Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 08:03
    Enschede-W
    13,8°C
    (3/8) Half bewolkt
    Windrichting: ZW
    Windkracht: 1 = Zwakke wind
  • 07:17
    Sluis
    11,4°C
    (2/8) Licht bewolkt
    Windrichting: Z
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
  • 06:30
    ijsselmuiden
    13,1°C
    (5/8) Half bewolkt
    Windrichting: ZZO
    Windkracht: 2 = Zwakke wind
    Nevel
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Bliksem

De bliksem is een korte elektrische ontlading tussen wolk en aarde of tussen wolk en wolk. Het is een van de moeilijkste zaken voor de wetenschap. Het is nog steeds onduidelijk hoe de ladingen in de wolk worden gerangschikt, voordat voldoende lading via een ontladingskanaal wordt ontladen.

CumulonimbusHet luchtelektrisch circuit

De bliksem is een onderdeel van het luchtelektrisch circuit op aarde. Hoog in de atmosfeer is een elektrisch lading aanwezig. Langzaam daalt deze naar de neutrale aarde. Dit gebeurt 24 uur per dag.

Maar de elektrische lading is onderdeel van een stroomkring en moet weer worden gecompenseerd. Dit gebeurt via een onweersbui. Deze wordt gevormd door een Cumulonimbuswolk en is herkenbaar aan het aambeeld.

Een Cumulonimbus doet niets anders dan het luchtelektrische veld flink in de war schoppen. Periodiek is dit veld dusdanig uit evenwicht, dat tussen wolk en aarde een ontlading plaatsvindt. Dit gaat samen met een geluid, de donder. De wolk heeft na de ontlading een ander evenwicht. Via de top van de wolk vindt elektrische uitwisseling plaats met de elektrische laag hoog in de atmosfeer. Dit is waarneembaar als sprites. Het veld is uiteindelijk gesloten.

De onweerswolk

Landing in de wolk

 

Een onweerswolk ontstaat door sterke opwaartse luchtstromingen. Vaak ontstaan deze wolken op een koufront of soms spontaan in warme lucht. Door stijging ontstaan verschillende gebieden met ladingen. Boven in de top van het aambeeld is een enorme spanning opgebouwd tussen verschillende dicht op elkaar liggende luchtlagen.

OntladingOok halverwege en aan de wolkenbasis is zo een eigen elektrische lading aanwezig. Door een soort kortsluiting ontstaat in de wolk een elektrische pad van top naar de wolkenbasis. Dit nemen we waar als het oplichten van de wolk vlak voor een ontlading. Bovendien geeft deze interne ontlading al een kraak op de radio.
Vervolgens is binnen een fractie van een seconde een punt in de wolkenbasis flink verstoord en vindt een ontlading plaats naar de aarde. Dit punt op de wolkenbasis wordt "hot spot" genoemd en blijft gedurende twintig minuten fungeren als een soort elektrisch afvoerputje van de wolk.

BliksemkanaalHet bliksemkanaal

Nadat in de wolk de interne ontlading is geweest, gaat het heel snel. Vanuit de "hot spot" zoekt een voorontlading een weg omlaag. Dit gaat soms vertakt, soms vrij direct omlaag. In stappen van vijftig meter zakt de voorontlading naar beneden. Ondertussen is een aantal zwakke "vangontladingen" vanuit een hoog punt op aarde vertrokken. Deze vangontladingen ontstaan uit een sterk veld op aarde. Soms is dit sterke veld zichtbaar als Sint Elmusvuur.

Zodra een van de vangontladingen contact maakt met een van de neerwaarts gerichte voorontlading, ontstaat de hoofdontlading. Die gaat meestal van aarde naar wolk. De meeste bliksemstralen gaan van beneden naar boven. Afhankelijk van de elektrische verhouding licht dit kanaal meerdere keren op. Dit noemen we een meervoudige ontlading.

Temperatuur en snelheid
In een bliksemkanaal loopt de temperatuur op tot 30.000 graden. Dit is gemeten gedurende één miljoenste seconde. Een bliksem is heel snel. Hij heeft de snelheid van 10 tot 30 procent van de lichtsnelheid. De opwaartse vangontlading is "traag". Die legt 300 kilometer per seconde af.

 

BliksemflitsLengte en breedte
Een bliksemkanaal is slechts 2,5 centimeter dik, maar eerder minder. Een vertikale bliksemstraal heeft een lengte van hooguit één kilometer. Namelijk de afstand tussen de onderkant van de wolk en de aarde. Horizontale ontladingen kunnen honderd kilometer lang worden. Vooral 's winters komen deze voor. Er zijn gevallen bekend dat 's winters een ontlading van Leeuwarden tot Den Haag tegelijkertijd werd gehoord.

Spanning en stroomsterkte
De spanning in een bliksemflits kan oplopen tot 100 miljoen Volt. De stroomsterkte varieert doorgaans van 100 tot 600.000 Ampère.

Onderzoekers hebben sterktes van 200.000 Ampère gemeten. De energie van een bliksemstraal is niet te gebruiken. In een bliksemstraal zit niet meer energie dan 10 liter olie.

Verscheidenheid in vorm

Van deze basisontlading zijn vele varianten. We kennen de vuurpijlbliksem, de bandbliksem, parelsnoerbliksem, meervoudige bliksem, enz, enz.

Wetenswaardigheden van de bliksem

  • OnweersbuiEen onweersbui geeft maximaal 120 ontladingen per minuut. Soms wel meer, maar dit zijn dan vaak oplichtende wolkendelen.
  • Er zijn positieve en negatieve bliksems.
  • Bliksemontladingen in het najaar zijn krachtiger.
    Vooral de kuststreek loopt daardoor extra gevaar.
    Hier komt in het najaar meer onweer voor.
  • Bliksemontladingen zijn afkomstig van de wolkenbasis. Soms slaan ze vanuit de top van het aambeeld in op de grond.
    Deze bliksem zijn zeer verwoestend.
  • De bliksem vertoont kleuren.
    De kleur zegt iets over de samenstelling van de lucht.
  • De bliksem ontstaat op de plek waar neerslag van vorm verandert. Vlakbij een hagelgordijn.
  • Bij veel zomers frontonweer, zit de bliksemactiviteit aan de voorkant van de bui.
  • Bliksem kan ook horizontaal over lange afstand verplaatsen.

Bliksem slaat bij voorkeur in op het hoogste punt, maar dit hoeft beslist niet. Onderzoek gaf aan dat gebouwen rond een hoge toren of mast vaker werden getroffen, dan gebouwen die geen hoge mast in de buurt hebben.

De bliksemfoto's zijn gemaakt door Sander van den Berg.

 

 

 

01-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 160
Nu lid worden
  • 21/7 15:35 John:
    Ik blijf het verkwikkende zomerdagen vinden, de dagen zoals vandaag te Rijen. Veel zon, weinig wind, lage dauwpunten en 23 graden.
  • 21/7 08:59 Renťe:
    Gisteren om 21 uur 37 mm regen afgetapt in Beilen, vooral tussen 17 en 21 uur heeft het met tussenpozen flink gehoosd.
  • 21/7 08:05 Hans:
    Wat frissere ochtend met zon en cirrus. Temp. 13.8 graden. Gisteren een zomerse dag en het voelde wat klam aan met 26.5 graden. 16.3 mm neerslag
  • 20/7 21:46 John:
    Intussen breed opgeklaard in Rijen, nog wel een wat vlagerige wind, maar vannacht zal het rustiger zijn.
  • 20/7 21:44 John:
    Dat valt me deze zomer tussendoor wel op, dat er nog lage dauwpunten optreden in de polaire lucht, zoals ook eerder deze week voor de zwoele woensdag.
  • 20/7 20:16 Gerard:
    Rond 18:30 binnenkomst andere luchtmassa, de lange golflengten gingen eruit de korte kwamen erin, van warme hemel naar koude hemel, van hoge dauwpuntstemperatuur naar lage. Aanmerkelijk kouder buiten bij een sterk toegenomen noordwestelijke wind.
  • 20/7 19:00 Hans:
    Zojuist stevige, maar korte hoosbui met windstoten in Ede-Zuid
  • 20/7 16:48 John:
    In Rijen rond 03.00 uur onweer. Veel hoge ontladingen en 7 mm regen. Aan begin van de middag nog 4 mm door korte plensbui.
  • 20/7 14:45 Pieter:
    Na een half uurtje zonnewarmte nu de volgende bui met een flinke klap onweer
  • 20/7 13:18 Pieter:
    Vannacht slechts 0,3 mm hier in Purmerend, Nu de weerwaarschuwingen voor west Nederland zijn ingetrokken barsten de buien pas echt los, korte hevige stortbui levert nu 11 mm in een kwartier op.
  • 20/7 09:41 Hans:
    Tussen 4.00 uur en 4.45 uur stevig onweer met matige regen in Ede-Zuid. Tussen 8 en 9 uur matige regen met af en toe een enkele donderslag op afstand
  • 20/7 09:19 Art Jan:
    nu in de buurt van rotterdam opstaan met n mooie lichtshow... kern verplaatst zich richting no
  • 20/7 08:54 Ko:
    Ik las op omroep Brabant dat code oranje overbodig was en de verwachte onweersbuien cq noodweer uitbleven. Zo ook Breda. Momenteel trekt alles links en rechts langs, alleen vannacht wat onweer met wat regen.
  • 20/7 08:43 John:
    Flinke onweersbui zojuist geweest in Oss. Tezamen met de regen van afgelopen nacht zitten we nu al op 16 mm. Juli gaat hier de 100 mm grens passeren.
  • 20/7 08:35 Hans:
    Vanmorgen was ook nog wat onweer te horen...
  • 20/7 08:34 Hans:
    In de vroege ochtenduren hier stevige buien (6 mm). Nu geheel bewolkt bij 19 graden. De echt forse neerslaggebieden trekken net over de grens in Duitsland over.. Hier gisteren tropisch met maar liefst 33.6 in Enschede-W
  • 20/7 06:32 Gert:
    vannacht diverse onweersbuien gehad. Rond 1.00 een met hagel
  • 20/7 03:41 Gerben:
    Onweer en zware regen.
  • 20/7 02:36 Herman:
    wouw 02:30 Onweer op afstand ,geen neerslag ,windstil 20,0
  • 19/7 23:34 Bert:
    Toch nog weer een onweersbui, maar geen meetbare neerslag
  • 19/7 22:54 Ko:
    Nog nooit hebben ze er zo naast gezeten. De app heeft alle regen van vanavond maar aangepast naar geheel droog. Datzelfde zal voor vannacht ook gebeuren. Code geel en oranje moeten het weer ontgelden.
  • 19/7 22:44 John:
    Sudderend lauw avondje, met wolkenvelden en opklaringen. Geen verticale opbouw nabij kunnen zien.
  • 19/7 22:27 Pieter:
    Misschien waren de weercomputers onder de indruk van het oranje dames voetbal, maar de code oranje van het KNMI lijkt totaal overbodig. slechts hier en daar een buitje, verder droog.
  • 19/7 20:22 Art Jan:
    onweer blijft tot nu toe nog uit ben benieuwd over nog wat komt....
  • 19/7 18:07 Bert:
    In Eerbeek rond 15 uur 2 ontladingen en tussen 15:45 en 16:15 een toenemend aantal ontladingen in het zuidoosten. Geen regen.
  • 19/7 18:03 John:
    Afwachten doe ik zeker. Boven delen van BelgiŽ is met ruim 31 graden de convectietemperatuur bereikt, misschien is dat het signaal?
  • 19/7 17:58 Pieter:
    Ik ben het eens met de reactie van John, Op de buienradar is weinig heftigs te zien, zeker niet voor Brabant en Zeeland, mogelijk moet die buien zich nog(snel) ontwikkelen. we wachten het af
  • 19/7 17:56 Rene:
    Precies 30C in Alkmaar, na wat gespetter en enkele ontladingen rond 2u. zonder meetbare neerslag.
  • 19/7 17:50 Pieter:
    De omgekeerde wereld; om ca 17 uur was her in Maastricht 21 C(onweersbuien) , tegelijkertijd in Den Helder 31 C Hoe vaak is dit niet andersom ? Ho vaak is dit niet andersom
  • 19/7 17:46 John:
    Met verbazing zie ik ineens code oranje voor Zeeland en Noord- Brabant. Over een volgend buitengebied met zwaardere buien. Er is niets te zien op radar. Er komt dus niet iets aan. Er kan hooguit explosief iets ontstaan.
  • 19/7 17:24 Roland:
    Onweer met hagel in Eelderwolde!
  • 19/7 17:20 John:
    Hoog wolkenscherm van zuidoostelijke buien heeft urenlang het weerbeeld in Rijen bepaald en daarmee een remmend effect op de temperatuurstijging.
  • 19/7 16:14 Gert:
    Net een mooi onweersbuitjr gehad
  • 19/7 16:09 Ko:
    Hier is het bij een paar druppels gebleven. Gek genoeg is de zon weer gaan schijnen. Moet het van vanavond hebben.
  • 19/7 15:45 Kees:
    Vanmiddag ben ik in Best en daar is zojuist tussen 3 en half 4 een regenbui overgetrokken. De regenval was niet zwaar en ik heb ook geen onweer waargenomen.
  • 19/7 15:12 Hans:
    In Ede zojuist korte felle bui met zware regenval en onweer op hoogte, zelfde bui als hieronder in Bennekom
  • 19/7 15:06 Art Jan:
    paar uur geleden i.d buurt van rotterdam flinke bui een paar grote takken zijn van de bomen gerukt en straten stonden kortstondig onder water de bui heeft 7.3 mm water achter gelaten.
  • 19/7 14:57 Gert:
    Sorry ik bedoel29.9
  • 19/7 14:57 Gert:
    Hier max 19.9 met een dp van21 actueel licht dalende temperatuur door cb-scherm van een oude bui. Hirlam en harmonie allebei voor stevige convectie maar grote regionale verschillen tussen de modellen
  • 19/7 14:52 Erik:
    In Bennekom is het nu aan het donderen. Lijkt hoog te zitten. Verder begint het nu met grote druppels te stortregenen.
  • 19/7 13:01 Edward:
    Het zal vanmiddag nog iets hogere dauwpunten geven in deze regio.
  • 19/7 12:59 Edward:
    En de bui is bijna over, nu wordt het onweer op afstand. Toch weer een mm of 7-8 gevallen.
  • 19/7 12:32 Edward:
    Nu eerste CG's boven Rotterdam.
  • 19/7 12:18 Ko:
    Breda ook de eerste regendruppels van vandaag.
  • 19/7 12:14 Edward:
    In Rotterdam is in de verte al wat gedonder te horen.
  • 19/7 12:08 Herman:
    wouw van 11.55 onweer en 12:05 met regen wind ZZW 23.9į
  • 19/7 12:00 Ko:
    Gaat sneller dan ik hoopte. Het is hier al geruime tijd geheel bewolkt geworden. Ook de app laat nu al eerder regen zien.
  • 19/7 11:57 John:
    Nu ook enkele verse buien boven het zuidwesten van Brabant gevormd.
  • 19/7 10:00 John:
    Geen buienrestant, maar gewoon de ontwikkeling van een pittig onweer in het uiterste noorden van Frankrijk. Bewolking hiervan kan ons weerbeeld verstrooien.
  • 19/7 09:52 Ko:
    Het is nu met 28 gr voor 't gevoel al vies warm buiten. Vanavond volop onweer met regen volgens de app, ik kijk er naar uit.
Bekijk het archief
Vr 21 juli 2017
Bezoekers online
Er zijn 20 gasten en 1 lid aanwezig: Egbert
Inloggen