Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 13:05
    Enschede-W
    19,8°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Matige regenbui
  • 11:25
    Eesveen
    19,3°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 10:00
    Eesveen
    17,6°C
    (8/8) Geheel bewolkt
  • 09:05
    Clinge het Zeegat
    17,1°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
    Lichte regenbui
  • 08:52
    Enschede-W
    17,5°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 07:54
    Clinge het Zeegat
    15,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 06:56
    Sluis
    15,0°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:33
    IJsselmuiden
    15,9°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windkracht: 0 = Windstil
    Nevel
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Intertropische Convergentiezone (ITCZ)

Rond de Evenaar ligt een gordel van buien. Vooral later op de dag komen deze buien tot ontwikkeling. Deze gordel staat bekend als de Intertropische Convergentiezone (ITCZ) en is de grens tussen het weer op het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze gordel staat ook wel bekend als het Intertropical Front.

 

273_itczwerking.jpgGrensgebied

De ITCZ is een van de belangrijkste weersystemen op aarde. Het is de oorspronkelijke kraamkamer voor orkanen en een belangrijke factor bij de moesson. De ITCZ is één van de veroorzakers van regen in de tropen. Er komen dagelijks circa 40.000 onweersbuien voor, de meeste in de buurt van dit gebied.

Ontstaan
In de buurt van de evenaar is de zonnestraling maximaal. De band waar de lucht het sterkst opwarmt verschuift met de seizoenen mee. Aan de grond wordt lucht aangevoerd door zowel de noordoostpassaat van het noordelijk halfrond als de zuidoostpassaat van het zuidelijk halfrond. Beide passaatwinden maken onderdeel uit van een uitwisseling van lucht tussen het lagedruk bij de Evenaar en het subtropische hogedrukgebied op 25 tot 35 graden Noorderbreedte.

Het weer in de ITCZ.
In de ITCZ bevinden zich veel onweersbuien. Het is een gebied van 50 tot 500 kilometer breed met relatief weinig wind en een iets lagere luchtdruk. Er heerst een warm en vochtig weertype. De middagtemperatuur is rond de 32 graden en de nachttemperatuur rond de 26 graden.

Onder de ITCZ is sprake van een dagelijkse gang. Aan het eind van de ochtend vormen zich cumuluswolken. Later groeien deze uit tot cumulonimbuswolken. Tussen 15.00 en 16.00 uur ontwikkelen zich buien. Deze buien gaan vaak gepaard met onweer. Tijdens zo’n bui kan op een plaats makkelijk 50 tot 100 mm regen in een paar uur tijd vallen. In de nacht sterven de buien uit en lossen de wolken op. De ochtend begint na zo’n zware bui vaak met mist of lage bewolking, die na zonsopkomst snel weer oplost.

De onweerswolken hebben een basis van 300 meter en toppen tot 17 kilometer hoogte. Vaak clusteren ze samen. Tussen de onweersclusters in onder de ITCZ is het helder en droog.
Op middelbare hoogte verschijnt altocumulus en altostratus als gevolg van het uitspreiden van de warme lucht naar het noordelijk en zuidelijk halfrond. Deze bewolking varieert in hoogte en dikte. Nog hoger is cirrostratus zichtbaar.

Verplaatsing
De ITCZ verplaatst zich met de zonnestand. Daarbij ijlt ze ongeveer drie maanden na op de hoogste stand van de zon. De zone volgt in feite de warmere gebieden. Is het ten noorden van de ITCZ warmer, dan gaat ze naar het noorden en is het ten zuiden warmer, dan beweegt de zone naar het zuiden.

ITCZ verplaatsing

De ITCZ verplaatst zich van noord naar zuid en volgt met drie maanden vertraging de hoogste zonnestand.

De zone beweegt van half september tot februari zuidwaarts en van maart tot half september noordwaarts. De ITCZ bereikt de eerste helft van september het meest noordelijke punt in China op 25 graden Noorderbreedte. Het meeste zuidelijkste punt is 20 graden Zuiderbreedte in Australië. De grootste verschuiving naar het noorden vindt plaats in Juni.

De ITCZ komt boven land verder van de evenaar door de opwarming van het land. Een zeemassa zorgt voor minder opwarming en daardoor heeft het front een mindere neiging te bewegen.
Boven de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan beweegt de ITCZ zich nauwelijks naar het noorden of het zuiden. Op sommige delen van de oceanen komt de ITCZ niet eens op het zuidelijk halfrond. Wanneer een El Niño gaande is en bij Zuid Amerika het zeewater warmer is, beweegt de ITCZ zich zuidelijker.
De ITCZ is wel het duidelijkst aanwezig boven zee en goed herkenbaar op satellietfoto's.

ITCZ op een satellietfoto 

Midden op de foto zijn de regenbuien zichtbaar die op de ITCZ zijn ontstaan.

Boven de Pacific liggen de buien in een rechte lijn, doordat er geen landmassa's zijn die het patroon verstoren.

De ITCZ is herkenbaar op twee manieren:

  • of is sprake van een zone van 10 graden breedte met buien
  • of van een bewolkingsband van 2-3 graden met veel luchtverstoringen.

Het passeren van de ITCZ.
Wanneer de ITCZ zijn noordelijkste positie heeft in augustus hebben landen als Suriname een meer zuidoostelijke wind en korte tijd relatief droog weer met heldere luchten. De korte droge tijd die duurt in Suriname bijvoorbeeld van augustus tot en met september/oktober. De ITCZ wil echter snel weer terug naar het zuiden. Als deze naar het zuiden trekt medio November is het gedurende 1 a 1 ½ maand erg regenachtig; de korte regentijd.

In een maand valt met gemak 350 millimeter. Het blijft hierna langere tijd ''droog'', met wat meer noordoostenwinden; de lange droge tijd. Pas eind april begin mei bollen de dikke stapelwolken al weer op ten zuiden van Suriname en rollen uiteindelijk over het land (en natuurlijk ook omliggende landen als de Guyana's en bijvoorbeeld Venezuela); de lange regentijd die aanhoudt tot circa eind juli, soms langer. Het is dan uitermate vochtig, klef en zweterig weer.

Kracht van de ITCZ.

In de tropen is het interessant om te weten of de ITCZ een sterk of een zwak karakter heeft. Des te sterker, des te meer regenval en des te noordelijker of zuidelijker de band komt.

Een en ander houdt verband met de kracht van het subtropisch hogedrukgebied rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte. Dit gebied staat bekend onder de naam Paardenbreedten en is wegens het ontbreken van wind berucht bij zeilers.

Bij een sterker hogedrukgebied blijft de ITCZ dichter bij de Evenaar. Bij een zwak hogedrukgebied juist verder van de Evenaar. Des te groter de afstand van de ITCZ van de Evenaar, des te groter de kans op een tropische cycloon. Een buiengebied in de buurt van de ITCZ, in combinatie met het Corioliseffect geeft een goede kans op het ontstaan van een cycloon. Op de Evenaar is geen Corioliseffect en dus ontstaat er hier geen cycloon. Een verdere voorwaarde voor het ontstaan van een tropische cycloon is dat het zeewater warm genoeg is, minimaal 27 graden Celsius.

De ITCZ in Afrika.

In Afrika vormt de ITCZ de grens tussen droge hete lucht in het noorden (Sahara) en warme vochtige lucht in het zuiden. In West-Afrika komt de ITCZ in het midden van augustus tot 19 graden Noorderbreedte. In Oost-Afrika komt deze grens tot 17 graden Noorderbreedte, maar bij de Rode Zee zelfs tot 23 graden. In september beweegt de grens zich snel zuidwaarts.

Wanneer de ITCZ ten zuiden van zijn normale positie blijft, beleeft de Sahel een droog jaar. Onderzoek in Nigeria en waarschijnlijk representatief voor de rest van Afrika toont aan dat de regenval piekt 8 graden ten zuiden van de ITCZ-grens. Op 10 graden ten zuiden van de ITCZ neemt de neerslag sterk af. Aan de kust bij de Golf van Guinee is deze tijdelijk zo weinig dat wordt gesproken over een klein droog seizoen in juli en augustus.

In maart is de ITCZ naar het verst naar het zuiden getrokken. In West Afrika blijft de zone bij gebrek aan opwarmend land op het noordelijk halfrond. Ook is het zeewater aan de oostkant van de Atlantische Oceaan veel kouder dan het water aan de oostkant van Afrika. In het oosten trekt de grenszone ver naar het zuiden, tot 16 graden Zuiderbreedte. In Midden Afrika heeft de zone zelfs een Noord-Zuidligging. Wanneer de zone naar het zuiden beweegt, ligt de regenpiek enkele breedtegraden ten noorden van de ITCZ-grens.

De ITCZ in Azië en Australië.

In augustus bereikt de ITCZ in Azië het meest noordelijke punt. In India is dat de zuidkant van de Himalaya. De zuidoostelijke wind ten zuiden van de ITCZ ontmoet dan de zuidwestelijke moessonwind. Rond de ITCZ ontstaan dan zogenaamde moessondepressies in het noorden van het land die naar het westen trekken.

In China komt de noordelijke ITCZ tot 25 graden Noorderbreedte en zorgt voor regen. In januari trekt de zone zich snel terug naar het zuiden, waar in Australië 20 graden Zuiderbreedte wordt gehaald. De zone beweegt zich in dit deel van de wereld over grote afstand.

De ITCZ in Zuid Amerika.
De ITCZ bereikt in augustus de 12 graden Noorderbreedtelijn. Eind november trekt deze naar het zuiden en komt de zone boven het Amazonegebied tot stilstand. Op de oceanen rond Zuid Amerika beweegt de zone zich vrij weinig en blijft deze op het noordelijk halfrond. Globaal beweegt de zone zich daar tussen de 12 en 3 graden Noorderbreedte.

 

Tweede zuidelijke ITCZ
Aan de hand van de windgegevens die uit Quik-SCAT metingen van weersatellieten zijn afgeleid, blijkt een tweede zuidelijke ITCZ het hele jaar door aanwezig te zijn op de twee oceanen naast Zuid Amerika.
De zuidelijke ITCZ ontstaat doordat de zuidoostpassaat nabij de Evenaar aan windsnelheid verliest. De aangevoerde lucht wordt samengedrukt en stijgt op.

De tweede ITCZ is zwakker dan de noordelijke. Belangrijkste reden is dat de convergentie ontstaat boven kouder zeewater. Dit is vooral water dat van grote oceaandieptes omhoog komt, waardoor de lucht hierboven minder gemakkelijk stijgt. Hierdoor gaat de zuidelijke ITCZ met minder wolkenvorming gepaard en is deze op satellietfoto's minder duidelijk herkenbaar.

De zuidelijke ITCZ heeft in tegenstelling tot zijn sterkere noordelijke variant nauwelijks een windsprong. Zowel ten zuiden als ten noorden van het systeem heerst een zuidoostelijke wind. De zuidelijke ITCZ is boven deze oceanen het hele jaar door aanwezig, omdat de normale ITCZ hier niet op het zuidelijke halfrond komt.

 

 

Relevante links:
Zeestromen
El Niño
Huidige positie ITCZ in Afrika
De ontdekking van de tweede ITCZ

 

Met dank aan Stefan Jak en Adri Huiskamp

12-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 273
Nu lid worden
  • 29/6 14:12 Renťe:
    gisteren 34 mm afgetapt in Beilen en na 20 uur is er nog 4 mm bijgevallen
  • 29/6 13:04 Hans:
    Er valt nu een stevige bui boven Enschede-W bij 20 graden!
  • 29/6 08:55 Hans:
    Het werd op de woensdag nog wel 24 graden hier, maar het was geen lekkere warmte..
  • 29/6 08:54 Hans:
    Vanmorgen was het nevelig en klam met stratus. Zo-even 17.5 graden en geheel bewolkt.
  • 29/6 08:53 Hans:
    Hier in Enschede-W gisteren "maar"8.9 mm, elders in Overijssel 30 tot 40 mm plaatselijk..
  • 29/6 07:59 Frans:
    In Ouddorp ZH gisterennacht 2.5 mm, gisterenmiddag wat licht gespetter onder de 0,2mm. Droogte wordt vrij kritiek in de duinen, dus laten we hopen dat er morgen wat komt.
  • 29/6 07:02 Dick:
    Gisteren hier in Capelle aan den IJssel slechts 9 mm. Resultaat van een buitje midden in de nacht en een urenlang lauwwwarm regentje vanaf ongeveer 13.30.
  • 28/6 22:55 Jan:
    Workum noord 30mm
  • 28/6 22:02 Klaas:
    Extreme neerslag in delen van Friesland. Hier in Workum slechts 31 mm, maar Hallum ten noorden van Leeuwarden meldde 55 mm en tussen Burgum (60 mm) en Drachten viel in het dorp Opeinde liefst 83 mm (bron: Jelle Booi, betrouwbaar). Dat is de grootste junisom in Friesland sinds 29/30 juni 1997.
  • 28/6 21:09 John:
    In Rijen 7,5 mm. Uiteraard veel te weinig om de droogte echt aan te pakken.
  • 28/6 20:49 Kees:
    Hier in Eindhoven begon het aan het einde van de middag flink op te klaren. Dus toch nog enkele uren zon hier en bepaald geen einde aan de droogte in tegenstelling tot het noordoosten .
  • 28/6 20:27 Gert:
    25mm ondertussen
  • 28/6 20:01 Pieter:
    Hier in Purmerend hoofdzakelijk lichte regen vandaag totaal 8 mm, Wat opviel dat het vanmiddag een bijna warme regen was bij ca 20 C.
  • 28/6 19:35 Gert:
    21 mm vandaag met soms onweer. ( vp- meting)
  • 28/6 18:54 Ko:
    Breda slechts zo'n 8 mm. Beter iets dan niets. Met 46 mm is juni geen zeer droge maand meer. Nog maar zo'n 13 mm nodig tot de normaal, misschien lukt het nog morgen en overmorgen.
  • 28/6 17:37 Tonnis:
    In Biddinghuizen vandaag al ruim 40mm , droogte voorbij, het verhaal van neerslagtekorten klinkt voor mij voor dit gebied als onzinnig
  • 28/6 16:37 Kees:
    Hier in de regio Eindhoven valt het toch weer tegen met de hoeveelheid regen. Vandaag enkele korte plensbuien gehad, maar om een einde aan de droogte te maken, is nog veel meer regen nodig.
  • 28/6 15:54 Dick:
    Woudenberg krijgt ook aan regen wat de regio nodig heeft. Het valt bijtijde met bakken naar beneden.
  • 28/6 12:08 Ko:
    Dit keer wel een stevige bui. Plassen in de straten en het regent nog goed door.
  • 28/6 11:20 Ko:
    Breda nog zonloos vandaag. Er komt volgens de radar een volgende portie regen aan John maar ja, zo betrouwbaar zijn die rode plukken niet meer gezien de tegenvallers de laatste week.
  • 28/6 10:58 John:
    Tijdens wat bleke zon vanochtend voelde het erg zwoel aan.
  • 28/6 10:56 John:
    In Rijen alleen gisteravond wat gedruppel. Nog geen halve millimeter gevangen.
  • 28/6 08:35 Hans:
    Zo-even een stevige plensbui hier in Enschede-W
  • 28/6 07:49 Hans:
    Afgelopen nacht/vroege ochtend 1.2 mm, nu ook matige regen(bui) bij 17.1 graden. Gisteravond laat ook een bui en om middernacht kon ik 3.1 mm aftappen. Maxtemp. op dinsdag 22.7 graden.
  • 28/6 06:34 Gert:
    vannacht weinig neerslag gehad ondanks dat de modellen er voor gingen. Vandaag nieuwe kansen
  • 28/6 00:44 Gerard:
    Na de tennis verscheen er rond 21:40 een langzaam groter wordende regenboog aan de oostelijke hemel. Het leek erop dat we regen zouden krijgen in Schoorl, maar de neerslag bleef beperkt tot enkele druppels, blijkbaar verdampte vrijwel alles onderweg van wolk naar aardoppervlak. De "bui" trok niet alleen langs, maar ook over de waarnemer heen.
  • 27/6 23:12 Ko:
    Boven BelgiŽ was het nog aardig wat, richting NL inderdaad verbrokkelend. Als het de komende dagen ook steeds zo gaat .... :(
  • 27/6 23:03 John:
    Kanshebber? Kijken we naar dezelfde radar? Ik zie een sterk verbrokkelend beeld nabij Brabant en weinig compacts. Wel aanmaak van buien boven Gelderland. Dat kan wel eens verder uitgroeien en ook verder noordwaarts komen.
  • 27/6 21:55 Ko:
    Momenteel vanuit BelgiŽ een volgende kanshebber onderweg. Vandaag wel vrijwel bewolkt aangenaam weer. Voorlopig geen zomerse dagen meer.
  • 27/6 21:48 John:
    Een paar liter. Ik denk aan bakken water, liefst in fases, maar totaal minstens 40 mm in 24 of 48 uur.
  • 27/6 21:47 Joost:
    Wat ben ik blij met de 1,4 mm die is gevallen hier in Woensdrecht waar we wat regen betreft over het algemeen minder bedeeld worden.
  • 27/6 21:17 Jaap:
    we kunnen wel een paar liter gebruiken
  • 27/6 18:27 Gert:
    Hirlam en GFS komen met aardig wat neerslag ( 12 uur run)
  • 27/6 18:06 John:
    Het wordt puur geluk hebben en hopelijk een paar fikse buien precies over krijgen. Eenmaal dieper ik koele lucht neemt de kans hierop alweer af.
  • 27/6 18:05 John:
    Het was van zo weinig betekenis dat ik het hier niet eens durfde te melden. Verschijnselen van droogte nemen verder toe.
  • 27/6 16:24 Ko:
    En na 85 druppels hield het al weer op. Het schiet echt niet op zo!
  • 27/6 15:02 Ko:
    Het is hier lichtjes gaan regenen.
  • 27/6 11:50 Ko:
    Hoofdzakelijk bewolkt vanochtend, wachtend op de regen vanuit BelgiŽ.
  • 27/6 08:42 Hans:
    Veel cirrostratus (half bewolkt) bij 14.4 graden. Maandag 's middags mooi weer met zon/stapelwolken en nog 22.7 als maximum. Heldere maandagavond!
  • 26/6 17:10 Kees:
    Het werd in de loop van de dag steeds zonniger hier in Eindhoven. Een prima zomerdag met een draaglijke temperatuur.
  • 26/6 11:39 Ko:
    In Breda is het in 2 weken hard achteruit gegaan. Gras en bermen fors geel bruin gekleurd, alles dor en stoffig. Even volhouden nog, al morgen later op de dag wat regen volgens de app. Vanaf woensdag het grotere werk.
  • 26/6 09:51 John:
    Fijn Hans, hier in Rijen nog geen beginnende aanpak van de droogte. De motregenbutjes kregen het zand amper nat.
  • 26/6 09:02 Hans:
    Gisteren 4.3 mm afgetapt en vanmorgen al weer 4 mm in de meter. Het begin van de droogtedoorbraak is er. Maar de natuur komt nog veel te kort, dat moge duidelijk zijn...
  • 26/6 09:01 Hans:
    Dikke pakken stratocumulus langs de hemel maken het geheel bewolkt bij 16.4 graden in het enschedese. Soms lijkt het wat op te klaren en dat zal vandaag ook nog wel gebeuren en dan wordt het een heel redelijke dag.
  • 25/6 22:04 Jaap:
    Gisteren en vandaag af en toe van die stofregenbuitjes. Niet echt een aanval op de droogte. Neerslagtekort ook hier zeker 100 mm. Als het al wordt ingelopen, dan pas in augustus. Winderig vandaag en weinig zon, minder dan ons was beloofd in de verwachtingen. Max. 19 gr.
  • 25/6 21:27 Pieter:
    Door de bewolking en de wind opvallend kleine temp. verschillen tussen dag en nacht, In Den Helder slechts 0,8 C en Wijk aan zee slechts 1,0 C
  • 25/6 21:25 Pieter:
    Een dag met een herfstachtige sfeer met veel bewolking, klein beetje motregen en stevige westen wind, max 19 C, Van mij mag de zon weer gaan schijnen !!
  • 25/6 20:58 Jan:
    Afgelopen nacht 13,8 mm. in Buitenpost. Dit is goed voor de natuur.
  • 25/6 19:13 Sebastiaan:
    Filmpje Jan Buisman nav prijsuitreiking te zien op het forum. Het weer is toch vrij koel. Dus alle tijd om even te kijken.
  • 25/6 11:14 John:
    In Rijen is er 1,5 mm gevallen aan pruttelregen. Het is nog niet echt de klapper waar de natuur op wacht. Verdamping is in elk geval minder,
Bekijk het archief
Do 29 juni 2017
Bezoekers online
Er zijn 40 gasten en 2 leden aanwezig: Gerben, Sjoerd
Inloggen