Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 23:29
    Eesveen
    12°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
  • 20:45
    Sluis
    15,1°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 20:38
    BOOM
    15°C
    (6/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: ZZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 19:47
    Clinge het Zeegat
    16,2°C
    (7/8) Zwaar bewolkt
    Windrichting: WZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Bliksem

De bliksem is een korte elektrische ontlading tussen wolk en aarde of tussen wolk en wolk. Het is een van de moeilijkste zaken voor de wetenschap. Het is nog steeds onduidelijk hoe de ladingen in de wolk worden gerangschikt, voordat voldoende lading via een ontladingskanaal wordt ontladen.

CumulonimbusHet luchtelektrisch circuit

De bliksem is een onderdeel van het luchtelektrisch circuit op aarde. Hoog in de atmosfeer is een elektrisch lading aanwezig. Langzaam daalt deze naar de neutrale aarde. Dit gebeurt 24 uur per dag.

Maar de elektrische lading is onderdeel van een stroomkring en moet weer worden gecompenseerd. Dit gebeurt via een onweersbui. Deze wordt gevormd door een Cumulonimbuswolk en is herkenbaar aan het aambeeld.

Een Cumulonimbus doet niets anders dan het luchtelektrische veld flink in de war schoppen. Periodiek is dit veld dusdanig uit evenwicht, dat tussen wolk en aarde een ontlading plaatsvindt. Dit gaat samen met een geluid, de donder. De wolk heeft na de ontlading een ander evenwicht. Via de top van de wolk vindt elektrische uitwisseling plaats met de elektrische laag hoog in de atmosfeer. Dit is waarneembaar als sprites. Het veld is uiteindelijk gesloten.

De onweerswolk

Landing in de wolk

 

Een onweerswolk ontstaat door sterke opwaartse luchtstromingen. Vaak ontstaan deze wolken op een koufront of soms spontaan in warme lucht. Door stijging ontstaan verschillende gebieden met ladingen. Boven in de top van het aambeeld is een enorme spanning opgebouwd tussen verschillende dicht op elkaar liggende luchtlagen.

OntladingOok halverwege en aan de wolkenbasis is zo een eigen elektrische lading aanwezig. Door een soort kortsluiting ontstaat in de wolk een elektrische pad van top naar de wolkenbasis. Dit nemen we waar als het oplichten van de wolk vlak voor een ontlading. Bovendien geeft deze interne ontlading al een kraak op de radio.
Vervolgens is binnen een fractie van een seconde een punt in de wolkenbasis flink verstoord en vindt een ontlading plaats naar de aarde. Dit punt op de wolkenbasis wordt "hot spot" genoemd en blijft gedurende twintig minuten fungeren als een soort elektrisch afvoerputje van de wolk.

BliksemkanaalHet bliksemkanaal

Nadat in de wolk de interne ontlading is geweest, gaat het heel snel. Vanuit de "hot spot" zoekt een voorontlading een weg omlaag. Dit gaat soms vertakt, soms vrij direct omlaag. In stappen van vijftig meter zakt de voorontlading naar beneden. Ondertussen is een aantal zwakke "vangontladingen" vanuit een hoog punt op aarde vertrokken. Deze vangontladingen ontstaan uit een sterk veld op aarde. Soms is dit sterke veld zichtbaar als Sint Elmusvuur.

Zodra een van de vangontladingen contact maakt met een van de neerwaarts gerichte voorontlading, ontstaat de hoofdontlading. Die gaat meestal van aarde naar wolk. De meeste bliksemstralen gaan van beneden naar boven. Afhankelijk van de elektrische verhouding licht dit kanaal meerdere keren op. Dit noemen we een meervoudige ontlading.

Temperatuur en snelheid
In een bliksemkanaal loopt de temperatuur op tot 30.000 graden. Dit is gemeten gedurende één miljoenste seconde. Een bliksem is heel snel. Hij heeft de snelheid van 10 tot 30 procent van de lichtsnelheid. De opwaartse vangontlading is "traag". Die legt 300 kilometer per seconde af.

 

BliksemflitsLengte en breedte
Een bliksemkanaal is slechts 2,5 centimeter dik, maar eerder minder. Een vertikale bliksemstraal heeft een lengte van hooguit één kilometer. Namelijk de afstand tussen de onderkant van de wolk en de aarde. Horizontale ontladingen kunnen honderd kilometer lang worden. Vooral 's winters komen deze voor. Er zijn gevallen bekend dat 's winters een ontlading van Leeuwarden tot Den Haag tegelijkertijd werd gehoord.

Spanning en stroomsterkte
De spanning in een bliksemflits kan oplopen tot 100 miljoen Volt. De stroomsterkte varieert doorgaans van 100 tot 600.000 Ampère.

Onderzoekers hebben sterktes van 200.000 Ampère gemeten. De energie van een bliksemstraal is niet te gebruiken. In een bliksemstraal zit niet meer energie dan 10 liter olie.

Verscheidenheid in vorm

Van deze basisontlading zijn vele varianten. We kennen de vuurpijlbliksem, de bandbliksem, parelsnoerbliksem, meervoudige bliksem, enz, enz.

Wetenswaardigheden van de bliksem

  • OnweersbuiEen onweersbui geeft maximaal 120 ontladingen per minuut. Soms wel meer, maar dit zijn dan vaak oplichtende wolkendelen.
  • Er zijn positieve en negatieve bliksems.
  • Bliksemontladingen in het najaar zijn krachtiger.
    Vooral de kuststreek loopt daardoor extra gevaar.
    Hier komt in het najaar meer onweer voor.
  • Bliksemontladingen zijn afkomstig van de wolkenbasis. Soms slaan ze vanuit de top van het aambeeld in op de grond.
    Deze bliksem zijn zeer verwoestend.
  • De bliksem vertoont kleuren.
    De kleur zegt iets over de samenstelling van de lucht.
  • De bliksem ontstaat op de plek waar neerslag van vorm verandert. Vlakbij een hagelgordijn.
  • Bij veel zomers frontonweer, zit de bliksemactiviteit aan de voorkant van de bui.
  • Bliksem kan ook horizontaal over lange afstand verplaatsen.

Bliksem slaat bij voorkeur in op het hoogste punt, maar dit hoeft beslist niet. Onderzoek gaf aan dat gebouwen rond een hoge toren of mast vaker werden getroffen, dan gebouwen die geen hoge mast in de buurt hebben.

De bliksemfoto's zijn gemaakt door Sander van den Berg.

 

 

 

01-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 160
Nu lid worden
  • 20/9 23:42 Gerard:
    Dirk Lamberts zegt: te Boom BelgiŽ net ten zuiden van Antwerpen was het waterpeil nog veel te laag in juli.Een voorzichtig te natte maand september: 51 mm.
  • 20/9 17:41 Pieter:
    Purmerend is tot 218 mm septemberneerslag gekomen in Purmerend , Waarschijnlijk komt er weinig of niets meer bij, maar er is toch al sprake van een zeer natte maand Nu maar genieten van het mooie nazomer weer !!
  • 20/9 07:28 Hans:
    Wolkenvelden trekken over maar de neerslag blijft waarschijnlijk ten oosten van ons. Temp. nu 10.3 in Enschede-W. Gisteren maxtemp. 15.8 en na de aanvankelijke grijsheid waren er in de middag nog flinke perioden met zon en 's avonds viel een buitje (<0.1 mm)
  • 20/9 06:28 Gert:
    MAria 908 hpa
  • 19/9 23:04 Gerard:
    De nieuwe weerfoto's geven het wisselvallige weerbeeld van augustus mooi weer.
  • 19/9 22:05 Jaap:
    Ook vanmiddag nog majestueuze stapelwolken gezien, vooral in westelijke richting. Er trokken ook nog wel buien over in de nabije omgeving, maar hier bleef het vrijwel droog. Weer weinig wind en de temp. haalde netaan de 17 gr.
  • 19/9 20:06 Ko:
    Ook toevallig, dat vorig jaar maart, oktober en november allen koud verliepen ;)
  • 19/9 18:41 John:
    Zeker. Maar als ik er een koude oktober,, november of maart mee kan krijgen vind ik dat ook aardig weer eens mee te maken.
  • 19/9 18:27 Ko:
    Scandinavische hogedruk in de winter zou fijner zijn.
  • 19/9 17:46 John:
    Ik volg met aandacht de berekeningen omtrent hogedruk boven ScandinaviŽ of noordoost Europa.
  • 19/9 17:45 John:
    Vandaag en overgangs dagje waarin de ontwikkeling van stapelwolken al minder in het oog springend was. Vermoedelijk gaan hoge stapelwolken en buienwolken voor langere tijd geen deel meer uitmaken van ons weerbeeld.
  • 19/9 08:41 Hans:
    Grijs en nevelig, het rustige herfstweer! Er komt nu rust in de atmosfeer. Temp. nu 10.9 graden. Gisteren 15 graden en 7.7 mm neerslag.
  • 19/9 06:57 Gert:
    Maria cat 5
  • 18/9 22:51 Edward:
    Uitzichten op de Cb waren ook helder af en toe.
  • 18/9 22:50 Edward:
    Hier iets verder op, een km of 7-8 ten W van Dick, slechts 3 mm over de laatste 24 uur en uit diezelfde richting een onweersklap t.h.v. de Hollandse IJssel kort voor 14 uur. Vanavond onweer hoorbaar en zichtbaar naar het N boven Zoetermeer rond 21 uur.
  • 18/9 21:27 Hans:
    Ook te Holsloot weer puik zicht op de grote gure kolossen, John. Hoewel ik liever wat warmer septemberweer zie, verveelt de lucht in elk geval geen seconde.
  • 18/9 20:43 Dick:
    Alweer 24 mm erbij vandaag, vooral 's nachts gevallen. Tussenstand september 162,5 mm hier in Capelle aan den IJssel.
  • 18/9 18:02 John:
    Fantastische polaire buienlouchten vandaag. Buienwolken in allerlei stadia te zien. Tussen 16.30 en 17.00 uur vormde zich een bui in eigen omgeving. Niet groot, wel intens en hopla in een handomdraai toch weer 6 mm.
  • 18/9 17:25 Gerard:
    Zowel aan de drukkaart als aan de beelden op buienradar is te zien dat de kern van het (hoogte)laag boven het IJsselmeer ligt.
  • 18/9 17:16 Gerard:
    In de vroege ochtend een continu gerommel van de donder in Schoorl, dat stopte abrupt rond 07:45 waarna de regen overging in zwaardere regenval tot ongeveer 08:20. overdag toenemend zonnig en ook felle zonneschijn, waardoor het buiten snel aangenaam werd. Nog steeds hoog optorende cumuli zichtbaar.
  • 18/9 16:59 Ko:
    Het is zelfs nog een hoosbui geworden.
  • 18/9 16:46 Pieter:
    Vannacht en vanochtend regen , vanmiddag een aangenaam zonnetje Het september neerslagtotaal hier in Purmerend is opgelopen tot maar liefst 216 mm.
  • 18/9 16:42 Ko:
    Op moment van plaatsen vorige bericht toch nog een klein buitje.
  • 18/9 16:29 Ko:
    Tot nu toe wordt Breda wederom overgeslagen. Er zou wat regen vallen over de hele dag, het is juist de zon die er regelmatig is bij droog weer.
  • 18/9 16:21 Kees:
    Na een alleszins redelijke zondag in het Eindhovense kregen we vandaag ook een portie regen te verwerken. Aan het begin van de middag twee flinke hoosbuien, waarvan de tweede ook met onweer.
  • 18/9 13:04 Rene:
    Vanmorgen gedurende enkele uren af en toe onweer, vooral richting zee. Met nog 10 mm van vannacht en vanmorgen staat september hier in Alkmaar voorlopig op 225mm.
  • 18/9 08:42 Hans:
    Vanmorgen heel vroeg en ook later nog viel er regen (6.2 mm) van betekenis. Nu droog en zwaar bewolkt in Enschede-W bij 10.3 graden. Gisteren slechts 0.2 mm uit enkele lichte buitjes en ook was wat onweer te horen. Maxtemp. zondag 17.3
  • 17/9 22:49 John:
    Toegenomen cyclonaliteit in de bovenlucht laat buien toe ook verder landinwaarts.
  • 17/9 17:05 Jaap:
    De dag begon met mist hier. Verder westwaarts is er minder mist geweest, want we waren al bijtijds onderweg naar Linschoten, bij Woerden.. Terug hier was het vrij zonnig, met stapelwolken. Die lossen nu weer wat op, zodat het misschien hi9er wel een droge dag wordt. De temp. haalde nog net de 17 gr.
  • 17/9 16:59 Ted:
    Correctie op zonnestand. Deze is nu rond 26 maart. Eindelijk een droge dag met zonnige perioden en 16 graden.
  • 17/9 14:44 Ko:
    Aan de zonnestand kun je goed zien dat we weerkundig al in de herfst zitten. Ongeveer net zo laag nu als half maart. Bewolking begint hier toe te nemen na een zonnige ochtend met kortstondig mist.
  • 17/9 13:26 Gerben:
    Het regent in Singapore 😀.
  • 17/9 11:41 Pieter:
    In de zon en uit de wind is weer voelbaar dat het eigenlijk nog zomer is. Geniet er van zolang het kan !!
  • 17/9 11:21 Kees:
    In Eindhoven een zonnig begin van de zondag. Inmiddels beginnen er stapelwolken te ontstaan. En nu maar afwachten, of ze uitgroeien tot een of meer buien. Gisteren is het hier vrijwel droog gebleven.
  • 17/9 10:17 John:
    Een heerlijk tintelend begin van de dag na een minimum van 4 graden te Rijen.
  • 17/9 09:52 Hans:
    Ik heb hier in de bebouwde kom geen mist gezien.
  • 17/9 09:52 Hans:
    Lekkere frisse nacht met 5.6 als minimum. Momenteel licht bewolkt bij 8.7 graden. Gisteren viel hier in Enschede-W de neerslag (0.1 mm) erg mee..Maxtemp. op zaterdag 15.5
  • 17/9 09:06 Gert:
    IJsselmuiden ook wat mist ondertussen weer opgelost
  • 17/9 08:32 Ko:
    Na vele maanden weer eens een keer vrij dichte mist te Breda. Jammer dat de zon het zo snel oplost.
  • 16/9 22:32 Ted:
    Nu 270,9. Overdag maar 0,8 mm erbij. Alleen koud met een max. van 13,6 graden.
  • 16/9 21:10 Pieter:
    Na de regen van vannacht is het hier droog gebleven Op de radar was te zien dat regen gebieden zowel ten noorden als ten zuiden van Purmerend lagen. maar die lagen vrijwel stil 199 mm septemberregen is wel even genoeg.
  • 16/9 19:50 Ko:
    Voor de moeite nog een klein buitje gehad van 1 mm. Ook net geen zonloze dag.
  • 16/9 16:09 Jaap:
    Vanaf de vroege morgen onafgebroken lichte regen bij vrijwel windstil weer Het lijkt nu in het westen wat lichter te worden.
  • 16/9 15:41 Hans:
    Een deel van de 800 parachutisten is geland op de Ginkelse heide in Ede. Zoals wel vaker gooide het weer roet in het eten met vanochtend veel te veel lage bewolking en later veel te veel regen. Jammer! Mogelijk landt straks nog een deel.
  • 16/9 12:47 Jaap:
    Vrijdagavond tegen middernacht begon het weer wat te regenen. Van de afgelopen nacht weet ik het niet zeker, maar vanaf vanmorgen vroeg gestaag lichte regen. Dit kun je geen buien meer noemen; het is een origineel regengebied. Zo zat het gisteren niet in de verwachting. Vanmorgen geen berichten beluisterd.
  • 16/9 12:21 Ko:
    Met de regen gaat het vandaag hier niks worden. Maar dat zat ook niet in de planning volgens de weerberichten. Het leek alleen zo mooi op de radar ;)
  • 16/9 12:09 Kees:
    Een opmerkelijk tafereel vandaag: een vrijwel stilliggende band met regen dwars van zuidwest naar noordoost over het land. Het zuidoosten lijkt het droog te houden.
  • 16/9 11:56 Dick:
    Hier in mijn achtertuin in Capelle aan den IJssel is de tussenstand 138,5 mm.
  • 16/9 11:33 Pieter:
    Sorrie, ik was een tussentijdse meting vergeten, het totaal komt nu op 199 mm regen in september in Purmerend.
  • 16/9 11:27 Ted:
    Nu 270,1 mm tot 16 sep. 11.15 uur in Assendelft Westzaan 256,5 mm. De metingen in Assenelft zijn met een 2e regenmeter gecontroleerd en de afwijking was maar 1,5%.
Bekijk het archief
Do 21 september 2017
Bezoekers online
Er zijn 83 gasten en 6 leden aanwezig: Dirk, Gerben, Hans, Richard, Theo
Inloggen