwe luchten blijven steeds maar overheersend, dag in dag uit.
  • 25/4 09:54 Gert:
    Prachtige wolkenluchten. Vanmorgen vroeg een behoorlijke hagelbui
  • 24/4 20:18 Pieter:
    Overdag af en toe wat regen, tussendoor korte zonnige momenten, Nu meer aanhoudende regen, het front passeert, overigens is er nog maar weinig neerslag gevallen, de droge grond kan nog wel wat water gebruiken
  • 24/4 19:29 John:
    Zojuist een ter plaatse ontstaan buitje met regen en hagel te Rijen. Het zal duidelijk zijn dat we hier nog niet in de koude lucht zitten.
  • 24/4 12:14 Gert:
    Hier nu ook licht buitje . Opwarming begin mei blijft in de modellen in zitten.
  • 23/4 11:19 Gerard:
    De buitjes blijven toch nog met regelmaat verschijnen zoals we op buienradar kunnen bekijken, maar ook een bik op het raam en de tuin laat eigenlijk hetzelfde beeld zien als gisteren. Flutbuitjes en lichtere perioden wisselen elkaar af. Bij net boven 7 graden is het nog steeds koud, met name in de wind.
  • 22/4 23:05 Gerard:
    Om 23:15 toch nog een bui in Rijen en hier om 23:00 een lichte bui die het totaal van vandaag op 0.7 mm brengt.
  • 22/4 19:40 Frans:
    Wat een leuke dag bij de alv. Organisatie bedankt!
  • 22/4 10:28 John:
    Het is sterk opgeklaard te Rijen na amper 1 mm regen. Het zal hier het hele weekend verder droog blijven.
  • 22/4 09:44 Gerard:
    Na een lichte regenbui heldert het weer op. Wel koud met ruim 7 graden en nog wel een stevige wind.
Bekijk het archief
Za 29 april 2017
Bezoekers online
Er zijn 118 gasten en 11 leden aanwezig: Adrie, Bert, BjŲrn, Edward, Gerben, Henk, Jacques, Jan, Marcel, Ted, Wilco
Inloggen